Rešenje Ustavnog suda o neprihvatanju inicijative za ocenu zakonitosti pravilnika

Kratak pregled

Ustavni sud nije prihvatio inicijativu za ocenu zakonitosti opštinskog Pravilnika o sistematizaciji radnih mesta. Utvrđeno je da propisani uslovi u pogledu stručne spreme, koji uključuju visoku školu strukovnih studija, nisu u suprotnosti sa važećim zakonima.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-315/2009
03.06.2010.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Bosa Nenadić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Dragiša Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 3. juna 2010. godine, doneo je

R E Š E Nj E

Ne prihvata se inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje nezakonitosti odredbe tačke 8. tabelarnog dela Pravilnika o organizaciji i sistematizaciji radnih mesta u Opštinskoj upravi opštine Odžaci, broj 110-1/2009-IV od 3. marta 2009. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti tačke 8. tabelarnog dela Pravilnika o organizaciji i sistematizaciji radnih mesta u Opštinskoj upravi opštine Odžaci, broj 110-1/2009-IV od 3. marta 2009. godine. Podnositeljka inicijative navodi da su osporenom tačkom 8. tabelarnog dela Pravilnika utvrđeni uslovi za obavljanje poslova zaštite životne sredine, i to - visoka školska sprema: visoka tehnička škola za strukovne studije, smer zaštite životne sredine, 1 godina radnog iskustva, VII stepen. Smatra da visoka školska sprema odgovara VII stepenu stručnosti, „po starim propisima, a po sadašnjim propisima odgovara zvanju master, dok visoka tehnička škola za strukovne studije odgovara nekadašnjem VI stepenu stučnosti, dakle višim školama“. Podnositeljka inicijative ističe da „ni po odredbama Zakona o državnim službenicima, ni po odredbama Zakona o radu ne postoji mogućnost alternativnog propisivanja stručne spreme“, kada se imaju u vidu odredbe člana 33. Zakona o radu, koji propisuje šta sadrži ugovor o radu, te član 24. istog Zakona, „a ista ta mogućnost nije predviđena ni Zakonom o državnim službenicima“.

U odgovoru donosioca osporenog Pravilnika se navodi da se Zakon o državnim službenicima, na koji se poziva podnositeljka inicijative, ne primenjuje na zaposlene u organima lokalne samouprave, a ni član 33. Zakona o radu, jer se u organima lokalne samouprave sa licem koje se prima u radni odnos ne zaključuje ugovor o radu, već starešina organa donosi rešenje o prijemu u radni odnos. Kada je u pitanju odredba člana 24. Zakona o radu, donosilac akta smatra da podnositeljka inicijative neosnovano zaključuje da se radi o alternativnom propisivanju stručne spreme. Naprotiv, Pravilnikom o organizaciji i sistematizaciji radnih mesta u Opštinskoj upravi opštine Odžaci, kao poseban uslov za rad na poslovima zaštite životne sredine, u pogledu stručne spreme, propisana je isključivo određena vrsta stručne spreme, odnosno kandidat koji se prima mora da ima završenu visoku tehničku školu za strukovne studije, smer zaštite životne sredine, što znači da stručna sprema nije alternativno propisana, već se traži isključivo određena vrsta stručne spreme. Donosilac osporenog Pravilnika posebno ističe „nedorečenost i međusobnu koliziju određenih propisa koji stvaraju konfuziju i nemogućnost njihove primene u praksi između Zakona o visokom obrazovanju i Zakona o radnim odnosima u državnim organima". Obrazlaže se da Zakon o visokom obrazovanju na potpuno nov način uređuje delatnost visokog obrazovanja u pogledu vrste i nivoa studija i stručnih, akademskih i naučnih naziva, pa bi trebalo da se i u opštem aktu o sistematizaciji usklade uslovi za obavljanje poslova radnih mesta sa tim zakonom. Međutim, Zakon o radnim odnosima u državnim organima, koji se još uvek primenjuje na zaposlene u lokalnoj samoupravi, u odredbama čl. 26. do 32. propisuje da se zvanja stiču u okviru visoke, više i srednje stručne spreme. Takođe, Zakonom o visokom obrazovanju i drugim podzakonskim aktima nije izvršeno izjednačavanje stručnih, akademskih i naučnih naziva koji su stečeni u skladu sa propisima koji su važili do stupanja na snagu Zakona o visokom obrazovanju, pa nije bilo mogućnosti da se njihovo izjednačavanje izvrši u aktu o sistematizaciji. Navodi se da je, stoga, donosilac osporenog akta pri određivanju uslova u pogledu stručne spreme za obavljanje poslova navedenog radnog mesta, imao u vidu visoko obrazovanje, „a visoka tehnička škola za strukovne studije po novoj zakonskoj terminologiji je visoko obrazovanje, odnosno lice sa završenim strukovnim studijama steklo je visoko obrazovanje“.

U sprovedenom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je osporeni Pravilnik o organizaciji i sistematizaciji radnih mesta u Opštinskoj upravi opštine Odžaci doneo načelnik Opštinske uprave opštine Odžaci, 3. marta 2009. godine, na osnovu člana 59. stav 2. Zakona o lokalnoj samoupravi ("Službeni glasnik RS", broj 129/07). Opštinsko veće opštine Odžaci je na Pravilnik dalo saglasnost Zaključkom broj 06-17/09-III od 3. marta 2009. godine.

Osporenom odredbom tačke 8. tabelarnog dela Pravilnika utvrđeno je radno mesto izvršilac na poslovima zaštite životne sredine i uslovi za njihovo obavljanje: „visoka školska sprema: visoka tehnička škola za strukovne studije, smer zaštite životne sredine, 1 godina radnog iskustva, VII stepen“.

Prema članu 189. Zakona o državnim službenicima ("Službeni glasnik RS", br. 79/05, 81/05, 83/05, 64/07 i 67/07), odredbe Zakona o radnim odnosima u državnim organima nastavljaju da se shodno primenjuju na radne odnose u organima autonomne pokrajine i lokalne samouprave do donošenja posebnog zakona.

Ustavni sud je utvrdio da odredbe člana 24. Zakona o radu ("Službeni glasnik RS", broj 24/05) u odnosu na koje se traži ocena, nisu od značaja za ocenu zakonitosti osporene odredbe Pravilnika, jer se prema članu 2. stav 2. Zakona o radu, odredbe ovog zakona primenjuju i na zaposlene u državnim organima, organima teritorijalne autonomije i lokalne samouprave i javnim službama, ali samo ako zakonom nije drugačije određeno. U konkretnom slučaju nema osnova za primenu odredaba Zakona o radu, jer su pitanja koja se uređuju osporenim opštim aktom u celini uređena Zakonom o radnim odnosima u državnim organima („Službeni glasnik RS“, br. 48/91, 66/91, 44/98, 49/99, 34/01 i 39/02), kao posebnim zakonom. Takođe se ni Zakon o državnim službenicima ne primenjuje na radne odnose u organima autonomne pokrajine i lokalne samouprave, a saglasno odredbi člana 189. tog zakona, pa su, stoga, za ocenu zakonitosti osporenih odredaba Pravilnika, od značaja odredbe Zakona o radnim odnosima u državnim organima i Zakona o visokom obrazovanju ("Službeni glasnik RS", br. 76/05, 100/07 i 97/08).

Odredbom člana 5. Zakona o radnim odnosima u državnim organima propisano je da se broj i struktura zaposlenih u državnom organu i postavljenih lica utvrđuju aktom kojim se sistematizuju radna mesta u organu, dok su odredbama čl. 27. i 28. Zakona propisana zvanja koja se stiču u okviru visoke, odnosno više školske spreme.

Zakonom o visokom obrazovanju propisano je: da se delatnost visokog obrazovanja ostvaruje kroz akademske i strukovne studije na osnovu odobrenih, odnosno akreditovanih studijskih programa za sticanje visokog obrazovanja, da se na strukovnim studijama izvodi studijski program, koji osposobljava studente za primenu znanja i veština potrebnih za uključivanje u radni proces, da su studije prvog stepena: 1) osnovne akademske studije i 2) osnovne strukovne studije, a studije drugog stepena su: 1) diplomske akademske studije – master, 2) specijalističke strukovne studije i 3) specijalističke akademske studije (član 25. st. 1, 3. i 4.); da delatnost visokog obrazovanja obavljaju sledeće visokoškolske ustanove: 1) univerzitet, 2) fakultet, odnosno umetnička akademija, u sastavu univerziteta, 3) akademija strukovnih studija, visoka škola ili visoka škola strukovnih studija (član 32. stav 1.); da je visoka škola strukovnih studija samostalna visokoškolska ustanova koja ostvaruje osnovne i specijalističke strukovne studije iz jedne ili više oblasti iz člana 27. ovog zakona (član 37.). Odredbom člana 130. stav 1. određeno je da danom stupanja na snagu ovog zakona prestaje da važi Zakon o višoj školi ("Službeni glasnik RS", br. 50/92, 39/93, 53/93, 67/93, 48/94 i 24/96).

Iz osporene odredbe tačke 8. tabelarnog dela Pravilnika, a posebno iz načina na koji je pravnotehnički osporena odredba formulisana - „visoka školska sprema: visoka tehnička škola za strukovne studije - smer zaštite životne sredine“, proizlazi da je kao uslov za obavljanje poslova ovog radnog mesta utvrđena visoka školska sprema i to konkretno, visoka tehnička škola za strukovne studije. Polazeći od toga da je odredbom člana 32. stav 1. tačka 3) Zakona o visokom obrazovanju propisano da visoka škola strukovnih studija obavlja delatnost visokog obrazovanja, te da se, saglasno odredbi člana 25. tog zakona, visoko obrazovanje ostvaruje i kroz strukovne studije, Ustavni sud je ocenio da osporenom odredbom Pravilnika nisu alternativno određena dva stepena školske spreme, kao što smatra podnosilac inicijative. Shvatanje da završena visoka škola strukovnih studija odgovara završenoj višoj školi prema ranije važećem obrazovnom sistemu, odnosno VI stepenu stručne spreme, nije osnovano prema Zakonu o visokom obrazovanju, jer ovako izjednačavanje Zakon nije propisao. Naprotiv, kao što je rečeno, prema odredbama člana 25. Zakona o visokom obrazovanju, i studije prvog stepena, u koje spadaju osnovne akademske studije i osnovne strukovne studije i studije drugog stepena, u koje spadaju diplomske akademske studije – master, specijalističke strukovne studije i specijalističke akademske studije, predstavljaju dva stepena obrazovanja u okviru sistema visokog obrazovanja, koji je uređen Zakonom o visokom obrazovanju. Stoga je Ustavni sud ocenio da je donosilac osporenog Pravilnika odredbama tačke 8. tabelarnog dela Pravilnika propisao samo visoku školsku spremu, kao uslov za obavljanje poslova radnog mesta "izvršilac na poslovima zaštite životne sredine", čime je postupio saglasno zakonskim ovlašćenjima iz člana 5. Zakona o radnim odnosima u državnim organima, prema kome se broj i struktura zaposlenih u državnom organu i postavljenih lica utvrđuju aktom kojim se sistematizuju radna mesta u organu.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je našao da nema osnova za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti osporene odredbe Pravilnika, te saglasno članu 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik Republike Srbije", broj 109/07), nije prihvatio inicijativu.

Na osnovu izloženog i odredbe člana 46. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je doneo Rešenje kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Bosa Nenadić

Rešenje Ustavnog suda o neprihvatanju inicijative za ocenu zakonitosti pravilnika

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti