Odluka Ustavnog suda o saglasnosti gradske odluke o držanju domaćih životinja sa zakonom

Kratak pregled

Ustavni sud utvrđuje da je odredba gradske odluke koja obavezuje vlasnike pasa i mačaka da prijavljuju njihov broj i vrstu upravniku zgrade nezakonita, jer ta obaveza nije predviđena zakonom. Inicijativa u delu koji se odnosi na zabranu hranjenja životinja je odbačena.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-142/2019
17.12.2020.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Snežana Marković i sudije Gordana Ajnšpiler Popović, Lidija Đukić, Tatjana Đurkić, Vesna Ilić Prelić, dr Dragana Kolarić, dr Tamaš Korhec (Korhecz Tamás), Miroslav Nikolić, dr Nataša Plavšić, dr Milan Škulić i dr Tijana Šurlan, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 17. decembra 2020. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da član 14a Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, br. 60/10, 12/11, 17/11-ispr, 1/12, 65/13-dr. odluka, 13/14, 11/15, 33/15-autentično tumačenje, 63/15 i 16/18) nije u saglasnosti sa zakonom.

2. Utvrđuje se da odredba člana 7. stav 1. tačka 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, broj 31/19) nije u saglasnosti sa zakonom.

3. Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredbe člana 7. stav 2. Odluke iz tačke 2.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, br. 63/15 i 16/18) i odredaba člana 7. stav 1. tačka 2. i stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“ , broj 11/19). U vezi sa odredbom člana 7. stav 1. tačka 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja, kojom je propisana novčana kazna za fizičko lice kao vlasnika, odnosno držaoca domaće životinje ako ne obavesti upravnika, odnosno profesionalnog upravnika ili skupštinu stambene zajednice o broju i vrsti pasa i mačaka koje drži u stanu, u inicijativi se navodi sledeće: da Zakon o dobrobiti životinja ne predviđa obavezu da se broj i vrsta pasa i mačaka prijavljuje upravniku, profesionalnom upravniku ili skupštini stambene zajednice, a takva obaveza nije propisana ni Zakonom o stanovanju i održavanju zgrada; da ukoliko navedenim zakonima, koji predstavljaju „lex specialis-e“ vezano za pitanja životinja i stanovanja, nije predviđena obaveza prijavljivanja broja i vrste pasa i mačaka upravniku, profesionalnom upravniku ili skupštini stambene zajednice, takva obaveza ne može biti predviđena podzakonskim aktima; da propisana obaveza može dovesti do različitih zloupotreba, kao što su neovlašćeno prijavljivanje komunalnim inspekcijama i uslovljavanje u načinu držanja i broju životinja koje se drže, „od strane upravnika zgrade i stanara koji ne vole životinje“, i može rezultirati velikim brojem neosnovanih prekršajnih postupaka. Odredbu člana 7. stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja , kojom je propisana novčana kazna za fizičko lice ako postupi suprotno odredbama člana 49. tač. 5. i 6. Odluke, odnosno ukoliko napaja domaće životinje na javnim česmama i bunarima i ukoliko hrani napuštene i izgubljene domaće životinje na površinama javne namene u zajedničkim dvorištima i objektima višeporodičnog stanovanja, inicijator smatra suprotnom odredbama člana 2. stav 1, člana 3. st. 1. i 2, člana 6. i člana 20. stav 1. tač. 1) i 2) Zakona o dobrobiti životinja. S tim u vezi, inicijator navodi: da se odredbom člana 7. stav 2. Odluke „direktno opstruiše CNR program brige o napuštenim životinjama (uhvati, steriliši, vrati) koji predviđa da deo ulične populacije životinja, koje ne mogu da budu smeštene u gradska prihvatilišta, hrane građani i udruženja od svojih sredstava“, čime se pogoršava rešavanje problema napuštenih životinja; da kako je odredbama Zakona o dobrobiti životinja propisana obaveza vlasnika, odnosno držaoca da prema životinji postupka sa pažnjom dobrog domaćina, da joj obezbeđuje hranu i vodu, kao i obaveza državnih organa, organa jedinica lokalne samouprave, građana i udruženja da brinu o životu i zaštiti zdravlja i dobrobiti životinja i međusobno sarađuju, koordiniraju i usklađuju donošenje i sprovođenje odluka u oblasti dobrobiti životinja, odredba člana 7. stav 2. Odluke je u suprotnosti sa obavezama propisanim u čl. 3, 6, i 20. Zakona o dobrobiti životinja. Podnosilac inicijative je uz inicijativu priložio i tekst Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, br. 60/10, 12/11, 17/11-ispr., 1/12, 65/13-dr. odluka i 13/14) i tekst Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada “, broj 31/19). Polazeći od navedenog, inicijator je predložio da Ustavni sud pokrene postupak za utvrđivanje nezakonitosti osporenih Odluka i da ih ukine.

Skupština grada Novog Sada je u odgovoru na navode iz inicijative navela da je inicijator pogrešno označio odluku koju osporava, jer je naveo da osporava Odluku o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, br. 63/15 i 16/18) i Odluku o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada “, broj 11/19), a na teritoriji grada Novog Sada je važeća Odluka o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, br. 60/10, 12/11, 17/11-ispr., 1/12, 65/13-dr. odluka, 13/14, 11/15, 33/15-autentično tumačenje, 63/15, 16/18, 31/19 i 59/19); da je Zakonom o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07) propisano da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom, između ostalog, uređuje i organizuje vršenje poslova u vezi sa držanjem i zaštitom domaćih i egzotičnih životinja; da se Odlukom o držanju domaćih životinja uređuju uslovi i način držanja i zaštita domaćih životinja na teritoriji grada Novog Sada i da je, pored ostalog, članom 14a ove odluke pr opisana obaveza vlasnik a, odnosno držaoca psa i mačke da obavesti upravnika, odnosno profesionalnog upravnika ili skupštinu stambene zajednice o broju i vrsti pasa i mačaka koje drži u stanu, dok je navedeni organ upravljanja dužan da vodi evidenciju o broju i vrsti pasa i mačaka na osnovu obaveštenja vlasnika, odnosno držaoca pasa i mačaka. Nadalje se ističe: da je nakon donošenja važećeg Zakona o stanovanju i održavanju zgrada, Skupština grada Novog Sada donela novu Odluku o opštim pravilima kućnog reda u stambenim i stambeno-poslovnim zgradama na teritoriji grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, broj 67/17) kojom je propisano da stanari u zgradi mogu držati kućne ljubimce u skladu sa odlukom kojom se uređuju uslovi i način držanja i zaštite domaćih životinja na teritoriji grada Novog Sada, odnosno Odlukom o držanju domaćih životinja; da je, u smislu odredaba Zakona o prekršajima, osporenim članom 7. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, broj 31/19), Skupština grada Novog Sada izmenila član 56. O dluke kojim je uređena visina novčane kazne za prekršaj iz st. 1. i 2. ovog člana Odluke. Polazeći od navedenog, Skupština grada Novog Sada ukazuje „da je zakonima dato ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da uredi pitanje kućnog reda, kao i držanja domaćih životinja, što obuhvata i držanje pasa i mačaka u stanovima i ustanovljenu obavezu obaveštavanja predsednika organa upravljanja u objektima višeporodičnog stanovanja o broju i vrsti pasa i mačaka koje drži u stanu, te ne stoje navodi podosioca inicijative da ova obaveza ne može biti predviđena podzakonskim aktima“.

U vezi sa navodima inicijatora o nezakonitosti odredbe člana 7. stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja, donosilac osporenog akta navodi: da je na osnovu člana 54. Zakona o dobrobiti životinja, donet Program smanjenja populacije napuštenih pasa i mačaka na teritoriji grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, br. 6/14, 7/16, 2/19, i 24/19) kojim se uređuje kontrola i smanjenje populacije napuštenih mačaka na teritoriji grada, prema specifičnosti sredine – CNR program , te da ne stoje navodi inicijatora da se osporenom odredbom Odluke „opstruiše“ navedeni program; da se osporenom odredbom Odluke ne zabranjuje napajanje domaćih životinja na svim prostorima, već isključivo na javnim česmama i bunarima namenjenim za vodosnabdevanje građana; da se Odlukom zabranjuje hranjenje napuštenih i izgubljenih domaćih životinja na površinama javne namene, u zajedničkim prostorijama i dvorištima objekata višeporodičnog stanovanja, a ne njihovo hranjenje na svim prostorima; da kako je postupanje sa napuštenim i izgubljenim domaćim životinjama uređeno Odlukom o obavljanju delatnosti zoohigijene („Službeni list grada Novog Sada“, br. 65/13, 13/14, 47/16, 16/18 i 59/19), osporenom zabranom nije ugrožena dobrobit životinja. Iz izloženih razloga, Skupština grada Novog Sada je predložila da Ustavni sud odbaci podnetu inicijativu.

Polazeći od sadržine inicijative i akata Skupštine grada Novog Sada koji su priloženi uz inicijativu, Ustavni sud je utvrdio da su, s obzirom na izložene razloge osporavanja, predmet osporavanja inicijativom odredba člana 1 4a stav 1. Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, br. 60/10, 12/11, 17/11-ispr., 1/12, 65/13-dr. odluka, 13/14, 11/15, 33/15-autentično tumačenje, 63/15 i 16/18) i odredbe člana 7. stav 1. tačka 2. i stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, broj 31/19).

S tim u vezi, Ustavni sud konstatuje da je osporenu Odluku o držanju domaćih životinja donela, 29. decembra 2010. godine, Skupština grada Novog Sada. Odlukom se uređuju uslovi i način držanja i zaštita domaćih životinja na teritoriji grada Novog Sada (u daljem tekstu: Grad) (član 1.). Prema odredbama člana 2. Odluke, domaćim životinjama u smislu ove odluke smatraju se životinje koje je čovek odomaćio i čiji opstanak zavisi od neposredne brige čoveka, i to, pored ostalog, kućni ljubimci (stav 1.), a kućni ljubimci iz stava 1. ovog člana su: psi, mačke, ukrasne ptice, golubovi, mali glodari, terarijumske i akvarijumske životinje, a koji se drže radi druženja (stav 2.).

Odredbama Poglavlja II tačka 1. Odluke (čl. 13. do 28.) uređeno je držanje pasa i mačaka na teritoriji grada Novog Sada. Saglasno odredbama člana 13. Odluke, u objektima višeporodičnog stanovanja u stanu mogu da se drže psi i mačke u broju i na način kojim se obezbeđuje njihova dobrobit, pod uslovom da se ne ugrožavaju i uznemiravaju ljudi i okolina (stav 1.), a u zajedničkom stanu vlasnika, odnosno korisnika objekta iz stava 1. ovog člana, psi i mačke mogu da se drže samo ako postoji saglasnost sustanara (stav 2.).

Osporenom odredbom člana 14a stav 1. Odluke propisano je da je vlasnik, odnosno držalac psa i mačke dužan da obavesti upravnika, odnosno profesionalnog upravnika ili skupštinu stambene zajednice, kao organ upravljanja u objektima višeporodičnog stanovanja o broju i vrsti pasa i mačaka koje drži u stanu (stav 1.), dok je odredbom stava 2. ovog člana Odluke određeno da je organ upravljanja iz stava 1. ovog člana dužan da vodi evidenciju o broju i vrsti pasa i mačaka na osnovu obaveštenja vlasnika, odnosno držaoca pasa i mačaka (stav 2.).

Osporenim odredbama člana 7. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja, koju je Skupština grada Novog Sada donela 25. juna 2019. godine, određeno je da će se fizičko lice kao vlasnik, odnosno držalac domaće životinje kazniti za prekršaj novčanom kaznom u iznosu od 25.000,00 dinara ako ne obavesti upravnika, odnosno profesionalnog upravnika ili skupštinu stambene zajednice, kao organ upravljanja u objektima višeporodičnog stanovanja o broju i vrsti pasa i mačaka koje drži u stanu (član 14a) (stav 1. tačka 2.) i da će se fizičko lice kazniti za prekršaj novčanom kaznom u iznosu od 8.000,00 dinara, ako postupi suprotno odredbi člana 49. tač. 5. i 6. Odluke (stav 2.).

Osporena Odluka o držanju životinja je menjana i Odlukom o izmenama ove odluke koja je objavljena u „Službenom listu grada Novog Sada“, broj 59/19, ali te izmene nisu od značaja za rešavanje u ovoj ustavnopravnoj stvari.

III

Odredbama Zakona o dobrobiti životinja („Službeni glasnik RS“, broj 41/09), u odnosu na koje su u inicijativi obrazloženi razlozi osporavanja zakonitosti odredbe člana 7. stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja, propisano je da su državni organi, naučnoistraživačke organizacije, ustanove u oblasti obrazovanja, veterine, poljoprivrede, zdravstva, informisanja, kulture, kao i druge ustanove i organizacije i pravna i fizička lica, odnosno preduzetnici, koji obavljaju delatnost, odnosno poslove u vezi sa životinjama, dužni da obezbeđuju, usmeravaju i podstiču jačanje svesti o značaju dobrobiti životinja, kao i da su navedena lica, organi jedinica lokalne samouprave, kao i građani i udruženja dužni da brinu o životu i zaštiti zdravlja i dobrobiti životinja i međusobno sarađuju, koordiniraju i usklađuju donošenje i sprovođenje odluka u oblasti dobrobiti životinja (član 3. st. 1. i 2.). Saglasno odredbama člana 6. Zakona, pravo da drži i uzgaja životinje imaju pravno i fizičko lice, odnosno preduzetnik, koji ispunjavaju uslove za držanje i uzgoj životinja u skladu sa ovim zakonom (stav 1.), obaveza svakog lica je da brine o životinjama, a naročito o životinjama čiji opstanak zavisi neposredno od njega (stav 2.), obaveza svakog lica koje povredi životinju je da joj pruži prvu pomoć, kao i da obezbedi pužanje pomoći od strane stručnog lica (stav 3.), vlasnik, odnosno držalac životinje je dužan da: 1) prema životinji postupa sa pažnjom dobrog domaćina i da obezbedi uslove za držanje i negu životinja koji odgovaraju vrsti, rasi, polu, starosti, kao i fizičkim, biološkim i proizvodnim specifičnostima i osobinama u ponašanju i zdravstvenom stanju životinje; 2) blagovremeno obezbedi pomoć veterinara ako je životinja obolela, pri porođaju životinje, kao i zbirinjavanje bolesne, povređene i iznemogle životinje (stav 4.), vlasnik, odnosno držalac životinje odgovoran je za život, zdravlje i dobrobit životinje i mora da preduzima sve neophodne mere kako bi obezbedio da se životinji ne nanosi nepotreban bol, patnja, strah i stres, odnosno povreda (stav 5.). Odredbama člana 20. stav 1. Zakona propisano je da je vlasnik, odnosno držalac životinje dužan da obezbedi: 1) odgovarajući i siguran smeštaj životinje, kao i mikroklimatske uslove, higijenu, dovoljno prostora, slobodu kretanja, hranu i vodu koja odgovara vrsti, rasi, polu, starosti i fizičkim, biološkim, proizvodnim potrebama i potrebama u ponašanju životinje; 2) zaštitu životinja od štetnog uticaja vremenskih prilika, kao i od prirodnih neprijatelja.

Odredbama Poglavlja III tačka 9. Zakona (čl. 53. do 57.) propisane su posebn e obaveze vlasnika, odnosno držalaca kućnih ljubimaca i određeno je, pored ostalog, da je vlasnik, odnosno držalac kućnog ljubimca dužan da obezbedi kućnom ljubimcu brigu, negu i smeštaj, u skladu sa vrstom, rasom, polom, starošću, kao i fizičkim i biološkim specifičnostima i potrebama u ponašanju i zdravstvenom stanju kućnog ljubimca (član 53. stav 1.). Prema odredbama člana 55. Zakona, vlasnik, odnosno držalac kućnih ljubimaca, dužan je da pravilnim držanjem i drugim merama i sredstvima spreči da kućni ljubimci ugroze ljude i okolinu (stav 2.) i dužan je da spreči rađanje neželjenih kućnih ljubimaca, i to onemogućavanjem kontakta mužjaka i ženke i primenom kontracepcije, kastracije i sterilizacijom ženke (stav 3.), ako vlasnik, odnosno držalac kućnih ljubimaca nije u mogućnosti da se dalje brine o njima, dužan je da im obezbedi odgovarajući smeštaj (stav 4.). Članom 57. Zakona je propisano da se kućni ljubimci ne smeju držati, reprodukovati i koristiti za: 1) rad, odnosno vuču i nošenje tereta, osim rasa pasa koje su prilagođene i obučene za ovu namenu; 2) ishranu, odnosno proizvodnju hrane, kože, krzna, kao i u druge komercijalne svrhe (stav 1.) i da vlasnik, odnosno držalac psa ne sme držati psa stalno vezanog na lancu ili na drugi sličan način vezanog, osim ako je vezan na produženu vodilicu (stav 2.).

Zakonom o stanovanju i održavanju zgrada („Službeni glasnik RS“, br. 104/16 i 9/20-dr. zakon ) uređuje se, pored ostalog, upravljanje zgradom. Prema odredbama člana 3. stav 2. Zakona, posebni deo zgrade jeste posebna funkcionalna celina u zgradi koja može da predstavlja stan, poslovni prostor, garažu, garažno mesto ili garažni boks (tačka 8)), a upravljanje zgradom, u smislu ovog zakona, jesu svi organizacioni poslovi i aktivnosti koje kontinuirano obavlja izabrano ili postavljeno lice (upravnik ili profesionalni upravnik), odnosno organ upravljanja, u svrhu rukovođenja zgradom, a što podrazumeva odgovorno preduzimanje mera radi organizovanja održavanja zgrade, odlučivanja o korišćenju finansijskih sredstava i obezbeđivanja korišćenja zgrade, odnosno njenih delova u skladu sa njenom namenom, kao i druga pitanja od značaja za upravljanje zgradom (tačka 22)) .

Poslove upravljanja zgradom vrši, pored ostalog, stambena zajednica preko svojih organa ili profesionalni upravnik kome su povereni poslovi upravljanja, u stambenoj zgradi koja ima zajedničke delove zgrade i najmanje dva posebna dela čiji su vlasnici različita lica (član 15. stav 1. tačka 3)). Stambenu zajednicu čine svi vlasnici posebnih delova stambene, odnosno stambeno-poslovne zgrade (član 16. stav 1.), obavezni organi stambene zajednice su skupština i upravnik (član 40. stav 1.) , a članovi skupštine stambene zajednice su svi vlasnici posebnih delova (član 41. stav 1.).

Odredbama člana 42. stav 1. Zakona uređena je nadležnost skupštine stambene zajednice tako što je propisano da ova skupština: bira i razrešava upravnika; donosi odluku o poveravanju poslova upravljanja zgradom, odnosno izboru profesionalnog upravnika; donosi pravila vlasnika u skladu sa članom 17. stav 2. ovog zakona (pravila o međusobnim odnosima vlasnika posebnih delova u stambenoj zajednici); donosi odluku o uzimanju kredita; određuje visinu mesečnog iznosa koji plaćaju vlasnici posebnih delova za potrebe izvršenja poslova iz nadležnosti stambene zajednice i to na ime troškova održavanja, troškova za rad organa stambene zajednice i drugih troškova; donosi program održavanja zajedničkih delova zgrade; donosi odluku o organizovanju poslova održavanja zgrade, odnosno o poveravanju poslova održavanja zajedničkih delova zgrade; donosi odluku o preduzimanju radova na zajedničkim delovima zgrade; donosi odluku o održavanju zemljišta za redovnu upotrebu zgrade; donosi odluku o fizičko-tehničkom obezbeđenju zgrade i stvari na zemljištu koje služi za redovnu upotrebu zgrade; donosi odluku o korišćenju zajedničkih delova zgrade izdavanjem njihovih delova trećim licima ili vlasnicima posebnih delova; donosi odluku o raspolaganju zajedničkim delovima zgrade; donosi odluku o načinu korišćenja zemljišta koje služi za redovnu upotrebu zgrade; donosi odluku o unapređenju zajedničkih delova zgrade; donosi odluku o osiguranju iz člana 48. ovog zakona; donosi odluku o postavljanju, odnosno ugradnji stvari na zajedničkim delovima zgrade i zemljištu koje služi za redovnu upotrebu zgrade i visini naknade koju plaćaju vlasnici tih stvari; usvaja izveštaj o radu upravnika, odnosno profesionalnog upravnika, koji posebno sadrži prikaz realizovanih aktivnosti u odnosu na planirane, kao i iskorišćenju sredstava za realizaciju svake od aktivnosti; donosi odluku o visini naknade za investiciono održavanje zajedničkih delova zgrade i zemljišta koje služi za redovnu upotrebu zgrade i odlučuje i o drugim pitanjima od značaja za stambenu zajednicu (tač. 1) do 19)).

Odredbama člana 50. Zakona propisana su prava i obaveze upravnika stambene zajednice i određeno je da upravnik: 1) zastupa i predstavlja stambenu zajednicu; 2) podnosi prijavu za upis stambene zajednice u Registar stambenih zajednica; 3) podnosi prijavu za registraciju pravila vlasnika u skladu sa članom 17. stav 8. ovog zakona; 4) ističe rešenje o registraciji stambene zajednice na vidno mesto u stambenoj zgradi; 5) vrši popis posebnih, zajedničkih i samostalnih delova i vrši njihovo označavanje; 6) uspostavlja i vodi evidenciju o vlasnicima posebnih delova, vlasnicima samostalnih delova i licima kojima su zajednički ili posebni delovi zgrade izdati u zakup, odnosno na korišćenje po drugom osnovu (za fizička lica ime, prezime i JMBG, a za pravna lica poslovno ime, adresa sedišta i matični broj); 7) izvršava odluke stambene zajednice; 8) na osnovu odluke skupštine stambene zajednice o upravljanju sredstvima stambene zajednice raspolaže sredstvima sa tekućeg računa stambene zajednice, u skladu sa propisima kojima se uređuje otvaranje, vođenje i gašenje tekućih računa; 9) predlaže skupštini stambene zajednice program održavanja i stara se o njegovoj realizaciji; 10) organizuje radove hitnih intervencija; 11) organizuje izvođenje radova na zajedničkim delovima zgrade i zemljištu za redovnu upotrebu zgrade u skladu sa usvojenim programom održavanja i kontroliše da li se ovi radovi izvode; 12) vodi evidenciju o prihodima i rashodima stambene zajednice; 13) podosi skupštini stambene zajednice izveštaj o radu koji posebno sadrži prikaz ukupnih prihoda i rashoda stambene zajednice, realizovanih aktivnosti u odnosu na planirane, kao i iskorišćenja sredstva za realizaciju svake od aktivnosti; 14) vrši i druge poslove određene zakonom.

Odredbama člana 53. Zakona određena je nadležnost profesionalnog upravnika i propisano je da profesionalni upravnik vrši poslove iz nadležnosti upravnika zgrade (stav 1.). Pored poslova iz stava 1. ovog člana, profesionalni upravnik vrši i sledeće poslove: 1) stara se o održavanju zemljišta koje služi za redovnu upotrebu zgrade; 2) prima prijave kvarova ili drugih problema (nepoštovanje kućnog reda, buka i drugi štetni uticaji u zgradi) svakim danom u nedelji u periodu od 00-24 časa; 3) na osnovu primljene prijave iz tačke 2) ovog stava obaveštava nadležni organ o problemu, odnosno zahteva preduzimanje odgovarajućih mera od nadležnog organa; 4) evidentira svaku primljenu prijavu sa podacima o problemu i vremenu prijema, kao i sa drugim podacima ako su poznati (ime i prezime podnosioca prijave, licu koje je uzrokovalo probleme i drugo); 5) obezbeđuje izvršenje radova na hitnim intervencijama; 6) predlaže skupštini stambene zajednice visinu naknade za održavanje zajedničkih delova zgrade i zemljišta na osnovu najmanje tri prikupljene ponude od lica koja se bave održavanjem zajedničkih delova zgrade i zemljišta (stav 2.) .

Prilikom ocene zakonitosti odredbe člana 14a stav 1. Odluke o držanju domaćih životinja, Ustavni sud je pošao od odredbe člana 20. tačka 26) Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 129/07, 83/14 – dr. zakon i 101/16), u kojoj je bio sadržan pravni osnov za donošenje osporene Odluke, kojom je bilo propisano da opština, preko svojih organa, u skladu sa Ustavom i zakonom, uređuje i organizuje vršenje poslova u vezi sa držanjem i zaštitom domaćih i egzotičnih životinja. Navedena izvorna nadležnost opštine, odnosno grada, sadrži, prema shvatanju Ustavnog suda iskazanom u brojnim postupcima ocene ustavnosti i zakonitosti istovrsnih akata jedinica lokalne samouprave koji su vođeni u vreme važenja odredbe člana 20. tačka 26) Zakona o lokalnoj samoupravi, ovlašćenje da skupština grada svojim opštim aktom bliže utvrdi uslove i način držanja i zaštite domaćih životinja i da u okviru toga odredi kako područja na kojima je držanje domaćih životinja zabranjeno, tako i vrstu i broj domaćih životinja čije je držanje na o dređenim područjima dozvoljeno (videti: Rešenje IUo-275/11 od 27. decembra 2012. godine; Rešenje IUo-257/15 od 24. novembra 2016. godine; Odluka IUo-87/16 od 23. marta 2017. godine („Službeni glasnik RS“, broj 46/17) i dr.).

Međutim, 28. juna 2018. godine stupio je na snagu Zakon o izmenama i dopunama Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 47/18). Odredbama člana 4. stav 1. Zakona u potpunosti je izmenjen član 20. Zakona o lokalnoj samoupravi kojim je bila uređena nadležnost opštine , odnosno grada kao jedinice lokalne samouprave (tač. 1. do 14.) i propisano je da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom, obavlja i druge poslove od lokalnog značaja određene zakonom (npr. u oblastima odbrane, zaštite i spasavanja, zaštite od požara, omladinske politike, zoohigijene i dr.), kao i poslove od neposrednog interesa za građane, u skladu sa Ustavom, zakonom i statutom (tačka 15.) .

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je u Rešenju IUo-213/2017 od 17. septembra 2020. godine utvrdio da , za razliku od Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, br. 129/07, 83/14 – dr. zakon i 101/16), Zakon o izmenama i dopunama ovog zakona iz 2018. godine ne sadrži izričitu odredbu na osnovu koje bi opština/grad bil i ovlašćen i da ured e i organizuju vršenje poslova u vezi sa držanjem i zaštitom domaćih i egzotičnih životinja na svojoj teritor iji, odnosno da propišu vrstu i broj domaćih životinja čije je držanje na određenim područjima jedinice lokalne samouprave dozvoljeno, niti je navedeni posao drugim posebnim zakonom određen kao posao u nadležnosti republike, autonomne pokrajine ili lokalne samouprave. Međutim, kako držanje domaćih životinja na području opštine/grada utiče na mnogobrojne segmente života u lokalnoj zajednici (npr. uslovi i kvalitet stanovanja, komunalni red i dr.), bliže utvrđivanje uslova i načina držanja i zaštite ovih životinja nesumnjivo predstavlja posao od neposrednog interesa za lokalno stanovništvo koji je, prema odredbi člana 4. stav 1. tačka 15. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o lokalnoj samoupravi, u nadležnosti jedinice lokalne samouprave. Saglasno navedenom zakonskom ovlašćenju, Skupština grada Novog Sada je donela osporenu O dluku o držanju domaćih životinja kojom je bliže utvrdila uslove i način držanja i zaštite domaćih životinja , konkretno pasa i mačaka, na svojoj teritoriji.

Izvornu nadležnost da uređuje pitanja držanja i zaštite domaćih životinja na svojoj teritoriji, kao i sve druge izvorne nadležnosti, jedinica lokalne samouprave vrši u skladu sa Ustavom i zakonom. Iz navedenog, prema oceni Suda, proizlazi da je u granicama zakonskih ovlašćenja jedinice lokalne samouprave da uredi pitanja držanja i zaštite domaćih životinja na svojoj teritoriji, ali pod uslovima i na način propisan relevantnim zakonima koji regulišu ovu materiju. Imajući u vidu da odredbama Zakona o dobrobiti životinja, kao propisa kojim se , pored ostalog, uređuju uslovi i način držanja kućnih ljubimaca koji su od značaja za njihovu dobrobit i zaštitu, nije propisana obaveza vlasnika, odnosno držalaca pasa i mačaka da obaveste upravnika, odnosno profesionalnog upravnika ili skupštinu stambene zajednice o broju i vrsti pasa i mačaka koje drže u stanu, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Novog Sada izašla izvan zakonskog načina uređivanja pitanja držanja i zaštite pasa i mačaka na svojoj teritoriji kada je osporenom odredbom člana 14a stav 1. Odluke propisala navedenu obavezu. Stoga je Ustavni sud utvrdio da je odredba člana 14a stav 1. Odluke nesaglasna sa Zakonom.

Kada je u pitanju odredba stava 2. člana 14a Odluke, koja nije izričito osporena inicijativom ali je u pravnoj i logičkoj vezi sa odredbom stava 1. ovog člana Odluke čiju je nezakonitost Ustavni sud utvrdio , Sud smatra da se , iz navedenih razloga , osnovano može postaviti pitanje njene zakonitosti . S tim u vezi, Sud je pošao od citiranih odredaba čl. 42, 50. i 53. Zakona o stanovanju i održavanju zgrada kojima je propisana nadležnost skupštine stambene zajednice, prava i obaveze upravnika stambene zajednice i nadležnost profesionalnog upravnika , koji vrše poslove upravljanja zgradom. S obzirom na to da navedenim zakonskim odredbama nije propisana obaveza skupštine ili upravnika stambene zajednice, odnosno profesionalnog upravnika , da vode evidenciju o broju i vrsti pasa i mačaka koji se drže u stanovima , Ustavni sud je ocenio da je propisivanjem navedene obaveze, na način kako je to učinjeno odredbom člana 14a stav 2. Odluke, Skupština grada Novog Sada uredila držanje pasa i mačaka u objektima višeporodičnog stanovanja na svojoj teritoriji suprotno Zakonu. S obzirom na izneto, Ustavni sud je utvrdio ne saglasnost člana 14a Odluke u celini sa odredbama Zakona o dobrobiti životinja i odredbama čl. 42, 50. i 53. Zakona o stanovanju i održavanju zgrada , pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Razmatrajući navode inicijatora u vezi sa odredbom člana 7. stav 1. tačka 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja, Ustavni sud je utvrdio da je navedenom odredbom Odluke propisana prekršajna kazna za fizičko lice kao vlasnika, odnosno držaoca domaće životinje ukoliko ne postupi po obavezi propisanoj odredbom člana 14a stav 1. Odluke , odnosno ako ne obavesti upravnika, odnosno profesionalnog upravnika ili skupštinu stambene zajednice, kao organ upravljanja u objektima višeporodičnog stanovanja o broju i vrsti pasa i mačaka koje drži u stanu. Imajući u vidu da je Ustavni sud utvrdio nezakonitost obaveze vlasnika, odnosno držaoca psa i mačke iz člana 14a stav 1. Odluke , Sud je, iz već iznetih razloga, ocenio da samim tim ni odredba kojom je propisana prekršajna kazna zbog nepostupanja ovih lica po navedenoj obavezi, ne može opstati u pravnom poretku. S obzirom na izneto, Sud je odlučio kao u tački 2. izreke.

Kako je u toku postupka ocene zakonitosti odredaba člana 14a Odluke o držanju domaćih životinja i odredbe člana 7. stav 1. tačka 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja, pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni s ud je, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13 – Odluka US, 40/15 – dr. zakon i 103/15), odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Kada je u pitanju odredba člana 7. stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja kojom je propisana prekršajna kazna za fizičko lic e ako postupi suprotno odredbama člana 49. tač. 5. i 6. Odluke , Ustavni sud konstatuje da je, saglasno ovlašćenju iz člana 4. stav 1. tačka 15. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o lokalnoj samoupravi, da utvrđuje uslove i način držanja i zaštite domaćih životinja na svojoj teritoriji, Skupština grada Novog Sada propisala Odluk om o držanju domaćih životinja i određene zabrane u vezi sa držanjem i zaštitom ovih životinja. Tako je prema odredbama člana 49. Odluke zabranjeno napajanje domaćih životinja na javnim česmama i bunarima namenjenim za vodosnabdevanje građana (tačka 5.) i zabranjeno je hranjenje napuštenih i izgubljenih domaćih životinja na površini javne namene, u zajedničkim prostorijama i dvorištima objekata višeporodičnog stanovanja (6.) i , s tim u vezi , osporenom odredbom člana 7. stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja propisana je prekršajna kazna za fizičko lic e ako postupi suprotno odredbama člana 49. tač. 5. i 6. Odluke .

Budući da osporenom odredbom Odluke nije propisana prekršajna kazna za slučaj davanja vode i hrane životinjama na svim mestima , već samo ukoliko se to čini na javnim česmama i bunarima namenjenim za vodosnabdevanje građana, na površinama javne namene, u zajedničkim prostorijama i dvorištima objekata višeporodičnog stanovanja, Ustavni sud smatra da odredbom člana 7. stav 2. Odluke nisu povređene obaveze državnih organa, naučnoistraživačkih organizacija, ustanova i drugih lica iz člana 3. Zakona o dobrobiti životinja, kao i obaveze vlasnika, odnosno držalaca životinja iz čl. 6. i 20. istog zakona, da brinu o životu i zaštiti zdravlja i dobrobiti životinja. U prilog navedenog, Ustavni sud ukazuje da je, saglasno ovlašćenju iz člana 13. stav 1. Zakona o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“, br. 88/11, 104/16 i 95/18), Skupština grada Novog Sada donela i Odluku o obavljanju delatnosti zoohigijene („Službeni list grada Novog Sada“, 65/13, 13/14, 47/16, 16/18 i 59/19) , kojom se uređuju način i uslovi obavljanja komunalne delatnosti zoohigijene na teritoriji grada Novog Sada koja, pored ostalog, obuhvata hvatanje, zbrinjavanje, veterinarsku negu i smeštaj napuštenih i izgubljenih životinja u prihvatilište (član 1. stav 1. i član 4. stav 1. alineja prva Odluke). U okviru poslova prihvatilišta obavljaju se prikupljanje, prevoz i zbrinjavanje napuštenih i izgubljenih životinja u prihvatilištu, kao i pružanje pomoći, briga o životinjama i njihovo smeštanje u prihvatilište u skladu sa Zakonom; obezbeđivanje uslova za zaštitu dobrobiti životinja u pogledu prostora za životinje, prostorija, opreme i drugi poslovi u skladu sa Zakonom o dobrobiti životinja i podzakonskim aktima (član 4. stav 2. Odluke).

Nadalje, kako je Ustavni sud istakao u Zaključku IUo-215/2015 od 24. novembra 2016. godine, „delatnost zoohigijene je samo jedna od komunalnih delatnosti čije uređivanje je u nadležnosti jedinice lokalne samouprave, pri čemu su, saglasno odredbi člana 2. stav 1. Zakona o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“, broj 88/11), komunalne delatnosti, u smislu ovog zakona, delatnosti pružanja komunalnih usluga od značaja za ostvarenje životnih potreba fizičkih i pravnih lica kod kojih je jedinica lokalne samouprave dužna da stvori uslove za obezbeđenje, pored ostalog, odgovarajućeg kvaliteta. Imajući u vidu navedeno, te činjenicu da su odredbama člana 2. stav 3. Zakona o komunalnim delatnostima, kao komunalne delatnosti određene i snabdevanje vodom za piće (tačka 1)) i održavanje čistoće na površinama javne namene (tačka 11)), to su, po oceni Ustavnog suda propisane zabrane napajanja domaćih životinja na javnim mestima i bunarima namenjenim za vodosnabdevanje građana i hranjenje napuštenih i izgubljenih domaćih životinja na površini javne namene, kao i prostoru koji je zajednička svojina, u funkciji obezbeđivanja kvaliteta komunalnih usluga, odnosno prava više vlasnika na istom prostoru.“ Imajući u vidu da je osporenom odredbom člana 7. stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja propisana prekršajna kazna za postupanje suprotno zabranama iz člana 49. tač. 5. i 6. Odluke, nesporno je da je, pored navedenih zabrana, i osporena prekršajna kazna takođe u funkciji obezbeđivanja kvaliteta pomenutih komunalnih usluga, kao što je Ustavni sud već istakao.

S obzirom na izneto, Ustavni sud je utvrdio da su neprihvatljivi navodi inicijatora o nezakonitosti odredbe člana 7. stav 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja, pa je, na osnovu odredbe člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu , odbacio inicijativu u ovom delu i rešio kao u tački 3. izreke.

VII

Polazeći od svega izloženog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42a st av 1. tačka 2), člana 45. tačka 4 ), člana 46. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava Republike Srbije, odredbe člana 14a Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, br. 60/10, 12/11, 17/11-ispr, 1/12, 65/13-dr. odluka, 13/14, 11/15, 33/15-autentično tumačenje, 63/15 i 16/18) i člana 7. stav 1. tačka 2. Odluke o izmenama Odluke o držanju domaćih životinja („Službeni list grada Novog Sada“, broj 31/19) prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Snežana Marković

Odluka Ustavnog suda o saglasnosti gradske odluke o držanju domaćih životinja sa zakonom

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti