Ocena ustavnosti opšteg akta o uređivanju parkiranja na teritoriji opštine

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da Pravilnik o organizaciji stacionarnog saobraćaja u Jagodini, koji je donelo privredno društvo „Parking servis“, nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. Uređivanje komunalnih delatnosti, uključujući parkiranje, u nadležnosti je jedinice lokalne samouprave.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-171/2009
14.02.2013.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša B. Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić i mr Tomislav Stojković, na osnovu člana 167. stav 1. tač . 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 14. februara 201 3. godine, doneo je

O D L U K U

Utvrđuje se da Pravilnik o organizaciji i uređivanju stacionarnog saobraćaja na teritoriji opštine Jagodina (" Opštinski službeni glasnik", broj 12/06) nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu je podneta inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 23. Pravilnika navedenog u izreci. Podnosilac inicijative smatra da se doplatna karta propisana osporenim članom Pravilnika, budući da je određena u iznosu koji je višestruko veći od naknade za parkiranje vozila, ne može smatrati naknadom za korišćenje parking mesta, već predstavlja u suštini novčanu kaznu za lica koja ne plate parkiranje, prekorače vreme parkiranja, neadekvatno koriste parking mesto i u vozilu ne poseduju važeću parking kartu. Polazeći od toga da je odredbom člana 190. stav 5. Ustava, kao i odredbom člana 20. stav 1. tačka 35. Zakona o lokalnoj samoupravi, predviđeno da opština, u skladu sa zakonom, propisuje prekršaje za povrede opštinskih propisa, to se Pravilnikom koji je donela skupština nekog privrednog društva, po mišljenju podnosioca inicijative, ne mogu propisivati prekršaji i novčane kazne za ove prekršaje.

U odgovoru donosioca osporenog akta se navodi da je odredbama čl. 2, 4, 8, 13. i 25. Zakona o komunalnim delatnostima data mogućnost skupštini opštine da propiše uslove i način organizovanja poslova u vršenju komunalnih delatnosti i uslove korišćenja komunalnih proizvoda i usluga i da je tim zakonom u čl. 23. i 24. predviđeno da cenu usluge određuje javno komunalno preduzeće, odnosno drugo preduz eće ili preduzetnik, uz saglasnost skupštine opštine, a na osnovu elemenata za obrazovanje cena koji su utvrđeni ovim zakonom. Dalje se navodi da je Pravilnik donet u skladu sa Odlukom Skupštine opštine (sada grada) Jagodina, u postupku i uslovima utvrđenim zakonom i od strane organa ovlašćenog za donošenje Pravilnika. Navodi se i da doplatna karta predviđena osporenim članom Pravilnika ne vrši funkciju niti novčane kazne niti zatezne kamate, već predstavlja primenu drugačijeg (različitog) tarifnog paketa za odgovarajući model korišćenja parking prostora, odnosno predstavlja deo ponude za zaključenje ugovora. U tom smislu, kako se navodi u odgovoru, doplatna karta predstavlja naknadu za uslugu povlašćenog parkiranja u uslovima ograničenih prostornih resursa i potrebe optimalnog korišćenja tih resursa, a po svojoj pravnoj prirodi ima karakter opštih uslova formularnih ugovora.

Ustavnom sudu su, nakon dobijenog odgovora od donosioca osporenog akta, podnete još tri inicijative za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Pravilnika navedenog u izreci , koje su saglasno odredbi člana 42. stav 2. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, br. 24/08, 27/08 i 76/11), spojene sa inicijativom povodom koje je formiran predmet IUl-171/2009. U jednoj od ini cijativa osporava se zakonitost člana 23. Pravil nika u odnosu na član 270. Zakona o obligacionim odnosima, jer, kako navodi inicijator, doplatna karta predstavlja ugovornu kaznu koja prema navedenom članu Zakona ne može biti ugovorena za novčane obaveze. Drugim inicijativama osp orena je u celini ustavnost i zakonitost Pravilnika, jer su, kako navode podnosioci inicijative, osporenim Pravilnikom, koji je donelo privredno društvo, uređeni odnosi za čije je uređivanje na osnovu Zakona o komunalnim delatnostima i Zakona o lokalnoj samoupravi nadležna skupština jedinice lokalne samouprave. U odgovoru, koji je povodom naknadno podnetih inicijativa, dostavio donosilac osporenog Pravilnika , obavestio je Ustavni sud da je na sednici skupštine akcionara Parking servisa Jagodina a.d, održanoj 16. avgusta 2012. godine, doneo odluku kojom je stavio van snage osporeni Pravilnik. Međutim, u dopisu nije naveo da li je odluku kojom je stavio van snage osporeni Pravilnik objavio u službenom glasilu, odnos no na način na koji je objavljen osporeni Pravilnik.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je osporeni Pr avilnik o organizaciji i uređivanju stacionarnog saobraćaja na teritoriji opštine Jagodina ("Opštinski službeni glasnik", broj 12/06) donela Skupština Parking servisa Jagodina a.d. Jagodina , na sednici od 10. novembra 2006 . godine. Pravilnik je donet na osnovu člana 5. Odluke o osnivanju privrednog društva za obavljanje delatnosti stacionarnog saobraćaja („Opšt inski službeni glasnik opštine Jagodina“, br. 1/06 i 2/06), Odluke Skupštine Mayere br. 01-06 od 3. februara 2006. godine i Ugovora o osnivanju Parking ser visa Jagodina a.d. J agodina broj 01-031-140 od 16. marta 2006. godine . Pravilnikom su utvrđene zone stacionarnog saobraćaja, uslovi upravljanja, održavanja i korišćenja javnih parkirališta, javnih garaža (autoparkova), naplate, kao i način obavljanja poslova u oblasti parkiranja, zaustavljanja, uklanjanja i čuvanja v ozila na teritoriji Jagodine (član 1.), tako što je, pored ostalog, određeno da javna parkirališta mogu biti opšta i posebn a (čl. 6, 7. i 8.), određena je kategorizacija javnih parkirališta prema zonama i dozvoljenom vremenu parkiranja (čl. čl. 9. do 13.), te uređeni uslovi korišćenja javnih parkirališta (čl. 14. do 20.), naplata parkiranja (čl. 21. do 23.), uslovi i način parkiranja vozila na javnim parkiralištima i u javnim garažama (čl. 24. i 25.), uklanjanje vozila sa javnih saobraćajnih površina i javnih površina opšte i posebne namene (čl. 26. do 40 .), kao i održavanje parking prostora (čl. 41. do 50.). Odredbama člana 23. Pravilnika, koji je osporen pojedinim inicijativama , propisano je da je korisnik koji postupi suprotno odredbama člana 20 . i člana 21. stav 2. Pravilnika dužan da plati doplatnu kartu, te je uređen način izdavanja i dostavljanja naloga za plaćanje doplatne karte.

Ustavom Republike Srbije je utvrđeno: da Republika Srbija, pored ostalog, uređuje i obezb eđuje sistem lokalne samouprave, pravni položaj privr ednih subjekata, sistem obavljanja pojedinih privrednih i drugih delatnosti (član 97. tač. 3. i 6.); da opština, preko svojih organa, u skladu sa zakonom, uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti (član 190. stav 1. tačka 1.).

Zakonom o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“ , broj 88/11) propisano je: da su komunalne delatnosti, u smislu ovog zakona, delatnosti pružanja komunalnih usluga od značaja za ostvarenje životnih potreba fizičkih i pravnih lica kod kojih je jedinica lokalne samouprave dužna da stvori uslove za obezbeđenje odgovarajućeg kvaliteta, obima, dostupnosti i kontinuiteta, kao i nadzor nad njihovim vršenjem, da su komunalne delatnosti - delatnosti od opšteg interesa, da je komunalna delatnost - upravljanje javnim parkiralištima (član 2. st. 1. i 2. i stav 3. tačka 7)); da komunalne delatnosti iz člana 2. stav 3. ovog zakona obuhvataju, pored ostalog, upravljanje javnim parkiralištima, koje je definisano kao stvaranje i održavanje uslova za korišćenje javnih saobraćajnih površina i posebnih prostora određenih za parkiranje motornih vozila, kao i uklanjanje i premeštanje parkiranih vozila i postavljanje uređaja kojima se sprečava odvoženje vozila po nalogu nadležnog organa (član 3. tačka 7 )); da komunalnu delatnost mogu obavljati javno preduzeće, privredno društvo, preduzetnik ili drugi privredni subjekt (član 5. stav 1 .); da s kupština jedinice lokalne samouprave odlukama propisuje način obavljanja komunalne delatnosti, kao i opšta i posebna prava i obaveze vršilaca komunalne delatnosti i korisnika usluga na svojoj teritoriji, uključujući i način plaćanja cene komunalne usluge, način vršenja kontrole korišćenja i naplate komunalne usluge i ovlašćenja vršioca komunalne delatnosti u vršenju kontrole i mere koje su kontrolori ovlašćeni da preduzimaju, da se odluka skupštine jedinice lokalne samouprave, koja propisuje opšta i posebna prava i obaveze vršilaca komunalne delatnosti i korisnika komunalnih usluga neposredno primenjuje na sve ugovorne odnose vršilaca komunalne delatnosti sa korisnicima komunalnih usluga kao opšti uslovi poslovanja (član 13. st. 1. i 2 .); da o dluku o promeni cena komunalnih usluga donosi vršilac komunalne delatnosti i da na odluku o promeni cena komunalnih usluga iz člana 2. stav 3. tač. 1)-8) ovog zakona, osim prevoza posmrtnih ostataka umrlog, saglasnost daje nadležni organ jedinice lokalne samouprave (član 28. st. 1. i 2.); da nadzor nad radom vršilaca komunalne delatnosti vrši jedinica lok alne samouprave (član 32. stav 3.).

Zakonom o komunalnim delatnostima ("Službeni glasnik RS", br. 16/97 i 42/98), koji je bio na snazi u vreme donošenja osporenog Pravilnika, bilo je propisano: da skupština opštine propisuje uslove i način organizovanja poslova u vršenju komunalnih delatnosti i uslove za korišćenje komunalnih proizvoda, odnosno komunalnih usluga, a naročito - prava i obaveze javnog komunalnog ili drugog preduzeća, odnosno preduzetnika, koji obavljaju komunalnu delatnost i korisnik a komunalnih proizvoda i usluga, način naplate cene za komunalne proizvode, odnosno za korišćenje komunalnih usluga, kao i prava korisnika u slučaju neisporuke ili nekvalitetne isporuke komunalnog proizvoda i nevršenja, odnosno nekvalitetnog vršenja komunalne usluge (član 13. stav 1. tač. 3) i 4); da javno preduzeće, odnosno drugo preduzeće ili preduzetnik uz saglasnost opštine ili organa koji odredi skupština opštine odlučuje o ceni komunalnih usluga koje plaćaju neposredni korisnici (član 23.). Članom 24. Zakona bili su propisani elementi za obrazovanje cena komunalnih usluga.

Zakonom o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", broj 129/07) propisano je: da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti, kao i organizacione, materijalne i druge uslove za njihovo obavljanje (član 20. tačka 5)) ; Isto ovlašćenje opštine bilo je propisano i članom 18. tačka 4. Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", br. 9/02, 33/04, 135/04 i 62/06 - dr. zakon ), koji je bio na snazi u vreme donošenja osporenog Pravilnika.

Iz navedenih odredaba Zakona o lokalnoj samoupravi i Z akona o komunalnim delatnostima , kako važećeg iz 2011. godine, tako i prethodnog iz 1997. godine, koji je bio na snazi u vreme donošenja osporenog Pravilnika, po oceni Suda, proizlazi da se uslovi i način organizovanja po slova u vršenju komunalnih delatnosti i uslovi za korišćenje komunalnih usluga, prava i obaveze javnog preduzeća, odnosno privrednog društva ili preduzetnika kome je povereno obavljanje komunalne delatnosti i korisnika komunalnih usluga , kao i način naplate cene za korišćenje komunalne usluge , uređuju ak tom jedinice lokalne samouprave. U smislu odredaba člana 23. Zakona o komunalnim delatnostima iz 1997. godine , javno preduzeće, odnosno privredno društvo ili preduzetnik kome je povereno obavljanje komunalne delatnosti, bilo je ovlašćeno samo da odredi cene komunalne usluge, uz saglasnost nadležnog org ana jedinice lokalne samouprave, dok je odredbama člana 28. Zakona o komunalnim delatnostima, koji je na snazi , vrši lac komunalnih usluga nadležan da svojim aktom vrši promenu cena usluga, uz saglasnost nadležnog organa lokalne samouprave. Polazeći od toga da su osporenim Pravilnik om utvrđena opšta i posebna javna parkirališta, određene zone stacionarnog saobraćaja, uređeni uslovi upravljanja, održavanja i korišćenja javnih parkirališta i javnih garaža, napla ta parkiranja, kao i način obavljanja poslova u oblasti parkiranja, zaustavljanja, uklanjanja i čuvanja vozila na teritoriji grada Jagodina , Ustavni sud je ocenio da su osporenim aktom uređeni odnosi koji se na osnovu zakona uređuju aktom jedinice lokalne samouprave. Kako je osporeni Pra vilnik donelo privredno društvo koje prema navedenim zakonima nije ovlašćen o da svojim aktom uređuje uslove i način korišćenja i održavanja javnih parkirališta, pružanja usluga parkiranja, kao i postupanje sa nepropisno parkiranim vozilima, osporeni Pravilnik, po oceni Ustavnog suda, u celini, iz navedenog razloga, nije u saglasnosti sa zakonom.

Polazeći od toga da osporeni Pravilnik nije u saglasnosti sa zakonom, a da prema odredbi člana 195. stav 1. Ustava svi opšti akti moraju biti u saglasnosti sa zakonom, Pravilnik u celini , po oceni Suda, nije u saglasnosti ni sa Ustavom.

Imajući u vidu da je u toku postupka ocene ustavnosti i zakonitosti osporenog Pravilnika pravno stanje potpuno utvrđeno, da prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje i da Ustavni sud ima već zauzet stav o pravnim pitanjima koja se pokreću u ovom predmetu , Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu ("Slu žbeni glasnik RS", br. 109/07 i 99/11 ) odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Na osnovu izlo ženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2) i člana 45. tač. 1) i 4) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu odredbe člana 168. stav 3. Ustava, Pravilnik naveden u izreci pres taje da važi danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u "Službenom glasniku Republike Srbije".

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

Slični dokumenti

• IUo 439/2011: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti pravilnika javnog komunalnog preduzeća
• IUo 273/2011: Ustavni sud o zakonitosti opštinske odluke i pravilnika o javnim parkiralištima
• IUo 1230/2010: Neustavnost pravilnika o parkiranju donetog od strane neovlašćenog privrednog društva
• IUo 258/2009: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti Pravilnika o korišćenju javnih parkirališta u Kikindi