Utvrđivanje nesaglasnosti odredbe kolektivnog ugovora sa Zakonom o radu

Kratak pregled

Ustavni sud utvrđuje da odredba kolektivnog ugovora kod poslodavca, kojom je predviđeno njegovo važenje na neodređeno vreme, nije u saglasnosti sa Zakonom o radu. Zakon izričito propisuje da se kolektivni ugovor zaključuje na period do tri godine.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-342/2013
26.11.2015.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Vesna Ilić Prelić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, dr Dragiša B. Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković , Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 5. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 26. novembra 2015. godine, doneo je

O D L U K U

Utvrđuje se da odredba člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora kod poslodavca Društva za poljoprivrednu proizvodnju „Dolovo“, Dolovo, od 31. januara 2008. godine, nije u saglasnosti sa zakonom.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu je podneta inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredbe člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora kod poslodavca Društva za poljoprivrednu proizvodnju „Dolovo“, Dolovo, od 31. januara 2008. godine. Po navodima inicijatora, osporenom odredbom člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora predviđeno je da se ovaj kolektivni ugovor zaključuje na neodređeno vreme, što je nesaglasno sa odredbom člana 263. stav 1. Zakona o radu, kojom je predviđeno da se kolektivni ugovor zaključuje na period do tri godine, a samim tim je osporenom odredbom Kolektivnog ugovora povređeno i načelo ustavnosti i zakonitosti iz čl. 194. i 195. Ustava.

U dostavljenom odgovoru, poslodavac AD „Dolovo, u restrukturiranju“, iz Dolova, smatra da je inicijativa osnovana i da osporena odredba člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora nije u skladu sa Zakonom o radu i navodi da je Kolektivni ugovor na snazi, da nije menjan ni dopunjavan i da se primenjuje u praksi. Drugi učesnik Kolektivnog ugovora – Organizacija samostalnog sindikata ovog akcionarskog društva smatra da je osporeni Kolektivni ugovor punovažan, a da inicijativu za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredbe člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora treba odbaciti, kao i da potpisnici ovog kolektivnog ugovora treba da zaključe novi kolektivni ugovor koji će biti usaglašen sa izmenama i dopunama Zakona o radu.

Ustavni sud je, u sprovedenom prethodnom postupku, utvrdio da su osporeni Kolektivni ugovor zaključili Društvo za poljoprivrednu proizvodnju „Dolovo“, Dolovo i Organizacija samostalnog sindikata ovog društva, kao reprezentativni sindikat, 31. januara 2008. godine. Osporenom odredbom člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora propisano je da se ovaj kolektivni ugovor zaključuje na neodređeno vreme.

Zakonom o radu („Službeni glasnik RS“, br 24/05, 61/05, 54/09, 32/13 i 75/14) propisano je: da se k olektivnim ugovorom kod poslodavca, u skladu sa zakonom, uređuju prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa i međusobni odnosi učesnika kolektivnog ugovora , da se pravilnikom o radu, odnosno ugovorom o radu, u skladu sa zakonom, uređuju prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa, i to – 1) ako kod poslodavca nije osnovan sindikat ili nijedan sindikat ne ispunjava uslove reprezentativnosti ili nije zaključen sporazum o udruživanju u skladu sa ovim zakonom, 2) ako nijedan učesnik kolektivnog ugovora ne pokrene inicijativu za početak pregovora radi zaključivanja kolektivnog ugovora, 3) ako učesnici kolektivnog ugovora ne postignu saglasnost za zaključivanje kolektivnog ugovora u roku od 60 da na od dana započinjanja pregovora, 4) ako sindikat, u roku od 15 dana od dana dostavljanja poziva za početak pregovora za zaključivanje kolektivnog ugovora, ne prihvati inicijativu poslodavca (član 3. st. 1. i 2.); da opšti i poseban kolektivni ugovor moraju biti u saglasnosti sa zakonom, da kolektivni ugovor kod poslodavca, pravilnik o radu i ugovor o radu moraju biti u saglasnosti sa zakonom, a kod poslodavca iz čl. 256. i 257. ovog zakona – i sa opštim i posebnim kolektivnim ugovorom (član 4.); da se kolektivni ugovor može zaključi ti kao o pšti, poseban, i kod poslodavca (član 241.); da se kolektivni ugovor zaključuje na period do tri godine i da po isteku roka iz stava 1. ovog člana, kolektivni ugovor prestaje da važi, ako se učesnici kolektivnog ugovora drukčije ne sporazumeju najkasnije 30 dana pre is teka važenja kolektivnog ugovora (član 263.).

Iz navedenih odredaba Zakona o radu proizlazi da je osporena odredba člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora, prema kojoj se ovaj kolektivni ugovor zaključuje na neodređeno vreme, nesaglasna sa odredbom člana 263. stav 1. Zakona o radu, koja izričito propisuje da se kolektivni ugovor, koji se zaključuje u smislu ovog zakona, zaključuje na period do tri godine. Odredbom člana 263. stava 2. Zakona određeno je da po isteku navedenog roka kolektivni ugovor prestaje da važi, s tim da je navedenom odredbom Zakona predviđena mogućnost i da se učesnici kolektivnog ugovora drukčije sporazumeju najkasnije 30 dana pre is teka važenja kolektivnog ugovora, što znači da učesnici kolektivnog ugovora mogu da se sporazumeju o tome da produže važenje kolektivnog ugovora i za naredni period. Međutim, i u tom slučaju učesnici kolektivnog ugovora ne mogu da se sporazumeju o njegovom važenju na neodređeno vreme, jer je to u suprotnosti sa izričitom odredbom člana 263. stav 1. Zakona. S obzirom na to da, prema odredbama člana 4. Zakona, opšti, poseban i kolektivni ugovor kod poslodavca moraju biti u saglasnosti sa zakonom, proizlazi da učesnici kolektivnog ugovora u konkretnom slučaju nisu mogli ugovoriti njegovo važenje na neodređeno vreme.

Po nalaženju Ustavnog suda, osporeni Kolektivni ugovor je trebalo da prestane da važi po isteku roka od tri godine od njegovog zaključenja, u smislu odredbe člana 263. stav 2. Zakona o radu, budući da se učesnici kolektivnog ugovora nisu sporazumeli o njegovom produženju, najkasnije 30 dana pre isteka važenja kolektivnog ugovora. To znači da je poslodavac bio dužan da, u slučaju da ne dođe do produženja važenja kolektivnog ugovora, donese pravilnik o radu, u skladu sa odredbama člana 3. Zakona o radu, kojim će urediti prava, obaveze i odgovornosti iz radnog odnosa, umesto što su učesnici osporenog Kolektivnog ugovora „prećutno“, odnosno faktički produžili važenje Kolektivnog ugovora na osnovu osporene odredbe člana člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora, te je isti tako nastavio da se primenjuje i proizvodi pravno dejstvo.

Polazeći od navedenog, a imajući pri tome u vidu da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružili su pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni sud je odlučio kao u izreci, bez donošenja rešenja o pokretanju postupka, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, broj 109/07, 99/11 i 18/13 -Odluka US).

Na osnovu izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2) i člana 45. tač ka 4) Zakona o Ustavnom sudu , Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava Republike Srbije, odredba člana 7. stav 1. Kolektivnog ugovora kod poslodavca Društva za poljoprivrednu proizvodnju „Dolovo“, Dolovo, od 31. januara 2008. godine, prestaje da važ i danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Vesna Ilić Prelić

Utvrđivanje nesaglasnosti odredbe kolektivnog ugovora sa Zakonom o radu

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti