Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku u upravnom sporu

Kratak pregled

Ustavni sud usvaja ustavnu žalbu, utvrđujući da je trajanje upravnog spora od skoro četiri godine povredilo pravo podnosioca na suđenje u razumnom roku. Zbog neefikasnog postupanja Upravnog suda, podnosiocu je dosuđena naknada nematerijalne štete u iznosu od 400 evra.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-112/2011
25.04.2013.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša B. Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 25. aprila 2013 . godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredbe čl ana 51. stav 3. Odluke o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, br. 8/05, 16/05, 27/08, 2/09, 15/09 i 2/11 ) i člana 1. Odluke o izmeni i dopuni Odluke o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 2/11), u vreme važenja, nisu bile u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

2. Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 53. Odluke o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, br. 8/05, 16/05, 27/08, 2/09, 15/09 i 2/11).

3. Odbacuje se zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnog akta ili radnje koja je preduzeta na osnovu Odluke iz tačke 2.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 51. stav 3. i člana 53. Odluke o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 8/05 ) i člana 1. Odluke o izmeni i dopuni Odluke o građevinskom zemljištu (“Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 2/11). Inicijativom je predloženo da Ustavni sud oceni zakonitost osporenih odredaba Odluke u odnosu na odredbe čl. 77. i 78. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 47/03 i 34/06) , kojima je propisana naknada za korišćenje građevinskog zemljišta, s obzirom na to da važeći Zakon o planiranju i izgradnji iz 2009. godine „ne sadrži odredbe o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta“, ali propisuje da se ova naknada plaća u skladu sa Zakonom iz 2003. godine, dok se ne integriše u porez na imovinu. S tim u vezi, u inicijativi se ističe: da odredb a člana 51. stav 3. Odluke nije u skladu sa članom 78. Zakona o planiranju i izgradnji , „kojim je tačno predviđeno u kom slučaju se plaća naknada za ostalo građevinsko zemljište u državnoj svojini, pa opština nije ovlašćena da svojom odlukom utvrđuje druge uslove za plaćanje naknade, niti da određuje svojinu nad zemljištem ka o merilo za plaćanje naknade“; da je odredbama člana 53. osnovn e Odluke i člana 1. Odluke o izmeni i dopuni osnovne Odluke, Skupština opštine Ćuprija neovlašćeno i suprotno odredbama člana 77. stav 4. Zakona, kao kriterijum za obračun naknade za korišćenje građevinskog zemljišta propisa la namenu prostora, odno sno objekata (stambeni, poslovni i pomoćni prostor, nadzemne i podzemne instalacije, železnička pruga i vodoprivredni objekti) i da je takođe osporenim članom 1. Odluke o izmenama i dopunama osnovne Odluke, Skupština o pštine Ćuprija, suprotno Zakonu o planiranju i izgradnji, odredila vodoprivredne objekte za obveznike naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, iako ovi objekti, kao dobra od opšteg interesa, po miš ljenju inicijatora, ne koriste pogodnosti koje zemljište pruža, već naprotiv, utiču na obim i stepen uređenosti zemljišta, jer su u funkciji zaštite od štetnog dejstva voda, odnosno poplava . Ustavnost navedenih odredaba Odluke inicijator je osporio isključivo sa aspekta odredbe člana 195. stav 2. Ustava Republike Srbije. Na kraju, inicijator je predložio da Ustavni sud obustavi od izvršenja pojedinačni akt-rešenje broj 418-1-000917/11 od 16. marta 2011. godine, kojim je podnosiocu inicijative utvrđena naknada za korišćenje građevinskog zemljišta za 2011. godinu. Kako je u toku postupka pred Ustavnim sudom osporena Odluka prestala da važi inicijator se, na zahtev Suda, izjasnio da ostaje pri podnetoj inicijativi , „u smislu člana 64. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni gla snik RS“, br. 109/07 i 99/11), jer nisu otklonjene posledice neustavnosti i nezakonitosti “ osporene Odluke, odnosno rešenje koje je doneto na osnovu osporenih odredaba Odluke je još uvek na snazi.

Skupština opštine Ćuprija je dopisom obavestila Ustavni sud da je osporena Odluka prestala da važi stupanjem na snagu Odluke o utvrđivanju naknade za korišćenje građevinskog zemljišta („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 8/11), ali se nije posebno izjašnjavala o navodima iznetim u inicijativi.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio sledeće:

Osporenu Odluku o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 8/05), donela je Skupština opštine Ćuprija na sednici od 30. juna 20 05. godine, pozivom na odredbe čl. 76, 77, 78, 81. i 87. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, broj 47/03), člana 18. stav 1. tačka 7) Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 9/02) i Statuta opštine Ćuprija. Osporena Odluka je više puta menjana i ove izmene su objavljene u „Službenom glasniku opštine Ćuprija“, br oj 16/05, broj 27/08, broj 2/09, te broj 15/09, a poslednje izmene i dopune , koje su posebno osporene inicijativom, su objavljene u „Službenom glasniku opštine Ćuprija“, broj 2/11. Osporenom Odlukom se uređuju postupak, uslovi i način davanja u zakup građevinskog zemljišta u državnoj svojini, zakupnina, prestanak zakupa, prestanak prava korišćenja neizgrađenog građevinskog zemljišta, donošenje programa uređivanja, kao i naknada za uređivanje i korišćenje građevinskog zemljišta za teritoriju opštine Ćuprija (član 1.). Odredbama čl. 32. i 33. osporene Odluke, koji su sistematizovani u glavi III „Uređivanje i korišćenje građevinskog zemljišta“ (čl. 32. do 62.), odeljak „Opšte odredbe“, propisano je, između ostalog, da se za korišćenje građevinskog zemljišta za stambeni i poslovni prostor utvrđuju zone (I-A, I, II, III, IV i V zona) i određena su njihova područja i granice. Članom 49. osporene Odluke ( odeljak „Korišćenje građevinskog zemljišta“), propisano je da se za korišćenje građevinskog zemljišta plaća naknada (stav 1.), da naknadu za korišćenje izgrađenog javnog i ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini plaća vlasnik objekta (stav 2.), da izuzetno od stava 2. ovog člana, naknadu za korišćenje građevinskog zemljišta plaća nosilac prava korišćenja na objektu, odnosno posebnom delu objekta, a kad je objekat, odnosno poseban deo objekta dat u zakup na neodređeno vreme - zakupac objekta, odnosno dela objekta, a da kod stanova na kojima postoji stanarsko pravo naknadu plaća nosilac stanarskog prava (stav 3.). Odredbom člana 50. stav 1. osporene Odluke predviđeno je da se visina naknade za korišćenje građevinskog zemljišta utvrđuje u zavisnosti od obima i stepena uređenosti zemljišta, njegovog položaja u naselju-zonama, opremljenosti zemljišta objektima društvenog standarda, saobraćajne povezanosti zemljišta sa lokalnim , odnosno gradskim centrom, radnim zonama i drugim sadržajima u naselju i drugih pogodnosti koje zemljište ima za korisnike. Osporenom odredbom člana 51. stav 3. Odluke predviđeno je da se za neizgrađene parcele ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini plaća naknada kao i za izgrađeno zemljište koje je privedeno planiranoj nameni, ako je proteklo najmanje dve godine od dana kada je to zemljište dato na korišćenje radi izgradnje. Osporenim članom 53. Odluke, koji je sistematizovan u odeljku „Merila i način utvrđivanja naknade“, je : propisano da se visina naknade za korišćenje građevinskog zemljišta za stambeni prostor određuje po m2 bruto stambenog prostora za celu godinu korišćenja, pojedinačnim cenama, sa tabelarni m pregled om visine naknade za stambeni prostor i za neizgrađeni prostor , odnosno dvorište, za koje se naknada određuje po m2 , u zavisnosti od zone u kojoj se ovaj prostor nalazi (stav 1.), kao i da se visina naknade za korišćenje gradskog građevinskog zemljišta za poslovni prostor utvrđuje po m2 bruto izgrađene površine i druge površine za celu godinu korišćenja po pojedinačnim cenama , sa tabelarnim pregledom visine naknade za poslovni prostor, u zavisnosti od zone u kojoj se ovaj prostor nalazi (stav 2.); određen tabelarni pregled visine naknade za izgrađeni poslovni prostor linijskih objekata (industrijski kolosek, saobraćajnice, trotoari, parking prostori i slično ) i neizgrađene površine u okviru kompleksa korisnika građevinskog zemljišta, u zavisnosti od zone u kojoj se ovi objekti, odnosno neizgrađene površine nalaze (stav 3.); propisano da se iznosi iz člana 53. uveća vaju godišnje za procenat rasta cena na malo prema zvanično objavljenim podacima Republičkog organa nadležnog za poslove statistike (stav 4.).

Osporenim članom 1. Odluke o izmeni i dopuni Odluke o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 2/11) dopunjen je član 49. osnovne Odluke iz 2005. godine, sa prethodnim izmenama i dopunama , tako što je određeno da naknadu za korišćenje građevinskog zemljišta plaćaju vlasnici podzemnih i nadzemnih instalacija (elektro, vodovodna i TT mreža, železničkih saobraćajnica i vodoprivrednih objekata) koji se nalaze na zemljištu koje je u vlasništvu države, odnosno opštine. Odredbama člana 3. navedene Odluke dopunjen je i osporeni član 53. osnovne Odluke i propisano je da se visina naknade za korišćenje građevinskog zemljišta za nadzemne instalacije određuje po metru dužine za celu godinu korišćenja, pojedinačnim cenama i dat je tabelarni pregled visine naknade u zavisnosti od zone u kojoj se ove instalacije nalaze (stav 1.) i utvrđeno je da se visina naknade za podzemnu instalaciju utvrđuje na isti način i umanjuje za 50% (stav 2.).

Osporena Odluka, sa svim izmenama i dopunama, prestala je da važi u toku postupka pred Ustavnim sudom , i to 5. jula 2011. godine, kada je stupila na snagu Odluka o utvrđivanju naknade za korišćenje građevinskog zemljišta („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 8/11) . Naime, s aglasno odredbi člana 17. važeće Odluke, danom njenog stupanja na snagu prestaje da važi Odluka o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, br. 8/05, 16/05, 27/08, 2/09, 15/09 i 2/11).

Odredbom člana 195. stav 2. Ustava Republike Srbije utvrđeno je da statuti, odluke i svi drugi opšti akti autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave moraju biti saglasni sa zakonom.

Zakon o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 47/03, 34/06, 39/09-Odluka Ustavnog suda i 72/09 -drugi zakon), u odnosu na koji inicijator traži ocenu zakonitosti osporenih odredaba Odluke, prestao je da važi 11. septembra 2009. godine, na osnovu odredbe člana 222. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, broj 72/09). Novi Zakon o planiranju i izgradnji ne predviđa plaćanje naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, koja je bila propisana odredbama člana 77. Zakona iz 2003. godine, zbog promene u režimu svojine na građevinskom zemljištu. Međutim, odredbom člana 220. važećeg Zakona o planiranju i izgradnji propisano je da se naknada za korišćenje građevinskog zemljišta plaća u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji iz 2003. godine, dok se navedena naknada ne integriše u porez na imovinu. Pored toga, odredbama člana 89. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, broj 24/11) propisano je da se naknada za korišćenje građevinskog zemljišta plaća u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji iz 2003. godine, dok se navedena naknada ne integriše u porez na imovinu, a najkasnije do 31. decembra 2013. godine (stav 1.) i da do isteka roka iz stava 1. ovog člana jedinica lokalne samouprave propisuje bliže kriterijume, merila, visinu, način i rokove plaćanja naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, a može ih propisati uzimajući u obzir i namenu korišćenja objekta (stav 2.). Kako je citiranim odred bama važećeg Zakona o planiranju i izgradnji indirektno produženo važenje odredba Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine koje uređuju naknadu za korišćenje građevinskog zemljišta , Ustavni sud konstatatovao da se ocena zakonitosti osporen ih odredaba Odluk e ima izvršiti i u odnosu na odredbe Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine koje se odnose na navedenu naknadu .

S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje da je Zakonom o planiranju i izgradnji iz 2003. godine propisano: da građevinsko zemljište jeste zemljište na kojem su izgrađeni objekti i zemljište koje služi redovnoj upotrebi tih objekata, kao i zemljište koje je, u skladu sa zakonom, odgovarajućim planom predviđeno za izgradnju i redovno korišćenje objekata i da se građevinsko zemljište koristi prema njegovoj nameni i na način kojim se obezbeđuje njegovo racionalno korišćenje, u skladu sa zakonom (član 67.); da građevinsko zemljište može biti javno građevinsko zemljište i ostalo građevinsko zemljište (član 68.); da javno građevinsko zemljište određuje opštim aktom opština, u skladu sa ovim zakonom i urbanističkim planom, kao i da se javno građevinsko zemljište ne može otuđiti iz državne svojine (član 70. st. 1. i 7.); da se građevinsko zemljište koristi kao izgrađeno ili neizgrađeno, da je izgrađeno građevinsko zemljište ono zemljište na kojem su izgrađeni objekti u skladu sa zakonom, namenjeni za trajnu upotrebu, a da je neizgrađeno građevinsko zemljište ono zemljište na kojem nisu izgrađeni objekti, na kojem su izgrađeni objekti suprotno zakonu ili na kojem su izgrađeni privremeni objekti (član 75.). Odredbama člana 77. Zakona propisano je: da naknadu za korišćenje izgrađenog javnog građevinskog zemljišta i ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini plaća vlasnik objekta (stav 1.); da, izuzetno, naknadu iz stava 1. ovog člana plaća nosilac prava korišćenja na objektu, odnosno posebnom delu objekta, a ako je objekat, odnosno poseban deo objekta dat u zakup, naknadu plaća zakupac objekta, odnosno dela objekta (stav 2.); da naknadu za korišćenje neizgrađenog javnog građevinskog zemljišta i ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini plaća korisnik (stav 3.); da se visina naknade iz st. 1. i 2. ovog člana, utvrđuje u zavisnosti od obima i stepena uređenosti zemljišta, njegovog položaja u naselju, opremljenosti zemljišta objektima društvenog standarda, saobraćajne povezanosti zemljišta sa lokalnim, odnosno gradskim centrom, radnim zonama i drugim sadržajima u naselju, odnosno pogodnostima koje zemljište ima za korisnike (stav 4.); da bliže kriterijume, merila, visinu, način i rokove plaćanje naknade iz st. 1. i 2. ovog člana, propisuje opština, odnosno grad, odnosno grad Beograd (stav 5.); da se prinudna naplata naknade iz st. 1. i 2. ovog člana vrši po propisima kojima se uređuje poreski postupak i poreska administracija (stav 6.). Odredbama člana 78. Zakona određeno je da se naknada za korišćenje ostalog građevinskog zemljišta koje nije u državnoj svojini plaća ako je to zemljište sredstvima opštine, odnosno drugim sredstvima u državnoj svojini opremljeno osnovnim objektima komunalne infrastrukture (električna mreža, vodovod, pristupni put i sl.) (stav 1.); da se naknada za korišćenje ostalog neizgrađenog građevinskog zemljišta plaća i u slučaju ako se to zemljište ne privede nameni, odnosno ne ponudi u otkup opštini radi privođenja nameni, u roku od dve godine od dana donošenja urbanističkog plana (stav 2.); da se visina naknade iz stava 2. ovog člana utvrđuje, kao i za ostalo izgrađeno građevinsko zemljište, u skladu sa ovim zakonom (stav 3.); da se u pogledu utvrđivanja obaveze plaćanja naknade iz st. 1. i 2. ovog člana, merila, visine, načina i rokova plaćanja, kao i prinudne naplate naknade, primenjuju odredbe člana 77. ovog zakona (stav 4.).

Važećim Zakonom o planiranju i izgradnji (“Službeni glasnik RS“, br. 72/09, 81/09, 64/10, 24/11 i 121/12) propisano je da je objekat građevina spojena sa tlom, koja predstavlja fizičku, funkcionalnu, tehničko-tehnološku ili biotehničku celinu (zgrade svih vrsta, saobraćajni, vodoprivredni i energetski objekti, objekti infrastrukture elektronskih komunikacija - kablovska kanalizacija, objekti komunalne infrastrukture, industrijski, poljoprivredni i drugi privredni objekti, objekti sporta i rekreacije, groblja, skloništa i sl.) (član 2. tačka 22)). Zakonom je takođe definisan pojam pomoćnih, ekonomskih, linijskih infrastrukturnih objekata i objekata komunalne infrastrukture (član 2. tač. 24)-27)). Saglasno Zakonu, uređenje prostora vrši se prostornim i urbanističkim planiranjem, odnosno donošenjem planskih dokumenata u koje spadaju prostorni i urbanistički planovi (član 11. stav 1.). Prostorni planovi su, između ostalog, i prostorni plan jedinice lokalne samouprave čiji su sastavni deo i pravila građenja (član 29. tačka 2)), koja sadrže, naročito , i vrstu i namenu objekata koji se mogu graditi u pojedinačnim zonama pod uslovima utvrđenim planskim dokumentom, odnosno vrstu i namenu objekata čija je izgradnja zabranjena u tim zonama (član 31. stav 1. tačka 1)).

Zakonom o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07) propisano je: da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom utvrđuje stope izvornih prihoda opštine, kao i način i merila za određivanje visine lokalnih taksi i naknada i da donosi programe uređenja građevinskog zemljišta, uređuje i obezbeđuje vršenje poslova uređenja i korišćenja građevinskog zemljišta i utvrđuje visinu naknade za uređivanje i korišćenje građevinskog zemljišta (član 20. tač . 4) i 8) ).

Zakonom o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 62/06, 47/11 i 93/12 ) propisano je da jedinici lokalne samouprave pripadaju izvorni prihodi ostvareni na njenoj teritoriji, i to, između ostalog , i druge naknade u skladu sa zakonom (član 6. tačka 7)) i da stope izvornih prihoda, kao i način i merila za određivanje visine lokalnih taksi i naknada utvrđuje skupština jedinice lokalne samouprave svojom odlukom, u skladu sa zakonom (član 7. stav 1.).

Iz navedenog proizlazi da je opština ovlašćena da uređuje i obezbeđuje korišćenje građevinskog zemljišta, kao i da je nadležni organ jedinice lokalne samouprave ovlašćen da svojom odlukom utvrdi bliže kriterijume, merila, visinu, način i rokove plaćanja naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji . Međutim, navedenim Zakonom nije dato ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da reguliše plaćanje naknade za korišćenje ostalog neizgrađenog građevinskog zemljišta u državnoj svojini , tj. da određuje u kojim slučajevima se plaća naknada za korišćenje ovog zemljišta, s obzirom na to da je ov o pitanj e uređen o Zakonom. U tom smislu, Ustavni sud konstatuje da je odredbama člana 78. Zakona propisano da se naknada za korišćenje ostalog neizgrađenog građevinskog zemljišta plaća i u slučaju ako se to zemljište ne privede nameni, odnosno ne ponudi u otkup opštini radi privođenja nameni, u roku od dve godine od dana donošenj a urbanističkog plana (stav 2.); da se visina navedene naknade utvrđuje kao i za ostalo izgrađeno građevinsko zemljište, u skladu sa ovim zakonom (stav 3.) , kao i da se u pogledu utvrđivanja obaveze plaćanja ove naknade , merila, visine, načina i rokova plaćanja, kao i prinudne naplate naknade, primenjuju odredbe člana 77. ovog zakona (stav 4.). S obzirom na izneto, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština opštine Ćuprija prekoračila svoja ovlašćenja kada je osporenom odredbom člana 51. stav 3. Odluke odredila kada se pla ća naknada za korišćenje ostalog neizgrađenog građevinskog zemljišta u državnoj svojini , s obzirom na to da su slučajevi u kojima se plaća naknad a za korišćenj e ovog zemljišta uređeni odredbom člana 78. stav 2. Zakon a, a da je , u smislu odred aba st. 3. i 4. istog člana Zakona, Skupština opštine Ćuprija jedino bila ovlašćena da osporenom Odlukom uredi bliže kriterijume, merila, visinu, način i rokove plaćanja ove naknade, u skladu sa Zakonom. Saglasno iznetom, Ustavni sud je ocenio da osporena odredba člana 51. stav 3. Odluke („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, br. 8/05, 16/05, 27/08, 2/09, 15/09 i 2/11) , u vreme važenja, nije bila u saglasnosti sa Zakonom o planiranju i izgradnji.

Razmatrajući zakonitost odredaba osporenog člana 53. Odluke, kojima je utvrđena visina naknade za korišćenje građevinskog zemljišta na teritoriji opštine Ćuprija, Ustavni sud je pošao od odredbe člana 77. stav 4. Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine kojom su predviđeni kriterijumi za utvrđivanje visine naknade za korišćenje građevinskog zemljišta kojih se opština mora pridržavati prilikom određivanja visine ove naknade. Ti kriterijumi se odnose na obim i stepen uređenosti zemljišta, njegov položaj u naselju, opremljenost zemljišta objektima društvenog standarda, saobraćajnu povezanost zemljišta sa lokalnim, odnosno gradskim centrom, radnim zonama i drugim sadržajima u naselju, odnosno pogodnostima koje zemljište ima za korisnike. Pored navedenog, odredbom člana 89. stav 2. Zakona o izmenama i dopunama važećeg Zakona o planiranju i izgradnji propisano je da jedinica lokalne samouprave propisuje bliže kriterijume, merila, visinu, način i rokove plaćanja naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, a može ih propisati uzimajući u o bzir i namenu korišćenja objekta koja se, saglasno Zakonu, određuje odgovarajućim planskim dokumentom. Dakle, namena korišćenja objekta je jedan od zakonskih kriterijuma na osnovu ko ga se cene pogodnosti koje građevinsko zemljište pruža njegovim korisnicima i na osnovu koga se utvrđuje visina naknade za njegovo korišćenje. Saglasno odredb i člana 77. stav 5. Zakona , opština je ovlašćena da u okviru navedenih, Zakonom utvrđenih kriterijuma, svojim aktom propiše bliže kriterijume i merila za utvrđivanje visine naknade za korišćenje građevinskog zemljišta.

S tim u vezi, Ustavni sud konstatuje da je odredb om člana 50. stav 1. osporene Odluke, Skupština opštine Ćuprija preuzela kriterijume za utvrđivanje visine naknade za korišćenje građevinskog zemljišta iz Zakon a o planiranju i izgradnji iz 2003. godine i p rimenom ovih kriterijuma odredila šest zona građevinskog zemljišta na teritoriji svoje opštine, čije područje i granice je propisala odredbama čl. 32. i 33. osporene Odluke. Propisujući osporenim članom 53. Odluke visinu naknade za korišćenje građevinskog zemljišta po zonama, Skupština opštine Ćuprija je uvela još jedan zakonski kriterijum od koga zavisi visina naknade, a koji nije utvrđen u članu 50. stav 1. osporene Odluke, a to je namena korišćenja objekat a, odnosno prostora ( za stanovanje ili za poslovnu delatnost ). Nadalje, utvrđeni kriterijum namene korišćenja objekata, odnosno prostora za poslovnu delatnost, donosilac osporenog akta je bliže razradio tako što je osporenim članom 53. Odluke posebno utvrdi o visinu naknade za korišćenje građevinskog zemljišta za linijske objekte (industrijski kolosek, saobraćajnice, trotoari, parking prostor) i podzemne i nadzemne instalacije koje služe za obavljanje elektroenergetske , vodovodne, telekomunikacijske i delatnosti vodoprivrednih objekata i za obavljanje železničkog saobraćaja . Imajući u vidu da je osporenim članom 53. Odluk e Skupština opštine Ćuprija propisala i bliže razradila kriterijum namene korišćenja objek ata, saglasno Zakonu o planiranju i izgradnji, Ustavni sud je našao da iznetim razlozima u inicijativi nije potkrepljena tvrdnja da ima osnova za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 53. Odluke („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, br. 8/05, 16/05, 27/08, 2/09, 15/09 i 2/11) , u vreme važenja, pa je saglasno članu 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11 i 18/13-US), inicijativu u ovom delu odbaci o, odlučujući kao u tački 2. izreke.

Razmatrajući zakonitost osporenog člana 1. Odluke o izmen i i dopun i Odluke o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 2/11), Ustavni sud je utvrdio da je ovim članom Odluke dopunjen član 49. osnovnog teksta Odluke kojim su , između ostalog, utvrđeni obveznici naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, tako što je dodat novi stav 4. kojim je propisano da naknadu za korišćenje građevinskog zemljišta plaćaju vlasnici podzemnih i nadzemnih instalacija (elektro, vodovodna i TT mreža, železničkih saobraćajnica i vodoprivrednih objekata) koji se nalaze na zemljištu koje je u vlasništvu države, odnosno opštine.

S tim u vezi, Ustavni sud konstatuje da su odredbama člana 77. st. 1. do 3. Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine određeni obveznici plaćanja naknade za korišćenje izgrađenog i neizgrađenog javnog građevinskog zemljišta i ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini, a da je odredbom člana 78. stav 1. Zakona utvrđena obaveza plaćanja naknade za korišćenje ostalog građevinskog zemljišta koje nije u državnoj svojini samo pod uslovom da je to zemljište sredstvima opštine, odnosno drugim sredstvima u državnoj svojini opremljeno osnovnim objektima infrastrukture. Iz navedenog proizlazi da Zakon om nije dato ovlašćenje jedinic i lokalne samouprave da svojim aktom odredi ko su obvezni ci naknade za korišćenje građevinskog zemljišta , te je stoga Ustavni sud utvrdio da osporena odredba člana 1. Odluke o izmeni i dopuni Odluke o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik opštine Ćuprija“, broj 2/11), nije , u vreme važenja , bila u saglasnosti sa Zakonom, jer su njome određeni obveznici naknade , i to na drugačiji način nego što je Zakonom propisano . Ustavni sud ukazuje da je u odlukama IUo-131/ 2000 od 21. novembra 2002. godine („Službeni glasnik RS“, broj 91/02), IUo-677/2011 od 15. novembra 2012. godine („Službeni glasnik RS“, broj 120/12) i IUo-1603/2010 od 17. januara 2013. godine („Službeni glasnik RS“, broj 16/13), izneo stav da obveznici naknade za korišćenje građevinskog zemljišta ne mogu biti utvrđeni odredbama akata jedinica lokalne samouprave, s obzirom na to da se radi o materiji koja je uređena zakonom, pri čemu je u navedenoj Odluci IUo-1603/2010 od 17. januara 2013. godine , Sud između ostalog, utvrdio neustavnost i nezakonitost odredbe akta jedinice lokalne samouprave kojom su kao obveznici naknade za korišćenje građevinskog zemljišta određeni i vlasnici ili korisnici podzemnih i nadzemnih instalacija (elektro i TT mreža i železničkih saobraćajnica) i vlasnici ili korisnici vodoprivrednih objekata.

S obzirom na to da odredbe člana 51. stav 3. integralnog teksta osporene Odluke i člana 1. Odluke o izmeni i dopuni Odluke o građevinskom zemljištu, u vreme važenja , nisu bile u saglasnosti sa zakonom, a da prema odredbi član a 195. stav 2. Ustava , opšti akti jedinica lokalne samouprave moraju biti saglasni sa zakonom, Ustavni sud je ocenio da navedene odredbe osporene Odluke , u vreme važenja, nisu bile u saglasnosti ni sa Ustavom.

Prema odredbi člana 64. Zakona o Ustavnom sudu, kad je u toku postupka opšti akt prestao da važi, ali nisu otklonjene posledice neustavnosti ili nezakonitosti, Ustavni sud može odlukom utvrditi da opšti akt nije bio u saglasnosti s Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorom ili zakonom.

Budući da je u toku postupka ocene ustavnosti i zakonitosti osporene odredbe člana 51. Odluke pravno stanje potpuno utvrđeno i da su prikupljeni podaci pružali pouzdan osnov za odlučivanje, da je osporenom odredb om člana 1. Odluke o izmeni i dopuni Odluke o građevinskom zemljištu iz 2011. godine regulisano pitanj e o ko me Sud već ima zauzet stav u predmetima IUo-131/ 2000, IUo-677/2011 i IUo-1603/2010, kao i da su osporene odredbe navedenih odluka proizvele posledice u primeni, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 53. stav 3. i člana 64. Zakona o Ustavnom sudu, odlučio kao u tački 1. izreke, bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

S obzirom na to da je Sud doneo konačnu odluku, zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnog akta ili radnje preduzete na osnovu integralnog teksta osporene Odluke, Ustavni sud je odbacio, saglasno odredbi člana 56. stav 3) Zakona o Ustavnom sudu , kao u tački 3. izreke.

Na osnovu izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tač. 1) i 4) i člana 46. tač. 3) i 5) Zakona o Ustavnom sudu i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, br. 24/08, 27/08 i 76/11), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku u upravnom sporu

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti