Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti opštinske odluke o komunalnim taksama za linijske infrastrukturne objekte

Kratak pregled

Ustavni sud utvrđuje da je odredba opštinske odluke kojom se uvodi lokalna komunalna taksa za postavljanje linijskih infrastrukturnih objekata (kablovi, cevovodi) na javnim površinama, u suprotnosti sa zakonom, jer zakon predviđa taksu za privremeno korišćenje prostora, a ne trajnu instalaciju.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-103/2015
09.11.2017.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Vesna Ilić Prelić i sudije Tatjana Babić, Bratislav Đokić, dr Goran P. Ilić, dr Dragana Kolarić, dr Tamaš Korhec ( Korhecz Tamás), dr Milan Marković, Snežana Marković, Miroslav Nikolić, Milan Stanić, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović, dr Jovan Ćirić, dr Milan Škulić i dr Tijana Šurlan, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 9. novembra 2017. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredba člana 1. tačk a 2. Odluke o trećoj izmeni i dopuni Odluke o lokalnim komunalnim taksama („Službeni glasnik opštine Batočina“, broj 19/14) nije u saglasnosti sa zakonom.

2. Odbacuje se zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnih akata i radnji preduzetih na osnovu Odluke iz tačke 1.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu je podneta inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti člana 1. t ačka 2. Odluke o lokalnim komunalnim taksama („Službeni glasnik opštine Batočina“, broj 19/14). Povodom podnete inicijative, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13-Odluka US, 40/15-dr. zakon i 103/15), Rešenjem IUo-103/2015 od 13. jula 2017. godine pokrenuo postupak za utvrđivanje nezakonitosti odredbe člana 1. tačk a 2. Odluke navedene u tački 1. izreke, jer su se za Sud kao sporna postavila sledeća ustavnopravna pitanja:

- da li se postavljanje linijskih infrastrukturnih objekata kao što su optički kablovi, visokonaponski kablovi, kablovska kanalizacija, magistralni vodovi, čelični cevovodi, naftovodi i gasovodi, može dovesti u vezu sa korišćenjem prostora na javnim površinama u smislu Zakona o finansiranju lokalne samouprave;

- da li se za postavljanje linijskih infrastrukturnih objekata ispod javne površine može uvoditi lokalna komunalna taksa, saglasno odredbi člana 15. tačka 9) Zakonu o finansiranju lokalne samouprave.

Na Rešenje Ustavnog suda o pokretanju postupka za utvrđivanje nezakonitosti osporene odredbe Odluke odgovor je, 28. avgusta 2017. godine, dostavila Skupština opštine Batočina. U odgovoru se navodi: da je osporena Odluka u skladu sa odredbama člana 6. stav 1. tačka 3) i čl. 11. do 18. Zakona o finansiranju lokalne samouprave; da je nesporno da se objekti za koje se utvrđuje predmetna komunalna taksa grade ispod ili iznad površine javne namene; da nije sporno pitanje da li se za takve objekte može uvoditi lokalna komunalna taksa, ako se uzme u obzir da na tako zauzetoj javnoj površini nije moguće graditi, odnosno izvoditi radove za koje je potreban odgovarajući akt nadležnog organa; da površine javne namene za postavljanje linijskih infrastrukturnih objekata obveznici, odnosno korisnici koriste u poslovne svrhe; da su navedeni linijski infrastrukturni obj ekti predmet oporezivanja.

U sprovedenom postupku, Ustavni sud je utvrdio sledeće:

Skupština opštine Batočina je, na sednici održanoj 23. novembra 2012. godine, na osnovu, između ostalog, odredaba člana 6. stav 1. tačka 3 ) i čl. 11. do 18. Zakona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 62/06, 47/11 i 93/12), donela Odluku o lokalnim komunalnim taksama kojom se uvode lokalne komunalne takse za korišćenje prava, predmeta i usluga na teritoriji opštine Batočina i utvrđuj u visina, olakšice, rokovi i način plaćanja lokalne komunalne takse. Sastavni deo Odluke je Taksena tarifa lokalnih komunalnih taksi utvrđena za pojedina prava, predmete i usluge. Tarifnim brojem 1 navedene tarife su utvrđeni obveznici, visina, olakšice, rokovi i način plaćanja takse za korišćenje prostora na javnim površinama ili ispred poslovnih prostorija u poslovne svrhe, dok je Tarifnim brojem 7 Taksene tarife određeno da se za izvođenje građevinskih radova prema vrsti radova , odnosno objekata, plaća komunalna taksa , i to: za radove na podzemnim i nadzemnim objektima koji iziskuju raskopavanje kolovoza, trotoara i drugih javnih površina komunalna taksa se plaća po 1m² zavisno od toga u kojem se godišnjem periodu vrši raskopavanje, a da taksu iz ovog tarifnog broja plaća investitor pre dobijanja odobrenja za izgradnju, a od dana početka izgradnje pa do podnošenja zahteva za tehnički pregled građevinskog objekta .

Osporenu Odluku o trećoj izmeni i dopuni Odluke o lokalnim komunalnim taksama („Službeni glasnik opštine Batočina“, broj 19/14) donela je Skupština opštine Batočina, na sednici održanoj 30. decembra 2014. godine, na osnovu člana 32. stav 1. tač. 3) i 13 ) Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 129/07 i 83/14-dr.zakon), člana 6. stav 1. tačka 3 ) i čl . 11. do 18. Za kona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 62/06, 47/11 i 93/12) i člana 36. stav 1. tač. 3. i 13. Statuta opštine Batočina („Službeni glasnik opštine Batočina“, broj 10/08). Osporenom odredbom člana 1. tačka 2. Odluke dopunjena je Odluka o lokalnim komunalnim taksama tako da je u Tarifnom broju 1 dodata tačka 10. kojom se za korišćenje prostora na javnim površinama ili ispred poslovnih prostorija u poslovne svrhe za svaki dužni metar zauzete površine utvrđuje taksa u dnevnom iznosu od 1,20 dinara, i to za: optičke kablove, visoko naponske kablove, kablovsku kanalizaciju, magistralne vodove, čelične cevovode, naftovode, gasovode.

Ustavom Republike Srbije utvrđeno je : da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje sistem lokalne samouprave (član 97. tačka 3.); da se poslovi jedinice lokalne samouprave finansiraju iz izvornih prihoda jedinice lokalne samouprave i budžeta Republike Srbije, u skladu sa zakonom (član 188. stav 4.); da skupština opštine donosi opšte akte iz svoje nadležnosti (član 191. stav 2.); da statuti, odluke i svi drugi opšti akti autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave moraju biti saglasni sa zakonom (član 195. stav 2.).

Za ocenu zakonitosti osporene odredbe Odluke o trećoj izmeni i dopuni Odluke o lokalnim komunalnim taksama od pravnog značaja su odredbe Zakona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 62/06, 47/11, 93/12, 83/16 i 104/16-dr.zakon), kojima je propisano: da jedinici lokalne samouprave pripadaju izvorni prihodi ostvareni na njenoj teritoriji, i to, između ostalih, lokalne komunalne takse (član 6. tačka 3)); da stope izvornih prihoda, kao i način i merila za određivanje visine lokalnih taksi i naknada utvrđuje skupština jedinice lokalne samouprave svojom odlukom, u skladu sa zakonom (član 7. stav 1.); da skupština jedinice lokalne samouprave može uvoditi lokalne komunalne takse za korišćenje prava, predmeta i usluga (član 11. stav 1.); da taksena obaveza nastaje danom početka korišćenja prava, predmeta ili usluge za čije je korišćenje propisano plaćanje lokalne komunalne takse i traje dok traje korišćenje prava, predmeta ili usluge (član 13. st. 1. i 2.); da se lokalne komunalne takse mogu uvoditi, između ostalog, za korišćenje prostora na javnim površinama ili ispred poslovnih prostorija u poslovne svrhe, osim radi prodaje štampe, knjiga i drugih publikacija, proizvoda starih i umetničkih zanata i domaće radinosti, kao i za zauzeće javne površine građevinskim materijalom i za izvođenje građevinskih radova (član 15 tač. 9) i 16)); da se aktom skupštine jedinice lokalne samouprave kojim se uvodi lokalna komunalna taksa utvrđuju obveznici, visina, olakšice, rokovi i način plaćanja lokalne komunalne takse (član 18.).

Članom 32. tač. 3) i 13) Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 129/07, 83/14-dr. zakon i 101/16-dr. zakon) skupština opštine, u skladu sa zakonom, utvrđuje stope izvornih prihoda opštine, kao i način i merila za određivanje visine lokalnih taksi i naknada i utvrđuje opštinske takse i druge lokalne prihode koji opštini pripadaju po zakonu.

Odredbom člana 17. stav 1. Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS“, br. 54/09, 73/10, 101/10, 101/11, 93/12, 62/13, 63/13, 108/13, 142/14, 68/15, 103/15 i 99/16) izričito je propisano da se t akse mogu uvoditi samo zakonom kojim se može propisati njihova visina ili se tim zakonom može dati pravo organu lokalne vlasti da utvrdi njihovu visinu.

S obzirom da Zakonom o finansiranju lokalne samouprave nije određen pojam javne površine u smislu tog zakona, Ustavni sud nalazi da je, u sagledavanju spornog pitanja koje se pokreće u ovom predmetu, neophodno imati u vidu i odredbu člana 2. tačka 6) Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 72/09, 81/09-ispravka, 64/10- odluka US, 24/11, 121/12, 42/13- odluka US, 50/13-Odluka US, 98/13-Odluka US, 132/14 i 145/14), kojom je oređeno da površina javne namene jeste prostor određen planskim dokumentom za uređenje ili izgradnju objekata javne namene ili javnih površina za koje je predviđeno utvrđivanje javnog interesa, u skladu sa posebnim zakonom (ulice, trgovi, parkovi i dr.). Takođe, Sud ukazuje da je odredbom člana 2. tačka 26) navedenog Zakona određeno da linijski infrastrukturni objekat jeste javni put, javna železnička infrastruktura, elektroenergetski vod, naftovod, produktovod, gasovod, objekat visinskog prevoza, linijska infrastruktura elektronskih komunikacija, vodovodna i kanalizaciona infrastruktura i sl. koji može biti nadzemni ili podzemni, čija izgradnja je predviđena odgovarajućim planskim dokumentom. Građenje navedenih objekata vrši se na osnovu građevinske dozvole i tehničke dokumentacije, pod uslovima i na način utvrđen Zakonom o planiranju i izgradnji.

Iz navedenih odredaba zakona proizlazi da se takse mogu uvoditi samo zakonom, a da je skupštini jedinice lokalne samouprave dato ovlašćenje da, u skladu sa zakonom, može uvoditi lokalne komunalne takse za korišćenje prava, predmeta i usluga, kao i da se aktom kojim se uvodi lokalna komunalna taksa utvrđuju obveznici, visina, olakšice, rokovi i način plaćanja lokalne komunalne takse koja se plaća srazmerno vremenu korišćenja prava, predmeta i usluga. Takođe, Zakonom o finansiranju lokalne samouprave su taksativno nabrojana prava, predmeti i usluge za čije korišćenje jedinica lokalne samouprave može uvoditi lokalnu komunalnu taksu, među kojima je i korišćenje prostora na javnim površinama ili ispred poslovnih prostorija u poslovne svrhe, osim radi prodaje štampe, knjiga i drugih publikacija, proizvoda starih i umetničkih zanata i domaće radinosti.

Imajući u vidu navedeno, kao i to da se u konkretnom slučaju radi o uvođenju takse za svaki dužni metar zauzete površine za optičke kablove, visokonaponske kablove, kablovsku kanalizaciju, magistralne vodove, čelične cevovode, naftovode, gasovode, dakle infrastrukturne objekte izgrađene ispod ili iznad javne površine na osnovu građevinske dozvole i tehničke dokumentacije, pod uslovima i na način utvrđen Zakonom o planiranju i izgradnji, te da se, u navedenom slučaju, ne radi o privremenom korišćenju prostora na javnim površinama ili ispred poslovnih prostorija u poslovne svrhe, to je Ustavni sud utvrdio da se postavljanje ovih objekata ne može dovesti u vezu sa korišćenjem prostora na javnim površinama u smislu Zakona o finansiranju lokalne samouprave.

Kako Zakonom o finansiranju lokalne samouprave nije predviđena mogućnost uvođenja lokalne komunalne takse za postavljanje linijskih infrastrukturnih objekata ispod ili iznad javne površine, već samo za korišćenje prostora na javnim površinama ili ispred poslovnih prostorija u poslovne svrhe, to je Ustavni sud ocenio da odredba člana 1. tačka 2. Odluke o trećoj izmeni i dopuni Odluke o lokalnim komunalnim taksama, kojom je predviđeno da se za svaki dužni metar zauzete površine utvrđuje taksa u dnevnom iznosu od 1,20 dinara, i to za optičke kablove, visoko naponske kablove, kablovsku kanalizaciju, magistralne vodove, čelične cevovode, naftovode, gasovode, nije u saglasnosti sa odredbom člana 15. tačka 9) Zakona o finansiranju lokalne samouprave, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

S obzirom na to da je doneo konačnu odluku, Ustavni sud je zahtev inicijatora da obustavi izvršenje pojedinačnih akata i radnji preduzetih na osnovu Odluke o trećoj izmeni i dopuni Odluke o lokalnim komunalnim taksama odbacio, saglasno odredbi člana 56. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu , i rešio kao u tački 2. izreke.

Na osnovu svega izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tačka 4) i člana 46. tačka 3) Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredba člana 1. tačka 2. Odluke navedene u izreci prestaje da važi danom objavljivanja ove odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Vesna Ilić Prelić

Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti opštinske odluke o komunalnim taksama za linijske infrastrukturne objekte

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti