Ocena ustavnosti i zakonitosti opštinske odluke o auto-taksi prevozu

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da odredbe opštinske odluke koje propisuju obavezno prebivalište na teritoriji opštine i starosnu granicu za taksi vozila nisu bile u saglasnosti s Ustavom i zakonom. Inicijativa za ocenu uslova o dužini posedovanja vozačke dozvole nije prihvaćena.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IU-270/2006
22.12.2010.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 22. decembra 2010. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredbe člana 6. stav 1. tačka 5. i člana 8. stav 1. tačka 2. Odluke o auto-taksi prevozu na teritoriji opštine Pirot („Službeni list grada Niša“, broj 44/06) u vreme važenja nisu bile u saglasnosti s Ustavom i zakonom.

2. Ne prihvata se inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti odredbe člana 6. stav 1. tačka 1. Odluke o auto-taksi prevozu na teritoriji opštine Pirot („Službeni list grada Niša“, br. 44/06 i 41/09).

3. Odbacuje se zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnih akata i radnji donetih ili preduzetih na osnovu Odluke iz tačke 1.

O b r a z l o že nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 6. stav 1. tač. 1. i 5. i člana 8. stav 1. tačka 2. Odluke o auto-taksi prevozu na teritoriji opštine Pirot („Službeni list grada Niša“, broj 44/06). Po mišljenju podnosilaca inicijative, odredba člana 6. stav 1. tačka 1. Odluke kojom je kao uslov za obavljanje auto-taksi prevoza propisano da vozač mora da poseduje vozačku dozvolu „B“ kategorije najmanje tri godine nije u saglasnosti sa odredbama člana 60. Ustava, kao ni sa Zakonom o bezbednosti saobraćaja na putevima i Zakonom o osnovama bezbednosti saobraćaja na putevima, kojima su uređeni uslovi za sticanje prava na upravljanje motornim vozilom. Odredba člana 6. stav 1. tačka 5. Odluke, kojom je kao uslov za obavljanje ove delatnosti propisano da fizičko lice koje obavlja taksi prevoz mora da ima prebivalište na teritoriji opštine, kako se navodi u inicijativi, nije u saglasnosti sa odredbom člana 39. Ustava, a odredba člana 8. stav 1. tačka 2. Odluke, kojom je starost vozila od 15, odnosno 20 godina određena kao uslov za obavljanje delatnosti, nije u saglasnosti sa odredbama člana 33. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju kojim je propisano da se ovaj prevoz može obavljati fabrički proizvedenim putničkim automobilom koji ima najviše 5 sedišta računajući i sedište vozača i najmanje četvoro vrata. Podnosioci su tražili i da Ustavni sud obustavi izvršenje pojedinačnih akata donetih na osnovu osporenih odredaba Odluke, a kojima se preduzetnicima i pravnim licima zabranjuje, odnosno ne dozvoljava obavljanje auto-taksi prevoza.

U odgovoru Skupštine opštine Pirot navodi se da je propisivanje uslova da vozač poseduje odgovarajuću vozačku dozvolu određen broj godina u saglasnosti sa ovlašćenjem opštine sadržanim u odredbama čl. 7. i 36. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju, kao i ovlašćenjem opštine iz člana 18. tačka 11) Zakona o lokalnoj samoupravi koji je bio na snazi u vreme donošenja osporene Odluke, te da je isto stanovište zauzeo i Ustavni sud u Odluci IU-175/03 od 15. aprila 2004. godine. Odredba člana 6. stav 1. tačka 5. Odluke, kako se navodi u odgovoru, nije u saglasnosti s Ustavom, te je “mogu staviti van snage“. Propisivanje uslova starosti vozila u zavisnosti od radne zapremine motora, na način određen osporenom odredbom člana 8. stav 1. tačka 2. Odluke ima značenje propisivanja dodatnog uslova za obavljanje ove delatnosti na teritoriji opštine, i u okviru je ovlašćenja opštine propisanog odredbama člana 18. tačka 11) Zakona o lokalnoj samoupravi i čl. 33. do 36. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju.

S obzirom na to da je inicijativa za ocenu ustavnosti i zakonitosti osporene Odluke podneta pre stupanja na snagu Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07), postupak je, na osnovu odredbe člana 112. Zakona, nastavljen u skladu sa tim zakonom.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je Odluku o auto-taksi prevozu na teritoriji opštine Pirot („Službeni list grada Niša“, broj 44/06) Skupština opštine Pirot donela na osnovu člana 36. stav 1. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju („Službeni glasnik RS“, br. 46/95, 66/01, 61/05 i 91/05) i člana 18. tačka 11) Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 9/02, 33/04 i 135/04), kao i da je osporenim odredbama bilo propisano da fizičko lice može da obavlja taksi prevoz ako poseduje vozačku dozvolu „B“ kategorije najmanje 3 (tri) godine (član 6. stav 1. tačka 1)) i ima prebivalište na teritoriji opštine Pirot (član 6. stav 1. tačka 5)), kao i da se auto taksi prevoz može obavljati motornim vozilom koje nije starije od 15 godina, ukoliko ima motor radne zapremine do 1750cm3, odnosno 20 godina, ukoliko ima motor radne zapremine veće od 1750cm3, računajući od dana podnošenja zahteva za ispitivanje uslova za obavljanje auto taksi prevoza (član 8. stav 1. tačka 2)). Ustavni sud je utvrdio i da je Odlukom o izmenama i dopunama Odluke o auto-taksi prevozu na teritoriji opštine Pirot („Službeni list grada Niša“, broj 41/09) osporena odredba člana 6. stav 1. tačka 1. osnovne Odluke iz 2006. godine izmenjena, tako što je propisano da fizičko lice može obavljati taksi prevoz ako poseduje vozačku dozvolu „B“ kategorije najmanje 3 (tri) godine, izuzev lica koja pored vozačke dozvole „B“ kategorije poseduju diplomu sa stručnim zanimanjem „vozač motornih vozila“, a da su osporene odredbe člana 6. stav 1. tačka 5. i člana 8. stav 1. tačka 2. te odluke brisane. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je, saglasno odredbama člana 68. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, br. 24/08 i 27/08), od podnosilaca tražio da se izjasne da li ostaju kod podnete inicijative. Podnosioci inicijative izjasnili su se da ostaju kod inicijative i predložili da Ustavni sud za one osporene odredbe koje su prestale da važe, utvrdi da u vreme važenja nisu bile u saglasnosti s Ustavom i zakonom.

Ustavom Republike Srbije je utvrđeno: da svako ima pravo da se slobodno kreće i nastanjuje u Republici Srbiji, da je napusti i da se u nju vrati, te da se ova sloboda može ograničiti zakonom, ako je to neophodno radi vođenja krivičnog postupka, zaštite javnog reda i mira, sprečavanja širenja zaraznih bolesti ili odbrane Republike Srbije (član 39. st. 1. i 2.); da se jemči pravo na rad u skladu sa zakonom, da svako ima pravo na slobodan izbor rada i da su svima, pod jednakim uslovima, dostupna sva radna mesta (član 60. st. 1. do 3.); da ekonomsko uređenje u Republici Srbiji počiva na tržišnoj privredi, otvorenom i slobodnom tržištu, slobodi preduzetništva, samostalnosti privrednih subjekata i ravnopravnosti privatne i drugih oblika svojine i da je Republika Srbija jedinstveno privredno područje sa jedinstvenim tržištem roba, rada i kapitala (član 82. st. 1. i 2.); da je preduzetništvo slobodno i da se može ograničiti zakonom radi zaštite zdravlja ljudi, životne sredine i prirodnih bogatstava i radi bezbednosti Republike Srbije (član 83.); da svi imaju jednak položaj na tržištu (član 84. stav 1.); da Republika Srbija, pored ostalog, uređuje i obezbeđuje, jedinstveno tržište, pravni položaj privrednih subjekata, sistem obavljanja pojedinih privrednih i drugih delatnosti (član 97. tačka 6.); da opština, preko svojih organa, u skladu sa zakonom, pored ostalog, uređuje i obezbeđuje lokalni prevoz (član 190. stav 1. tačka 3.).

Odredbom člana 36. stav 1. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju ("Službeni glasnik RS", br. 46/95, 66/01, 61/05, 91/05 i 62/06), koja je navedena kao pravni osnov za donošenje osporene Odluke, propisano je da opština, odnosno grad može propisati bliže uslove za obavljanje auto-taksi prevoza. Drugim odredbama Zakona propisano je i: da "auto-taksi prevoz" jeste vanlinijski prevoz putnika koji se obavlja putničkim automobilom koji ispunjava uslove propisane ovim zakonom (član 2. tačka 5)); da se prevoz u drumskom saobraćaju obavlja vozilima koja ispunjavaju uslove utvrđene propisima o bezbednosti saobraćaja na putevima i propisima o standardima za pojedine vrste vozila i da se vozila kojima se obavlja javni prevoz i prevoz za sopstvene potrebe moraju redovno održavati i kontrolisati radi obezbeđivanja njihove stalne tehničke ispravnosti i bezbednog korišćenja u saobraćaju (član 3. st. 1. i 2.); da opština, odnosno grad uređuje i obezbeđuje, u skladu sa zakonom, organizaciju i način obavljanja javnog prevoza putnika koji se obavlja na teritoriji jedne opštine, odnosno grada i auto-taksi prevoza (član 7.); da se javni prevoz putnika i stvari može obavljati kao linijski i vanlinijski i auto-taksi prevoz (član 8.); da se auto-taksi prevoz putnika obavlja fabrički proizvedenim putničkim automobilom koji ima najviše pet sedišta računajući i sedište vozača i najmanje četvoro vrata, da u putničkom automobilu kojim se obavlja auto-taksi prevoz mora biti na vidnom mestu za korisnika prevoza ugrađen ispravan, plombiran i baždaren taksimetar i istaknut naziv auto-taksi prevoznika i da na krovu putničkog automobila kojim se obavlja auto-taksi prevoz mora biti istaknut naziv "TAXI" (član 33.).

Zakonom o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", br. 9/02, 33/04 i 135/04), koji je naveden kao pravni osnov za donošenje osporene Odluke, bilo je propisano da je opština odgovorna da, preko svojih organa, u skladu sa Ustavom i zakonom, uređuje i obezbeđuje posebne uslove i organizaciju autotaksi prevoza putnika (član 18. tačka 11)). Isto ovlašćenje opštine sadržano je i u odredbi člana 20. tačka 13. Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", broj 129/07).

Zakonom o lokalnoj samoupravi, kao ni Zakonom o prevozu u drumskom saobraćaju, nije bliže određeno koji se posebni, odnosno bliži uslovi za obavljanje auto - taksi prevoza mogu propisati aktom jedinice lokalne samouprave.

Polazeći od navedenog, te odredaba člana 39. Ustava koje jemče slobodu kretanja i nastanjivanja, kao i odredaba čl. 82. do 84. Ustava kojima su utvrđena osnovna načela ekonomskog uređenja, sloboda preduzetništva i položaj na tržištu, Ustavni sud je ocenio da propisivanje bližeg, odnosno posebnog uslova za obavljanje delatnosti auto-taksi prevoza - obavezno prebivalište na teritoriji opštine, kako je to bilo propisano osporenom odredbom člana 6. stav 1. tačka 5. Odluke, nije bilo u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. Ustavni sud je konstatovao i da prema ranije zauzetom stavu Suda, propisivanje ovog uslova aktom jedinice lokalne samouprave nije bilo u saglasnosti sa odredbama čl. 17, 35, 57. i 64. Ustava Republike Srbije od 1990. godine, koji je bio na snazi u vreme donošenja osporene Odluke, a koje po sadržini odgovaraju navedenim odredbama Ustava od 2006. godine. Takođe, imajući u vidu da su Zakonom o prevozu u drumskom saobraćaju propisani uslovi u pogledu motornog vozila kojim se može obavljati auto-taksi prevoz putnika, Ustavni sud je ocenio i da odredba člana 8. stav 1. tačka 2. osporene Odluke, kojom je kao dodatni poseban, odnosno bliži uslov za obavljanje ove delatnosti bio propisan uslov da motorno vozilo nije starije od 15, odnosno 20 godina, u vreme važenja, nije bila u saglasnosti sa Zakonom.

Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka, jer je ocenio da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i da prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje.

U vezi sa osporenom odredbom člana 6. stav 1. tačka 1. Odluke, kojom je kao uslov za obavljanje delatnosti propisano da vozač ima vozačku dozvolu B kategorije odgovarajući broj (tri) godina, Ustavni sud je utvrdio da je za upravljanje vozilima kojima se saglasno Zakonu o prevozu u drumskom saobraćaju može obavljati auto-taksi prevoz putnika, Zakonom o osnovama bezbednosti saobraćaja na putevima, koji je bio na snazi u vreme donošenja osporene odluke, bilo predviđeno posedovanje vozačke dozvole B kategorije (član 172.), kao i da je ista vrsta vozačke dozvole propisana i Zakonom o bezbednosti saobraćaja na putevima („Službeni glasnik RS“, br. 41/09 i 53/10). Polazeći od toga da taksi prevoz predstavlja poseban oblik javnog prevoza putnika, Ustavni sud je, saglasno dosadašnjoj praksi povodom istog pravnog pitanja, ocenio da je propisivanje uslova da taksi vozač ima odgovarajuću vozačku dozvolu određen broj godina pre podnošenja zahteva za obavljanje delatnosti, kako je to propisano osporenom odredbom člana 6. stav 1. tačka 1. Odluke, u skladu sa ovlašćenjem opštine sadržanim u odredbama Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju i Zakona o lokalnoj samoupravi, prema kojima su opština, odnosno grad ovlašćeni da preko svojih organa uređuju i obezbeđuju posebne, odnosno bliže uslove i organizaciju auto-taksi prevoza. Stoga Ustavni sud, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, u ovom delu inicijativu nije prihvatio.

Kako je u ovoj ustavno pravnoj stvari doneo konačnu odluku, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 56. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, odbacio zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnih akata donetih na osnovu osporenih odredaba Odluke.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 45. tač. 1) i 4) i člana 46. tač. 3) i 5) Zakona o Ustavnom sudu i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda, doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Ocena ustavnosti i zakonitosti opštinske odluke o auto-taksi prevozu

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti