Odluka Ustavnog suda o neustavnosti gradskih akata o priključku grejanja

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da su Odluka i Metodologija grada Valjeva o troškovima priključka na daljinsko grejanje neustavne i nezakonite. Skupština grada je neovlašćeno prenela na gradonačelnika nadležnost za donošenje opšteg akta, što je u suprotnosti sa zakonom.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUl-29/2009
09.12.2010.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 9. decembra 2010. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredba člana 24. stav 3. Odluke o snabdevanju toplotnom energijom ("Službeni glasnik grada Valjeva", broj 19/08) nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

2. Utvrđuje se da Metodologija za utvrđivanje troškova priključka grejnih instalacija objekta tarifnog kupca toplotne energije na sistem daljinskog grejanja ("Službeni glasnik grada Valjeva", broj 23/08) nije u saglasnosti s Ustavom i zakonom.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu je podneta inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Metodologije za utvrđivanje troškova priključka grejnih instalacija objekta tarifnog kupca toplotne energije na sistem daljinskog grejanja ("Službeni glasnik grada Valjeva", broj 23/08). Podnosilac inicijative navodi da osporena Metodologija nije u skladu sa zakonom, jer su ovim aktom građani, koji su i pre njenog donošenja bili priključeni na sistem daljinskog grejanja i već jednom platili troškove priključenja, obavezani da ponovo plate ove troškove. Dopunom inicijative od 5. avgusta 2009. godine podnosilac je proširio zahtev i na ocenu ustavnosti i zakonitosti odredbe člana 24. stav 3. Odluke o snabdevanju toplotnom energijom ("Službeni glasnik grada Valjeva", broj 19/08), kojom je gradonačelnik ovlašćen za donošenje osporene Metodologije.

U odgovoru donosioca osporenih akata se navodi da je Odluka o snabdevanju toplotnom energijom doneta na osnovu člana 145. stav 1. Zakona o energetici, člana 13. stav 1. Zakona o komunalnim delatnostima, člana 32. i člana 66. stav 3. Zakona o lokalnoj samoupravi i člana 17. Statuta opštine Valjevo. Donosilac smatra da je navedena Odluka u saglasnosti sa Ustavom i zakonom i ne izjašnjava se o osporenoj odredbi člana 24. stav 3. Odluke. U odgovoru se ističe da je osporena Metodologija za utvrđivanje troškova priključka grejnih instalacija objekta tarifnog kupca toplotne energije na sistem daljinskog grejanja doneta na osnovu člana 49. Statuta grada Valjeva ("Službeni glasnik grada Valjeva", broj 19/08) i člana 24. stav 3. Odluke o snabdevanju toplotnom energijom ("Službeni glasnik grada Valjeva", broj 19/08) i da je u skladu sa odredbama člana 20. Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", broj 129/07) i člana 13. stav 1. Zakona o komunalnim delatnostima ("Službeni glasnik RS", br. 16/97 i 42/98).

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je odredbama člana 24. Odluke o snabdevanju toplotnom energijom ("Službeni glasnik grada Valjeva", broj 19/08), koju je donela Skupština grada Valjeva, 11. septembra 2008. godine, predviđeno: da troškove priključka iz člana 23. stav 2. ove odluke snosi podnosilac zahteva za priključenje na sistem daljinskog grejanja (stav 1.); da se troškovi priključka utvrđuju posebnim aktom koji donosi komunalno preduzeće uz saglasnost gradonačelnika (stav 2.). Osporenim stavom 3. ovog člana Odluke predviđeno je da se akt o troškovima priključka donosi u skladu sa metodologijom za utvrđivanje troškova priključka koju donosi gradonačelnik.

Osporenu Metodologiju za utvrđivanje troškova priključka grejnih instalacija objekta tarifnog kupca toplotne energije na sistem daljinskog grejanja ("Službeni glasnik grada Valjeva", broj 23/08) doneo je gradonačelnik grada Valjeva, 25. novembra 2009. godine. Ovim aktom propisano je: da se Metodologijom utvrđuje visina troškova priključka grejnih instalacija objekta tarifnog kupca toplotne energije na sistem daljinskog grejanja, kao i visina troškova za povećanje priključne snage postojećih tarifnih kupaca (tačka 1.); da je troškove priključka dužan da plati investitor objekta koji se prvi put priključuje na sistem daljinskog grejanja, postojeći kupci toplotne energije i lica iz al. 1. i 2. kada povećavaju postojeću priključnu snagu na toplovodnoj mreži (tačka 2.); da se plaćanja troškova priključka oslobađaju korisnici sredstava budžeta grada Valjeva (tačka 3.); da u troškove priključka nisu uračunati troškovi izgradnje merno-regulacione stanice i da ove troškove u celosti finansiraju lica iz tačke 2. al. 1. i 3. ove metodologije (tačka 4.); da investitor objekta koji se prvi put priključuje na sistem daljinskog grejanja plaća troškove priključka u visini od 0,9% prosečne zarade po zaposlenom isplaćene u Republici Srbiji po m2 grejne površine (tačka 5.); da postojeći kupac toplotne energije plaća troškove priključka u visini od 0,45% prosečne zarade po zaposlenom isplaćene u Republici Srbiji po m2 grejne površine (tačka 6.); da lica iz tač. 4. i 5. kada povećavaju postojeću priključnu snagu na toplovodnoj mreži plaćaju troškove priključka u visini od 0,9% prosečne zarade po zaposlenom isplaćene u Republici Srbiji po m2 grejne površine, a da je prosečna zarada po zaposlenom u Republici Srbiji u smislu ove Metodologije - prosečna zarada po zaposlenom isplaćena u Republici Srbiji u mesecu koji prethodi mesecu u kome se utvrđuju troškovi priključka, odnosno poslednjem mesecu za koji je objavljen podatak o prosečnoj zaradi po zaposlenom (tačka 7.); da se troškovi priključka plaćaju u 24 jednake mesečne rate, uz cenu za isporučenu toplotnu energiju i utvrđuju se računom za isporučenu toplotnu energiju (tačka 8.); da se sredstva ostvarena po osnovu priključka na sistem daljinskog grejanja koriste za povećanje kapaciteta i modernizaciju energetskih izvora i distributivnog sistema (tačka 9.); da Metodologija stupa na snagu danom donošenja (tačka 10.).

Ustavom Republike Srbije je utvrđeno: da grad ima nadležnosti koje su Ustavom poverene opštini, a zakonom mu se mogu poveriti i druge nadležnosti (član 189 stav 3.), da opština, preko svojih organa, u skladu sa zakonom, pored ostalog, uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti (član 190. stav 1. tačka 1.), kao i da svi podzakonski opšti akti Republike Srbije, opšti akti organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, političkih stranaka, sindikata i udruženja građana i kolektivni ugovori moraju biti saglasni zakonu (član 195. stav 1.).

Zakonom o komunalnim delatnostima ("Službeni glasnik RS", br. 16/97 i 42/98) je propisano: da opština, grad, odnosno grad Beograd, u skladu sa tim zakonom, uređuje i obezbeđuje uslove obavljanja komunalnih delatnosti i njihovog razvoja (član 2.); da proizvodnja i snabdevanje parom i toplom vodom predstavlja komunalnu delatnost u smislu ovog zakona, a jedinica lokalne samouprave ovlašćena je da propiše uslove i način obavljanja komunalnih delatnosti (član 4.); da opština obezbeđuje organizovano i trajno obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti, a naročito materijalne, tehničke i druge uslove za izgradnju, održavanje i funkcionisanje komunalnih objekata i za obezbeđivanje tehničkog i tehnološkog jedinstva sistema, (član 6. stav 1. tačka 1)); da skupština opštine propisuje uslove i način organizovanja poslova u vršenju komunalnih delatnosti i uslove za korišćenje komunalnih proizvoda, odnosno komunalnih usluga obavljaju komunalnu delatnost i korisnika komunalnih proizvoda i usluga (član 13. stav 1.).

Odredbama člana 145. stav 1. Zakona o energetici ("Službeni glasnik RS", broj 84/04) propisano je da nadležni organ jedinice lokalne samouprave, grada, odnosno grada Beograda svojim propisom utvrđuje uslove i način obezbeđivanja kontinuiteta u snabdevanju toplotnom energijom kupaca na svom području, prava i obaveze proizvođača i distributera toplotne energije, prava i obaveze kupaca toplotne energije, određuje organ koji donosi tarifne sisteme, izdaje licence i koji daje saglasnost na cene toplotne energije i propisuje druge uslove kojima se obezbeđuje redovno i sigurno snabdevanje kupaca toplotnom energijom, u skladu sa zakonom.

Zakonom o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", broj 129/07) propisano je: da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti, kao i organizacione, materijalne i druge uslove za njihovo obavljanje (član 20. tačka 5)); da grad vrši nadležnosti opštine, kao i druge nadležnosti i poslove državne uprave, koji su mu zakonom povereni (član 24. stav 1.); da skupština opštine, u skladu sa zakonom, pored ostalog, donosi propise i druge opšte akte (član 32. tačka 6)); da su izvršni organi opštine predsednik opštine i opštinsko veće (član 42.); da predsednik opštine, pored ostalog, predstavlja i zastupa opštinu, predlaže način rešavanja pitanja o kojima odlučuje skupština i donosi pojedinačne akte za koje je ovlašćen zakonom, statutom ili odlukom skupštine (član 44.); da su organi grada - skupština grada, gradonačelnik, gradsko veće i gradska uprava (član 65.); da organi grada obavljaju poslove predviđene ovim zakonom za organe opštine, kao i druge poslove utvrđene zakonom i statutom grada, da se odredbe ovog zakona koje se odnose na skupštinu opštine primenjuju na gradsku skupštinu i da se odredbe ovog zakona koje se odnose na predsednika opštine primenjuju na gradonačelnika (član 66. st. 1, 3. i 4.).

Polazeći od navedene odredbe člana 13. stav 1. Zakona o komunalnim delatnostima, prema kojoj skupština opštine propisuje uslove i način organizovanja poslova u vršenju komunalnih delatnosti i uslove za korišćenje komunalnih proizvoda, odnosno komunalnih usluga i od odredbe člana 145. stav 1. Zakona o energetici, prema kojoj nadležni organ jedinice lokalne samouprave svojim propisom utvrđuje uslove i način obezbeđivanja kontinuiteta u snabdevanju toplotnom energijom kupaca na svom području, prava i obaveze proizvođača i distributera toplotne energije i prava i obaveze kupaca toplotne energije, Ustavni sud ocenio da je Skupština grada Valjeva prekoračila navedena zakonska ovlašćenja kada je osporenom odredbom člana 24. stav 3. predmetne Odluke o snabdevanju toplotnom energijom ovlastila gradonačelnika za donošenje osporene Metodologije. Ovo iz razloga što je osporena Metodologija za utvrđivanje troškova priključka grejnih instalacija objekta tarifnog kupca toplotne energije na sistem daljinskog grejanja po svojoj sadržini opšti pravni akt, jer na opšti način utvrđuje visinu troškova priključka grejnih instalacija, primenjuje se od njenog stupanja na snagu za ubuduće na neodređeni krug lica i ne iscrpljuje se jednom primenom, a prema odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi kojima se utvrđuje raspodela nadležnosti između organa lokalne vlasti, donošenje opštih akata je u nadležnosti skupštine jedinice lokalne samouprave, a ne predsednika opštine, odnosno gradonačelnika, kao izvršnih organa. S obzirom na navedeno, gradonačelnik nije bio ovlašćen za donošenje osporene Metodologije, pa je Ustavni sud ocenio da osporena odredba člana 24. stav 3. Odluke o snabdevanju toplotnom energijom nije u saglasnosti sa zakonom.

S obzirom na prethodno iznetu ocenu, Ustavni sud je utvrdio da je osporena Metodologija doneta od strane nenadležnog organa, te da je nesaglasna sa odredbama člana 13. stav 1. Zakona o komunalnim delatnostima i odredbom člana 145. stav 1. Zakona o energetici iz istih razloga iz kojih je utvrdio nesaglasnost odredbe člana 24. stav 3. Odluke o snabdevanju toplotnom energijom sa zakonom.

Na osnovu izloženog, Ustavni sud je utvrdio da osporena odredba člana 24. stav 3. Odluke i osporena Metodologija nisu u saglasnosti ni sa odredbom člana 195. stav 1. Ustava Republike Srbije, koja utvrđuje princip da svi opšti akti u Republici Srbiji moraju biti u saglasnosti sa zakonom.

S obzirom na to da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni sud je odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka, saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", broj 109/07).

Polazeći od izloženog, a na osnovu odredaba 45. tač. 1) i 4) Zakona o Ustavnom sudu, Sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredba osporene Odluke navedene u tački 1. izreke i Metodologija iz tačke 2. izreke prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odluka Ustavnog suda o neustavnosti gradskih akata o priključku grejanja

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti