Rešenje Ustavnog suda o ustavnosti odluke o konverziji deviznih depozita

Kratak pregled

Ustavni sud je odbio inicijative za ocenu ustavnosti Vladine odluke o konverziji deviznih depozita. Sud je utvrdio da odluka, kao podzakonski akt, nema povratno dejstvo jer samo razrađuje proceduru propisanu zakonom, dok se pitanjem diskriminacije nije bavio.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IU-337/2003
14.07.2011.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. tačka 1. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 14. jula 2011. godine, doneo je

R E Š E Nj E

Ne prihvataju se inicijative za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti Odluke o bližim uslovima i načinu vršenja konverzije deviznih depozita građana oročenih kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i deviznih sredstava građana položenih kod Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica u obveznice Republike Srbije, načinu knjigovodstvenog evidentiranja i registracije obveznica ("Službeni glasnik RS", br. 48/02 i 56/02).

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneto je više inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti Odluke navedene u izreci. Podnosioci inicijativa smatraju da osporena Odluka ima retroaktivno dejstvo a da se osporenom odredbom tačke 2. Odluke dovodi u pitanje "osnov pravnog sistema", jer se derogiraju svi ugovori između Dafiment banke koji su "davno završeni". Osim toga, po mišljenju jednog inicijatora osporena Odluka je "diskriminatorska" jer je licima koja su imala prebivalište van teritorije Republike Srbije onemogućeno pravo na dobijanje emitovanih obveznica Republike Srbije.

U odgovoru Vlade se navodi da osporena Odluka nema povratno dejstvo jer se njom uređuju bliži uslovi i način vršenja konverzije depozita u obveznice Republike Srbije, odnosno propisuje procedura u klasičnom administrativno-bankarskom postupku prilikom izdavanja obveznica i da Ustavom Republike Srbije nije bila predviđena zabrana da se oročeni depoziti mogu pretvoriti u obveznice Republike.

Inicijative za ocenu ustavnosti osporene Odluke podnete su u vreme važenja Ustava Republike Srbije od 1990. godine. Ovaj Ustav je prestao da važi stupanjem na snagu Ustava Republike Srbije od 2006. godine. Stoga je ocena ustavnosti osporene Odluke izvršena u odnosu na Ustav koji je na snazi, na osnovu odredaba člana 167. Ustava.

Odredbom člana 112. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07) propisano je da će se postupci pred Ustavnim sudom započeti pre dana stupanja na snagu ovog zakona okončati po odredbama ovog zakona.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je osporenu Odluku o bližim uslovima i načinu vršenja konverzije deviznih depozita građana oročenih kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i deviznih sredstava građana položenih kod Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica u obveznice Republike Srbije, načinu knjigovodstvenog evidentiranja i registracije obveznica ("Službeni glasnik RS", br. 48/02 i 56/02) donela Vlada Republike Srbije, na osnovu člana 8. Zakona o regulisanju javnog duga Savezne Republike Jugoslavije po ugovorima o deviznim depozitima građana oročenim kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i po deviznim sredstvima građana položenim od Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica ("Službeni list SRJ", broj 36/02). Osporenom Odlukom uređuju se bliži uslovi i način vršenja konverzije deviznih depozita građana položenih kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i deviznih sredstava položenih na osnovu ugovora o poslovno-tehničkoj saradnji sa Jugoskandikom d.d. Beograd, kod Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica, u obveznice Republike Srbije koje će se emitovati radi regulisanja duga Republike Srbije iz čl. 3. i 18. Zakona o regulisanju javnog duga Savezne Republike Jugoslavije po ugovorima o deviznim depozitima građana oročenim kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i po deviznim sredstvima građana položenim od Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica ("Službeni list SRJ", broj 36/02), način njihovog knjigovodstvenog evidentiranja kao i način registracije obveznica kod Narodne banke Jugoslavije - Zavoda za obračun i plaćanja - Centralnog registra depoa i kliringa hartija od vrednosti. Konverziju depozita i deviznih sredstava obavlja banka koju ovlasti Vlada Republike Srbije na predlog Narodne banke Jugoslavije. Ministar finansija i ekonomije uređuje način postupanja ovlašćene banke u vršenju konverzije depozita i deviznih sredstava u skladu sa tom odlukom, i propisuje obrazac potvrde o izvršenoj konverziji depozita i deviznih sredstava u obveznice i obrazac obračuna iznosa obveznice po deponentu odnosno građaninu, (tačka 1.). Odredbom tačke 2. Odluke propisano je da depoziti iz tačke 1. obuhvataju neisplaćene oročene depozite položene kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji, umanjene za iznos obračunatih ugovorenih kamata na te depozite i za iznos isplata izvršenih po tim depozitima do dana otvaranja postupka likvidacije nad Dafiment bankom a.d. Beograd, preračunate u evre na dan konverzije, odnosno na dan emisije obveznica iz tačke 1. ove odluke. Devizna sredstva obuhvataju neisplaćena devizna sredstva položena na osnovu Ugovora o poslovno-tehničkoj saradnji sa Jugoskandikom d.d. Beograd, kod Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica umanjena za iznos obračunatih kamata na ta sredstva i za iznos isplata izvršenih do dana stupanja na snagu zakona preračunata u evre na dan konverzije, odnosno na dan emisije obveznica. Odlukom je propisano i: kada deponenti, odnosno građani stiču pravo na isplatu dospelih obaveza (tačka 3.); kome se dostavlja potvrda o visini obaveze prema deponentu odnosno građaninu koji je utvrdila komisija koju obrazuje Vlada Republike Srbije (tačka 4.); kada se vrši konverzija depozita odnosno deviznih sredstava u obveznice Republike Srbije (tačka 5.); kome ovlašćena banka dostavlja podatke o izvršenoj konverziji depozita, odnosno deviznih sredstava (tačka 6.); ko izdaje potvrdu o izvršenoj konverziji depozita odnosno deviznih sredstava u obveznice Republike (tačka 7.) kako se prilikom konverzije otvara račun hartije od vrednosti - pored ostalog kao podračun svog računa obveznica koji se vodi u Centralnom registru (tačka 8.); ko se stara o sprovođenju ove odluke - Ministarstvo finansija i ekonomije (tačka 9.); kada odluka stupa na snagu (tačka 10.).

Ustavom je utvrđeno: da je zabranjena svaka diskriminacija, neposredna ili posredna po bilo kom osnovu, a naročito osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovesti, političkog ili drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta (član 21. stav 3.); da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje: ostvarivanje i zaštitu sloboda i prava građana, ustavnost i zakonitost, postupak pred sudovima i drugim državnim organima, monetarni, bankarski, devizni i carinski sistem, svojinske i obligacione odnose i zaštitu svih oblika svojine, druge ekonomske odnose od opšteg interesa i druge odnose od interesa za Republiku Srbiju, u skladu s Ustavom (član 97. tač. 2, 6, 7, 8. i 17.); da Vlada izvršava zakone i druge opšte akte Narodne skupštine i da donosi uredbe i druge opšte akte radi izvršavanja zakona (član 123. tač. 2. i 3.); da izuzetno, samo pojedine odredbe zakona mogu imati povratno dejstvo, ako to nalaže opšti interes, utvrđen pri donošenju zakona (član 197. stav 2.).

Za ocenu osporene Odluke od značaja su, po oceni Suda i odredbe Zakona o regulisanju javnog duga Savezne Republike Jugoslavije po ugovorima o deviznim depozitima građana oročenim kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i po deviznim sredstvima građana položenim od Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica ("Službeni list SRJ", broj 36/02), kojima je propisano: da javni dug Savezne Republike Jugoslavije po osnovu neisplaćenih oročenih deviznih sredstava građana po ugovorima i depozitu građana kod Dafiment banke obuhvata neisplaćene oročene depozite, umanjene za iznos obračunatih ugovorenih kamata na te depozite i za iznos isplata izvršenih po depozitima do otvaranja postupka likvidacije nad tom bankom, kao i da se na javni dug ne obračunava kamata (član 2.); da javni dug Savezne Republike Jugoslavije za devizna sredstva koja su građani položili u periodu od 15. oktobra 1988. do 18. marta 1995. godine kod Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica na osnovu ugovora po oročavanju deviznih sredstava na deviznu štednju obuhvata neisplaćena devizna sredstva umanjena za iznos obračunatih ugovorenih kamata i za iznos izvršenih isplata do dana stupanja na snagu tog zakona i da se na javni dug ne obračunava kamata (čl. 16. i 17.); da obaveza Savezne Republike Jugoslavije po osnovu javnog duga iz čl. 2. i 16. ovog zakona postaje od dana stupanja na snagu Zakona, obaveza, odnosno dug Republike Srbije i Republike Crne Gore - srazmerno visini deviznih depozita građana čije je prebivalište na teritoriji tih republika (čl. 3. i 18.); da se obaveze prema deponentima izvršavaju u Zakonom utvrđenim godišnjim ratama da deponenti stiču pravo na isplatu dospelih obaveza od dana kada se utvrdi visina obaveze prema njima, odnosno od dana kada dobiju potvrdu o tome od nadležnih organa vlada Republike Srbije i Republike Crne Gore, da se pravo na isplatu, koje ne uključuje obračunavanje i plaćanje kamate utvrđuje po jednom deponentu i da način i uslove izdavanja potvrde utvrđuju vlade Republike Srbije i Republike Crne Gore (član 4. st. 1. do 4. i stav 6); da će se radi regulisanja javnog duga Savezne Republike Jugoslavije koji je postao javni dug Republike Srbije i Republike Crne Gore, - Republika Srbija i Republika Crna Gora emitovati obveznice koje glase na evro (član 5. stav 1.); da se obveznicama regulišu obaveze prema deponentima utvrđene u smislu člana 4. ovog zakona konverzijom depozita deponenta u obveznice i da se regulisanje obaveza prema deponentima izvršava na način i pod uslovima koje propišu vlade Republike Srbije i Republike Crne Gore (član 6.); da bliže uslove i način vršenja konverzije depozita deponenata u obveznice, način njihovog knjigovodstvenog evidentiranja kao i način registracije obveznica u Centralnom registru propisuju vlade Republike Srbije i Republike Crne Gore (član 8.).

Polazeći od navedenih odredaba Ustava i Zakona, Ustavni sud je pre svega utvrdio da je osporenu Odluku o bližim uslovima i načinu vršenja konverzije deviznih depozita građana oročenih kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i deviznih sredstava građana položenih kod Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica u obveznice Republike Srbije, načinu knjigovodstvenog evidentiranja i registracije obveznica, donela Vlada Republike Srbije, na osnovu izričitog ovlašćenja sadržanog u članu 8. Zakona o regulisanju javnog duga Savezne Republike Jugoslavije po ugovorima o deviznim depozitima građana oročenim kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i po deviznim sredstvima građana položenim od Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica, prema kome Vlada propisuje bliže uslove i način vršenja konverzije depozita deponenata u obveznice, način njihovog knjigovodstvenog evidentiranja kao i način registracije obveznica u Centralnom registru.

S obzirom na to da su navedenim zakonom uređeni uslovi i način regulisanja obaveza po osnovu neisplaćenih oročenih deviznih sredstava građana po ugovorima o depozitu građana kod navedenih banaka koji su postali javni dug Savezne Republike Jugoslavije a da je osporenom Odlukom, kao podzakonskim aktom, samo bliže uređen postupak odnosno procedura u vršenju konverzije deviznih depozita građana položenih kod navedenih banaka u obveznice Republike Srbije, načinu knjigovodstvenog evidentiranja i registraciji obveznica, Ustavni sud je utvrdio da ne stoje navodi inicijatora da osporena Odluka ima povratno dejstvo.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da nema osnova za pokretanje postupka povodom podnetih inicijativa, te inicijative, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, nije prihvatio.

Povodom navoda jednog od inicijatora da je osporena Odluka "diskriminatorska" jer je licima koja su imala prebivalište van teritorije Republike Srbije onemogućeno pravo na dobijanje emitovanih obveznica Republike Srbije, Ustavni sud konstatuje da je pitanje uslova za konverziju u obveznice Republike uređeno članom 3. Zakona o regulisanju javnog duga Savezne Republike Jugoslavije po ugovorima o deviznim depozitima građana oročenim kod Dafiment banke a.d. Beograd, u likvidaciji i po deviznim sredstvima građana položenim od Banke privatne privrede Crne Gore d.d. Podgorica a ne osporenom Odlukom, te da će se o tim navodima Sud izjašnjavati u predmetu koji je formiran povodom osporavanja člana 3. navedenog zakona.

Polazeći od izloženog, Ustavni sud je na osnovu odredbe člana 46. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Rešenje kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša Slijepčević

Rešenje Ustavnog suda o ustavnosti odluke o konverziji deviznih depozita

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti