Odluka Ustavnog suda o neustavnosti opštinske odluke o izborima u mesnim zajednicama

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da su odredbe opštinske odluke kojima se uređuje postupak izbora organa mesnih zajednica u Kovačici neustavne i nezakonite. Zakon o lokalnoj samoupravi propisuje da se ova pitanja uređuju aktima same mesne zajednice.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-20/2015
30.06.2016.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Vesna Ilić Prelić i sudije dr Olivera Vučić, Bratislav Đokić, dr Goran P. Ilić, Katarina Manojlović Andrić, dr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, dr Dragiša B. Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 30. juna 2016. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredbe člana 2. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o obrazovanju mesnih zajednica („Službeni list opštine Kovačica“, broj 13/14) nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

2. Odbija se zahtev da se zastane sa postupkom za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti Odluke iz tačke 1.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 2. Odluke navedene u tački 1. izreke. Po oceni inicijatora, osporene odredbe Odluke kojima je propisan postupak izbora organa mesne zajednice nisu u saglasnosti sa Ustavom i Zakonom o lokalnoj samoupravi. Inicijator navodi: da je nakon donošenja Odluke Ustavnog suda IUo-54/2009 od 29. marta 2012. godine kojom je utvrđeno da pojedine odredbe Odluke o obrazovanju mesnih zajednica („Službeni list opštine Kovačica“, broj 16/08) nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom, a kojom su bila uređena pitanja koja se uređuju aktima mesne zajednice, Skupština opštine Kovačica 2012. godine donela novu Odluku o obrazovanju mesnih zajednica kojom je, saglasno Odluci Ustavnog suda od 29. marta 2012. godine propisala da se sva pitanja koja se odnose na mesne zajednice, postupak izbora i odlučivanja u mesnoj zajednici utvrđuju statutom mesne zajednice. Međutim, osporenom Odlukom iz 2014. godine pitanje izbora organa u mesnoj zajednici ponovo je uređeno na način koji je u suprotnosti sa članom 74. Zakona o lokalnoj samoupravi.

Donosilac osporene Odluke u odgovoru navodi: da je Skupština opštine Kovačica osporenom Odlukom propisala ko ima pravo da bira i da bude biran za člana saveta mesne zajednice, a sve u skladu sa opštim pravilima za sprovođenje izbora; da je u stavu 5. osporenog člana 2. Odluke predviđeno da će se sva pitanja koja se odnose na sprovođenje izbora i organizaciju izbora za članove saveta mesne zajednice utvrditi statutom mesne zajednice i posebnom odlukom u skladu sa statutom; da je stav Skupštine da neko mora da bude ovlašćen za donošenje odluke o raspisivanju izbora u mesnim zajednicama, pa kako je osnivač mesnih zajednica opština Kovačica, to je u tom smislu i doneta navedena odluka. U odgovoru se u vezi sa funkcionisanjem mesnih zajednica, kao oblika mesne samouprave, ukazuje da postoji „pravna praznina“, o čemu su primedbe i sugestije dostavljane savetodavnom centru Stalne konferencije gradova i opština i da je to pitanje i dalje ostalo nerešeno, kao i da do donošenja izmena i dopuna Zakona o lokalnoj samoupravi ostaje različito tumačenje u vezi sa funkcionisanjem mesnih zajednica. Predlaže se da Ustavni sud do donošenja navedenog zakona zastane sa odlučivanjem po podnetoj inicijativi ili da inicijativu odbije kao neosnovanu.

U sprovedenom postupku, Ustavni sud je konstatovao da je osporenu Odluku o izmenama i dopunama Odluke o obrazovanju mesnih zajednica („Službeni list opštine Kovačica“, broj 13/14) donela Skupština opštine Kovačica, na sednici održanoj 18. novembra 2014. godine, na osnovu čl. 72. do 77. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07) i člana 35. Statuta opštine Kovačica („Službeni list opštine Kovačica“, br. 13/08 i 9/09). Osporenim odredbama člana 2. Odluke izmenjen je član 31. Odluke o obrazovanju mesnih zajednica („Službeni list opštine Kovačica“, broj 20/12) tako da je predviđeno da pravo da bira i da bude biran u Savet mesne zajednice ima svaki građanin sa prebivalištem na područuju mesne zajednice koji je navršio 18 godina života (stav 1.), da pravo predlaganja kandidata za člana saveta mesne zajednice ima svaki građanin sa biračkim pravom na području mesne zajednice gde se održavaju izbori (stav 2.), da se neophodan broj potpisa birača koji podržavaju kandidaturu za člana saveta određuje statutom mesne zajednice (stav 3.), da se građani na izborima izjašnjavaju zaokruživanjem rednog broja ispred imena kandidata i da se bira onoliko kandidata koliko savet mesne zajednice ima članova (stav 4.), da će se sva pitanja koja se odnose na sprovođenje izbora, rad organa za sprovođenje izbora i organizaciju izbora za članove saveta mesne zajednice utvrditi statutom mesne zajednice i posebnim odlukama u skladu sa statutom (stav 5.), da predsednik Skupštine opštine Kovačica donosi Odluku o raspisivanju izbora za savete mesnih zajednica na teritoriji opštine Kovačica (stav 6.).

Ustavni sud je takođe konstatovao da je u predmetu IUo-54/2009 u kome su osporene pojedine odredbe Odluke o obrazovanju mesnih zajednica („Službeni list opštine Kovačica“, broj 16/08), pored drugih i odredbe o postupku izbora organa mesne zajednice, doneo Odluku kojom je utvrdio da ove odredbe Odluke o obrazovanju mesnih zajednica nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. U navedenoj Odluci Ustavni sud je, polazeći od odredaba člana 52, člana 188. st. 1. i 2, člana 189. stav 1, člana 190. stav 1. tačka 8. i člana 191. st. 1. i 2. Ustava Republike Srbije, čl. 8. i 11, člana 73. stav 1. i čl. 74. i 76. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07) i čl. 1. i 5. i člana 40. stav 2. Zakona o lokalnim izborima („Službeni glasnik RS“, broj 129/07), našao da se poslovi koje vrši mesna zajednica, njeni organi i postupak njihovog izbora, organizacija i rad organa, način odlučivanja i druga pitanja od značaja za rad mesne zajednice uređuju aktima mesne zajednice, u skladu sa statutom opštine i aktom o osnivanju i da se, saglasno članu 74. Zakona o lokalnoj samoupravi, izbori u mesnim zajednicama uređuju aktima mesne zajednice.

Osim toga, Ustavni sud je konstatovao da se o mogućnosti da predsednik skupštine opštine raspiše izbore za savet mesne zajednice, Ustavni sud izjašnjavao u Odluci IUl-126/2009 od 27. decembra 2012. godine koja je objavljena u „Službenom glasniku Republike Srbije“, broj 15/13. U navedenoj Odluci Ustavni sud je, polazeći od odredbe člana 38. stav 2. Zakona o lokalnoj samoupravi, kojom je predviđeno da predsednik skupštine organizuje rad skupštine opštine, saziva i predsedava njenim sednicama i obavlja i druge poslove utvrđene zakonom i statutom opštine, izneo stav da su poslovi koje obavlja predsednik skupštine opštine utvrđeni zakonom i statutom opštine i da predsednik skupštine opštine nije ovlašćen da raspiše izbore za savet mesne zajednice, s obzirom na to da se, saglasno Zakonu o lokalnoj samoupravi i statutu opštine, pitanje organa i postupak izbora organa mesne zajednice uređuje aktima mesne zajednice.

Imajući u vidu da je Statutom opštine Kovačica broj 06-32/08 od 14. jula 2008. godine predviđeno da predsednik Skupštine opštine organizuje rad Skupštine, saziva i predsedava njenim sednicama i obavlja druge poslove utvrđene zakonom i ovim statutom (član 40. stav 1.), a da se aktima mesne zajednice, odnosno drugog oblika mesne samouprave, u skladu sa ovim statutom i aktom o osnivanju, utvrđuju poslovi koje vrši, organi i postupak izbora, organizacija i rad organa, način odlučivanja i druga pitanja za rad mesne zajednice, odnosno drugog oblika mesne samouprave (član 76.) i da je osporenim odredbama Odluke o izmenama i dopunama Odluke o obrazovanju mesnih zajednica uređeno pitanje postupka izbornog procesa za savet mesne zajednice suprotno Zakonu o lokalnoj samoupravi i pravnim stavovima Ustavnog suda izraženim u odlukama IUl-54/2009 o 29. marta 2012. godine i IUl-126/2009 od 27. decembra 2012. godine i Statutu opštine Kovačica, to je Ustavni sud našao da osporene odredbe člana 2. Odluke nisu u saglasnosti sa Zakonom o lokalnoj samoupravi.

Kako Ustav Republike Srbije u odredbi člana 195. stav 1. utvrđuje princip da svi opšti akti u Republici Srbiji moraju biti u saglasnosti sa zakonom, to osporene odredbe Odluke nisu u saglasnosti ni sa Ustavom.

Ustavni sud je, saglasno članu 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS”, br. 109/07, 99/11, 18/13-Odluka US, 40/15-dr.zakon i 103/15), odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka, s obzirom na to da o ovom pitanju Ustavni sud već ima zauzet stav, kao i da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno, a prikupljeni podaci pružili su pouzdan osnov za odlučivanje, kao u tački 1. izreke.

Povodom zahteva Skupštine opštine Kovačica da Ustavni sud zastane sa postupkom za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 2. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o obrazovanju mesnih zajednica, Ustavni sud nije našao osnova za zastajanje sa postupkom, te je zahtev odbio, odlučujući kao u tački 2. izreke. Naime, Ustavni sud je ocenio da u situaciji kada je u nadležnosti mesne zajednice da izbore u mesnoj zajednici uredi aktima mesne zajednice i kada nije u nadležnosti predsednika skupštine opštine utvrđenoj zakonom da on raspisuje izbore za savet mesne zajednice, to nema osnova za zastajanje sa postupkom pre donošenja odluke o ustavnosti i zakonitosti ovih odred aba, u smislu člana 55. Zakona o Ustavnom sudu.

Polazeći od svega navedenog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tač. 1) i 4 ) i člana člana 47. stav 1. tačka 9) Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredbe člana 2. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o obrazovanju mesnih zajednica, navedene u tački 1. izreke, prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Vesna Ilić Prelić

Odluka Ustavnog suda o neustavnosti opštinske odluke o izborima u mesnim zajednicama

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti