Odluka Ustavnog suda o neustavnosti opštinske odluke o auto-taksi prevozu

Kratak pregled

Ustavni sud utvrdio je da odredbe opštinske odluke koje propisuju EURO 3 i EURO 4 norme za taksi vozila nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. Jedinica lokalne samouprave prekoračila je ovlašćenja, jer su tehnički uslovi vozila uređeni zakonom.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUl-296/2009
28.10.2010.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 28. oktobra 2010. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredba člana 2. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak ("Službeni list opštine Čačak", broj 2/08), u vreme važenja nije bila u saglasnosti s Ustavom i zakonom.

2. Utvrđuje se da odredbe člana 3. stav 3. i člana 16. stav 1. tačka 14. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list grada Čačka“, broj 21/09) nisu u saglasnosti s Ustavom i zakonom.

3. Odbacuje se inicijativa za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredbe člana 7. stav 1. tačka 13. Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list opštine Čačak“, broj 17/06).

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 7. stav 1. tačka 13. Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list opštine Čačak“, broj 17/06) i člana 2. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list opštine Čačak“, broj 2/08). Podnosioci inicijative smatraju da osporene odredbe navedenih odluka, kojima je kao uslov za obavljanje auto taksi prevoza propisano da taksi vozilo mora da ispunjava uslov propisan normom EURO 3, odnosno uslov propisan normom EURO 4, nisu u saglasnosti sa odredbama čl. 33. do 36. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju i člana 1. Zakona o privatnim preduzetnicima, budući da je osporenim odredbama, kako navode, jedinica lokalne samouprave uredila odnose za čije uređivanje nije nadležna. Kako prema odredbama člana 195. Ustava svi podzakonski opšti akti moraju biti saglasni sa zakonom, to i osporene odredbe, koje po mišljenju inicijatora nisu saglasne sa zakonom, iz navedenog razloga nisu u saglasnosti ni sa Ustavom.

U odgovoru donosioca se navodi da su osporenim odredbama uređeni odnosi u skladu sa zakonom propisanim ovlašćenjem opštine da uređuje i obezbeđuje posebne uslove i organizaciju auto taksi prevoza (član 20. stav 1. tačka 13) Zakona o lokalnoj samoupravi), kao i ovlašćenjem opštine, odnosno grada da uređuju i obezbeđuju, u skladu sa zakonom, organizaciju i način obavljanja auto taksi prevoza, kao i bliže uslove za obavljanje tog prevoza (čl. 7. i 36. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju). U tom smislu, određivanje norme EURO 3, kao uslova koji mora da ispunjava vozilo kojim se obavlja taksi prevoz, kako se navodi u odgovoru, predstavlja propisivanje posebnog uslova saglasno ovlašćenju opštine propisanom navedenom odredbom Zakona o lokalnoj samoupravi. Dalje se navodi da su odredbama člana 33. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju propisani minimalni uslovi koje mora da ispunjava putničko vozilo kojim se obavlja auto taksi prevoz, te da iz ovlašćenja opštine propisanog odredbom člana 36. stav 1. Zakona proizlazi da je opštinama, odnosno gradovima ostavljena mogućnost da propišu bliže, odnosno posebne uslove za obavljanje tog prevoza.

U postupku pred Ustavnim sudom utvrđeno je: da je osporena odredba člana 7. stav 1. tačka 13. Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak ("Službeni list opštine Čačak", broj 17/06), koja se inicijativom osporava, a kojom je kao uslov za obavljanje auto taksi prevoza bilo propisano da taksi vozilo od 31. decembra 2007. godine mora da ispunjava uslov propisan normom EURO 3, a od 31. decembra 2009. godine uslov propisan normom EURO 4, prestala da važi danom stupanja na snagu Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list opštine Čačak“, broj 2/08), odnosno 27. februara 2008. godine; da je osporena Odluka o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list opštine Čačak“, broj 2/08) doneta na osnovu odredaba člana 36. stav 1. Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju („Službeni glasnik RS“, br. 46/95, 66/01, 61/05, 91/05 i 62/06) i člana 18. tačka 11) Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 9/02, 33/04, 135/04 i 62/06), a da je osporenim članom 2. kojim je izmenjen osporeni član 7. tačka 13. ranije Odluke, bilo propisano da pored uslova utvrđenih Zakonom, taksi vozilo od 1. januara 2009. godine u pogledu izduvne emisije mora da ispuni uslove propisane normom „EURO-3“, a od 1. januara 2011. godine uslove propisane normom „EURO-4“; da je osporena odredba člana 2. Odluke izmenjena Odlukom o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak (“Službeni list grada Čačka“, broj 21/09), koja je stupila na snagu 6. januara 2010. godine, tako što je propisano da taksi vozilo mora da ispunjava uslove propisane normom EURO-3 (član 3. stav 3.).

Ustavni sud je utvrdio da je odredbom člana 18. tačka 11) Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", br. 9/02, 33/04 i 135/04), koja je navedena kao pravni osnov za donošenje osporene Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list opštine Čačak“, broj 2/08), bilo propisano da je opština odgovorna da, preko svojih organa, u skladu sa Ustavom i zakonom, uređuje i obezbeđuje posebne uslove i organizaciju autotaksi prevoza putnika. Ovaj zakon prestao je da važi 30. decembra 2007. godine, stupanjem na snagu Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", broj 129/07) kojim je propisano da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom, uređuje i obezbeđuje posebne uslove i organizaciju autotaksi prevoza putnika (član 20. tačka 13)).

Zakonom o prevozu u drumskom saobraćaju ("Službeni glasnik RS", br. 46/95, 66/01, 61/05, 91/05, 62/06), na osnovu koga je osporena Odluka doneta, propisano je: da "auto-taksi prevoz" jeste vanlinijski prevoz putnika koji se obavlja putničkim automobilom koji ispunjava uslove propisane ovim zakonom (član 2. tačka 5)); da se prevoz u drumskom saobraćaju obavlja vozilima koja ispunjavaju uslove utvrđene propisima o bezbednosti saobraćaja na putevima i propisima o standardima za pojedine vrste vozila i da se vozila kojima se obavlja javni prevoz i prevoz za sopstvene potrebe moraju redovno održavati i kontrolisati radi obezbeđivanja njihove stalne tehničke ispravnosti i bezbednog korišćenja u saobraćaju (član 3. st. 1. i 2.); da opština, odnosno grad uređuje i obezbeđuje, u skladu sa zakonom, organizaciju i način obavljanja javnog prevoza putnika koji se obavlja na teritoriji jedne opštine, odnosno grada i auto-taksi prevoza (član 7.); da se javni prevoz putnika i stvari može obavljati kao linijski i vanlinijski i auto-taksi prevoz (član 8.); da se auto-taksi prevoz putnika obavlja fabrički proizvedenim putničkim automobilom koji ima najviše pet sedišta računajući i sedište vozača i najmanje četvoro vrata; da u putničkom automobilu kojim se obavlja auto-taksi prevoz mora biti na vidnom mestu za korisnika prevoza ugrađen ispravan, plombiran i baždaren taksimetar i istaknut naziv auto-taksi prevoznika i da na krovu putničkog automobila kojim se obavlja auto-taksi prevoz mora biti istaknut naziv "TAXI" (član 33.); da opština, odnosno grad može propisati bliže uslove za obavljanje auto-taksi prevoza (član 36. stav 1.).

Navedenim Zakonom o lokalnoj samoupravi, kao ni Zakonom o prevozu u drumskom saobraćaju, međutim, nije bliže određeno koji se posebni, odnosno bliži uslovi za obavljanje auto taksi prevoza mogu propisati aktom jedinice lokalne samouprave.

Za ocenu osnovanosti razloga kojima se podnetom inicijativom osporava zakonitost navedenih odluka, po oceni Suda od značaja je i Zakon o bezbednosti saobraćaja na putevima („Službeni glasnik RS“, br. 41/09 i 53/10), kojim su, pored ostalog, uređeni uslovi koje moraju da ispunjavaju vozila u saobraćaju na putu (član 1.). Odredbama člana 246. stav 6. Zakona propisano je i ovlašćenje ministra nadležnog za poslove saobraćaja da donese bliže propise o uslovima koje moraju da ispunjavaju vozila u saobraćaju na putu u pogledu dimenzija, tehničkih uslova i uređaja, sklopova i opreme i tehničkih normativa, a na osnovu ovlašćenja sadržanog u navedenoj odredbi Zakona, Pravilnikom o podeli motornih i priključnih vozila i tehničkim uslovima za vozila u saobraćaju na putevima („Službeni glasnik RS“, br. 64/10 i 69/10) propisani su uslovi koje moraju da ispunjavaju vozila u saobraćaju na putu u pogledu uređaja, pored ostalog i uređaja za odvođenje i regulisanje izduvnih gasova (čl. 81 i 82.). Odredbom člana 130. Pravilnika propisano je i da vozila taksi prevoza nakon 1. marta 2013. godine, moraju da zadovolje uslove u pogledu granice izduvne emisije propisane najmanje normom „EURO 3”.

Zakonom o prekršajima („Službeni glasnik RS“, br. 101/05, 116/08 i 111/09) propisano je da se prekršaji mogu propisivati zakonom ili uredbom, odnosno odlukom skupštine autonomne pokrajine, skupštine opštine, skupštine grada i skupštine grada Beograda i da organi ovlašćeni za donošenje propisa iz stava 1. ovog člana mogu propisivati prekršajne kazne i zaštitne mere samo za povrede propisa koje oni donose u okviru svoje nadležnosti (član 4. st. 1. i 3.).

Polazeći od toga da su uslovi u pogledu vozila kojima se obavlja auto taksi prevoz propisani Zakonom o prevozu u drumskom saobraćaju i da se tehnički uslovi koje vozila u saobraćaju na putu moraju da ispunjavaju, uključujući i uslove u pogledu uređaja za odvođenje i regulisanje izduvnih gasova, uređuju zakonom, a bliže aktom nadležnog ministra, Ustavni sud je ocenio da je osporenim članom 2. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu („Službeni list opštine Čačak“, broj 2/08), propisujući da vozilo kojim se obavlja auto taksi prevoz u pogledu izduvne emisije mora da ispunjava od 1. januara 2009. godine uslov norme EURO-3, a od 1. januara 2011. norme EURO-4, jedinica lokalne samouprave prekoračila zakonom utvrđeno ovlašćenje da uređuje bliže, odnosno posebne uslove za obavljanje auto taksi prevoza, budući da je osporenom odredbom uredila odnose koji se uređuju zakonom, a bliže aktom nadležnog ministra.

S obzirom na to da u postupku ocenjivanja ustavnosti ili zakonitosti Ustavni sud, saglasno odredbi člana 54. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07), nije ograničen zahtevom inicijatora, te da je u sprovedenom postupku utvrdio da je odredbom člana 3. stav 3. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list grada Čačka“, broj 21/09) propisano da taksi vozilo mora da ispunjava uslov norme EURO 3, Ustavni sud je ocenio da i navedena odredba Odluke nije u saglasnosti sa zakonom, jer su osporenom odredbom uređeni odnosi za čije uređivanje jedinica lokalne samouprave nije nadležna. Polazeći od toga da prema odredbi člana 4. stav 3. Zakona o prekršajima skupština jedinice lokalne samouprave može propisivati prekršaje samo za povrede propisa koje one donose u okviru svoje nadležnosti, te da jedinica lokalne samouprave na osnovu Zakona o bezbednosti saobraćaja na putevima nije ovlašćena da uređuje uslove u pogledu izduvne emisije taksi vozila, Ustavni sud je ocenio i da odredba člana 16. stav 1. tačka 14. navedene Odluke kojom je propisan prekršaj ako taksi vozilo ne ispunjava uslove propisane normom EURO 3, nije u saglasnosti sa zakonom.

Imajući u vidu da odredba člana 2. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu („Službeni list opštine Čačak“, broj 2/08), u vreme važenja, kao i odredbe člana 3. stav 3. i člana 16. stav 1. tačka 14. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list grada Čačka“, broj 21/09) nisu u saglasnosti sa zakonom, a da prema odredbi člana 195. stav 2. Ustava statuti, odluke i drugi opšti akti autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave moraju biti saglasni sa zakonom, Ustavni sud je ocenio da ove osporene odredbe navedenih akata nisu u saglasnosti ni sa Ustavom.

Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka jer je ocenio da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i da prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje.

Polazeći od toga da je odredba člana 7. stav 1. tačka 13. Odluke o auto taksi prevozu na teritoriji opštine Čačak („Službeni list opštine Čačak“, broj 17/06) prestala da važi 27. februara 2008. godine, a da je inicijativa za ocenu ustavnosti i zakonitosti podneta Ustavnom sudu 2. novembra 2009. godine, odnosno nakon šest meseci od dana prestanka njenog važenja, te da je odredbom člana 168. stav 5. Ustava utvrđeno da Ustavni sud može oceniti saglasnost zakona i drugih opštih akata sa Ustavom, opštih akata sa zakonom i po prestanku njihovog važenja, ako je postupak ocene ustavnosti pokrenut najkasnije u roku od šest meseci od dana prestanka njihovog važenja, Sud je ocenio da ne postoje pretpostavke za vođenje postupka, te je inicijativu u ovom delu odbacio.

Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 36. stav 1. tačka 4) i člana 45. tač. 1) i 4) Zakona o Ustavnom sudu i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, br. 24/08 i 27/08), doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredbe člana 3. stav 3. i člana 16. stav 1. tačka 14. Odluke iz tačke 2. izreke prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Odluka Ustavnog suda o neustavnosti opštinske odluke o auto-taksi prevozu

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti