Odluka o neustavnosti i nezakonitosti opštinske odluke o uvođenju samodoprinosa

Kratak pregled

Ustavni sud utvrđuje da Odluka o uvođenju samodoprinosa za područje opštine Lučani nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. Referendum na kojem je odluka doneta nije bio punovažan jer na njemu nije glasala većina upisanih birača, kako to propisuje zakon.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-1524/2010
12.07.2012.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša B. Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Vesna Ilić Prelić, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 12. jula 2012. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da Odluka o uvođenju samodoprinosa za područje opštine Lučani ("Službeni glasnik opštine Lučani", broj 8/10) nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

2. Odbacuje se zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnog akta, odnosno radnje preduzete na osnovu Odluke iz tačke 1.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podnete su dve inicijative za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti Odluke o uvođenju samodoprinosa za područje opštine Lučani ("Službeni glasnik opštine Lučani", broj 8/10).

U inicijativi podnetoj 14. marta 2011. godine se navodi da su odredbe čl. 1. i 3. osporene Odluke u međusobnoj suprotnosti, kao i da su suprotnosti sa članom 24. Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi ("Službeni glasnik RS", br. 48/94 i 11/98). Inicijator ističe da je osporena Odluka doneta na referendumu koji nije punovažan, jer je na svim glasačkim mestima u opštini glasalo 34,23% glasača u odnosu na broj upisanih glasača, a za Predlog odluke izjasnilo se 28,97% glasača od ukupnog broja glasača, što ne predstavlja propisanu većinu za donošenje osporene Odluke. Inicijator ukazuje da je članom 24. Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi predviđeno da je referendum punovažan samo ako je na njemu glasala većina građana koji imaju biračko pravo i koji su upisani u birački spisak u skladu sa ovim zakonom, kao i da se odluka o pitanju koje je bilo predmet izjašnjenja na referendumu smatra donetom ako je za nju glasala većina građana iz stava 1. ovog člana, ako Ustavom, zakonom ili statutom nije za to predviđen veći broj. Prema navodima inicijatora, kako je referendum bio raspisan za celo područje opštine Lučani, imajući u vidu navedene rezultate glasanja, očigledno je da donošenje osporene Odluke predstavlja grubo kršenje odredaba člana 24. st. 1. i 2. Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi. Ovom inicijativom zatraženo je od Ustavnog suda da obustavi izvršenje pojedinačnih akata, odnosno radnji preduzetih na osnovu osporene Odluke.

Drugom inicijativom koja je podneta 22. novembra 2010. godine, a precizirana na zahtev Ustavnog suda 14. aprila 2011. godine, predlaže se da Ustavni sud utvrdi neustavnost i nezakonitost osporene Odluke u celini iz razloga što je odredbom člana 13. stav 2. ove odluke propisano da ako za donošenje odluke nije glasala većina svih građana opštine, ali jeste propisana većina građana u pojedinim mesnim zajednicama, smatra se da je odluka doneta i da se shodno primenjuje za područje tih mesnih zajednica. Prema mišljenju ovog inicijatora, na pomenuti način se direktno menja područje za koje se uvodi samodoprinos iz člana 1. Odluke, a povređuje se i član 24. Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi koji propisuje da je referendum punovažan ako je na njemu glasala većina građana koji imaju biračko pravo i koji su upisani u birački spisak, a budući da je na referendum za donošenje osporene Odluke izašlo samo 34,23% birača, ne može se tumačiti da je referendum punovažan na području 19 mesnih zajednica ove opštine.

Skupština opštine Lučani je u odgovoru na inicijative, pored ostalog, navela: da je na sednici od 5. novembra 2010. godine donela Odluku o načinu izjašnjavanja građana opštine Lučani o Predlogu Oodluke o uvođenju samodoprinosa na području opštine Lučani ("Službeni glansik opštine Lučani", broj 6/10), kojom je raspisan referendum o izjašnjavanju građana za uvođenje samodoprinosa na području opštine Lučani za 11. i 12. decembar 2010. godine (član 3.); da je na istoj sednici utvrdila Predlog Odluke o uvođenju samodoprinosa na području opštine Lučani ("Službeni glasnik opštine Lučani", broj 6/10); da je referendum održan 11. i 12. decembra 2010. godine na 43 glasačka mesta; da je na celom području opštine glasalo 34, 23%, a za predlog se izjasnilo 28,97% građana koji su upisani u birački spisak; da je Komisija za sprovođenje referenduma konstatovala da se Odluka o uvođenju samodoprinosa na području opštine Lučani ne može primenjivati na teritoriji dela opštine, ali da je ona doneta i da se primenjuje na području 19 mesnih zajednica u kojima se Zakonom propisana većina građana punovažno izjasnila za njeno prihvatanje, s obzirom da je članom 13. te odluke tako predviđeno.

U sprovedenom prethodnom postupku, polazeći od sadržine navoda inicijativa, Ustavni sud je ocenio da se osporava zakonitost postupka donošenja navedene odluke sa stanovišta odredaba Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi.

Osporenim članom 1. Odluke o uvođenju samodoprinosa za područje opštine Lučani predviđeno je uvođenje samodoprinosa za područje opštine Lučani za period od pet godina, počev od 1. januara 2012. godine do 31. decembra 2015. godine (st. 1. i 2.). Prema članu 2. osporene odluke, 40% sredstava ostvarenih samodoprinosom koristi se za opštinske projekte, a 60% sredstava za projekte u mesnih zajednicama. Članom 13. ove odluke, koji je naveden i kao pravni osnov za njeno donošenje, propisano je da je ova odluka doneta i da se primenjuje na celoj teritoriji opštine Lučani ako je za nju glasala propisana većina svih građana opštine (stav 1.), a ako za donošenje ove odluke nije glasala većina svih građana opštine Lučani, ali jeste propisana većina građana u pojedinim mesnim zajednicama, smatra se da je ova odluka doneta i da se shodno primenjuje za područja tih mesnih zajednica (stav 2.).

Ustavom Republike Srbije je utvrđeno: da se poslovi jedinice lokalne samouprave finansiraju iz izvornih prihoda jedinice lokalne samouprave, budžeta Republike Srbije, u skladu sa zakonom, i budžeta autonomne pokrajine, kada je autonomna pokrajina poverila jedinicama lokalne samouprave obavljanje poslova iz svoje nadležnosti, u skladu sa odlukom skupštine autonomne pokrajine (član 188. stav 4.), kao i da statuti, odluke i svi drugi opšti akti autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave moraju biti saglasni sa zakonom (član 195. stav 2.).

Zakonom o finansiranju lokalne samouprave propisano je: da jedinici lokalne samouprave pripadaju izvorni prihodi ostvareni na njenoj teritoriji uključujući i prihod od samodoprinosa (član 16. tačka 15)); da odluku o uvođenju samodoprinosa građani donose referendumom, u skladu sa propisima kojima je uređen postupak neposrednog izjašnjavanja građana, ako ovim zakonom nije drukčije određeno i da se oblik i način neposrednog izjašnjavanja građana uređuje statutom jedinice lokalne samouprave (član 20.); da odluku donose građani koji imaju izborno pravo i prebivalište na području na kome se sredstva prikupljaju, odnosno da odluku donose i građani koji nemaju izborno pravo i prebivalište na području na kome se sredstva prikupljaju, ako na tom području imaju nepokretnu imovinu, a sredstvima se poboljšavaju uslovi korišćenja te imovine, te da se odluka smatra donetom kada se za nju izjasni većina od ukupnog broja građana iz st. 1. i 2. ovog člana (član 23.).

Zakonom o referendumu i narodnoj inicijativi propisano je: da referendumom građani odlučuju o pitanjima za koja je to Ustavom i zakonom određeno i o pitanjima iz nadležnosti Narodne skupštine, odnosno skupštine autonomne pokrajine, opštine i grada za koja skupština to odluči i da se o pitanjima određenim statutom autonomne pokrajine, opštine ili grada, odnosno o drugim pitanjima iz njihove nadležnosti referendum sprovodi na način i po postupku utvrđenim ovim zakonom, ako zakonom nije drukčije određeno (član 2. st. 1. i 3.); da pravo izjašnjavanja na referendumu imaju građani koji u skladu sa propisima o izborima imaju biračko pravo i prebivalište na teritoriji za koju se raspisuje referendum, a na referendumu kojim se stvaraju prava i obaveze građana čije je prebivalište van teritorije za koju se raspisuje referendum pravo izjašnjavanja imaju i ti građani (član 4. st. 1. i 2.); da je referendum punovažan ako je na njemu glasala većina građana koji imaju biračko pravo i koji su upisani u birački spisak u skladu sa ovim zakonom, a odluka o pitanju koje je bilo predmet izjašnjavanja na referendumu smatra se donetom ukoliko je za nju glasala većina građana, ako Ustavom, zakonom ili statutom nije za to predviđen veći broj (član 24. st. 1. i 2.).

Iz navedenih odredaba Ustava i zakona proizlazi da se na postupak donošenja odluke o uvođenju samodoprinosa primenjuje Zakon o referendumu i narodnoj inicijativi, koji u članu 24. propisuje da je referendum punovažan ako je na njemu glasala većina građana koji imaju biračko pravo i koji su upisani u birački spisak. Kako je na referendum za donošenje osporene Odluke izašlo 34,23% birača, to proizlazi da referendum nije bio punovažan, te da osporena Odluka nije doneta na način i po postupku koji je predviđen članom 24. Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi, bez obzira na to što se na području pojedinih mesnih zajednica većina građana izjasnila za prihvatanje Odluke. Ustavni sud je konstatovao da su se građani opštine Lučani izjašnjavali na referendumu o Predlogu Odluke o uvođenju samodoprinosa za područje cele opštine Lučani o elementima ove odluke koji se zasnivaju na podacima koji se odnose na celu teritoriju ove opštine. Budući da je Ustavni sud ocenio da postupak donošenja osporene Odluke nije sproveden u saglasnosti sa zakonom, to je utvrdio da osporena Odluka u celini nije u saglasnosti sa zakonom, ne upuštajući se u ocenu zakonitosti u materijalno-pravnom smislu pojedinačnih odredaba ove odluke. Ustavni sud ističe da član 13. osporene Odluke ne može biti osnov za njeno donošenje, niti za njenu delimičnu primenu na teritoriji 19 mesnih zajednica.

Kako je odredbom člana 195. stav 2. Ustava utvrđeno da statuti, odluke i svi drugi opšti akti autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave moraju biti saglasni sa zakonom, to osporena Odluka koja nije saglasna sa zakonom, nije saglasna ni sa Ustavom.

Imajući u vidu da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni sud je odlučio kao u tački 1. izreke, bez donošenja rešenja o pokretanju postupka, saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07 i 99/11).

S obzirom na to da je u ovoj pravnoj stvari doneo konačnu odluku, Sud je odbacio zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnog akta, odnosno radnje, saglasno odredbi člana 56. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu.

Na osnovu iznetog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2) i člana 45. tač. 1) i 4) i člana 46. tačka 3) Zakona o Ustavnom sudu, Sud je odlučio kao u izreci.

Na osnovu odredbe člana 168. stav 3. Ustava, Odluka navedena u tački 1. izreke prestaje da važi danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u "Službenom glasniku Republike Srbije".

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka o neustavnosti i nezakonitosti opštinske odluke o uvođenju samodoprinosa

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti