Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da odredba Odluke grada Kraljeva, kojom su kao obveznici naknade za korišćenje građevinskog zemljišta određeni samo vlasnici objekata, nije u saglasnosti sa zakonom. Grad je prekoračio svoja ovlašćenja, jer je krug obveznika uređen zakonom.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-677/2011
15.11.2012.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša B. Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 15. novembra 2012. godine, doneo je

O D L U K U

Utvrđuje se da član 1. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta („Službeni list grada Kraljeva“, broj 2 /11), nije u saglasnost sa zakonom.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti člana 1. Odluke navedene u izreci. U inicijativi se ističe da su o sporenim članom Odluke kao obveznici naknade za korišćenje građevinskog zemljišta utvrđeni, između ostalog, vlasnici objekata , ali ne i njihovi zakupci, što po mišljenju inicijatora nije u saglasnosti sa odredbom člana 77. stav 2. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 47/03 i 34/06), kojom su i zakupci određeni kao obveznici ove naknade. Imajući u vidu da su obveznici naknade za korišćenje građevinskog zemljišta propisani odredbama člana 77. st. 1. i 2. Zakona, inicijator smatra da Skupština grada Kraljeva nije ovlašćena da svojim aktom menja ove obveznike. Iz navedenih razloga inicijator je predložio Ustavnom sudu da utvrdi nezakonitost osporenog člana Odluke.

U odgovoru donosioca osporenog akta se navodi : da je pravni osnov za donošenje osporene Odluke sadržan u odredbama Zakona o planiranju i izgradnji, Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07) i Statuta grada Kraljeva („Službeni list grada Kraljeva“, broj 4/08); da je prilikom određivanja vlasnika objekata kao obveznika naknade Skupština grada Kraljeva „iskoristila svoja ovlašćenja iz člana 20. stav 8. Zakona o lokalnoj samoupravi“ i postupila u skladu sa Z akonom o planiranju i izgradnji , s obzirom na to da odredb a člana 77. stav 2. Zakon a o planiranju i izgradnji , kojom su zakupci objekata određeni za obvezni ke naknade , predstavlja izuzetak od opšteg pravila utvrđenog stavom 1. istog člana Zakona, kojim su za obveznike naknade predviđeni vlasnici objekata; da je razlog za određivanje vlasnika objekata kao obveznika bio i taj da „zakupac objekta nije uvek poznat organu ovlašćenom za donošenje rešenja o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta“.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je osporenu Odluku o izmenama i dopunama Odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta („Službeni list grada Kraljeva“, broj 2/11), donela Skupština grada Kraljeva , na sednici od 11. marta 2011. godine, pozivom na odredbe člana 220. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 72/09 i 81/09), člana 77. Zakona o planiranju i izgradnji (“Službeni glasnik RS“, br. 47/03 i 34/06) , člana 32. stav 1. tačka 14) Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07) i odgovarajuće odredbe Statuta grada Kraljeva („Službeni list grada Kraljeva“, broj 4/08). Osporenim članom 1. Odluke izmenjen je član 2. stav 1. osnovnog teksta Odluke, tako da sada glasi: „Naknadu za korišćenje izgrađenog građevinskog zemljišta plaća vlasnik objekta, a naknadu za korišćenje neizgrađenog građevinskog zemljišta plaća vlasnik odnosno korisnik tog zemljišta“. Odredbom člana 2. stav 1. osnovnog teksta Odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta („Službeni list opštine Kraljevo“, broj 12/03), čija izmena je predmet ocene zakonitosti u ovom postupku, bilo je propisano da se naknada za korišćenje građevinskog zemljišta plaća u skladu sa odredbama člana 77. Zakona o planiranju i izgradnji.

Zakon o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 47/03, 34/06, 39/09-Odluka Ustavnog suda i 72/09 -drugi zakon), u odnosu na koji inicijator traži ocenu zakonitosti osporenog člana 1. Odluke, prestao je da važi 11. septembra 2009. godine, na osnovu odredbe člana 222. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 72/09, 81/09 i 64/10). Novi Zakon o planiranju i izgradnji ne predviđa plaćanje naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, koja je bila propisana odredbama člana 77. Zakona iz 2003. godine, zbog promene u režimu svojine na građevinskom zemljištu. Međutim, odredbom člana 220. važećeg Zakona o planiranju i izgradnji propisano je da se naknada za korišćenje građevinskog zemljišta plaća u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji iz 2003. godine, dok se navedena naknada ne integriše u porez na imovinu. Pored toga, odredbama člana 89. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, broj 24/11) propisano je da se naknada za korišćenje građevinskog zemljišta plaća u skladu sa Zakonom o planiranju i izgradnji iz 2003. godine, dok se navedena naknada ne integriše u porez na imovinu, a najkasnije do 31. decembra 2013. godine (stav 1.) i da do isteka roka iz stava 1. ovog člana jedinica lokalne samouprave propisuje bliže kriterijume, merila, visinu, način i rokove plaćanja naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, a može ih propisati uzimajući u obzir i namenu korišćenja objekta (stav 2.). S obzirom na izneto, Ustavni sud je konstatovao da se ocena zakonitosti osporen e odredb e Odluke može izvršiti i u odnosu na odredbe Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine, koje se odnose na naknadu za korišćenje građevinskog zemljišta, a koje su i bile pravni osnov za nj eno donošenje.

Odredbama člana 77. Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine propisano je: da naknadu za korišćenje izgrađenog javnog građevinskog zemljišta i ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini plaća vlasnik objekta (stav 1.); da, izuzetno, naknadu iz stava 1. ovog člana plaća nosilac prava korišćenja na objektu, odnosno posebnom delu objekta, a ako je objekat, odnosno poseban deo objekta dat u zakup, naknadu plaća zakupac objekta, odnosno dela objekta (stav 2.); da naknadu za korišćenje neizgrađenog javnog građevinskog zemljišta i ostalog građevinskog zemljišta u državnoj svojini plaća korisnik (stav 3.); da se visina naknade iz st. 1. i 2. ovog člana utvrđuje u zavisnosti od obima i stepena uređenosti zemljišta, njegovog položaja u naselju, opremljenosti zemljišta objektima društvenog standarda, saobraćajne povezanosti zemljišta sa lokalnim, odnosno gradskim centrom, radnim zonama i drugim sadržajima u naselju, odnosno pogodnostima koje zemljište ima za korisnike (stav 4.); da bliže kriterijume, merila, visinu, način i rokove plaćanje naknade iz st. 1. i 2. ovog člana, propisuje opština, odnosno grad, odnosno grad Beograd (stav 5.). Odredbama člana 78. Zakona uređeno je plaćanje naknade za korišćenje ostalog građevinskog zemljišta koje nije u državnoj svojini i ostalog neizgrađenog građevinskog zemljišta.

Zakonom o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07) propisano je da se lokalna samouprava ostvaruje u opštini, gradu i gradu Beogradu, tj. jedinici lokalne samouprave koja , preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom : utvrđuje stope izvornih prihoda opštine, kao i način i merila za određivanje visine lokalnih taksi i naknada i donosi programe uređenja građevinskog zemljišta, uređuje i obezbeđuje vršenje poslova uređenja i korišćenja građevinskog zemljišta i utvrđuje visinu naknade za uređivanje i korišćenje građevinskog zemljišta (član 20. tač . 4) i 8) ).

Zakonom o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 62/06, 47/11 i 93/12) propisano je da jedinici lokalne samouprave pripadaju izvorni prihodi ostvareni na njenoj teritoriji i to, između ostalog i druge naknade u skladu sa zakonom (član 6. tačka 7)) i da stope izvornih prihoda, kao i način i merila za određivanje visine lokalnih taksi i naknada utvrđuje skupština jedinice lokalne samouprave svojom odlukom, u skladu sa zakonom (član 7. stav 1.).

Iz navedenog proizlazi da je grad, kao jedinica lokalne samouprave, ovlašćen da uređuje i obezbeđuje korišćenje građevinskog zemljišta, kao i da je nadležni organ grada ovlašćen da , u skladu sa kriterijumima iz člana 77. stav 4. Zakona o planiranju i izgradnji, svojom odlukom odredi bliže kriterijume, merila, visinu, način i rokove plaćanja naknade za korišćenje građevinskog zemljišta. Ustavni sud je utvrdio da Zakon o planiranju i izgradnji ne daje ovlašćenje jedinici lokalne samouprave da svojim aktom odredi ko su obveznici naknade za korišćenje građevinskog zemljišta, jer je to pitanje uređeno odredbama člana 77. st. 1 . do 3. Zakona. Takođe, ovlašćenje jedinice lokalne samouprave, utvrđeno odredbom člana 20. tačka 8) Zakona o lokalnoj samoupravi, da uređuje i obezbeđuje vršenje poslova uređenja i korišćenja građevinskog zemljišta i utvrđuje visinu naknade za uređivanje i korišćenje građevinskog zemljišta, a na koje se donosilac osporene Odluke poziva u svom odgovoru, ne sadrži, po oceni Ustavnog suda, i ovlašćenje da jedinica lokalne samouprave propiše obveznike ove naknade.

Imajući u vidu da jedinica lokalne samouprave nije ovlašćena da svojim aktom uredi pitanje ko su obvezni ci naknade za korišćenje građevinskog zemljišta , Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Kraljeva prekoračila svoja ovlašćenja kada je osporen im članom 1. Odluk e odredila obveznike ove naknade, s obzirom na to da se radi o materiji koja je uređena zakonom. Saglasno iznetom, Ustavni sud je ocenio da osporen i član 1. Odluk e nije u saglasnosti sa zakonom.

S obzirom na to da je u toku postupka ocene zakonitosti osporenog člana 1. Odluke pravno stanje potpuno utvrđeno i da su prikupljeni podaci pružili pouzdan osnov za odlučivanje, kao i da je o spornom pitanju Ustavni sud već zauzeo stav izražen u donetoj Odluci u predmetu IUo- 131/2000 od 21. novembra 20 02. godine, Sud je, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07 i 99/11), odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Na osnovu izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2) i člana 45. tačka 4) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je odlučio kao u izreci.

Na osnovu odredbe člana 168. stav 3. Ustava, član 1. Odluke o izmenama i dopunama Odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta navedene u izreci , prestaj e da važi danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

Slični dokumenti

• IUo 69/2011: Neustavnost opštinske odluke o određivanju obveznika naknade za građevinsko zemljište
• IUl 333/2009: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti odredaba Odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta
• IUo 112/2011: Odluka Ustavnog suda o povredi prava na suđenje u razumnom roku u upravnom sporu
• IUl 155/2009: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti opštinske odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta
• IU 10/2007: Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti opštinske odluke o naknadi za korišćenje građevinskog zemljišta
• IUo 1543/2010: Ustavni sud: Odbačena inicijativa za ocenu ustavnosti naknade za građevinsko zemljište