Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da pojedine odredbe Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta grada Požarevca nisu u saglasnosti sa zakonom. Lokalna samouprava je prekoračila ovlašćenja proširujući listu objekata oslobođenih plaćanja i uvodeći neosnovana izuzeća za budžetske korisnike suprotno Zakonu o planiranju i izgradnji.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-159/2021
02.04.2026.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Suda dr Vladan Petrov i sudije: dr Nikola Banjac, dr Ranka Vujović, Jelena Deretić, dr Atila Dudaš (Dudás Attila), dr Zoran Lončar, dr Dobrosav Milovanović, dr Nataša Plavšić, Maja Popović, dr Mihajlo Rabrenović, dr Milan Rapajić i dr Bojan Tubić, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 2. aprila 2026. godine, doneo je

 

O D L U K U

 

1. Utvrđuje se da odredba člana 4. stav 2. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19) i odredba člana 4. stav 1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, br. 9/19 i 22/22) nisu u saglasnosti sa zakonom.

2. Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredbe člana 9. u delu pripadajuće Tabele 1 Koeficijent delatnosti, I Stambeni objekti, tačka 2.1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19).

3. Odbacuje se zahtev za obustavu izvršenja Izveštaja o izvršenom obračunu doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta broj 016-351-847/2020 koji je, 9. septembra 2020. godine, izradila Gradska uprava grada Požarevca, Služba za investicije i Rešenja broj 433-187/20 koji je donela Gradska uprava grada Požarevca, Odeljenje lokalne poreske administracije.

4. Odbacuje se zahtev da Ustavni sud odredi način otklanjanja štetnih posledica koje su nastale primenom odredbe člana 4. stav 1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, br. 9/19 i 22/22).

 

O b r a z l o ž e nj e

 

I

 

Ustavnom sudu podnete su dve inicijative za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredaba člana 4. st. 1. i 2. i člana 9. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19). Podnosilac prve inicijative smatra da odredba člana 4. stav 1. Odluke u delu kojim je propisano da obavezi plaćanja doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta ne podležu podzemne etaže objekata visokogradnje (prostor namenjen za garažiranje vozila) ukoliko nisu namenjeni za komercijalne delatnosti i ustupaju se na korišćenje korisnicima objekta bez naknade, odnosno nisu na tržištu, nije u saglasnosti sa odredbom člana 97. stav 8. Zakona o planiranju i izgradnji kojom je određeno da se doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta ne obračunava za podzemne etaže objekata visokogradnje (prostor namenjen za garažiranje vozila) osim za delove podzemnih etaža koji se koriste za komercijalne delatnosti. Inicijator navodi da je navedena, „neznatna izmena opšteg akta jedinice lokalne samouprave (ukoliko podzemne etaže nisu namenjene za komercijalnu delatnost)“ u odnosu na odredbu člana 97. stav 8. Zakona („osim za delove podzemnih etaža koji se koriste za komercijalne delatnosti“), omogućila Službi za investicije gradske uprave grada Požarevca da investitorima komercijalnih objekata visokogradnje, prostor u podzemnim etažama namenjen za garažiranje vozila izjednači sa nadzemnim komercijalnim etažama i da im za taj garažni prostor, umesto da ih oslobodi plaćanja naknade, nezakonito zaračunava cenu propisanu za poslovne objekte. Podnosilac inicijative ističe da su i nakon dobijenog mišljenja Ministarstva građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture da se doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta ne obračunava za podzemne etaže komercijalnih objekata visokogradnje (prostor namenjen za garažiranje vozila), osim za delove podzemnih etaža koji se koriste za komercijalne delatnosti, nadležni organi grada Požarevca spornu odredbu Odluke „ostavili na snazi i nastavili da je i dalje nezakonito primenjuju“. Polazeći od navedenog, inicijator je predložio da Ustavni sud utvrdi da odredba člana 4. stav 1. Odluke nije u saglasnosti sa članom 97. stav 8. Zakona o planiranju i izgradnji i da, do donošenja konačne odluke, Sud obustavi izvršenje izveštaja Službe za investicije gradske uprave grada Požarevca broj 016-351-847/20 od 9. septembra 2020. godine i rešenja Odeljenja lokalne poreske administracije gradske uprave grada Požarevca broj 433-187/20, kao pojedinačnih akata donetih primenom osporene odredbe člana 4. Odluke. Od Suda je, takođe, zatraženo da odredi način otklanjanja posledica koje su nastale primenom odredbe člana 4. stav 1. Odluke.

Podnosilac druge inicijative je naveo sledeće: da jedinica lokalne samouprave svojom odlukom može regulisati samo ono pitanje koje je zakonodavac na nju preneo; da je Skupština grada Požarevca svojom odlukom mogla da reguliše samo pitanja koja su utvrđena odredbom člana 97. stav 7. Zakona i „ništa više“; da skupština jedinice lokalne samouprave nije ovlašćena da utvrđuje za koje se objekte i prostorije obračunava doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta jer je odredbom člana 97. stav 2. Zakona regulisano kako se određuje iznos doprinosa; da je odredbom člana 97. stav 8. Zakona, pored ostalog, propisano da se doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta ne obračunava za podzemne etaže objekta visokogradnje, osim za delove podzemnih etaža koji se koriste za komercijalne delatnosti, a da jedinici lokalne samouprave nije dato pravo da svojom odlukom utvrđuje šta znači korišćenje za komercijalne delatnosti i taj pojam može biti predmet eventualnog tumačenja prilikom utvrđivanja iznosa doprinosa; da se odlukom lokalne samouprave ne može tumačiti Zakon o planiranju i izgradnji na način koji je suprotan samom Zakonu i kojim se faktički menja zakonska odredba; da jedinice lokalne samouprave ne mogu svojim odlukama regulisati pitanja koja im nisu preneta u nadležnost Zakonom o planiranju i izgradnji, pa se ne može navedenom odlukom regulisati za koje objekte se ne plaća doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta, niti se obaveze plaćanja doprinosa mogu osloboditi svi budžetski korisnici; da ne postoji zakonsko ovlašćenje za oslobađanje svih budžetskih korisnika od obaveze plaćanja doprinosa i da se oslobođenje može „vezati“ samo za objekat, a ne i za određenog investitora i da posebno nije dozvoljeno menjati zakonsku odredbu i „dodavati u zakonsku odredbu nešto po slobodnoj proceni, kako je to učinjeno u članu 4. stav 1. Odluke“. U inicijativi se navodi da je sastavni deo osporene Odluke i tabela kojom je utvrđen koeficijent delatnosti za stambene objekte i da je tačkom 2.1 tabele određeno da koeficijent delatnosti za pomoćne prostorije u objektima visokogradnje koji su namenjeni za komercijalne delatnosti (član 97. stav 8. Zakona) iznosi 0,2. Navedenom tačkom tabele je prekoračeno zakonsko ovlašćenje jer ne postoji obaveza da se za neke pomoćne prostorije plaća doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta ako se one koriste za komercijalnu delatnost, s obzirom na to da je odredbom člana 97. stav 8. Zakona regulisano da se doprinos ne plaća samo za podzemne etaže objekta visokogradnje, osim za delove podzemnih etaža koji se koriste za komercijalne delatnosti. Iz navedenog razloga se ne može plaćati doprinos za bilo koje pomoćne objekte, jer pomoćni objekti nisu pobrojani u odredbi člana 97. stav 8. Zakona, pa je i deo navedene tabele nezakonit. Polazeći od izloženog, inicijator je predložio da Ustavni sud utvrdi nezakonitost člana 4. Odluke, ali da ako Sud „proceni da su neke odredbe člana 4. Odluke donete u skladu sa zakonskim ovlašćenjem“, onda je predložio da Sud utvrdi da nije u saglasnosti sa Zakonom o planiranju i izgradnji odredba člana 4. stav 1. Odluke u delu koji glasi „i ustupaju se na korišćenje korisnicima objekta bez naknade, odnosno nisu na tržištu“.

Skupština grada Požarevca je dopisom obavestila Ustavni sud da je Odlukom koja je objavljena u „Službenom glasniku grada Požarevca“, broj 22/22 izmenila osporeni član 4. stav 1. Odluke, ali se nije posebno izjašnjavala na navode iz inicijativa.

 

II

 

U sprovedenom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je osporenu Odluku o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19) donela, 28. juna 2019. godine, Skupština grada Požarevca na osnovu, pored ostalog, člana 97. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 72/09, 81/09-ispravka, 64/10-US, 24/11, 121/12, 42/13-US, 50/13-US, 98/13-US, 132/14, 145/14 i 83/18). Odlukom se propisuje postupak, uvodi obaveza plaćanja doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta, propisuju kriterijumi i merila za umanjenje visine doprinosa i utvrđuju uslovi i način obračuna umanjenja za troškove infrastrukturnog opremanja sredstvima u svojini građana, kao i druga merila od značaja za obračunavanje i naplatu doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca (član 1. stav 1.).

Osporenom odredbom člana 4. stav 1. Odluke propisano je da obavezi plaćanja doprinosa za uređivanje ne podležu: objekti javne namene u javnoj svojini, objekti infrastrukture, otvorena dečija igrališta, otvoreni sportski tereni, atletske staze, proizvodni i skladišni objekti, podzemne etaže objekata visokogradnje (prostor namenjen za garažiranje vozila, podstanice, trafostanice, ostave, vešernice, prostorije za postrojenja za lift i druge instalacije u zgradi, telefonske centrale, stepeništa i protivpožarna stepeništa i sl.) ukoliko nisu namenjeni za komercijalne delatnosti i ustupaju se na korišćenje korisnicima objekta bez naknade, odnosno nisu na tržištu (stav 1.). Prema osporenoj odredbi stava 2. istog člana Odluke, obaveze plaćanja doprinosa za uređivanje oslobađaju se svi budžetski korisnici grada Požarevca evidentirani u jedinstvenom budžetskom spisku korisnika budžeta za grad Požarevac.

Prema odredbi člana 9. stav 3. Odluke, doprinos se obračunava prema sledećoj formuli: Idu = PCGst x Kd x Kz x P, Idu - iznos doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta (din), PCGst – prosečna cena kvadratnog metra stanova u novogradnji (din/m2), Kd – koeficijent delatnosti, Kz – koeficijent zone i P – neto površina prostora odgovarajuće namene (m2). Odredbama Tabele 1, koja je sastavni deo člana 9. Odluke, određeni su koeficijenti delatnosti za stambene objekte i propisano je da za pomoćne prostorije u objektima visokogradnje koji su namenjeni za komercijalne delatnosti (član 97. stav 8. Zakona), koeficijent delatnosti iznosi 0,2 (osporena tačka 2.1.).

Nakon podnošenja inicijativa Ustavnom sudu, Skupština grada Požarevca je, 22. decembra 2022. godine, donela Odluku o izmenama Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 22/22) kojom se u osporenom članu 4. stav 1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19) posle reči: „podzemne etaže objekata visokogradnje“, dodaju reči: „i drugi objekti, bez obzira o kakvoj vrsti objekata je reč“, posle reči: „komercijalne delatnosti“, stavlja se tačka, a reči: „i ustupaju se na korišćenje korisnicima objekta bez naknade, odnosno nisu na tržištu“, brišu se (član 1.). Prema članu 2. Odluke, u članu 9. stav 3, u tabeli 1. Koeficijent delatnosti, tačka 2.1. „Pomoćni prostor u objektima visokogradnje namenjen za komercijalne delatnosti (član 97. stav 8. Zakona) koeficijent 0,2“ briše se.

Odluka o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, br. 9/19 i 22/22) je dopunjena Odlukom o dopunama Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 12/23), ali se te dopune ne odnose na osporene odredbe Odluke.

Imajući u vidu da je Odlukom o izmenama Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca iz 2022. godine osporena odredba člana 4. stav 1. osnovne Odluke u sadržinskom smislu suštinski delimično izmenjena čime su delimično i otklonjeni razlozi zbog kojih je inicijativama tražena intervencija Ustavnog suda, to je Sud kao osporenu odredbu razmatrao važeću odredbu člana 4. stav 1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, br. 9/19 i 22/22) koja sada glasi: „Obavezi plaćanja doprinosa za uređivanje ne podležu: objekti javne namene u javnoj svojini, objekti infrastrukture, otvorena dečija igrališta, otvoreni sportski tereni, atletske staze, proizvodni i skladišni objekti, podzemne etaže objekata visokogradnje i drugi objekti, bez obzira o kakvoj vrsti objekata je reč (prostor namenjen za garažiranje vozila, podstanice, trafostanice, ostave, vešernice, prostorije za postrojenja za lift i druge instalacije u zgradi, telefonske centrale, stepeništa i protivpožarna stepeništa i sl.) ukoliko nisu namenjeni za komercijalne delatnosti.“ Kako Odlukom o izmenama Odluke o doprinosu za utvrđivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca iz 2022. godine osporena odredba člana 4. stav 2. osnovne Odluke nije menjana, ni dopunjavana i kako je istom Odlukom iz 2022. godine osporena odredba člana 9. Odluke brisana, Ustavni sud je, kao osporene odredbe, razmatrao odredbe člana 4. stav 2. i člana 9. u delu pripadajuće Tabele 1 Koeficijent delatnosti, I Stambeni objekti, tačka 2.1. osnovnog teksta Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19).

 

III

 

Odredbama člana 97. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 72/09, 81/09-ispravka, 64/10-US, 24/11, 121/12, 42/13-Odluka US, 50/13-US, 98/13-Odluka US, 132/14, 145/14, 83/18, 31/19 i 37/19 – dr. zakon) koji je bio pravni osnov za donošenje osporene Odluke, propisano je da doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta plaća investitor (stav 1.), da se iznos doprinosa utvrđuje rešenjem o izdavanju građevinske dozvole tako što se osnovica koju čini prosečna cena kvadratnog metra stanova novogradnje u jedinici lokalne samouprave, odnosno gradskoj opštini, prema poslednjim objavljenim podacima organa nadležnog za poslove statistike, pomnoži sa ukupnom neto površinom objekta koji je predmet gradnje, izraženom u metrima kvadratnim, i sa koeficijentom zone i koeficijentom namene objekta koje utvrđuje jedinica lokalne samouprave (stav 2.), da skupština jedinice lokalne samouprave opštim aktom utvrđuje zone i vrste namena objekta iz stava 2. ovog člana, iznose koeficijenata zone i koeficijenata namene, kriterijume, iznos i postupak umanjivanja doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta posebna umanjenja iznos doprinosa za nedostajuću infrastrukturu kao i uslove i način obračuna umanjenja iz stava 5. ovog člana, i druge pogodnosti za investitore, metod valorizacije u slučaju plaćanja u ratama kao i druga pitanja od značaja za obračun i naplatu doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta, u skladu sa ovim zakonom, a svojim pojedinačnim aktom može predvideti dodatne pogodnosti za plaćanje doprinosa za objekte od posebnog značaja za razvoj jedinice lokalne samouprave, te da se ne mogu predvideti umanjenja iznosa doprinosa za objekte stanogradnje, osim po osnovu propisanom u stavu 5. ovog člana (umanjenje za troškove infrastrukturnog opremanja građevinskog zemljišta sredstvima investitora, kao i za vrednost zemljišta koje investitor ustupa jedinici lokalne samouprave za izgradnju infrastrukturnih objekata), kao i za objekte socijalnog stanovanja kod kojih je investitor Republika Srbija, autonomna pokrajina ili jedinica lokalne samouprave (stav 7.). Odredbom stava 8. navedenog člana Zakona bilo je propisano da se doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta ne obračunava za objekte javne namene u javnoj svojini, objekte komunalne i druge infrastrukture, proizvodne i skladišne objekte, podzemne etaže objekata visokogradnje (prostor namenjen za garažiranje vozila, podstanice, transformatorske stanice i razvodna postrojenja, ostave, vešernice i sl.), osim za delove podzemnih etaža koji se koriste za komercijalne delatnosti. Doprinos se ne obračunava ni za otvorena parkirališta, interne saobraćajnice, otvorena dečja igrališta, otvorene sportske terene i atletske staze.

Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, broj 9/20) u članu 97. stav 8. posle reči: „skladišne objekte“, dodaju se reči: „u funkciji proizvodnih objekata.“ (član 22.).

Član 97. Zakona o planiranju i izgradnji je dopunjen i 2023. godine, Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, broj 62/23), tako što su posle stava 7. dodati novi st. 8-10, nakon čega je dotadašnji stav 8. ovog člana Zakona, postao stav 11. (član 28.).

Zakon o planiranju i izgradnji je menjan i 2025. godine odredbama Zakona o izmenama i dopunama zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, broj 91/25), ali nisu menjane odredbe člana 97. Zakona.

 

IV

 

Ceneći ovlašćenje Skupštine grada Požarevca da osporenom odredbom člana 4. stav 1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, br. 9/19 i 22/22) odredi objekte za koje se ne plaća doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta, Ustavni sud je utvrdio da važeći Zakon o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 72/09, 81/09-ispravka, 64/10-Odluka US, 24/11, 121/12, 42/13-Odluka US, 50/13-US, 98/13-US, 132/14, 145/14, 83/18, 31/19, 37/19 – dr. zakon, 9/20, 52/21, 62/23 i 91/25), u odnosu na čije odredbe Sud vrši ocenu zakonitosti osporenih odredaba Odluke, ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da svojim aktom uredi navedeno pitanje, već da su odredbom člana 97. stav 11. Zakona određeni objekti za koje se ne obračunava doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta. Navedeno ovlašćenje jedinici lokalne samouprave nije davao ni član 97. Zakona o planiranju i izgradnji koji je bio pravni osnov za donošenje osporene Odluke.

Kada je u pitanju zakonitost osporene odredbe člana 4. stav 1. Odluke u materijalno pravnom smislu Ustavni sud je konstatovao da je ovom odredbom Odluke Skupština grada Požarevca odredila objekte koji ne podležu obavezi plaćanja doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta tako što je preuzela odredbu člana 97. stav 8. Zakona o planiranju i izgradnji koji je bio pravni osnov za njeno donošenje. S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje da preuzimanje zakonskih odredaba u akt niže pravne snage, kao što je u konkretnom slučaju osporena Odluka, ne čini samo po sebi osporeni akt nezakonitim, ukoliko je preuzimanje izvršeno na način da se ne vrše promene u tekstu preuzete odredbe, odnosno ukoliko je odredba koja se preuzima tako formulisana da se iz nje jasno vidi da su određena pitanja i odnosi izvorno uređeni zakonom, a ne podzakonskim propisom koji je donet za njegovo izvršenje.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da je osporenom odredbom člana 4. stav 1. Odluke Skupština grada Požarevca proširila Zakonom određenu listu objekata za koje se ne obračunava doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta tako što je odredila da obavezi plaćanja doprinosa ne podležu samo podzemne etaže objekata visokogradnje već i drugih objekata, bez obzira o kakvoj vrsti objekata je reč, ukoliko nisu namenjeni za komercijalne delatnosti. Nadalje, osporenom odredbom člana 4. stav 1. Odluke Skupština grada Požarevca je iz Zakonom određenih podzemnih etaža objekata visokogradnje izostavila „razvodna postrojenja“, ali je dodala „prostorije za postrojenja za lift i druge instalacije u zgradi, telefonske centrale, stepeništa i protivpožarna stepeništa“ i time odredila podzemne etaže objekata visokogradnje za koje se (ukoliko se ne koriste za komercijalne delatnosti) ne obračunava doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta, suprotno odredbi člana 97. stav 11. Zakona. Takođe, oslobađanje podzemnih etaža objekata visokogradnje i drugih objekata od obračunavanja doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta Skupština grada Požarevca je uslovila time da objekti visokogradnje i drugi objekti nisu namenjeni za komercijalne delatnosti, iako iz odredbe člana 97. stav 11. Zakona proizlazi da se doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta ne obračunava za Zakonom određene podzemne etaže objekata visokogradnje, bez obzira na namenu ovih objekata, osim za delove podzemnih etaža koji se koriste za komercijalne delatnosti.

Osporenom odredbom člana 4. stav 1. Odluke Skupština grada Požarevca je takođe, suprotno Zakonu, izostavila „otvorena parkirališta i interne saobraćajnice“ kao objekte za koje se ne obračunava doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta. Pored toga, odredba člana 97. stav 8. Zakona o planiranju i izgradnji, koja je preuzeta osporenom odredbom člana 4. stav 1. Odluke, je dopunjena Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o planiranju i izgradnji iz 2020. godine na način da se doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta sada ne obračunava samo za one skladišne objekte koji su u funkciji proizvodnih objekata (a ne za sve skladišne objekte, kako je to bilo propisano pre navedene dopune Zakona) ali Skupština grada Požarevca nije osporenu odredbu člana 4. stav 1. Odluke u materijalno pravnom smislu usaglasila sa ovom zakonskom izmenom. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da je osporenom odredbom člana 4. stav 1. Odluke Skupština grada Požarevca odredila objekte za koje se ne obračunava doprinos za uređivanje građevinskog zemljišta neovlašćeno i suprotno odredbi člana 97. stav 11. Zakona o planiranju i izgradnji.

Razmatrajući ustavno pravne razloge osporavanja zakonitosti odredbe člana 4. stav 2. Odluke, Ustavni sud je konstatovao da je ovom odredbom Odluke Skupština grada Požarevca oslobodila obaveze plaćanja doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta sve budžetske korisnike grada Požarevca koji su evidentirani u jedinstvenom budžetskom spisku korisnika budžeta za grad Požarevac. S tim u vezi, Ustavni sud je utvrdio da Zakon o planiranju i izgradnji ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da svojom odlukom odredi subjekte koji su oslobođeni obaveze plaćanja doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta, te da su ovlašćenja jedinice lokalne samouprave u ovoj materiji ograničena na uređivanje, pored ostalog, pitanja u vezi sa umanjivanjem iznosa doprinosa i propisivanjem drugih pogodnosti za investitore u skladu sa odredbom člana 97. stav 7. Zakona. Takođe, Zakonom nije propisano oslobađanje pojedinih subjekata od obaveze plaćanja doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta, a propisana mogućnost oslobađanja od obaveze obračunavanja doprinosa postoji samo za objekte određene članom 97. stav 11. Zakona, nezavisno od toga ko su investitori ovih objekata. Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da je Skupština grada Požarevca neovlašćeno i suprotno Zakonu, osporenom odredbom člana 4. stav 2. Odluke oslobodila budžetske korisnike grada Požarevca od obaveze plaćanja doprinosa.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 4. stav 2. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19) i odredba člana 4. stav 1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, br. 9/19 i 22/22) nisu u saglasnosti sa Zakonom, pa je odlučio kao u tački 1. izreke.

Kako je u toku postupka ocene zakonitosti osporenih odredaba navedenih odluka pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13-Odluka US, 40/15-dr. zakon, 103/15, 10/23 i 92/23), odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

 

V

 

Osporena odredba člana 9. u delu pripadajuće Tabele 1 Koeficijent delatnosti, I Stambeni objekti, tačka 2.1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19), kojom je određen koeficijent delatnosti za pomoćne prostorije u objektima visokogradnje koji su namenjeni za komercijalne delatnosti, je brisana odredbom člana 2. Odluke o izmenama Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca iz 2022. godine. Imajući u vidu da je u toku postupka pred Ustavnim sudom osporena odredba člana 9. Odluke prestala da važi u tekstu u kome je osporena, kao i da Ustavni sud nije našao da treba pokrenuti postupak radi otklanjanja posledica nezakonitosti, Sud je, na osnovu člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, odbacio jednu od podnetih inicijativa u ovom delu jer nisu ispunjene pretpostavke za pokretanje i vođenje postupka pred Ustavnim sudom. Saglasno iznetom, Ustavni sud je zaključio kao u tački 2. izreke.

VI

 

Budući da je Ustavni sud doneo konačnu odluku, zahtev za obustavu izvršenja Izveštaja o izvršenom obračunu doprinosa za uređivanje građevinskog zemljišta broj 016-351-847/2020 koji je, 9. septembra 2020. godine, izradila Gradska uprava grada Požarevca, Služba za investicije i Rešenja broj 433-187/20 koji je donela Gradska uprava grada Požarevca, Odeljenje lokalne poreske administracije, Sud je odbacio, saglasno odredbi člana 56. stav 3) Zakona o Ustavnom sudu, i rešio kao u tački 3. izreke.

 

VII

 

U vezi sa zahtevom jednog od inicijatora da Ustavni sud odredi način otklanjanja štetnih posledica koje su nastale primenom osporene odredbe člana 4. stav 1. Odluke, Sud je pošao od odredaba Zakona o Ustavnom sudu kojima je propisano: da svako kome je povređeno pravo konačnim ili pravnosnažnim pojedinačnim aktom, donetim na osnovu zakona ili drugog opšteg akta, za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nije u saglasnosti s Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, ima pravo da traži od nadležnog organa izmenu tog pojedinačnog akta, u skladu sa pravilima postupka u kome je pojedinačni akt donet, te da se predlog za izmenu može podneti u roku od šest meseci od dana objavljivanja odluke u „Službenom glasniku Republike Srbije“, ako od dostavljanja pojedinačnog akta do podnošenja predloga ili inicijative za pokretanje postupka nije proteklo više od dve godine (član 61.) i da ako se utvrdi da se izmenom pojedinačnog akta ne mogu otkloniti posledice nastale usled primene opšteg akta za koji je odlukom Ustavnog suda utvrđeno da nije u saglasnosti sa Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava, potvrđenim međunarodnim ugovorima ili zakonom, Ustavni sud može odrediti da se ove posledice otklone povraćajem u pređašnje stanje, naknadom štete ili na drugi način (član 62.).

Iz citiranih zakonskih odredaba proizlazi da Ustavni sud može svojom odlukom odrediti način otklanjanja štetnih posledica koje su nastale primenom neustavne, odnosno nezakonite odredbe opšteg akta, samo ako ih nije moguće otkloniti izmenom pojedinačnog akta koji je donet na osnovu opšteg akta za koji je utvrđeno da nije saglasan sa Ustavom i/ili zakonom, što dalje podrazumeva da se lice pre obraćanja Ustavnom sudu obrati, u propisanom roku, nadležnom organu sa zahtevom da izmeni takav pojedinačni akt.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da povodom zahteva jednog od inicijatora da Ustavni sud odredi način otklanjanja štetnih posledica koje su nastale primenom odredbe člana 4. stav 1. Odluke, nisu ispunjene Zakonom o Ustavnom sudu propisane procesne pretpostavke za odlučivanje Suda, te je saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona, zahtev odbačen. Saglasno iznetom, Ustavni sud je zaključio kao u tački 4. izreke.

 

VIII

 

Polazeći od svega izloženog, na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tačka 4), člana 46. tačka 3), člana 47. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava Republike Srbije, odredba člana 4. stav 2. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, broj 9/19) i odredba člana 4. stav 1. Odluke o doprinosu za uređivanje građevinskog zemljišta na teritoriji grada Požarevca („Službeni glasnik grada Požarevca“, br. 9/19 i 22/22) prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

 

 

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Vladan Petrov

 

Slični dokumenti

• IUz 119/2016: Odluka Ustavnog suda o ustavnosti oslobađanja od doprinosa za građevinsko zemljište
• IUo 941/2010: Pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odluke o naknadi za uređivanje zemljišta
• IUo 232/2016: Rešenje Ustavnog suda o pokretanju postupka ocene zakonitosti gradskih propisa Niša
• IUo 1538/2010: Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti odredaba odluke grada Zaječara
• IUo 1603/2010: Neustavnost delova opštinske odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta
• IUo 1221/2010: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti opštinske odluke o oslobađanju od naknade za korišćenje građevinskog zemljišta
• IUl 154/2009: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti opštinske odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta