Odluka Ustavnog suda o neustavnosti pravilnika o radu auto-taksi prevoznika

Kratak pregled

Ustavni sud utvrđuje da je Pravilnik o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ neustavan jer ga je doneo nenadležan organ – gradonačelnik. Inicijative protiv osnovnog Pravilnika koji je doneo Privremeni organ se odbacuju.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-114/2016
17.09.2020.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Snežana Marković i sudije: Gordana Ajnšpiler Popović, Lidija Đukić, Tatjana Đurkić, Vesna Ilić Prelić, dr Dragana Kolarić, dr Tamaš Korhec (Korhecz Tamás), Miroslav Nikolić, dr Vladan Petrov, dr Nataša Plavšić, dr Jovan Ćirić, dr Milan Škulić i dr Tijana Šurlan, na osnovu člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 17. septembra 2020. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da Pravilnik o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ („Službeni list grada Beograda“, broj 59/16) nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

2. Odbacuju se inicijative za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ („Službeni list grada Beograda“, broj 11/14).

3. Odbacuju se zahtevi za obustavu izvršenja pojedinačnih akata i radnji preduzetih na osnovu osporenih akata iz tač. 1. i 2.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podnete su dve inicijative za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ („Službeni list grada Beograda“, broj 11/14) i jedna inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Pravilnika o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ („Službeni list grada Beograda“, broj 59/16).

Prvom inicijativom navodi se da se članom 8. Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“, kojim je predviđena obaveza taksi vozača da u slučaju da vozilom kojim obavlja delatnost na lokaciji aerodroma dolazi radi preuzimanja članova porodice ili prijatelja, ukloni sa vozila krovnu taksi oznaku i ukloni ili prekrije taksimetar iz vozila i čekanje obavi na parking prostoru, povređuju odredbe čl. 21. i 39, kao i odredbe član 194. stav 3. i člana 195. stav 2. Ustava. Inicijator ističe da je osporenom odredbom Pravilnika diskriminisan da kao građanin koristi javnu površinu namenjenu za parkiranje, samo zbog toga što na njegovom privatnom automobilu u registarskoj oznaci stoji oznaka „TX“, kao i da mu se osporenom odredbom ograničava sloboda kretanja, zbog toga što kada parkira svoje privatno putničko vozilo ne sme da se udalji, jer u protivnom odgovara za prekršaj zbog postupanja suprotno osporenoj odredbi. U drugoj inicijativi se navodi da je ovaj pravilnik doneo nenadležni organ, odnosno da je Privremeni organ grada Beograda prekoračio ovlašćenje za vršenje tekućih i neodložnih poslova, zbog čega je, prema mišljenju podnosioca inicijative, osporeni Pravilnik nesaglasan sa odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi, Zakona o glavnom gradu i Statuta grada Beograda kojima su propisani organi grada i njihova nadležnost, a iz kojih proizlazi da je skupština grada najviši organ grada Beograda, da skupština grada, između ostalog, donosi propise i druge opšte akte, da su izvršni organi gradonačelnik i gradsko veće i da među njihovim poslovima nije propisano donošenje opštih akata. Inicijator je predložio da se obustavi izvršenje pojedinačnih akata i radnji preduzetih na osnovu osporenog Pravilnika.

Pravilnik o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ osporava se zbog nepostojanja zakonskog ovlašćenja za njegovo donošenje. Inicijator navodi da je osporeni akt nesaglasan sa odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi, Zakona o glavnom gradu i Statuta grada Beograda, kao i Ustava, jer je osporeni akt doneo gradonačelnik, koji kao izvršni organ nema ovlašćenje za donošenje opštih pravnih akata. Inicijator je predložio da se obustavi izvršenje pojedinačnih akata i radnji preduzetih na osnovu osporenog Pravilnika.

U odgovoru donosioca navodi se da je Privremeni organ grada Beograda bio nadležan za donošenje osporenog Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ Beograd, zbog toga što je Zakonom o lokalnoj samoupravi propisano da privremeni organ vrši tekuće i neodložne poslove iz nadležnosti skupštine i izvršnih organa, bez definisanja tih poslova niti njihovog navođenja, pa je, prema mišljenju donosioca osporenog akta, stvar procene donosioca akta koji se poslovi u konkretnom slučaju smatraju tekućim i neodložnim. Kada je u pitanju osporavanje odredbe člana 8. ovog akta donosilac navodi odredbe ranije važećeg Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju i Zakona o prevozu putnika u drumskom saobraćaju kojima su, između ostalog, propisani uslovi za obavljanje auto-taksi prevoza, karakteristike i obeležja taksi vozila, određeno šta se podrazumeva pod taksi stajalištem, kao i da je propisano ovlašćenje jedinice lokalne samouprave da propiše bliže uslove za obavljanje taksi prevoza, pa je saglasno ovom zakonskom ovlašćenju doneta Odluka o auto-taksi prevozu („Službeni list grada Beograda“, broj 57/13), a na osnovu iste osporeni Pravilnik. Donosilac ističe da se osporena odredba, koja je prestala da važi stupanjem na snagu Pravilnika o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ Beograd („Službeni list grada Beograda“, broj 59/16), ne može shvatiti kao nemogućnost udaljavanja od vozila, već kao čekanje u smislu parkiranja na javnom parkiralištu, ali koje nije taksi stajalište, jer se, između ostalog, na ovaj način razlikuje auto-taksi prevoznik koji u datom momentu ne obavlja delatnost od auto-taksi prevoznika koji to čini na datoj lokaciji. Donosilac takođe ističe da je Pravilnik o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ Beograd doneo gradonačelnik grada Beograda na osnovu, između ostalog, člana 30. stav 5. Odluke o auto-taksi prevozu („Službeni list grada Beograda“, broj 57/13). Ova odluka prestala je da važi donošenjem Odluke o taksi prevozu („Službeni list grada Beograda“, broj 59/16), čijim članom 44. je propisano da osporeni Pravilnici ostaju na snazi do donošenja novog pravilnika.

U sprovedenom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je osporeni Pravilnik o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ Beograd („Službeni list grada Beograda“, broj 11/14) doneo Privremeni organ grada Beograda, na sednici održanoj 28. februara 2014. godine, na osnovu člana 86. stav 4. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07), člana 24. Zakona o glavnom gradu („Službeni glasnik RS“, broj 129/07), čl. 4. i 5. Odluke o auto-taksi prevozu („Službeni list grada Beograda“, broj 57/13) i člana 52. Statuta grada Beograda („Službeni list grada Beograda“, br. 39/08, 6/10, 23/13 i „Službeni glasnik RS“, broj 7/16- Odluka US). Osporenom odredbom člana 8. Pravilnika bilo je propisano da je taksi vozač koji dolazi vozilom kojim obavlja delatnost na lokaciji Aerodrom „Nikola Tesla“ radi preuzimanja članova porodice ili prijatelja, u obavezi da sa vozila ukloni krovnu taksi oznaku i ukloni ili prekrije taksimetar iz vozila i čekanje obavi na parking prostoru.

Osporeni Pravilnik o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ Beograd doneo je, 10. juna 2016. godine, gradonačelnik grada Beograda, na osnovu člana 30. st. 4. i 5. Odluke o auto-taksi prevozu („Službeni list grada Beograda“, broj 57/13), člana 24. tačka 6. Zakona o glavnom gradu („Službeni glasnik RS“, br. 129/07 i 83/14-dr. zakon) i člana 52. tačka 6. Statuta grada Beograda („Službeni list grada Beograda“, br. 39/08, 6/10 i 23/13 i „Službeni glasnik RS“, broj 7/16-Odluka US). Članom 1. ovog pravilnika brisan je član 8. osporenog Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“.

Ustavom Republike Srbije je utvrđeno: da opština, preko svojih organa, u skladu sa zakonom, između ostalog, uređuje i obezbeđuje lokalni prevoz (član 190. stav 1. tačka 3.); da skupština opštine donosi opšte akte iz svoje nadležnosti… i da su organi opštine skupština opštine i drugi organi određeni statutom, u skladu sa zakonom (član 191. st. 2. i 3.).

Zakonom o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 129/07, 83/14, 101/16 i 47/18) propisano je: da se lokalna samouprava ostvaruje u opštini, gradu i gradu Beogradu (član 3.); da opština preko svojih organa, u skladu sa Ustavom i zakonom, uređuje i obezbeđuje, između ostalog, lokalni prevoz (član 20. stav 1. tačka 2.); da su organi opštine – skupština opštine, predsednik opštine, opštinsko veće i opštinska uprava (član 27.); da skupština opštine, u skladu sa zakonom, između ostalog, donosi propise i druge opšte akte (član 32. stav 1. tačka 6)); da su izvršni organi opštine predsednik opštine i opštinsko veće (član 42.); da predsednik opštine donosi pojedinačne akte za koje je ovlašćen zakonom, statutom ili odlukom skupštine (član 44. stav 1. tačka 5)); da su organi grada – skupština grada, gradonačelnik, gradsko veće i gradska uprava (član 65.); da organi grada obavljaju poslove predviđene ovim zakonom za organe opštine, kao i druge poslove utvrđene zakonom i statutom grada, da se odredbe ovog zakona koje se odnose na skupštinu opštine primenjuju na gradsku skupštinu i da se odredbe ovog zakona koje se odnose na predsednika opštine primenjuju na gradonačelnika (član 66. st. 1, 3. i 4.); da do konstituisanja skupštine i izbora izvršnih organa jedinice lokalne samouprave, tekuće i neodložne poslove iz nadležnosti skupštine i izvršnih organa jedinice lokalne samouprave, obavlja privremeni organ jedinice lokalne samouprave koji čine predsednik i četiri člana (član 86. stav 4.).

Zakonom o glavnom gradu („Službeni glasnik RS“, br. 127/07, 83/14, 101/16 i 37/19) propisano je: da se ovim zakonom uređuje položaj, nadležnosti i organi grada Beograda, glavnog grada Republike Srbije (član 1. stav 1.); da grad Beograd vrši nadležnosti opštine i grada, utvrđene Ustavom i zakonom (član 8. stav 1.); da su organi grada Beograda Skupština grada Beograda, gradonačelnik grada Beograda, Gradsko veće grada Beograda i Gradska uprava grada Beograda (član 9.); da Skupština grada Beograda, u skladu sa zakonom donosi propise i druge opšte akte (član 12. tačka 6)); da su Izvršni organi Grada gradonačelnik i Gradsko veće (član 22.); da gradonačelnik, pored ostalog, predstavlja i zastupa Grad, neposredno izvršava i stara se o izvršavanju odluka i drugih akata Skupštine grada i donosi pojedinačne akte za koje je ovlašćen zakonom, Statutom ili odlukom Skupštine (član 24. tač. 1), 2) i 6)).

Zakonom o prevozu putnika u drumskom saobraćaju („Službeni glasnik RS“, br. 68/15, 41/18, 44/18-dr. zakon, 83/18, 31/19 i 9/20) propisano je: da jedinica lokalne samouprave propisuje bliže uslove za obavljanje taksi prevoza i da svojom odlukom bliže uređuje način obavljanja taksi prevoza, kao i da svojom odlukom utvrđuje i usklađuje cenu u okviru taksi tarife po kojoj se taksi prevoz mora obavljati na njenoj teritoriji (član 94. st. 1. i 6.)

Razmatrajući inicijativu u odnosu na osporeni Pravilnik o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ Beograd iz 2016. godine, koji je doneo gradonačelnik grada Beograda, Ustavni sud je utvrdio da pravilnik kojim se uređuje rad auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ u Beogradu jeste akt kojim se na opšti način uređuju pitanja koja se odnose na način rada i ponašanja auto-taksi vozača na lokaciji od posebnog interesa za grad Beograd, tj. na aerodromu „Nikola Tesla“ Beograd, pa samim tim i predstavlja opšti pravni akt. Imajući u vidu da je, saglasno Ustavu, utvrđeno da skupština opštine donosi opšte akte iz svoje nadležnosti u koju spada i uređenje lokalnog prevoza na teritoriji jedinice lokalne samouprave, kao i da je prema odredbama Zakona o lokalnoj samoupravi i Zakona o glavnom gradu kojima se propisuje raspodela nadležnosti između organa lokalne vlasti, donošenje opštih akata u nadležnosti skupštine jedinice lokalne samouprave, a ne predsednika opštine, odnosno gradonačelnika, koji je nadležan samo za donošenje pojedinačnih akata za koje je ovlašćen zakonom, statutom ili odlukom skupštine, Ustavni sud je ocenio da gradonačelnik grada Beograda nije nadležan za donošenje osporenog akta, pa je odlučeno kao u tački 1. izreke. Kako Ustavni sud povodom ovog spornog pitanja već ima zauzet stav, to je odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik PC“, br. 109/07, 99/11, 18/13-Odluka US, 40/15 - dr. zakon i 103/15).

Međutim, u pogledu osporavanja nadležnosti za donošenje Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ Beograd iz 2014. godine, koji je doneo Privremeni organ grada Beograda, Ustavni sud je utvrdio da je odredbom člana 86. stav 4. Zakona o lokalnoj samoupravi propisano da do konstituisanja skupštine i izbora izvršnih organa jedinice lokalne samouprave, tekuće i neodložne poslove iz nadležnosti skupštine i izvršnih organa jedinice lokalne samouprave obavlja privremeni organ jedinice lokalne samouprave, koji čine predsednik i četiri člana. Saglasno navedenom zakonskom ovlašćenju, Privremeni organ grada Beograda je i doneo osporeni Pravilnik. U pogledu navoda podnosioca inicijativa da pitanja koja su uređena osporenim Pravilnikom ne spadaju u tekuće i neodložne poslove iz nadležnosti organa jedinice lokalne samouprave, Ustavni sud, polazeći od svoje sudske prakse, ukazuje da zakonodavac nije definisao šta se smatra tzv. tekućim i neodložnim poslovima iz nadležnosti skupštine i izvršnih organa jedinice lokalne samouprave, tako da je Ustavni sud zauzeo stav da je određivanje koji se posao iz nadležnosti navedenih organa jedinice lokalne samouprave može smatrati tekućim ili neodložnim poslovima u stvari pitanje celishodnosti, odnosno procene svakog privremenog organa jedinice lokalne samouprave koja pitanja iz nadležnosti skupštine moraju biti neodložno regulisana, jer bi odlaganje njihovog uređenja moglo imati štetne posledice za interes građana na teritoriji te jedinice lokalne samouprave (Rešenje Ustavnog suda IUo-1537/2010 od 12. decembra 2012. godine, dostupno na veb-sajtu Ustavnog suda). Kako Ustavni sud, saglasno odredbama člana 167. Ustava, nije nadležan da ceni celishodnost zakonskih rešenja, odnosno da li pitanja uređena osporenim Pravilnikom spadaju u domen tekućih i neodložnih poslova konkretne jedinice lokalne samouprave, to je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 1) Zakona o Ustavnom sudu, inicijative u tom delu odbacio, rešavajući kao u tački 2. izreke.

Ustavni sud posebno ukazuje da se u ovom ustavnosudskom predmetu nije bavio osporenim rešenjem iz člana 8. osnovnog teksta Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ iz 2014. godine, iako se ono ni u kom pogledu ne može dovesti u ustavnopravnu vezu sa odredbama Ustava kojima se jemči sloboda kretanja, kako to smatra podnosilac inicijative. Ovo iz razloga što je odredba člana 8. ovog pravilnika prestala da važi 21. juna 2016. godine na osnovu člana 3. Pravilnika o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ („Službeni glasnik RS“, broj 59/16), odnosno od navedenog datuma osporena odredba člana 8. Pravilnika se ne nalazi u pravnom poretku. S tim u vezi, Ustavni sud ističe da utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti navedenog Pravilnika o izmeni Pravilnika, jer je donet od strane nenadležnog organa, a kojim je bilo predviđeno brisanje člana 8. osnovnog teksta Pravilnika, ni u kom slučaju ne znači da se objavljivanjem odluke Ustavnog suda „vraća na pravnu snagu“ rešenje iz člana 8. Pravilnika. Naime, kako se stupanjem na snagu novog opšteg akta ili izmena i dopuna postojećeg opšteg akta iz pravnog poretka trajno uklanjaju prethodno važeće odredbe, to odluka Ustavnog suda o neustavnosti ili nezakonitosti opšteg akta koji je na snazi ne može da dovede do „oživljavanja“, odnosno „vraćanja na pravnu snagu“ prethodnog akta i pravnih normi koje su u njemu bile sadržane, posebno imajući u vidu pravno dejstvo odluka Ustavnog suda pro futuro.

Imajući u vidu da je Ustavni sud u ovom ustavnosudskom predmetu doneo konačnu odluku, to je zahteve za obustavu izvršenja pojedinačnih akata, odnosno radnji preduzetih na osnovu osporenih akta odbacio, saglasno odredbi člana 56. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, rešavajući kao u tački 3. izreke.

Polazeći od svega izloženog, na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tač. 1) i 4), člana 46. tačka 3) i člana 47. stav 1. tačka 1) Zakona o Ustavnom sudu i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu odredbe člana 168. stav 3. Ustava, Pravilnik o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“, naveden u tački 1. izreke, prestaje da važi danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Snežana Marković

IZDVOJENO MIŠLjENjE SUDIJE DR TAMAŠA KORHECA (Dr. KORHECZ TAMÁS)

u odnosu na Odluku Ustavnog suda broj IUo – 114/2016, od 17. septembra 2020. godine.

Ustavni sud, na sednici održanoj 17. septembra 2020. godine, u predmetu IUo – 114/2016, većinom glasova doneo je Odluku sa kojom je u tački 1. izreke utvrdio da Pravilnik o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ („Službeni list grada Beograda“, broj 59/16), nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom, u tački 2. odbacio inicijative za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Pravilnika o radu auto-taksi prevoznika na aerodromu „Nikola Tesla“ („Službeni list grada Beograda“, broj 11/14), dok u tački 3. odbacio zahteve za obustavu izvršenja pojedinačnih akata i radnji preduzetih na osnovu osporenih akata iz tač. 1.

Ne slažem se sa tačkom 2. i 3. Izreke navedene Odluke .

Sudije Ustavnog suda, za razliku od sudija sudova opšte i posebne nadležnosti imaju pravo da napišu izdvojeno mišljenje, i da na taj način obrazlože svoje neslaganje sa odlukom suda protiv koje su glasali. Izdvojeno mišljenje se objavljuje u Službenom glasniku Republike Srbije, kao i u Biltenu Ustavnog suda. Razlog za pisanje izdvojenog mišljenja nije puko neslaganje sudije, niti dati glas protiv predložene odluke Ustavnog suda, nego, po pravilu postojanje dubokog i jasno prepoznatljivog neslaganja u tumačenju i primeni prava u konkretnog predmetu, između koncepcije i stavova koji su izraženi u usvojenoj odluci, i koncepcije i stavova koju je u diskusiji izneo sudija koji izdvaja svoje mišljenje. Učestao, ali ne i nužni podstrek za formulisanje izdvojenog mišljenja predstavlja opšta zainteresovanost stručne i široke javnosti za ustavno-sudski spor, težina predmeta, ali i potencijalni značaj spornog pitanja za teoriju. U ovom konkretnom slučaju, prilikom ocene ustavnosti i zakonitosti podzakonskog akta Glavnog grada Beograda ne radi se o propisu velikog društvenog značaja, niti je sveukupna ili stručna javnost posebno zainteresovana za ovaj spor. Ipak, smatrao sam da je stav Ustavnog suda, sa kojim se ne slažem, i koji je izražen u vezi pravnog dejstva neustavnog i nezakonitog akta, nešto što ima opšti značaj, značaj za pravnu teoriju, pa sam smatrao da svoje neslaganje potrebno formulisati u izdvojenom mišljenju, i na taj način podstaknuti stručnu javnost da se zainteresuje za ovo pitanje.

II.

SPORNO PITANjE

U konkretnom slučaju, Ustavni sud je proglasio nezakonitim i neustavnim odluku gradonačelnika Beograda iz 2016. godine o izmeni Pravilnika o radu auto-taksi prevozu na aerodromu „Nikola Tesla“, sa kojom odlukom, članom 3. brisana je inicijativom osporena odredba Pravilnika iz 2014. godine (član 8.). Ustavni sud je utvrdio da je opšti akt (Pravilnik) o izmeni Pravilnika doneo apsolutno nenadležan organ, Gradonačelnik Beograda, koji nije ovlašćen za donošenje propisa. Ako se izuzme činjenica da je Ustavni sud neopravdano dugo odlučivao o ustavnosti i zakonitosti ovog akta (inicijativa je podneta 2016. godine) sa odlukom, u ovom delu se slažem. Ono sa čime se ne mogu složiti, jeste odbacivanje inicijativa za ocenu ustavnosti i zakonitosti člana 8. Pravilnika iz 2014. godine koji je „izbrisan“ aktom gradonačelnika iz 2016. godine, koji akt je Ustavni sud proglasio neustavnim i nezakonitim. Ustavni sud je odbacivanje inicijative obrazložio s time da odredba člana 8. Pravilnika više ne postoji, ona je trajno izbrisana nezakonitim i neustavnim opštim aktom gradonačelnika iz 2016. godine. U tom pogledu, Ustavni sud, u svom obrazloženju navodi sledeće: „utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti navedenog Pravilnika o izmeni Pravilnika, jer je donet od strane nenadležnog organa, a kojim je bilo predviđeno brisanje člana 8. osnovnog teksta Pravilnika, ni u kom slučaju ne znači da se objavljivanjem odluke Ustavnog suda „vraća na pravnu snagu“ rešenje iz člana 8. Pravilnika. Naime, kako se stupanjem na snagu novog opšteg akta ili izmena i dopuna postojećeg opšteg akta iz pravnog poretka trajno uklanjaju prethodno važeće odredbe, to odluka Ustavnog suda o neustavnosti ili nezakonitosti opšteg akta koji je na snazi ne može da dovede do „oživljavanja“, odnosno „vraćanja na pravnu snagu“ prethodnog akta i pravnih normi koje su u njemu bile sadržane, posebno imajući u vidu pravno dejstvo odluka Ustavnog suda pro futuro.“

Smatram da je stav Ustavnog suda izražen u obrazloženju odluke pogrešan, i zasnovan je na pretpostavki da je aktom apsolutno nenadležnog organa iz pravnog poretka trajno izbrisana odredba propisa koji je donet od strane nadležnog organa, pa sledstveno tome uklanjanje opšteg akta nenadležnog organa ne dovodi do oživljavanja člana 8. Pravilnika. Mislim da je Ustavni sud pogrešno definisao pravno pitanje, u konkretnom slučaju pravno pitanje nije, da li se oživljava odredba koja je trajno izbrisana, nego da li je iz pravnog poretka moguće izbrisati odredbu propisa aktom apsolutno nenadležnog organa?

II.

PRAVNO DEJSTVO AKTA NENADLEŽNOG ORGANA

Smatram da teorija prava daje jasan odgovor na pravilno postavljeno sporno pitanje. Aktom nenadležnog organa iz pravnog poretka ne može se izbrisati odredba iz člana 8. Pravilnika, prema tome nema „oživljavanja izbrisane odredbe“, sporna odredba nikada nije prestala da važi. Uostalom, stav teorije je prilično jednoznačan u pogledu prestanka važenja pravnih normi. Prema monografiji iz koje godinama unazad, osnovna teorijska znanja stiču generacije studenata Pravnog fakultetu u Beogradu, piše sledeće: u vezi prestanka pravne norme važi opšte pravilo da norma prestaje da važi kada na propisan način bude ukinuta...opšte konkretne norme prestaju da važe kada ih ukine subjekt ovlašćen za njihovo donošenje.[1]

Situacija je slična, kako kod opštih pravnih normi tako i u slučaju pojedinačnih pravnih normi. Pojedinačni pravni akt, koji je doneo organ uprave iz sudske nadležnosti je ništav, ne proizvodi nikakvo pravno dejstvo od trenutka svog donošenja. Samo utvrđivanje ništavosti takvog akta deluje ex tunc, odnosno utvrđuje se da takav akt nije proizveo nikakvo pravno dejstvo od svog donošenja. Kao što se pojedinačnim aktom uprave ne može ukinuta presuda suda, aktom stvarno i funkcionalno nenadležnog suda ne može ukinuti presuda nadležnog suda, tako se ni odlukom skupštine grada Pančeva ne mogu ukinuti odredbe skupštine grada Sombora. Nadalje, Uredbom Vlade ne mogu se ukinuti odredbe zakona koje je donela Narodna skupština, niti se pravilnikom nekog ministarstva mogu menjati ili ukinuti odredbe uredbe Vlade ili Statuta Grada Beograda. Prema tome, aktom nenadležnog organa ne mogu se ukidati odredbe propisa nadležnog organa, u konkretnom slučaju odredba člana 8. Pravilnika iz 2014. godine nikada nije prestala da važi. Stav Ustavnog suda, izražen u ovoj odluci u suštini predstavlja priznavanje i ozakonjenje pravnih posledica „pravne piraterije“ koju je izvršio nenadležan organ. Prema ovom stavu Ustavnog suda akt donesen od strane nenadležnog organa proizvodi pravna dejstva sve do proglašenja takvog akta neustavnim. Shvatanje Ustavnog suda bi bilo utemeljeno na teorijskim postavkama samo u slučaju, ako bi odredba nekog propisa bila izbrisana iz pravnog poretka odredbom propisa koji je doneo nadležan organ, ili propisom koji je hijerarhijski veće pravne snage, a da je takav opšti akt kasnije kasiran od strane Ustavnog suda.

Beograd, 27. oktobar 2020. godine

sudija Ustavnog suda

dr Tamaš Korhec

(Dr. Korhecz Tamás)

[1] R. Vasić, M.Jovanović, G. Dajović, Uvod u pravo, drugo izdanje, Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Beograd, str. 235-236.

Odluka Ustavnog suda o neustavnosti pravilnika o radu auto-taksi prevoznika

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti