Neustavnost odredbe opštinske odluke o lokalnim taksama zbog povratnog dejstva

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da je odredba opštinske odluke o lokalnim komunalnim taksama, kojom je propisana njena primena pre stupanja na snagu, neustavna. Sud je istakao da Ustav zabranjuje povratno dejstvo podzakonskih opštih akata, bez izuzetka, za razliku od zakona.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-234/2013
21.04.2016.
Beograd

Ustavni sud, u sastavu: predsednik Vesna Ilić Prelić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Goran P. Ilić, Katarina Manojlović Andrić, dr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, dr Dragiša B. Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnov u člana 167. stav 1. tačka 1 . Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 21. aprila 2016. godine, doneo je

O D L U K U

Utvrđuje se da odredba člana 18. u delu koji glasi: „ a primenjuje se od 01. oktobra 2012. godine,“ Odluke o lokalnim komunalnim taksama („Službeni glasnik opštine Batočina“, broj 12/12), nije u saglasnosti sa Ustavom.

Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odredbe člana 18. Odluke iz tačke 1. u preostalom delu.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti člana 18. Odluke navedene u tački 1. izreke. Inicijator smatra da odredba člana 18. Odluke, u delu kojim je propisano stupanje na snagu Odluke danom njenog objavljivanja u „Službenom glasniku opštine Batočina“, nije u saglasnosti sa odredbom člana 196. stav 4. Ustava kojom je utvrđeno da zakoni i drugi opšti akti stupaju na snagu najranije osmog dana od dana objavljivanja i mogu da stupe na snagu ranije samo ako za to postoje naročito opravdani razlozi, utvrđeni prilikom njihovog donošenja. U inicijativi se takođe ističe da je osporena Odluka doneta 23. novembra 2012. godine, a da je odredbom člana 18. Odluke propisano da se Odluka primenjuje od 1. oktobra 2012. godine, što ukazuje na povratno dejstvo ovog opšteg akta koje je zabranjeno Ustavom. Kako prema odredbi člana 197. stav 2. Ustava samo pojedine odredbe zakona mogu imati povratno dejstvo, inicijator smatra da nema mesta primeni navedene ustavne odredbe u odnosu na osporenu odredbu člana 18. Odluke, te je stoga predložio da Ustavni sud utvrdi nesaglasnost ovog člana Odluke sa Ustavom.

Skupština opštine Batočina je u odgovoru na navode iz inicijative istakla da je osporena Odluka doneta radi usklađivanja sa odredbama Zakona o izmenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave. Imajući u vidu da je Skupština opštine zasedala 23. novembra 2012. godine, a da je Zakon o izmenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave počeo da se primenjuje 1. oktobra 2012. godine, to je Skupština opštine Batočina bila dužna da Odluku o lokalnim komunalnim taksama uskladi sa navedenim zakonom i u pogledu primene osporene Odluke i da bi se obezbedio „neprestani rad i funkcionisanje Odeljenja za izvorne prihode, privredu, javne službe i finansije, kao i primena Zakona o izmenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave“. Polazeći od navedenog, Skupština opštine Batočina smatra da nije došlo do povrede odredbe člana 196. stav 4. Ustava „jer su postojali naročito opravdani razlozi, a to je usaglašavanje primene Odluke sa Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave“.

Ustavni sud je konstatovao da je Skupština opštine Batočina, 23. novembra 2012. godine, donela Odluku o lokalnim komunalnim taksama koja je 26. novembra 2012. godine objavljena u „Službenom glasniku opštine Batočina“, broj 12/12. Odredbama člana 3. Odluke određeni su slučajevi u kojima se za korišćenje prava, predmeta i usluga plaća lokalna komunalna taksa. Nadalje, odredbama Taksene tarife lokalnih komunalnih taksi, koja je sastavni deo osporene Odluke, uređeno je, pored ostalog, plaćanje lokalne komunalne takse za isticanje firme na poslovnom prostoru (u daljem tekstu: firmarina) (Tarifni broj 4); plaćanje lokalne komunalne takse za korišćenje reklamnih panoa, uključujući i isticanje i ispisivanje firme van poslovnog prostora na objektima i prostorima koji pripadaju opštini (kolovozi, trotoari, zelene površine, bandere i sl.) (Tarifni broj 5) i propisani su najviši iznosi lokalne komunalne takse za držanje motornih drumskih i priključnih vozila, osim poljoprivrednih vozila i mašina (Tarifni broj 6). Osporenim članom 18. Odluke propisano je da ova odluka stupa na snagu danom objavljivanja u „Službenom glasniku opštine Batočina“, a primenjuje se od 1. oktobra 2012. godine, osim Tarifnog broja 4 st. 3. i 4. koji se primenjuju od 1. januara 2013. godine.

Ocenjujući ustavnost odredbe člana 18. Odluke o lokalnim komunalnim taksama u delu kojim je predviđeno da Odluka stupa na snagu danom njenog objavljivanja u „Službenom glasniku opštine Batočina“, Ustavni sud je pošao od odredbe člana 196. stav 4. Ustava Republike Srbije kojom je utvrđeno da zakoni i drugi opšti akti stupaju na snagu najranije osmog dana od dana objavljivanja i mogu da stupe na snagu ranije samo ako za to postoje naročito opravdani razlozi, utvrđeni prilikom njihovog donošenja. S tim u vezi, Ustavni sud je konstatovao da je osporena Odluka stupila na snagu istog dana kada je i objavljena u „Službenom glasniku opštine Batočina“, tj. 26. novembra 2012. godine, a da su njenom donošenju prethodile izmene i dopune Zakona o finansiranju lokalne samouprave, pored ostalog, i u delu u kome su ovim zakonom uređene lokalne komunalne takse kao vrsta izvornih prihoda jedinice lokalne samouprave. Tako je odredbama Zakona o izmenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, broj 93/12), koji je stupio na snagu 29. septembra 2012. godine, a primenjuje se od 1. oktobra 2012. godine, pored ostalog, smanjen broj slučajeva u kojima se za korišćenje prava, predmeta i usluga mogu uvoditi lokalne komunalne takse (član 2.), dodati su novi članovi kojima je uređeno plaćanje lokalne komunalne takse za isticanje firme na poslovnom prostoru (u daljem tekstu: firmarina), plaćanje takse za korišćenje reklamnih panoa, uključujući i isticanje i ispisivanje firme van poslovnog prostora na objektima i prostorima koji pripadaju jedinici lokalne samouprave (kolovozi, trotoari, zelene površine, bandere i sl.) i propisani su najviši iznosi lokalne komunalne takse za držanje motornih drumskih i priključnih vozila, osim poljoprivrednih vozila i mašina (član 3.).

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da je osporena Odluka o lokalnim komunalnim taksama doneta radi usklađivanja njenih odredaba sa novim rešenjima iz Zakona o izmenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave, kao i da je Skupština opštine Batočina, u postupku donošenja osporene Odluke, utvrdila da je obaveza usaglašavanja Odluke sa odredbama navedenog Zakona, naročito opravdan razlog za njeno stupanje na snagu u roku kraćem od osam dana od dana objavljivanja. Saglasno iznetom, Ustavni sud je našao da razlozima osporavanja iznetim u inicijativi nije potkrepljena tvrdnja da ima osnova za pokretanje postupka za ocenu saglasnosti odredbe člana 18. Odluke sa odredbom člana 196. stav 4. Ustava, pa je, saglasno članu 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11, 18/13-Odluka US, 40/15-dr. zakon i 103/15), odbacio inicijativu u ovom delu i rešio kao u tački 2. izreke.

Odlučujući o ustavnosti odredbe člana 18. Odluke u delu u kome je propisana njena primena, Ustavni sud je utvrdio da je Odluka stupila na snagu 26. novembra 2012. godine, a da je osporenom odredbom člana 18. Odluke predviđena primena ovog akta od 1. oktobra 2012. godine. Polazeći od odredaba člana 197. st. 1. i 2. Ustava koje zabranjuju povratno dejstvo zakona i drugih opštih akata, a izuzetak u pogledu povratnog dejstva opštih pravnih akata dopuštaju samo kada se radi o pojedinim odredbama zakona, a ne i drugih opštih akata, i pod uslovom da to nalaže opšti interes utvrđen pri donošenju zakona, Ustavni sud je utvrdio da osporena odredba člana 18, u delu koji glasi: „a primenjuje se od 01. oktobra 2012. godine,“ Odluke, nije u saglasnosti sa Ustavom, te je odlučio kao u tački 1. izreke.

Imajući u vidu da se inicijativom osporava ustavnost odredbe Odluke kojom je regulisano pitanje o ko me Ustavni sud već ima zauzet stav iskazan u brojnim odlukama (vidi npr: Odluku IUo-139/2006 od 17. juna 2009. godine, objavljenu u „Službenom glasniku Republike Srbije“, broj 82/09 i Odluku IU-91/2007 od 10. septembra 2009. godine, objavljenu u „Službenom glasniku Republike Srbije“, broj 83/09), Ustavni sud je, na osnovu člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu , odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Polazeći od izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tačka 1), člana 46. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu, kao i odredbe člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredba člana 18, u delu koji glasi: „a primenjuje se od 01. oktobra 2012. godine,“ Odluke o lokalnim komunalnim taksama navedene u tački 1. izreke, prestaje da važi danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Vesna Ilić Prelić

Neustavnost odredbe opštinske odluke o lokalnim taksama zbog povratnog dejstva

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti