Rešenje Ustavnog suda o odbacivanju inicijativa za ocenu ustavnosti Zakona o potvrđivanju ugovora o izručenju

Kratak pregled

Ustavni sud je odbacio inicijative za ocenu ustavnosti Zakona o potvrđivanju Ugovora o izručenju između Srbije i SAD. Sud je utvrdio da osporene odredbe o izručenju sopstvenih državljana, smrtnoj kazni i retroaktivnosti nisu u suprotnosti sa Ustavom.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUm-65/2019
27.06.2024.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće u sastavu: predsednik Suda, Snežana Marković, predsednik Veća i sudije Miroslav Nikolić, dr Tijana Šurlan, Tatjana Đurkić, dr Milan Škulić, dr Nataša Plavšić, dr Tamaš Korhec (Korhecz Tamás) i dr Vladan Petrov, članovi Veća, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 2. Ustava, na sednici održanoj 27. una 2024. godine, doneo je

R E Š E Nj E

1. Odbacuju se inicijative za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti Zakona o potvrđivanju Ugovora između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju („Službeni glasnik RS – Međunarodni ugovori“, broj 2/19).

2. Odbacuje se zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnog akta ili radnje preduzete na osnovu osporenog Zakona iz tačke 1.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podnete su dve inicijative za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti Zakona o potvrđivanju Ugovora između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju („Službeni glasnik RS – Međunarodni ugovori“, broj 2/19). U prvoj inicijativi se navodi da član 1. Zakona o potvrđivanju Ugovora između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju nije u saglasnosti sa odredbama člana 4. stav 2 (načelo podele vlasti), člana 16. stav 2. (međunarodni odnosi), člana 24. stav 2. (zabrana smrtne kazne), člana 34. stav 1. (pravna sigurnost u kaznenom pravu), člana 194. stav 3. (hijerarhija domaćih i međunarodnih opštih pravnih akata) i člana 197. (zabrana povratnog dejstva zakona) Ustava. Povodom odredbe člana 6. Ugovora, podnosilac inicijative ističe da rešenje kojim je predviđeno da se izručenje može odbiti ako krivično gonjenje ili izvršenje sankcije nije moguće zbog zastarelost prema zakonu zemlje molilje, stvara pravnu nesigurnost jer ne garantuje odbijanje izručenja usled zastarelosti. U pogledu člana 7. Ugovora, inicijator smatra da ova odredba Ugovora nije u saglasnosti sa Ustavom, a što je obaveza utvrđena odredbama člana 16. stav 2. i člana 194. stav 3. Ustava, jer saglasno odredbama člana 24. stav 2. Ustava, u Republici Srbiji nema smrtne kazne, što znači da nema mogućnosti da se smrtna kazna izrekne, pa samim tim se i ne izvršava. Ista odredba, prema shvatanju inicijatora, nije u saglasnosti ni sa odredbom člana 34. stav 1. Ustava, kojom je utvrđena pretpostavka nevinosti, kao jedan od Ustavom utvrđenih principa kojima se garantuje pravna sigurnost u kaznenom pravu u Republici Srbiji. Podnosilac inicijative smatra da je odredba člana 21. Ugovora suprotna odredbama člana 197. Ustava kojima je garantovana zabrana povratnog dejstva zakona, jer u slučaju ovog rešenja iz Ugovora, prema mišljenju podnosioca inicijative, ne postoji opšti interes za dozvoljeno povratno dejstvo pojedinih zakonskih odredaba, niti se može očekivati da bi bilo koja odredba ovog spornog Ugovora mogla biti blaža za učinioca, a što je uslov za mogućnost da odredba krivičnog zakona ima povratno dejstvo prema Ustavu Republike Srbije.

Podnosilac druge inicijative smatra da je potvrđeni Ugovor u celosti neustavan i protivan javnom interesu Republike Srbije i njenih državljana, posebno ističući odredbe člana 2. st. 2.i 3. i čl. 3, 7. i 21. Ugovora za koje podnosilac inicijative smatra da nisu u saglasnosti sa odredbama čl. 13, 34, 39. i 197. Ustava, kao ni sa odredbama Evropske konvencije o ekstradiciji, koja je postavila minimalne standarde za države potpisnice u propisivanju i izvršenju ekstradicije. U inicijativi se dalje navodi da je ovaj međunarodni ugovor protivan izričitoj zakonskoj odredbi iz člana 7. i člana 16. Zakona o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima i to pravilu da je kao pretpostavka za izručenje neophodno da krivično delo povodom kojeg se zahteva pružanje međunarodne pravne pomoći predstavlja krivično delo po zakonu Republike Srbije i da pružanje međunarodne pravne pomoći ne bi povredilo suverenitet, bezbednost, javni poredak ili druge interese od suštinskog značaja za Republiku Srbiju, kao i da lice čije se izručenje zahteva nije državljanin Republike Srbije. Prema shvatanju podnosioca inicijative, potvrđeni međunarodni ugovor krši Ustavom utvrđena načela pravne sigurnosti u kaznenom pravu, i to pretpostavku nevinosti, primenu zakona koji je povoljniji za učinioca krivičnog dela i zabranu retroaktivne primene zakona. U pogledu člana 6. Ugovora, podnosilac smatra da se na predviđeni način državljani Republike Srbije stavljaju u neravnopravan položaj, kako u odnosu na druge državljane Republike Srbije, tako i u odnosu na ostala lica na koja bi se primenjivao zakon Republike Srbije, kao i u odnosu na državljane SAD u istoj situaciji (kada bi se njihovi državljani gonili pred pravosudnim organima RS uz primenu prava RS), jer se za određeno krivično delo ne bi moglo suditi u Republici Srbiji zbog zastarelosti krivičnog gonjenja, a i pored toga će domaći državljani biti izručeni državi molilji (SAD), ako to nije zastarelo krivično gonjenje za to delo po njenom zakonu, čime se, prema navodima podnosioca inicijative, gubi i princip uzajamnosti. Na kraju, inicijator traži da Ustavni sud obustavi od izvršenja pojedinačni akt donet na osnovu osporenog Zakona, do donošenja svoje konačne odluke.

U sprovedenom prethodnom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je Ugovor između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju potpisan u Beogradu 15. avgusta 2016. godine. Povodom navedenog ugovora, Narodna skupština je donela Zakon o potvrđivanju Ugovora između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju 14. februara 2019. godine, na jedanaestom vanrednom zasedanju u jedanaestom sazivu U „Službenom glasniku RS – Međunarodni ugovori“, broj 5 od 30. aprila 2019. godine je objavljeno da je Ugovor između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju sačinjen u Beogradu 15. avgusta 2016. godine, stupio na snagu 23. aprila 2019. godine (danom razmene ratifikacionih instrumenata). Saglasno članu 22. stav 3. Ugovora po stupanju na pravnu snagu ovaj ugovor je zamenio Konvenciju o izdavanju krivaca zaključenu između Kraljevine Srbije i Ujedinjenih Američkih Država, potpisane 25. oktobra 1901. godine (stupila na snagu 12. juna 1902. godine).

Osporenim odredbama Ugovora između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju je utvrđeno: da će se izručenje takođe dozvoliti i za krivična dela koja se sastoje u pokušaju, odnosno udruživanju radi izvršenja ili učestvovanju u izvršenju krivičnog dela koje podleže izručenju, da u smislu ovog člana, krivično delo podleže izručenju - (a) bez obzira na to da li zakoni u državi molilji i zamoljenoj državi svrstavaju činjenja ili nečinjenja koja određuju krivično delo u istu kategoriju krivičnih dela ili opisuju krivično delo istom terminologijom; (b) bez obzira na to da li je u pitanju krivično delo za koje savezni zakoni Sjedinjenih Američkih Država nalažu utvrđivanje određenih pitanja u svrhu uspostavljanja nadležnosti pred saveznim sudom Sjedinjenih Američkih Država, uključujući ali neograničavajući se na međudržavni transport ili korišćenje poštanskih ili drugih usluga koji utiču na međudržavnu trgovinu ili trgovinu sa inostranstvom; ili (v) ukoliko krivično delo obuhvata prevaru ili izbegavanje obaveza u odnosu na poreze, carine ili kontrolu uvoza ili izvoza robe ili novca, bez obzira na to da li zakoni države molilje i zamoljene države predviđaju istu vrstu poreza ili dažbina ili kontrolu iste vrste robe ili istih novčanih iznosa (član 2. st. 2. i 3.); da izručenje neće biti odbijeno na osnovu državljanstva lica čije se izručenje traži (član 3.); da se izručenje može odbiti ako krivično gonjenje ili izvršenje sankcije nije moguće zbog zastarelosti prema zakonu države molilje (član 6.); da ukoliko je prema zakonu države molilje za delo za koje se traži izručenje propisana smrtna kazna, a takva kazna nije propisana po zakonima zamoljene države, nadležna vlast zamoljene države može odbiti izručenje sem ukoliko država molilja ne pruži izvršnoj vlasti zamoljene države garanciju da smrtna kazna neće biti izrečena ili joj, u slučaju da iz procesnih razloga država molilja ne može da pruži takvu garanciju, dostavi garanciju da smrtna kazna, ukoliko bude izrečena, neće biti izvršena i da će ako država molilja pruži garanciju u skladu sa ovim članom, zamoljena država odobriti izručenje, a država molilja će ispuniti pruženu garanciju (član 7.); da će se ovaj ugovor primenjivati na krivična dela izvršena pre, kao i posle njegovog stupanja na snagu, pod uslovom da izvršni organ zamoljene države ima diskreciono pravo da ne primeni član 3. (izručenje neće biti odbijeno na osnovu državljanstva lica čije se izručenje traži) na krivična dela izvršena pre 1. januara 2005. godine (član 21.).

Ustavom Republike Srbije je utvrđeno: da Republika Srbija štiti prava i interese svojih državljana u inostranstvu (član 13. stav 1.); da su opšteprihvaćena pravila međunarodnog prava i potvrđeni međunarodni ugovori sastavni deo pravnog poretka Republike Srbije i da se neposredno primenjuju, da potvrđeni međunarodni ugovori moraju biti u skladu s Ustavom (član 16. stav 2.); da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki, da je zabranjena svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovesti, političkog ili drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta (član 21. st. 1. i 3.); da u Republici Srbiji nema smrtne kazne (član 24. stav 2.); da se niko ne može oglasiti krivim za delo koje, pre nego što je učinjeno, zakonom ili drugim propisom zasnovanim na zakonu nije bilo predviđeno kao kažnjivo, niti mu se može izreći kazna koja za to delo nije bila predviđena, da se svako smatra nevinim za krivično delo dok se njegova krivica ne utvrdi pravnosnažnom odlukom (član 34. st. 1. i 3.); da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje, između ostalog, njen međunarodni položaj i odnose sa drugim državama i međunarodnim organizacijama (član 97. tačka 1.); da Narodna skupština potvrđuje međunarodne ugovore kad je zakonom predviđena obaveza njihovog potvrđivanja (član 99. stav 1. tačka 4.); da su potvrđeni međunarodni ugovori i opšteprihvaćena pravila međunarodnog prava deo pravnog poretka Republike Srbije i da potvrđeni međunarodni ugovori ne smeju biti u suprotnosti sa Ustavom (član 194. stav 4.); da zakoni i svi drugi opšti akti ne mogu imati povratno dejstvo; da izuzetno, samo pojedine odredbe zakona mogu imati povratno dejstvo, ako to nalaže opšti interes utvrđen pri donošenju zakona; da odredba krivičnog zakona može imati povratno dejstvo samo ako je blaža za učinioca krivičnog dela (član 197.).

Evropskom konvencijom o ekstradiciji sa dodatnim protokolima („Službeni list SRJ – Međunarodni ugovori, broj 10/01 i „Službeni glasnik RS – Međunarodni ugovori“, br. 12/10, 1/11, 13/12 i 4/14) je utvrđeno: da se strane ugovornice obavezuju da će, prema propisima i uslovima koji su navedeni u narednim članovima, izdavati jedne drugima lica koja se gone zbog počinjenog krivičnog dela ili se traže radi izvršenja kazne ili mere bezbednosti od strane pravosudnih organa strane molilje (član 1.); da će se izdavanje vršiti za dela za koja je, prema zakonima strane molilje i zamoljene strane, kao najveća kazna propisana kazna lišenja slobode ili mere bezbednosti, lišenja slobode od najmanje godinu dana ili stroža kazna, da kada se radi o kazni ili meri bezbednosti izrečenoj na teritoriji strane molilje, trajanje izrečene kazne mora da bude najmanje četiri meseca (član 2. stav 1.); da svaka strana ugovornica može da odbije izdavanje svojih državljana (član 6. stav 1. tačka (a)); da se izručenje neće odobriti ako je nastupila zastarelost krivičnog gonjenja ili izvršenja kazne, prema zakonodavstvu strane molilje; da se izručenje neće odbiti ako bi zastarelost krivičnog gonjenja ili izvršenja kazne nastupila, prema zakonodavstvu zamoljene strane (član 10. st. 1. i 2.); da ukoliko je prema zakonu strane molilje za delo za koje se traži izdavanje propisana smrtna kazna, a zakon zamoljene strane za to delo ne propisuje ovu kaznu, ili se ona u njoj uglavnom ne izvršava, izdavanje se može odobriti samo ako strana molilja pruži garancije koje su po oceni zamoljene strane dovoljne da smrtna kazna neće biti izvršena (član 11.).

Zakonom o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima („Službeni glasnik RS“, broj 20/09) propisano je: da se ovim zakonom uređuje postupak pružanja međunarodne pravne pomoći u krivičnim stvarima u slučajevima kada ne postoji potvrđeni međunarodni ugovor ili kada određena pitanja njime nisu uređena (član 1.), da je jedan od oblika međunarodne pravne pomoći izručenje okrivljenog ili osuđenog (član 2. tačka 1)); da su pretpostavke za pružanje međunarodne pomoći, između ostalog, da krivično gonjenje, odnosno izvršenje krivične sankcije nije isključeno zbog zastarelosti, amnestije ili pomilovanja (član 7. stav 1. tačka 3)); jedna od pretpostavki za izručenje je i da država molilja da garancije da smrtna kazna koja je propisana za krivično delo povodom kojeg se zahteva izručenje neće biti izrečena, odnosno izvršena (član 16. tačka 8)).

III

Ustavni sud ističe da izručenje okrivljenog ili osuđenog (ekstradicija) predstavlja jedan od najznačajnijih vidova međunarodne pravne pomoći u krivičnim stvarima, sa ciljem da se omogući ostvarenje teritorijalnog principa prostornog važenja krivičnog zakonodavstva u slučajevima kada učinilac napusti državu posle izvršenja krivičnog dela, kako bi izbegao suđenje i kažnjavanje ili kako bi izbegao izvršenje kazne nakon izrečene pravnosnažne presude. Prema pravnom osnovu razlikuju se dve vrste ekstradicije – ugovorna i zakonska. Odredbom člana 1. Zakona o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima propisano je da se ovim zakonom uređuje postupak pružanja međunarodne pravne pomoći u krivičnim stvarima u slučajevima kada ne postoji potvrđeni međunarodni ugovor ili kada određena pitanja njime nisu uređena. Iz navedenog sledi da je primat u uređivanju pitanja međunarodne pravne pomoći u krivičnim stvarima dat međusobnom ugovaranju država u ovoj oblasti i postojanju potvrđenog međunarodnog ugovora između njih (primena zakona samo u slučajevima kada nema potvrđenog međunarodnog ugovora), odnosno supsidijarnoj primeni ovog zakona (kada određena pitanja nisu uređena potvrđenim međunarodnim ugovorom). Pored toga, Republika Srbija je još 2001. godine prihvatila Evropsku konvenciju o ekstradiciji (kao i sve dodatne protokole uz ovu konvenciju), kojom su postavljeni minimalni standardi za države potpisnice u propisivanju i izvršenju ekstradicije, a u cilju jednoobraznosti i zakonitosti u postupanju državnih organa, zaštite ljudskih prava učinilaca krivičnih dela i efikasnosti u postupanju.

U pogledu ugovorne ekstradicije, Ustavni sud ističe da Republika Srbija i Sjedinjene Američke Države imaju uspostavljenu ugovornu saradnju u ovoj oblasti više od jednog veka dugu. Naime, još 25. oktobra 1901. godine Kraljevina Srbije i Ujedinjene Američke Države su potpisale Konvenciju o izdavanju krivaca, koja je stupila na snagu 12. juna 1902. godine i bila na snazi sve do 23. aprila 2019. godine, kada je stupio na snagu potvrđeni međunarodni ugovor između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju (osporeni akt), u kome je konstatovano da po stupanju na pravnu snagu ovaj ugovor zamenjuje Konvenciju iz 1901. godine. U predlogu za donošenje osporenog Zakona o potvrđivanju ugovora između dve države o izručenju, između ostalog, je navedeno da je novi ugovor potpisan, imajući u vidu da je prethodno važeća Konvencija potpisana još početkom 20. veka, da postoji potreba da se definišu međusobni odnosi dve države u pogledu izručenja u svetlu savremenih zakonskih rešenja, kako bi se stvorili uslovi za čvršću, obavezniju i efikasniju saradnju sa jedne strane, odnosno kako bi se doprinelo većoj zaštiti garantovanih ljudskih prava i sloboda u postupku ekstradicije sa druge strane.

Ugovorom između Republike Srbije i Sjedinjenih Američkih Država o izručenju, koji čini član 2. Zakona o potvrđivanju ovog ugovora, je predviđeno sledeće: obaveza izručenja, dela za koja se vrši izručenje, uticaj državljanstva na izručenje, politička i vojna krivična dela, primena pravila non bis in idem, uticaj zastarelosti i propisane smrtne kazne na izručenje i postupak izručenja, kao i potrebna dokumentacija za sprovođenje tog postupka.

Ispitujući ispunjenost pretpostavki za postupanje po podnetim inicijativama, a krećući se u okviru navoda i razloga inicijativa, Ustavni sud

najpre ističe da navodi inicijative kojima se osporava Ugovor u odnosu na odredbe čl. 7. i 16. Zakona o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima, su ustavnopravno neprihvatljivi imajući u vidu da je ovim zakonom uređen postupak pružanja međunarodne pravne pomoći u krivičnim stvarima u slučajevima kada ne postoji potvrđeni međunarodni ugovor ili kada određena pitanja nisu njime uređena, tako da ocena usklađenosti ova dva akta u konkretnoj situaciji nije pravno moguća. U pogledu ocene ustavnosti odredbe člana 3. Ugovora, kojom je predviđeno da izručenje neće biti odbijeno na osnovu državljanstva lica čije se izručenje traži u odnosu na odredbe člana 38. (pravo na državljanstvo) i člana 39. (sloboda kretanja)Ustava, Ustavni sud ističe da Ustavom Republike Srbije nije utvrđena zabrana ekstradicije domaćih državljana, a da se odredbe čl. 38. i 39. ne mogu dovesti u relevantnu ustavnopravnu vezu sa predviđenim rešenjem iz člana 3. Ugovora u pogledu lica koja mogu biti izručena radi vođenja krivičnog postupka, odnosno izvršenja kazne nakon izrečene pravnosnažne presude. Ustavni sud dodatno ukazuje da i u okvirima pravnog poretka Republike Srbije, sloboda kretanja može biti ograničena zakonom ako je to neophodno, između ostalog, i radi vođenja krivičnog postupka. Povodom navedenog Ustavni sud dodatno naglašava da je odredbom člana 17. stav 3. Ustava Savezne Republike Jugoslavije („Službeni list SRJ“, broj 1/92) bilo utvrđeno da jugoslovenski državljanin ne može biti lišen državljanstva, proteran iz zemlje, ni izručen drugoj državi, iz čega sledi da je tada važećim Ustavom bilo izričito zabranjeno izručenje domaćih državljana, te je stoga prilikom donošenja Zakona o potvrđivanju Evropske konvencije o ekstradiciji sa dodatnim protokolima („Službeni list SRJ – Međunarodni ugovori“, broj 10/01) od 25. oktobra 2001. godine, članom 3. ovog zakona Savezna Republika Jugoslavija izrazila rezervu kojom je predvidela da će odbiti izdavanje (član 6. stav 1. tačka (a) Konvencije) i tranzit (član 21. stav 2. Konvencije) svojih državljana. Navedena rezerva je brisana na osnovu člana 1. Zakona o izmeni Zakona o potvrđivanju Evropske konvencije o ekstradiciji sa dodatnim protokolima („Službeni glasnik RS – Međunarodni protokoli“, broj 12/10), koji je stupio na snagu 25. decembra 2010. godine. Brisanje rezerve iz člana 3. Zakona o potvrđivanju Evropske konvencije o ekstradiciji sa dodatnim protokolima je usledilo nakon proglašenja Ustava Republike Srbije iz 2006. godine, imajući u vidu da Ustav više ne garantuje zabranu izručenja domaćih državljana, već da je, saglasno članu 38. stav 3. Ustava, domaćim državljanima zajemčeno da ne mogu biti proterani, lišeni državljanstva ili prava da promene državljanstvo, ali ne i da ne budu izručeni drugoj državi.

Ustavni sud dalje ukazuje da podnosioci inicijativa, u pogledu osporavanja člana 6. Ugovora, nisu naveli konkretne odredbe Ustava niti ustavnopravne razloge za osporavanje predviđenog rešenja iz Ugovora, imajući u vidu da je jedan podnosilac inicijative izneo samo svoje mišljenje ukazujući na to da postojeće rešenje stvara pravnu nesigurnost, jer ne garantuje odbijanje izručenja usled zastarelosti prema zakonu države molilje, dok je drugi podnosilac, polazeći od svog shvatanja odredbe člana 6. Ugovora, izneo hipotetičke slučajeve u primeni ove odredbe, navodeći da se time narušava načelo jednakosti, što ne predstavlja ustavnopravno utemeljene razloge osporavanja odredbe člana 6. Ugovora.

U pogledu razloga za osporavanje člana 7. Ugovora u odnosu na odredbu člana 24. stav 2. Ustava, kojom je utvrđeno da u Republici Srbiji nema smrtne kazne, Ustavni sud ukazuje da osporena odredba Ugovora upravo i rešava pravnu situaciju povodom izručenja između države molilje i zamoljene države ukoliko u zamoljenoj državi nije predviđena smrtna kazna za krivično delo za koje se izručenje traži, odnosno ako je ona zabranjena prema njenim važećim propisima. U takvoj situaciji zamoljena država ima dve mogućnosti u pogledu traženog izručenja, prva je da odbije izručenje, a druga da ga odobri pod uslovima preciziranim Ugovorom. Naime, zamoljena država može odobriti izručenje u takvom slučaju samo pod uslovom da država molilja pruži izvršnoj vlasti zamoljene države garanciju da smrtna kazna neće biti izrečena, ili ako u slučaju procesnih razloga država molilja ne može dati takvu garanciju, dužna je da zamoljenoj državi dostavi garanciju da smrtna kazna, ukoliko i bude izrečena, neće biti izvršena. Saglasno navedenom, Ustavni sud konstatuje da su predviđena rešenja iz člana 7. Ugovora, u saglasnosti sa članom 24. st. 1. i 2. Ustava, kojima je utvrđeno da je ljudski život neprikosnoven i da u Republici Srbiji nema smrtne kazne, upravo iz razloga što se odbijanjem izručenja, odnosno pruženim garancijama države molilje sprečava izricanje, odnosno izvršenje smrtne kazne nad izručenim licem. Iz istih razloga Ustavni sud ne nalazi da je osporenom odredbom člana 7. Ugovora narušena odredba člana 34. stav 1. Ustava kojom je utvrđena pretpostavka nevinosti, kao jedan od Ustavom utvrđenih principa kojima se garantuje pravna sigurnost u kaznenom pravu u Republici Srbiji.

Pored navedenog, Ustavni sud ukazuje da je i Zakonom o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima („Službeni glasnik RS“, broj 20/09), koji se primenjuje u slučajevima kada ne postoji potvrđeni međunarodni ugovor ili kada određena pitanja nisu njime uređena, kao jedna od pretpostavki za izručenje propisana obaveza države molilje da dâ garancije da smrtna kazna koja je propisana za krivično delo povodom kojeg se zahteva izručenje neće biti izrečena, odnosno izvršena (član 16. tačka 8) Zakona).

U pogledu osporavanja člana 21. Ugovora, kojim je utvrđena njegova primena na krivična dela izvršena pre, kao i posle njegovog stupanja na snagu, u odnosu na odredbe člana 197. Ustava, kojima se garantuje zabrana povratnog dejstva zakona i dugih opštih akata, Ustavni sud najpre ukazuje da je, saglasno članu 22. stav 3. Ugovora, stupanjem na snagu ovaj ugovor zamenio Konvenciju o izdavanju krivaca zaključenu između Kraljevine Srbije i Ujedinjenih Američkih Država, potpisane 25. oktobra 1901. godine, kao i da se primena ovog ugovora u pogledu uslova i postupka izručenja između dve države, koji su uređeni ovim ugovorom, odvija pro futuro, imajući u vidu da se radi o postupcima izručenja kako po novopodnetim zahtevima, tako i po već podnetim zahtevima koji nisu okončani do njegovog stupanja na snagu, pa samim tim vreme izvršenja krivičnog dela za koje se izručenje može zatražiti ne znači da ova odredba ima povratno dejstvo.

Povodom ostalih navoda inicijative, koji se odnose na celishodnost predviđenih rešenja i njihovu primenu u praksi, Ustavni sud ukazuje da saglasno odredbama člana 167. Ustava, nije nadležan da ceni primenu osporenih odredaba u praksi, odnosno da ceni navode podnosioca inicijativa kojima se ukazuje na moguće zloupotrebe određenih rešenja u primeni.

Imajući u vidu izloženo, Ustavni sud je utvrdio da iznetim razlozima osporavanja nije potkrepljena tvrdnja da ima osnova za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti osporenog akta, te je podnete inicijative odbacio kao neprihvatljive, saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13 – Odluka US, 40/15 – dr. zakon, 103/15, 10/23 i 92/23).

Kako je Ustavni sud u ovom ustavnosudskom predmetu doneo konačnu odluku, to je na osnovu člana 56. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, odbacio zahtev jednog od podnosioca inicijativa za obustavu izvršenja pojedinačnog akta, odnosno radnje preduzete na osnovu osporenog akta.

Saglasno svemu iznetom, Ustavni sud je na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 2) i člana 46. tač. 3) i 5) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Rešenje kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

Snežana Marković, s.r.

Rešenje Ustavnog suda o odbacivanju inicijativa za ocenu ustavnosti Zakona o potvrđivanju ugovora o izručenju

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti