Odbijanje predloga za utvrđivanje neustavnosti Uredbe o koeficijentima za plate

Kratak pregled

Ustavni sud je odbio predloge za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama. Sud je utvrdio da Vlada ima zakonsko ovlašćenje da uređuje ovu materiju i da različiti koeficijenti ne predstavljaju diskriminaciju.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IU-229/2006
11.11.2010.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 11. novembra 2010. godine, doneo je

O D L U K U

1. Odbijaju se predlozi i ne prihvataju se inicijative za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti odredaba člana 2. tač. 2. do 5. i tačka 12. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", br. 44/01, 15/02, 30/02, 32/02, 69/02, 78/02, 61/03, 121/03, 130/03, 67/04, 120/04, 5/05, 26/05, 81/05, 105/05, 109/05, 27/06, 32/06, 58/06, 82/06, 106/06, 10/07, 40/07, 60/07, 91/07 i 106/07) i zaključaka Vlade 05 broj 120-8133/05 od 22. decembra 2005. godine i 05 broj 120-3574/06 od 15. juna 2006. godine.

2. Odbacuje se zahtev za ocenjivanje ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 2. tačka 1. Uredbe iz tačke 1.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneti su predlozi za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti i inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti odredaba člana 2. tač. 1. do 5. i tačka 12. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", br. 44/01, 15/02, 30/02, 32/02, 69/02, 78/02, 61/03, 121/03, 130/03, 67/04, 120/04, 5/05, 26/05, 81/05, 105/05, 109/05, 27/06, 32/06, 58/06, 82/06, 106/06, 10/07, 40/07, 60/07, 91/07 i 106/07) i zaključaka Vlade 05 broj 120-8133/05 od 22. decembra 2005. godine i 05 broj 120-3574/06 od 15. juna 2006. godine.

U predlogu Samostalnog sindikata visokog i višeg obrazovanja i studenskog standarda Srbije osporavaju se odredbe člana 2. tač. 1. do 4. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", br. 44/01, 15/02, 30/02, 32/02, 69/02, 78/02, 61/03, 121/03, 130/03, 67/04, 120/04, 5/05, 26/05, 81/05, 105/05, 109/05, 27/06, 32/06 i 58/06), iz razloga što su utvrđeni različiti koeficijenti za zaposlene u osnovnom, srednjem, višem i visokom obrazovanju iako ovi zaposleni obavljaju rad iste vrste. Takođe se navodi da je Vlada svojim zaključkom utvrdila različitu cenu rada za isti rad i rad iste vrednosti, što je imalo za posledicu niže plate nenastavnog osoblja u visokom obrazovanju u odnosu na plate nenastavnog osoblja u osnovnom i srednjem obrazovanju. Na ovaj način su, po mišljenju predlagača, povređene odredbe člana 36. stav 1. Ustava Republike Srbije kojima je garantovano pravo zaposlenih na odgovarajuću zaradu, kao i odredbe člana 104. st. 2. i 3. Zakona o radu, kojima je propisano da se zaposlenom garantuje jednaka zarada za isti rad, odnosno rad iste vrednosti.

U Predlogu Osnovne organizacije sindikata obrazovanja Osnovne škole "Milica Milošević" iz Jagnjila osporavaju se odredbe člana 2. tač. 1, 2. i 5. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", br. 44/01, 15/02, 30/02, 32/02, 69/02, 78/02, 61/03, 121/03, 130/03, 67/04, 120/04 i 5/05), s obzirom na to da su zaposlenima u osnovnom i srednjem obrazovanju za isti rad utvrđeni različiti koeficijenti za obračun i isplatu plata po osnovu stručne spreme, čime je postupljeno suprotno odredbama člana 36. Ustava i člana 81. Zakona o radu.

Republički zavod za zdravstveno osiguranje u svom predlogu navodi da su odredbom člana 2. tačka 12. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", br. 44/01, 15/02, 30/02, 32/02, 69/02, 78/02, 61/03, 121/03, 130/03, 67/04, 120/04, 5/05, 26/05, 81/05, 105/05, 109/05 i 27/06), prilikom određivanja koeficijenata za plate u stručnim službama Republičkog fonda za penzijsko osiguranje, Republičkog zavoda za zdravstveno osiguranje i Republičkog zavoda za tržište rada učinjena velika odstupanja u određivanju koeficijenata, što je imalo za posledicu umanjenje zarade zaposlenima u stručnoj službi Republičkog zavoda za zdravstveno osiguranje mada zaposleni u Republičkom zavodu obavljaju daleko složenije i značajnije poslove u odnosu na ostale stručne službe, kao i da sa malim brojem zaposlenih pružaju usluge većem broju osiguranika. Stoga je predloženo da Ustavni sud utvrdi da osporena odredba Uredbe nije u skladu sa Ustavom Republike Srbije i Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama.

Inicijativom jednog građana iz Vladičinog Hana osporava se ustavnost Uredbom o izmenama i dopunama Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", broj 106/07) menjanih odredaba člana 2. osnovne Uredbe, zbog toga što se njima vrši „diskriminacija zaposlenih po stručnoj spremi“, jer se ista stručna sprema nastavnika, vaspitača, stručnog saradnika, sekretara i šefa računovodstva u osnovnom obrazovanju „različito vrednuje“ različitim koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih.

U prethodnom postupku Ustavni sud je utvrdio da je Uredbu o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", broj 44/01) donela Vlada, na osnovu člana 8. Zakona o platama zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", broj 34/01). Uredba je više puta menjana i dopunjavana, a izmene i dopune Uredbe objavljene su u "Službenom glasniku Republike Srbije", broj 15/02, broj 30/02, broj 32/02, broj 69/02, broj 78/02, broj 61/03, broj 121/03, broj 130/03, broj 67/04, broj 120/04, broj 5/05, broj 26/05, broj 81/05, broj 105/05, broj 109/05, broj 27/06, broj 32/06, broj 58/06, broj 82/06, broj 106/06, broj 10/07, broj 40/07,broj 60/07, broj 91/07, broj 106/07, broj 7/08, broj 9/08, broj 24/08, broj 26/08, broj 31/08, broj 44/08, broj 54/08, broj 108/08, broj 113/08, broj 79/09 i broj 25/10).

Osporenim odredbama člana 2. tač. 1. do 5. i tačka 12. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", br. 44/01, 15/02, 30/02, 32/02, 69/02, 78/02, 61/03, 121/03, 130/03, 67/04, 120/04, 5/05, 26/05, 81/05, 105/05, 109/05, 27/06, 32/06, 58/06, 82/06, 106/06, 10/07, 40/07, 60/07, 91/07 i 106/07) utvrđeni su koeficijenti za obračun i isplatu plata zaposlenih u osnovnom, srednjem, višem i univerzitetskom obrazovanju, učeničkom standardu i zaposlenih u stručnim službama Republičkog zavoda za zdravstveno osiguranje.

Osporenim zaključcima koje je donela Vlada na osnovu člana 3. stav 1. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama utvrđena je osnovica za obračun i isplatu plata zaposlenih u osnovnom, srednjem, višem i univerzitetskom obrazovanju, zavodima osnovanim u skladu sa Zakonom o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja, zdravstvenoj delatnosti, kulturi, centrima za socijalni rad, ustanovama socijalne zaštite za smeštaj korisnika i zaposlenih u ostalim javnim službama počev od plata za decembar 2005. godine, odnosno počev od plata za jun, septembar i novembar 2006. godine.

Prema odredbama člana 112. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07), postupci pred Ustavnim sudom započeti pre dana stupanja na snagu ovog zakona, okončaće se po odredbama ovog zakona.

Imajući u vidu da je jedan broj predloga za ocenu ustavnosti i zakonitosti osporene Uredbe i zaključaka Vlade podnet u vreme važenja Ustava Republike Srbije od 1990. godine i u odnosu na odredbe tog Ustava, Ustavni sud je odluku doneo, ocenjujući osporene akte u odnosu na Ustav Republike Srbije od 2006. godine i zakone koji su na snazi, a saglasno odredbama člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava.

Ustavom je utvrđeno: da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki, da svako ima pravo na jednaku zakonsku zaštitu bez diskriminacije, kao i da je zabranjena svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovesti, političkog, kao i drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta (član 21. st. 1. do 3.); da se jemči pravo na rad, u skladu sa zakonom, pravo na slobodan izbor rada i dostupnost svih radnih mesta svima pod jednakim uslovima i da svako ima pravo na pravičnu naknadu za rad (član 60. st. 1. do 4.); da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje sistem javnih službi (član 97. tačka 10.); da Vlada utvrđuje i vodi politiku, izvršava zakone i druge opšte akte Narodne skupštine i donosi uredbe i druge opšte akte radi izvršavanja zakona (član 123. tač. 1. i 3.); da se delatnosti i poslovi zbog kojih se osnivaju javne službe, njihovo uređenje i rad propisuje zakonom (član 137. stav 5.).

Zakonom o Vladi ("Službeni glasnik RS", br. 55/05, 71/05, 101/07 i 65/08) propisano je da Vlada izvršava zakone i druge opšte akte Narodne skupštine tako što donosi opšte i pojedinačne akte i preduzima druge mere (član 2. stav 2.).

Zakonom o platama u državnim organima i javnim službama ("Službeni glasnik RS", br. 34/01 i 62/06) propisano je da se ovim zakonom uređuje način utvrđivanja plata, dodataka, naknada i ostalih primanja zaposlenih u javnim službama koje se finansiraju iz budžeta Republike, autonomne pokrajine i jedinica lokalne samouprave, kao i zaposlenih u javnim službama koje se finansiraju iz doprinosa za obavezno socijalno osiguranje (član 1. tač. 3) i 4)); da se koeficijent za obračun i isplatu plata imenovanih i postavljenih lica i zaposlenih iz člana 1. tač. 1), 3), 4) i 5) ovog zakona, utvrđuju aktom Vlade (član 8. stav 1.), prema kome se zaposleni razvrstavaju u platne razrede prema zvanjima, zanimanjima ili poslovima (član 8. stav 2.).

Polazeći od navedenih odredaba Ustava i zakona, Ustavni sud je ocenio da je osporenim odredbama Uredbe i osporenim zaključcima, na osnovu izričitog zakonskog ovlašćenja prema kome osnovicu za obračun i isplatu plata utvrđuje Vlada, tako da koeficijent za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama, pored stručne spreme, izražava i složenost poslova, odgovornost i uslove rada, Vlada utvrdila visinu koeficijenata i visinu osnovice za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama u oblasti obrazovanja, kulture, socijalne zaštite i zdravstva.

U pogledu navoda predlagača i podnosioca inicijative da su određene kategorije zaposlenih iz Uredbe i zaključaka dovedene u neravnopravan položaj jer su utvrđeni različiti koeficijenti i osnovice za obračun i isplatu plata za isti stepen stručne spreme, Ustavni sud je ocenio da se osporenim odredbama, odnosno aktima ne dovodi u pitanje ustavni princip zabrane diskriminacije iz člana 21. Ustava, jer se utvrđeni koeficijenti i osnovica za obračun i isplatu plata zaposlenih podjednako odnose na sve zaposlene u javnim službama koje se finansiraju iz budžeta Republike Srbije. Na ovaj način se, takođe, po oceni Suda, ne dira u Ustavom zajemčeno pravo zaposlenih na rad u skladu sa zakonom, slobodan izbor rada i dostupnost svih radnih mesta svima pod jednakim uslovima iz člana 60. Ustava, već se osporenim aktima određuje visina koeficijenata i osnovice koja služi za obračun plata zaposlenih u javnim službama. Pitanje načina utvrđivanja i pitanje primerenosti i opravdanosti različite visine pojedinih koeficijenta i osnovice za obračun plata zaposlenih u javnim službama na koje ukazuju predlagači i inicijator svode se na pitanje adekvatnosti određenih normativnih rešenja u opštem pravnom aktu koja su isključivo u nadležnosti donosioca akta, a ne u nadležnosti Ustavnog suda određenoj članom 167. Ustava.

Takođe, ukazivanje predlagača i podnosioca inicijative da su osporeni akti nesaglasni sa odgovarajućim odredbama Zakona o radu ("Službeni glasnik RS", br. 24/05 i 61/05) nije od značaja za traženu ocenu zakonitosti, imajući u vidu da je pravni osnov za donošenje ovih akata sadržan u Zakonu o platama u državnim organima i javnim službama, kao zakonu koji propisuje poseban režim utvrđivanja zarada zaposlenih koje se finansiraju iz budžeta, različit od opšteg režima radnih odnosa za koji Zakon o radu predviđa institut kolektivnog ugovaranja.

S obzirom na izloženo, Ustavni sud je našao da podneti predlozi i inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 2. tač. 2. do 5. i tačka 12. Uredbe o koeficijentima za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama ("Službeni glasnik RS", br. 44/01, 15/02, 30/02, 32/02, 69/02, 78/02, 61/03, 121/03, 130/03, 67/04, 120/04, 5/05, 26/05, 81/05, 105/05, 109/05, 27/06, 32/06, 58/06, 82/06, 106/06, 10/07, 40/07, 60/07, 91/07 i 106/07) i zaključaka Vlade nisu osnovani, pa je predloge odbio i inicijativu nije prihvatio, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07).

Kada je u pitanju ocena ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 2. tačka 1. Uredbe, Ustavni sud je u predmetu IU-138/2004, na sednici održanoj 25. decembra 2008. godine, doneo Rešenje kojim je odbio predloge i nije prihvatio inicijativu za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti, pored ostalih, i navedenih odredaba Uredbe. Pri tome je Ustavni sud izrazio stav da je osporenim odredbama Uredbe Vlada, na osnovu izričitog zakonskog ovlašćenja, kao i primenom odredbe člana 4. Zakona o platama u državnim organima i javnim službama prema kojoj koeficijent za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama, pored stručne spreme, izražava i složenost posla, odgovornost i uslove rada, utvrdila visinu koeficijenata za obračun i isplatu plata zaposlenih u javnim službama u oblasti obrazovanja, odnosno zdravstva. Budući da se u konkretnom slučaju radi o zahtevu za ocenjivanje ustavnosti i zakonitosti odredaba opšteg akta o kojima je Ustavni sud već odlučivao, a iz novih navoda, razloga i podnetih dokaza ne proizlazi da ima osnova za ponovno odlučivanje, Ustavni sud je u ovom delu odbacio predloge i inicijativu, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu.

Na osnovu svega izloženog i odredaba člana 45. tačka 14) i člana 46. tač. 5) i 8) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je odlučio kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odbijanje predloga za utvrđivanje neustavnosti Uredbe o koeficijentima za plate

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti