Odluka Ustavnog suda o neustavnosti Pravilnika o korišćenju javnih parkirališta u Kikindi

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da Pravilnik o korišćenju javnih parkirališta u opštini Kikinda, u vreme važenja, nije bio u saglasnosti sa Ustavom i zakonom. Razlog je što je pravilnik donelo privredno društvo, koje nema zakonsko ovlašćenje za uređivanje komunalnih delatnosti.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-258/2009
29.03.2012.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša B. Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 29. marta 2012. godine, doneo je

O D L U K U

Utvrđuje se da Pravilnik o korišćenju javnih parkirališta i uklanjanju nepropisno parkiranih vozila (''Službeni list opštine Kikinda'', br. 2/07, 18/08 i 19/08), u vreme važenja, nije bio u saglasnosti s Ustavom i zakonom.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti odredbe člana 24. stav 3. Pravilnika o korišćenju javnih parkirališta i uklanjanju nepropisno parkiranih vozila (''Službeni list opštine Kikinda'', broj 2/07). U inicijativi se navodi da je navedeni član 24. stav 3. Pravilnika protivan članu 21. Ustava, kojim je utvrđena zabrana diskriminacije, imajući u vidu da korisnici vozila registrovanih van Kikinde nisu jednaki pred zakonom, odnosno aktima donetim na osnovu zakona, jer se za isto činjenje (nepravilno parkiranje) tretiraju drugačije od korisnika vozila koja su registrovana u Kikindi, zato što se jednima naplaćuje doplatna karta, a drugima odnosi vozilo i naplaćuju, pored doplatne karte, i troškovi uklanjanja vozila, troškovi skladištenja i čuvanja vozila i kazna za nepropisno parkiranje. Podnosilac inicijative takođe smatra da se osporenim članom 24. stav 3. Pravilnika vrši diskriminacija, i to posredna, jer se preko podataka o registraciji vozila diskriminišu osobe koje nemaju prebivalište u Kikindi (na osnovu te činjenice se vrši registracija vozila), zato što se samo na osnovu podataka o tome gde je vozilo registrovano vrši faktička diskriminacija vlasnika i korisnika vozila, jer su isti prinuđeni da plaćaju više od vlasnika ili korisnika vozila registrovanih u Kikindi, i to za apsolutno isti prekršaj.

U odgovoru predsednika opštine Kikinda (donosilac osporenog akta - direktor privrednog društva ''Parking sistem i garaže'', d.o.o., Beograd, nije u predviđenom roku, a ni nakon isteka tog roka, dostavio odgovor Ustavnom sudu) se navodi da je Opštinsko veće opštine Kikinda, na sednici koja je održana 16. februara 2010. godine, razmotrilo Informaciju o usklađivanju Pravilnika o korišćenju javnih parkirališta i uklanjanju nepropisno parkiranih vozila (''Službeni list opštine Kikinda'', broj 2/07) sa Odlukom o načinu organizovanja delatnosti održavanja javnih parkirališta i zakonom i donelo Zaključak kojim se ''Parking sistem i garaže'' Kikinda d.o.o. poziva da u roku od pet dana izvrši izmenu Pravilnika – brisanjem stava 3. u članu 24. Pravilnika, pod pretnjom povlačenja ranije date saglasnosti na Pravilnik u delu koji se odnosi na ovu odredbu Pravilnika. U odgovoru se dalje navodi da, s obzirom na to da navedeno privredno društvo u ostavljenom roku nije postupilo u skladu sa Zaključkom Opštinskog veća opštine Kikinda, predsednik opštine Kikinda je 3. marta 2010. godine doneo Rešenje broj: II-06-11/2010 kojim stavlja van snage Rešenje o davanju saglasnosti na Pravilnik o korišćenju javnih parkirališta i uklanjanju nepropisno parkiranih vozila, broj 352-24 od 31. januara 2007. godine, s tim da stupanjem na snagu ovog rešenja prestaje da važi član 24. stav 3. Pravilnika o korišćenju javnih parkirališta i uklanjanju nepropisno parkiranih vozila (''Službeni list opštine Kikinda'', broj 2/07).

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je osporeni Pravilnik o korišćenju javnih parkirališta i uklanjanju nepropisno parkiranih vozila (''Službeni list opštine Kikinda'', broj 2/07) doneo direktor Privrednog društva ''Parking sistem i garaže'' d.o.o. iz Beograda, na osnovu člana 9. Odluke o uslovima i načinu organizovanja delatnosti održavanja javnih parkirališta (''Službeni list opštine Kikinda'', broj 10/06) i da je predsednik opštine Kikinda, na osnovu člana 94. Statuta opštine Kikinda, doneo Rešenje o davanju saglasnosti na navedeni Pravilnik, koje je objavljeno u ''Službenom listu opštine Kikinda'', broj 2/07, kao i Rešenje o stavljanju van snage dela Rešenja o davanju saglasnosti na Pravilnik o korišćenju javnih parkirališta i uklanjanju nepropisno parkiranih vozila, koje je objavljeno u ''Službenom listu opštine Kikinda'', broj 6/10.

S obzirom na to da je u toku postupka prestala da važi osporena odredba člana 24. stav 3. Pravilnika, Ustavni sud je dopisom od 24. marta 2011. godine zatražio od podnosioca inicijative da se izjasni da li ostaje pri inicijativi.

Podnosilac inicijative je dopisom od 7. aprila 2010. godine predložio da Ustavni sud nastavi sa postupkom i izvrši ocenu ustavnosti osporene odredbe člana 24. stav 3. Pravilnika.

Osporenom odredbom Pravilnika propisano je da privredno društvo može sa javnih parkirališta ukloniti vozilo korisnika koji koristi parkiralište suprotno članu 10. ovog pravilnika, ukoliko je registrovano izvan područja Kikinde (član 24. stav 3.). Ustavni sud je utvrdio i da je drugim odredbama Pravilnika, koje inicijativom nisu osporene, pored ostalog: propisano da se Pravilnikom uređuju uslovi i način korišćenja i održavanja javnih parkirališta i pružanja usluga parkiranja na teritoriji opštine Kikinda, kao i postupanje sa nepropisno parkiranim vozilima i pružanja usluga parkiranja (član 1.), te da javna parkirališta mogu biti opšta i posebna (član 2.); određeni su kategorizacija opštih parkirališta po zonama, pojam korisnika i obaveze korisnika parkirališta (čl. 4, 7. i 10.), naplata parkiranja i pretplata na parkiranje (čl. 16. do 23.), te postupanje sa nepropisno parkiranim vozilima (čl. 24. do 30.); predviđeno je da nadzor nad primenom Pravilnika vrši organ opštinske uprave nadležan za inspekcijske poslove, ostali nadležni organi, kao i lica u Privrednom društvu (član 34.); određeno je da Pravilnik stupa na snagu nakon pribavljene saglasnosti Predsednika opštine, a u roku od osam dana od dana objavljivanja (član 35.).

Ustavni sud je, takođe, utvrdio da je osporeni Pravilnik prestao da važi 8. juna 2010. godine, stupanjem na snagu novog Pravilnika o korišćenju javnih parkirališta i uklanjanju nepropisno parkiranih vozila (''Službeni list opštine Kikinda'', broj 10/10), koji je doneo direktor privrednog društva – ''Parking sistem i garaže'', d.o.o. Kikinda. Pravilnik iz 2010. godine je prestao da važi 1. jula 2011. godine, na osnovu Odluke Ustavnog suda IUo - 1230/2010 od 12. maja 2011. godine, kojom je utvrđeno da, u vreme važenja nije bio u saglasnosti s Ustavom i zakonom.

Ustavom Republike Srbije utvrđeno je: da Republika Srbija, pored ostalog, uređuje i obezbeđuje sistem lokalne samouprave, pravni položaj privrednih subjekata, sistem obavljanja pojedinih privrednih i drugih delatnosti (član 97. tač. 3. i 6.); da opština, preko svojih organa, u skladu sa zakonom, uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti (član 190. stav 1. tačka 1.).

Zakonom o komunalnim delatnostima (''Službeni glasnik RS'', broj 88/11) propisano je: da su komunalne delatnosti, u smislu ovog zakona, delatnosti pružanja komunalnih usluga od značaja za ostvarenje životnih potreba fizičkih i pravnih lica kod kojih je jedinica lokalne samouprave dužna da stvori uslove za obezbeđenje odgovarajućeg kvaliteta, obima, dostupnosti i kontinuiteta, kao i nadzor nad njihovim vršenjem, da su komunalne delatnosti - delatnosti od opšteg interesa, da je komunalna delatnost – upravljanje javnim parkiralištima (član 2. st. 1. i 2. i stav 3. tačka 7)); da komunalne delatnosti iz člana 2. stav 3. ovog zakona obuhvataju, pored ostalog, upravljanje javnim parkiralištima, koje je definisano kao stvaranje i održavanje uslova za korišćenje javnih saobraćajnih površina i posebnih prostora određenih za parkiranje motornih vozila, kao i uklanjanje i premeštanje parkiranih vozila i postavljanje uređaja kojima se sprečava odvoženje vozila po nalogu nadležnog organa (član 3. tačka 7)); da jedinica lokalne samouprave, u skladu sa ovim zakonom, obezbeđuje organizacione, materijalne i druge uslove za izgradnju, održavanje i funkcionisanje komunalnih objekata i za tehničko i tehnološko jedinstvo sistema i uređuje i obezbeđuje obavljanje komunalnih delatnosti i njihov razvoj, da jedinica lokalne samouprave uređuje u skladu sa zakonom uslove obavljanja komunalnih delatnosti, prava i obaveze korisnika komunalnih usluga, obim i kvalitet komunalnih usluga i način vršenja nadzora nad obavljanjem komunalnih delatnosti (član 4. stav 1. i uvodna rečenica stava 3. ovog člana); da komunalnu delatnost mogu obavljati javno preduzeće, privredno društvo, preduzetnik ili drugi privredni subjekt (član 5. stav 1.); da se pod poveravanjem obavljanja komunalne delatnosti podrazumeva vremenski oročeno ugovorno uređivanje odnosa u vezi sa obavljanjem komunalne delatnosti ili pojedinih poslova iz okvira komunalne delatnosti između jedne ili više jedinica lokalne samouprave i vršioca komunalne delatnosti, koje za cilj ima pružanje komunalnih usluga na teritoriji jedne ili više jedinica lokalne samouprave ili na delu teritorije jedinice lokalne samouprave, da se poveravanje obavljanja komunalne delatnosti vrši na osnovu odluke skupštine jedinice lokalne samouprave o načinu obavljanja komunalne delatnosti i ugovora o poveravanju, osim kada se osniva javno preduzeće (član 9. st. 1. i 2.); da skupština jedinice lokalne samouprave odlukama propisuje način obavljanja komunalne delatnosti, kao i opšta i posebna prava i obaveze vršilaca komunalne delatnosti i korisnika usluga na svojoj teritoriji, uključujući i način plaćanja cene komunalne usluge, način vršenja kontrole korišćenja i naplate komunalne usluge i ovlašćenja vršioca komunalne delatnosti u vršenju kontrole i mere koje su kontrolori ovlašćeni da preduzimaju, da se odluka skupštine jedinice lokalne samouprave koja propisuje opšta i posebna prava i obaveze vršilaca komunalne delatnosti i korisnika komunalnih usluga neposredno primenjuje na sve ugovorne odnose vršilaca komunalne delatnosti sa korisnicima komunalnih usluga kao opšti uslovi poslovanja (član 13. st. 1. i 2.); da jedinica lokalne samouprave utvrđuje i naplaćuje naknadu za komunalne usluge za obavljanje komunalnih delatnosti kod kojih se krajnji korisnik ne može utvrditi, da Vlada svojim aktom bliže propisuje obveznike komunalne naknade, osnov za obračun iznosa komunalne naknade, merila za obračun iznosa komunalne naknade, najviše iznose komunalne naknade, oslobođenja i druga pitanja od značaja za utvrđivanje iznosa i naplatu komunalne naknade, da jedinica lokalne samouprave, u skladu sa zakonom i aktom iz stava 2. ovog člana, svojim opštim aktom utvrđuje zone, koeficijente i druga pitanja od značaja za utvrđivanje iznosa i naplatu komunalne naknade (član 27. st. 1, 2. i 3.); da odluku o promeni cena komunalnih usluga donosi vršilac komunalne delatnosti, da na odluku o promeni cena komunalnih usluga iz člana 2. stav 3. tač. 1) - 8) ovog zakona, osim prevoza posmrtnih ostataka umrlog, saglasnost daje nadležni organ jedinice lokalne samouprave (član 28. st. 1. i 2.); da nadzor nad radom vršilaca komunalne delatnosti vrši jedinica lokalne samouprave (član 32. stav 2.).

Zakonom o komunalnim delatnostima ("Službeni glasnik RS", br. 16/97 i 42/98), koji je bio na snazi u vreme važenja osporenog Pravilnika, bilo je propisano da opština, grad, odnosno grad Beograd, u skladu sa tim zakonom, uređuje i obezbeđuje uslove obavljanja komunalnih delatnosti i njihovog razvoja (član 2.); bile su određene komunalne delatnosti u smislu tog zakona i dato ovlašćenje skupštini opštine da kao komunalne odredi i druge delatnosti od lokalnog interesa, pored ostalog, i javnih prostora za parkiranje, te da propiše uslove i način njihovog obavljanja (član 4.); bilo je predviđeno da za obavljanje komunalnih delatnosti opština osniva javna komunalna preduzeća ili njihovo obavljanje poverava drugom preduzeću, odnosno preduzetniku, u skladu sa zakonom i propisom skupštine opštine (član 8. stav 1.), te da skupština opštine propisuje uslove i način organizovanja poslova u vršenju komunalnih delatnosti i uslove za korišćenje komunalnih proizvoda, odnosno komunalnih usluga, a naročito - prava i obaveze javnog komunalnog ili drugog preduzeća, odnosno preduzetnika, koji obavljaju komunalnu delatnost i korisnika komunalnih proizvoda i usluga, zatim način naplate cene za komunalne proizvode, odnosno za korišćenje komunalnih usluga, kao i prava korisnika u slučaju neisporuke ili nekvalitetne isporuke komunalnog proizvoda i nevršenja, odnosno nekvalitetnog vršenja komunalne usluge (član 13. stav 1. tač. 3) i 4)); bilo je propisano da javno preduzeće, odnosno drugo preduzeće ili preduzetnik, uz saglasnost opštine ili organa koji odredi skupština opštine, odlučuje o ceni komunalnih usluga koje plaćaju neposredni korisnici (član 23.); bili su određeni elementi za obrazovanje cena komunalnih usluga (član 24.); bilo je propisano da nadzor nad zakonitošću rada javnih komunalnih preduzeća i drugih preduzeća koje obavljaju komunalne delatnosti vrši opštinska, odnosno gradska uprava, da poslove inspekcijskog nadzora nad obavljanjem komunalne delatnosti vrši opštinski komunalni inspektor, a bila su propisana i ovlašćenja komunalnog inspektora u vršenju inspekcijskog nadzora (čl. 25. i 26.).

Zakonom o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", broj 129/07) propisano je da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti (prečišćavanje i distribucija vode, prečišćavanje i odvođenje atmosferskih i otpadnih voda, proizvodnja i snabdevanje parom i toplom vodom, linijski, gradski i prigradski prevoz putnika u drumskom saobraćaju, održavanje čistoće u gradovima i naseljima, održavanje deponija, uređivanje, održavanje i korišćenje pijaca, parkova, zelenih i rekreacionih i drugih javnih površina, javnih parkirališta, javnu rasvetu, uređivanje i održavanje grobalja i sahranjivanje i dr.), kao i da uređuje i obezbeđuje organizacione, materijalne i druge uslove za njihovo obavljanje (član 20. tačka 5)).

Odlukom o uslovima i načinu organizovanja delatnosti održavanja javnih parkirališta („Službeni list opštine Kikinda“, broj 10/06) uređeni su uslovi i način organizovanja poslova u vršenju komunalne delatnosti upravljanja i održavanja javnih parkirališta, kao i uslovi korišćenja javnih parkirališta (član 1.), a odredbama člana 9, na osnovu koga je donet osporeni Pravilnik propisano je da uslove korišćenja javnih parkirališta svojim aktom određuje preduzeće, da akt iz stava 1. ovog člana podleže saglasnosti predsednika opštine, da uslovi korišćenja javnih parkirališta obuhvataju zone, propisano vreme korišćenja parking mesta, odnosno vremensko ograničenje korišćenja parking mesta, visinu naknade, način parkiranja i kategorije vozila koje se mogu parkirati.

Iz navedenih odredaba Zakona o lokalnoj samoupravi i Zakona o komunalnim delatnostima, kako važećeg iz 2010. godine, tako i prethodnog iz 1997. godine koji je bio na snazi u vreme važenja osporenog Pravilnika, po oceni Ustavnog suda, proizlazi da se uslovi i način organizovanja poslova u vršenju komunalnih delatnosti i uslovi za korišćenje komunalnih usluga, prava i obaveze javnog preduzeća, odnosno privrednog društva ili preduzetnika kome je povereno obavljanje komunalne delatnosti i korisnika komunalnih usluga, kao i način naplate cene za korišćenje komunalne usluge, uređuju aktom jedinice lokalne samouprave. U smislu odredaba člana 23. Zakona o komunalnim delatnostima iz 1997. godine, javno preduzeće, odnosno privredno društvo ili preduzetnik kome je povereno obavljanje komunalne delatnosti, bilo je ovlašćeno samo da odredi cene komunalne usluge, uz saglasnost nadležnog organa jedinice lokalne samouprave, dok je odredbama člana 28. Zakona o komunalnim uslugama iz 2010. godine to pravo vršilaca usluga još više suženo, tako da su sada vršioci komunalnih usluga nadležni samo da svojim aktom vrše promenu cena usluga, uz saglasnost nadležnog organa jedinice lokalne samouprave. Kako je osporeni Pravilnik donelo privredno društvo koje zakonom nije ovlašćeno da svojim aktom uređuje uslove i način korišćenja, uređenja i održavanja javnih parkirališta, pružanja usluga parkiranja, kao i postupanje sa nepropisno parkiranim vozilima, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 64. Zakona o Ustavnom sudu (''Službeni glasnik RS'', br. 109/07 i 99/11), utvrdio da osporeni Pravilnik kojim su ti odnosi uređeni, iz navedenog razloga, u vreme važenja, u celini nije bio u saglasnosti sa zakonom.

Polazeći od toga da osporeni Pravilnik nije bio u saglasnosti sa zakonom, a da prema odredbi člana 195. stav 1. Ustava svi opšti akti moraju biti u saglasnosti sa zakonom, Pravilnik u celini, po oceni Suda, u vreme važenja, nije u bio u saglasnosti ni sa Ustavom.

Kako je Ustavni sud ocenio da osporeni Pravilnik u vreme važenja nije bio u celini saglasan sa Ustavom i zakonom, jer donosilac osporenog akta nije bio ovlašćen da uredi odnose koji su bili predmet uređivanja tog akta, Sud se nije upuštao u ocenu ustavnosti pojedinih odredaba osporenog Pravilnika, kako je to podnosilac inicijative tražio, imajući u vidu da Ustavni sud u postupku ocenjivanja ustavnosti i zakonitosti osporenog akta nije ograničen zahtevom ovlašćenog predlagača, odnosno inicijatora, saglasno odredbi člana 54. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu.

Imajući u vidu da je u toku postupka ocene ustavnosti i zakonitosti osporenog Pravilnika pravno stanje potpuno utvrđeno, da prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje i da Ustavni sud ima već zauzet stav o pravnim pitanjima koja se pokreću u ovom predmetu, Ustavni sud je, na osnovu odredbe člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Polazeći od izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2) i člana 45. tač. 1) i 4) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka Ustavnog suda o neustavnosti Pravilnika o korišćenju javnih parkirališta u Kikindi

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti