Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti opštinske odluke o naknadama

Kratak pregled

Ustavni sud utvrđuje da odredba opštinske odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara nije u saglasnosti sa zakonom. Opština je prekoračila zakonska ovlašćenja propisujući način obračuna naknade na mesečnom nivou, umesto da samo odredi godišnji iznos u zakonskim okvirima.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-121/2020
24.11.2022.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Snežana Marković i sudije Gordana Ajnšpiler Popović, Lidija Đukić, Tatjana Đurkić, Vesna Ilić Prelić, dr Dragana Kolarić, dr Tamaš Korhec ( Korhecz Tamás), Miroslav Nikolić, dr Vladan Petrov, dr Nataša Plavšić, dr Jovan Ćirić, dr Milan Škulić i dr Tijana Šurlan, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 24. novembra 2022. godine, doneo je

O D L U K U

Utvrđuje se da odredba člana 1. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 8/20), u delu izmenjenog člana 28. stav 2. Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 33/19), nije u saglasnosti sa zakonom.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu je podneta inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredbe člana 1. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 8/20). Iz sadržaja navoda inicijative Ustavni sud je našao da je predmet osporavanja zakonitosti odredba stava 2. izmenjenog člana 28. Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica , kojim se propisuje način obračuna i utvrđivanja naknade i određuje da se iznos naknade iz date tabele, po kvadratnom metru, obračunava mesečno na godišnjem nivou. Povodom podnete inicijative, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13-Odluka US, 40/15-dr. zakon i 103/15) , Rešenjem od 30. juna 2022. godine pokrenuo postupak za utvrđivanje nezakonitosti navedenog dela odredbe člana 1. Odluke iz izreke.

Ustavni sud je u prethodnom postupku našao da se povodom odredaba člana 1. osporene Odluke, kao sporna, osnovano postavljaju sledeća ustavnopravna pitanja:

-da li je Skupština opštine Surdulica prekoračila ovlašćenje iz člana 204. stav 2. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara, da propiše iznos naknade i olakšice, kada je osporenom odredbom Odluke odredila način obračuna, utvrđivanja i plaćanja naknade;

- da li je propisivanje da se iznos naknade (iz tabele po kvadratnom metru korišćenog putnog zemljišta) obračunava mesečno, tako da se na godišnjem nivou plaća 12 tako utvrđenih mesečnih iznosa, u skladu sa odredbama člana 205. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara, kojima je propisano da se iznos naknade određen aktom jedinice lokalne samouprave (koji ne može biti viši od iznosa iskazanog u Tabeli 12. Zakona) i utvrđen rešenjem upravljača opštinskog puta i ulice, plaća u 12 jednakih mesečnih rata.

Skupština opštine Surdulica je, u odgovoru na Rešenje o pokretanju postupka, navela da je sam zakonodavac, odredbom člana 204. stav 2. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara, „dao prostora za široko tumačenje zakona, ne predvidevši precizna rešenja kod najvažnijih pitanja, a to je način obračuna naknade“. Nadalje se ističe da je donosilac osporene Odluke doneo istu „krećući se u okvir ima zakona , koji okviri mogu biti sporni, a na šta Skupština opštine Surdulica nema uticaja i zbog čega ne može biti odgovorna“. Na kraju se napominje da je utvrđeni iznos naknade podnosiocu inicijative visok iz razloga što se radi o „velikoj površini putnog zemljišta koja je bila predmet obračuna“.

U sprovedenom postupku, Ustavni sud je utvrdio sledeće:

Odlukom o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 33/19) propisuju se naknade za korišćenje javnih površina, za zaštitu životne sredine i naknade za korišćenje javnih puteva na teritoriji opštine Surdulica i utvrđuju naknade, obveznici, osnovica naknade, kriterijumi za propisivanje visine naknade, visina, rokovi, način plaćanja naknade i olakšice za određene kategorije obveznika (član 1.).

Skupština opštine Surdulica je, na sednici održanoj 21. februara 2021. godine, na osnovu, pored ostalog, odredaba čl. 134 – 139. i čl. 236 – 242. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara („Službeni glasnik RS“, broj 95/18), donela osporenu Odluku o izmenama i dopunama Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 8/20).

Odredbama člana 1. osporene Odluke iz 2020. godine je propisano da se u Odluci o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 33/19) menja član 28. i da glasi:

„Iznos naknade za korišćenje putnog zemljišta opštinskog puta i ulice i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice je:

Površina korišđenog putnog zemljišta

Iznos naknade ( dinara/m² korišćenog putnog zemljišta)

Opštinski put

Ulica kojom se kreće javni gradski prevoz

Ulica kojom se ne kreće javni gradski prevoz

do 50 m²

1.000,00

400,00

51 – 250 m²

600,00

240,00

251 – 500 m²

300,00

120,00

preko 500 m²

150,00

60,00

Iznos naknade, iz napred navedene tabele, po kvadratnom metru, obračunava se mesečno na godišnjem nivou.

Plaćanje se vrši u 12 jednakih mesečnih rata, do 15-og u mesecu za prethodni mesec.“

III

Za ocenu zakonitosti osporene odredbe Odluke od pravnog značaja su odredbe Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara („ Službeni glasnik RS “, br. 95/18 i 49/19) , kojima se uređuju naknade za korišćenje javnih dobara, i to: obveznik plaćanja, osnovica, visina, način utvrđivanja i plaćanja, pripadnost prihoda od naknade, kao i druga pitanja od značaja za utvrđivanje i plaćanje naknada za korišćenje javnih dobara (član 1. ). Zakonom je propisano: da se naknade za korišćenje javnih dobara mogu uvoditi samo ovim zakonom (član 3.); da se ovim zakonom, kao naknada za korišćenje javnih dobara, uvodi naknada za korišćenje javnih puteva (član 4. tačka 10)); da je vrsta naknade za korišćenje javnih puteva u smislu ovog zakona – naknada za korišćenje delova putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač javnog puta (član 186. stav 1. tačka 4)); da je obveznik naknade za korišćenje delova putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač javnog puta (u daljem tekstu: naknada za korišćenje delova putnog zemljišta), a koje je u opštoj upotrebi, korisnik tog zemljišta (član 202.); da je osnovica naknade za korišćenje delova putnog zemljišta metar kvadratni (m²) putnog zemljišta u zavisnosti od značaja puta, a koje obveznik naknade koristi za pristup i izgradnju objekata, osim domaćinstva (član 203.); da je visina naknade za korišćenje putnog zemljišta državnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač puta propisana u Prilogu 10, Tabele 11. i 11.1. ovog zakona, a iznos naknade za korišćenje putnog zemljišta opštinskog puta i ulice i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice propisan u Tabeli 12. ovog zakona, a da jedinica lokalne samouprave propisuje svojim aktom iznos naknade i olakšice za naknade za opštinske puteve i ulice (č lan 204. ). Način utvrđivanja i plaćanja ove naknade propisan je odredbama čana 205. Zakona, kojima je određeno : da naknadu za korišćenje delova putnog zemljišta državnog puta utvrđuje upravljač državnog puta ugovorom, a plaćanje se vrši u ugovorenom roku (stav 1.); da se naknada za korišćenje delova putnog zemljišta opštinskog puta utvrđuje rešenjem upravljača opštinskog puta i ulice (stav 2.); da se naknada plaća u 12 jednakih mesečnih rata, do 15. u mesecu za prethodni mesec.

U Prilogu 10. Tabeli 11.1 Zakona propisan je iznos najviše godišnje naknade za korišćenje delova putnog zemljišta i drugog zemljišta koje koristi upravljač državnog puta, pored državnih puteva I i II reda, a koje obveznik naknade koristi za pristup i izgradnju objekta, osim domaćinstva (za državni put I A reda visina najviše godišnje nak nade iznosi 1.233.816,00 din, za državni put I B reda visina najviše godišnje naknade iznosi 616.908,00 dinara, za državni put II A reda visina najviše godišnje nak nade iznosi 308.454,00 dinara, a za državni put II B reda je 164.508,80 dinara).

U Prilogu 10. Tabeli 12. ovog zakona, propisan je najviši iznos naknade za korišćenje delova putnog zemljišta i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice, tako da je određeno:

Površina korišćenog putnog zemljišta

Najviši iznos naknade ( dinara/m² korišćenog putnog zemljišta)

Opštinski put

Ulica kojom se kreće javni gradski prevoz

Ulica kojom se ne kreće javni gradski prevoz

do 50 m²

1.028,18

411,27

51–250 m²

616,91

246,76

251–500 m²

308,45

123,38

preko 500 m²

154,23

61,69

Iz navedenih odredaba Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara proizlazi da je naknada za korišćenje delova putnog zemljišta javnog puta i drugog zemljišta koje koristi upravljač javnog puta, vrsta nak nade za korišćenje javnih puteva. U Tabeli 12. Priloga 10 ovog zakona, po nalaženju Ustavnog suda, propisan je najviši iznos naknade za korišćenje putnog zemljišta opštinskog puta i ulice i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice, za period za koji se vrši utvrđivanje naknade, tj. za godinu dana (odnosno iskazan je najviši godišnji iznos). Najviši propisani iznos ove naknade po metru kvadratnom korišćenog putnog zemljišta (dinara/m² korišćenog putnog zemljišta) razlikuje se u zavisnosti od površine korišćenog putnog zemljišta i kriterijuma opterećenosti puta – da li se kroz opštinski put/ulicu kreće gradski prevoz. Jedinica lokalne samouprave, na osnovu ovlašćenja iz člana 204. stav 2. Zakona, svojim aktom propisuje iznos naknade i olakšice za naknade za opštinske puteve i ulice, pri čemu iznos određen navedenim aktom ne može biti viši od iznosa propisanog u Tabeli 12. Zakona. Nadalje Sud nalazi da upravljač opštinskog puta i ulice, saglasno Zakonom propisanom načinu utvrđivanja i plaćanja naknade, rešenjem, za period za koji se vrši određivanje naknade, utvrđuje naknadu u visini propisanoj aktom jedinice lokalne samouprave, a plaćanje tako utvrđene obaveze se vrši u 12 jednakih mesečnih rata, do 15. u mesecu za prethodni mesec.

Kako iz navedenog proizlazi da Zakon ne sadrži odredbe kojima se jedinica lokalne samouprave ovlašćuje da svojim aktom propiše , pored iznosa i olakšica za naknadu za korišćenje putnog zemljišta opštinskog puta i ulice i drugog zemljišta koje koristi upravljač opštinskog puta i ulice, i način utvrđivanja i plaćanja ove naknade, to je Ustavni sud je ocenio da je Skupština opštine Surdulica prekoračila svoja ovlašćenja iz člana 204. stav 2. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara.

Takođe, imajući u vidu da je osporenom Odlukom propisano da se iznos naknade (iz tabele po kvadratnom metru korišćenog putnog zemljišta) obračunava mesečno, tako da se na godišnjem nivou plaća 12 tako utvrđenih mesečnih iznosa, to je U stavni sud ocenio da način utvrđivanja ove naknade propisan osporenom odredbom člana 1. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica nije u saglasnosti sa odredbama člana 205. Zakona o naknadama za korišćenje javnih dobara.

Saglasno iznetom, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 1. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 8/20), u delu izmenjenog člana 28. stav 2. Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 33/19), nije u saglasnosti sa zakonom.

Na osnovu svega izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2) i člana 45. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava Republike Srbije, odredba člana 1. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o naknadama za korišćenje javnih dobara opštine Surdulica („Službeni glasnik grada Vranja“, broj 8/20), u delu navedenom u izreci, prestaje da važi danom objavljivanja ove odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Snežana Marković

Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti opštinske odluke o naknadama

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti