Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti odredbe o samodoprinosu na penzije

Kratak pregled

Ustavni sud utvrđuje da odredba Odluke o uvođenju samodoprinosa za naseljeno mesto Tekija, koja predviđa plaćanje samodoprinosa na penzije, nije u saglasnosti sa Zakonom o finansiranju lokalne samouprave, jer se samodoprinos ne može uvoditi na primanja izuzeta od oporezivanja.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUl-235/2009
13.05.2010.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 13. maja 2010. godine, doneo je

O D L U K U

Utvrđuje se da odredba člana 3. tačka 1. u delu koji glasi: „penzije'' Odluke o uvođenju samodoprinosa za naseljeno mesto Tekija, (''Službeni list opštine Kruševac'', broj 8/2000), nije u saglasnosti sa zakonom.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredbe člana 3. tačka 1. Odluke navedene u izreci. Prema navodima inicijatora, osporena odredba Odluke, kojom je predviđeno da se samodoprinos plaća na penzije, nesaglasna je sa članom 27. stav 1. Zakona o finansiranju lokalne samouprave (''Službeni glasnik RS'', broj 62/06), prema kome se samodoprinos ne može uvoditi na primanja koja su prema Zakonu izuzeta od oporezivanja, u koja spadaju i penzije.

U odgovoru Skupštine grada Kruševca se navodi da su građani naseljenog mesta Tekija doneli osporenu Odluku u skladu sa propisima koji su važili u vreme njenog donošenja, odnosno u skladu sa čl. 66. i 69. Zakona o lokalnoj samoupravi (''Službeni glasnik RS'', br. 49/99 i 27/01). Obaveza plaćanja samodoprinosa na penzije utvrđena odredbom člana 3. Odluke bila je saglasna članu 73. tada važećeg Zakona o lokalnoj samoupravi, kojim je bilo propisano da se samodoprinos u novcu ne može uvoditi na primanja koja se prema odredbama zakona kojima se određuje porez na dohodak izuzimaju iz dohotka, osim na penzije ostvarene u zemlji i inostranstvu. Takođe, ističe se da je odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi (''Službeni glasnik RS'', br. 9/02 i 135/04) propisano da će se prava i obaveze građana koje su do dana stupanja na snagu ovog zakona, utvrđene odlukama o uvođenju samodoprinosa, u skladu sa članom 73. Zakona o lokalnoj samoupravi, izvršavati u skladu sa tim odlukama. Međutim, Zakon o finansiranju lokalne samouprave nije predvideo rešenja kojima bi se odredila pravna sudbina odluka o uvođenju samodoprinosa koji su uvedeni na osnovu ranije važećih propisa.

U sprovedenom postupku je utvrđeno da je osporena Odluka, kojom se samodoprinos uvodi za područje naseljenog mesta Tekija, za period od stupanja na snagu Odluke do 31. decembra 2010. godine, doneta u vreme važenja Zakona o lokalnoj samoupravi (''Službeni glasnik RS'', broj 49/99), te da je ovaj Zakon prestao da važi stupanjem na snagu Zakona o lokalnoj samoupravi (''Službeni glasnik RS'', broj 9/02), 6. marta 2002. godine. Takođe, početkom primene Zakona o finansiranju lokalne samouprave (''Službeni glasnik RS'', broj 62/06), 1. januara 2007. godine, prestale su da važe odredbe čl. 77. do 104. Zakona o lokalnoj samoupravi (''Službeni glasnik RS'', br. 9/02, 33/04 i 135/04), koje su se odnosile na finansiranje poslova jedinice lokalne samouprave.

Osporenom odredbom člana 3. tačka 1. Odluke propisano je da se samodoprinos uvodi na neto plate u zemlji, penzije i druga lična primanja u skladu sa zakonom, po stopi od 5%.

Za ocenu zakonitosti osporene Odluke od značaja su odredbe Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", broj 129/07), Zakona o finansiranju lokalne samouprave ("Službeni glasnik RS", broj 62/06) i Zakona o porezu na dohodak građana ("Službeni glasnik RS", br. 24/01, 80/02, 135/04, 62/06, 65/06, 10/07 i 7/08).

Zakon o lokalnoj samoupravi propisuje: da radi zadovoljavanja opštih, zajedničkih i svakodnevnih potreba stanovništva na određenom području, jedinice lokalne samouprave mogu da obrazuju mesne zajednice ili druge oblike mesne samouprave, u skladu sa zakonom i statutom (član 8.); da se sredstva za rad mesne zajednice, odnosno drugog oblika mesne samouprave obezbeđuju iz sredstava utvrđenih odlukom o budžetu opštine, odnosno grada, uključujući i samodoprinos (član 75. stav 1. tačka 1)).

Zakon o finansiranju lokalne samouprave propisuje: da jedinici lokalne samouprave pripadaju izvorni prihodi ostvareni na njenoj teritoriji uključujući i prihod od samodoprinosa (član 6. tačka 15)); da odluka o samodoprinosu, pored ostalog, sadrži podatak o ukupnom iznosu sredstava koja se prikupljaju (član 21. tačka 4)); da odluku donose građani koji imaju izborno pravo i prebivalište na području na kome se sredstva prikupljaju, odnosno da odluku donose i građani koji nemaju izborno pravo i prebivalište na području na kome se sredstva prikupljaju, ako na tom području imaju nepokretnu imovinu, a sredstvima se poboljšavaju uslovi korišćenja te imovine, te da se odluka smatra donetom kada se za nju izjasni većina od ukupnog broja građana iz st. 1. i 2. ovog člana (član 23.); da se osnovica samodoprinosa uređuje odlukom, a ako odlukom nije drukčije određeno, osnovicu samodoprinosa čine zarade (plate) zaposlenih, prihodi od poljoprivrede i šumarstva i prihodi od samostalne delatnosti, na koje se plaća porez na dohodak građana u skladu sa zakonom koji uređuje porez na dohodak građana, penzije ostvarene u zemlji i inostranstvu, odnosno vrednost imovine na koju se plaća porez na imovinu, u skladu sa zakonom koji uređuje porez na imovinu (član 26.); da se samodoprinos ne može uvoditi na primanja i imovinu koji su zakonom izuzeti od oporezivanja, kao i da penzioneri mogu dobrovoljno uplaćivati samodoprinos po osnovu penzija ostvarenih u zemlji i inostranstvu na osnovu pisane izjave (član 27.). Ustavni sud je, imajući u vidu sadržinu odredaba člana 58. Zakona o finansiranju lokalne samouprave i člana 93. Zakona o lokalnoj samoupravi iz 2002. godine, ocenu zakonitosti odredaba osporene Odluke kojima su propisane osnovice samodoprinosa vršio, pored ostalog, i u odnosu na odredbe Zakona o porezu na dohodak građana.

Ocenjujući zakonitost osporene Odluke sa stanovišta navoda i razloga iznetih u inicijativi, pred Ustavni sud se postavilo pitanje zakonitosti odredaba odluka o samodoprinosu, donetih pre stupanja na snagu Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", br. 9/02, 33/04 i 135/04), kojima su utvrđene osnovice samodoprinosa u skladu sa tada važećim zakonom, a na koje se, prema Zakonu o finansiranju lokalne samouprave, ne može naplaćivati samodoprinos. Prema mišljenju Suda, član 58. Zakona o finansiranju lokalne samouprave, kojim je propisano da će se prava i obaveze građana koje su, do dana primene ovog zakona, utvrđene odlukama o uvođenju samodoprinosa, u skladu sa članom 93. Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", br. 9/02, 33/04 i 135/04), izvršavati u skladu sa tim odlukama, odnosi se isključivo na odluke o samodoprinosu koje su donete za vreme važenja navedenog Zakona o lokalnoj samoupravi donetog 2002. godine, a ne i na odluke koje su donete na osnovu ranijih zakona koji su uređivali institut samodoprinosa. Ovo stoga što se prelaznim rešenjem koji propisuje Zakon o finansiranju lokalne samouprave, uređuju pravni odnosi nastali u vreme važenja zakona čije odredbe prestaju da važe, dakle Zakona o lokalnoj samoupravi donetog 2002. godine (sa kasnijim izmenama i dopunama). Sa druge strane, Zakon o finansiranju lokalne samouprave ni jednom svojom odredbom nije predvideo rešenja kojima bi se odredila pravna sudbina odluka o uvođenju samodoprinosa čiji je pravni osnov za donošenje predstavljao Zakon o lokalnoj samoupravi iz 1999. godine ili neki drugi zakon koji je ranije prestao da važi.

Imajući u vidu navedeno, kao i da je Zakon o finansiranju lokalne samouprave predvideo drugačije rešenje u pogledu utvrđivanja osnovice samodoprinosa, jer se saglasno članu 27. stav 1. navedenog Zakona, samodoprinos ne može uvoditi na primanja i imovinu koja su zakonom izuzeta od oporezivanja, a kako se na penzije ne plaća porez na dohodak građana u smislu člana 9. stav 1. tačka 17) Zakona o porezu na dohodak građana, Ustavni sud je ocenio da osporena odredba člana 3. tačka 1. u delu koji glasi: „penzije“ Odluke o uvođenju samodoprinosa za naseljeno mesto Tekija iz 2000. godine, nije saglasna sa odredbom člana 27. stav 1. Zakona o finansiranju lokalne samouprave.

S obzirom na to da se osporenom odredbom Odluke reguliše pitanje o kome Ustavni sud već ima zauzet stav i da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07), doneo odluku kao u izreci, bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Polazeći od iznetog, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 45. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu, odlučio kao u izreci.

Na osnovu odredbe člana 168. stav 3. Ustava Republike Srbije, odredba člana 3. tačka 1. u delu koji glasi: „penzije'' Odluke navedene u izreci, prestaje da važi danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u ''Službenom glasniku Republike Srbije''.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti odredbe o samodoprinosu na penzije

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti