Presuda Vrhovnog kasacionog suda o isplati razlike zarade po osnovu Socijalnog programa

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud u veću sastavljenom od sudija Biserke Živanović, predsednika veća, Spomenke Zarić i Zorane Delibašić, članova veća, u parnici tužioca AA iz ...., čiji je punomoćnik Dragica Brkić, advokat iz ..., protiv tuženog ''BB'' ..., radi isplate, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1. 2201/18 od 25.03.2019. godine, u sednici od 19.07.2019. godine, doneo je

P R E S U D U

PREINAČUJE SE presuda Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1. 2201/18 od 25.03.2019. godine, tako što se ODBIJA kao neosnovana žalba tuženog i potvrđuje presuda Osnovnog suda u Novom Sadu P1. 1119/2018 od 13.07.2018. godine.

OBAVEZUJE SE tuženi da tužiocu na ime troškova revizijskog postupka isplati 64.280,00 dinara u roku od 15 dana od prijema otpravka presude.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P1. 1119/2018 od 13.07.2018. godine, stavom prvim izreke, delimično je usvojen tužbeni zahtev. Stavom drugim izreke, tuženi je obavezan da tužiocu na ime razlike zarade za period od jula 2011. godine zaključno sa decembrom 2012. godine isplati pojedinačne mesečne iznose navedene izrekom sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti svakog iznosa do isplate. Stavom trećim izreke, odbijen je tužbeni zahtev kojim je tražena isplata razlike zarade od aprila do juna 2011. godine sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom. Stavom četvrtim izreke, tuženi je obavezan da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 105.834,00 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od izvršnosti presude do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž1. 2201/18 od 25.03.2019. godine, žalba tužioca je odbijena, a žalba tuženog usvojena i preinačena prvostepena presuda u usvajajućem delu, tako što je odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca da se tuženi obaveže da mu isplati razliku zarade za period od jula 2011. godine zaključno sa decembrom 2012. godine, u pojedinačnim mesečnim iznosima navedenim izrekom sa zakonskom zateznom kamatom od dospelosti svakog iznosa do isplate. Tužilac je obavezan da tuženom naknadi parnične troškove u iznosu od 10.390,00 dinara.

Protiv drugostepene presude u preinačujućem delu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešne primene materijalnog prava i iz razloga propisanih članom 404. Zakona o parničnom postupku.

S obzirom da je pobijanom drugostepenom presudom preinačena prvostepena presuda, revizija je dozvoljena u smislu noveliranog člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku - ZPP (''Službeni glasnik RS'' 72/11, 55/14), pa nema uslova za odlučivanje o reviziji kao izuzetno dozvoljenoj, u smislu člana 404. stav 1. ZPP.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. ZPP i utvrdio da je revizija tužioca osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je kod tuženog bio u radnom odnosu do 30.04.2013. godine, kada mu je radni odnos prestao po osnovu sporazuma o prestanku radnog odnosa, uz isplatu stimulativne novčane naknade. Vlada Republike Srbije, tuženi, reprezentativni sindikati kod tuženog i reprezentativni sindikati na nivou Republike Srbije su dana 17.06.2008. godine zaključili socijalni program za ''BB'' Članom 9. ovog programa tuženi se obavezao da odmah nakon preuzimanja ''BB'' izvrši jednokratno i trajno povećanje zarada zaposlenih u visini od 15% u odnosu na mesec koji je prethodio preuzimanju, uz obavezu da tako utvrđene zarade ubuduće usklađuje sa indeksom troškova života, uz realan rast u skladu sa rezultatima poslovanja i rastom bruto društvenog proizvoda u periodu važenja socijalnog programa, koji je važio od 17.06.2008. do 31.12.2012. godine. Prema članu 10. navedenog sporazuma, tuženi se obavezao da se realna vrednost zarada zaposlenih koje su utvrđene članom 9. ne smanjuje. Preuzimanje ''BB'' izvršeno je 11.02.2009. godine. Tuženi je svim zaposlenima, osim menadžera I i II grupe isplatio jednokratni dodatak na zaradu od 15% za april 2009. godine, pa i tužiocu, tako što je jednokratno uvećanje osnovne zarade od 15% isplatio tužiocu uz aprilsku zaradu kao dodatak. U daljem periodu, tuženi je zaposlenima usklađivao zaradu sa indeksom troškova života i realnim rastom u skladu sa rezultatima poslovanja i rastom bruto društvenog proizvoda. U ovoj parnici, tužilac je tražio isplatu razlike između zarade koja mu je isplaćivana i zarade uvećane za 15% za traženi period. Veštačenjem je utvrđena visina razlike zarade za navedeni period.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, pogrešno je u pobijanom delu drugostepene presude primenjeno materijalno pravo kada je preinačena prvostepena presuda u usvajajućem delu i odbijen kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca za isplatu razlike zarade za period od jula 2011. godine zaključno sa decembrom 2012. godine, sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom.

Socijalni program za ''BB'' ... zaključen je na osnovu Sporazuma između Vlade Republike Srbije i Vlade Ruske Federacije o saradnji u oblasti naftne i gasne privrede, Protokola o osnovnim uslovima kupovine od strane „VV“ akcija kompanije „BB“ ..., koje čine 51% osnivačkog kapitala, kao i Kolektivnog ugovora za 'BB'' ... . Potpisnici ovog akta su: u ime Vlade Republike Srbije – Ministarstvo rudarstva i energetike Republike Srbije, u ime Društva za istraživanje, proizvodnju, preradu, distribuciju u promet nafte i naftnih derivata i istraživanje i proizvodnju prirodnog gasa „BB“ ... – predsednik Upravnog odbora i Generalni direktor, reprezentativni sindikati kod poslodavca: Jedinstvena sindikalna organizacija ''BB'' ... i Jedinstvena sindikalna organizacija GG ..., reprezentativni sindikati na nivou Republike Srbije i grane: Samostalni sindikat DD i Sindikat ĐĐ.

Imajući u vidu učesnike (potpisnike), vreme njegovog trajanja (tri godine - do 31.12.2012. godine), a naročito sadržinu Programa (definisanje delatnosti, kotiranje akcija, preuzimanje akcija, zaštita radnog odnosa, zaštita ekonomskog i socijalnog položaja zaposlenih, standard zaposlenih, višak zaposlenih, procenat uvećanja zarade), Socijali program se može upodobiti Kolektivnom ugovoru iz člana 247. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“ 24/05) u vezi člana 240. Zakona o radu, jer se njime uređuju prava i obaveze iz radnog odnosa. Po članu 256. istog zakona, opšti i poseban Kolektivni ugovor neposredno se primenjuju i obavezuju sve poslodavce koji su u vreme zaključivanja Kolektivnog ugovora članovi udruženja poslodavaca- učesnika Kolektivnog ugovora.

Bez obzira na naziv akta, ovako zaključeni Socijalni program ima karakter opšteg akta - Kolektivnog ugovora, koji je tuženi prvobitno priznao ispunjavajući ga (a takvo određenje dali su i njegovi potpisnici u članu 6. stav 2) i primenjuje se neposredno. Imajući u vidu da je poslodavac u ovako potpisanom aktu predvideo povećanje zarada zaposlenih jednokratno i trajno i da svoju obavezu nije ispunio (osim za jedan mesec), tužilac osnovano potražuje isplatu razlike u zaradi. Ovo potraživanje predstavlja razliku između isplaćene zarade po aneksima ugovora o radu i zarade koja bi tužiocu pripala po zaključenom Socijalnom programu i zastareva za tri godine (član 196. Zakona o radu).

S obzirom da tuženi za sporni period od jula 2011. godine pa zaključno do 31.12.2012. godine, za period važenja Socijalnog programa, svoju obavezu nije ispunio, to je tužbeni zahtev u ovom delu osnovan. Stoga je pobijana drugostepena presuda preinačena i potvrđena prvostepena presuda u usvajajućem delu.

Tužiocu su dosuđeni revizijski troškovi u ukupnom iznosu od 62.280,00 dinara i to po 12.000,00 dinara na ime sastava revizije i na ime takse na reviziju i revizijsku odluku po 25.140,00 dinara, sve prema važećoj Advokatskoj i Taksenoj tarifi, u skladu sa čl. 163. i 165. ZPP.

Iz navedenih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP.

Predsednik veća sudija

Biserka Živanović,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić