Odluka Ustavnog suda o neustavnosti Odluke o video nadzoru grada

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da odredbe Odluke o video nadzoru grada Novog Sada, koje predviđaju finansiranje sistema naplatom naknade od vlasnika stanova i poslovnih prostora, nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom, jer lokalna samouprava ne može uvoditi finansijske obaveze bez zakonskog osnova.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-786/2010
30.05.2012.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša B. Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 30. maja 2012. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredbe člana 3. stav 4. u delu koji glasi: „ , a mogu se obezbeđivati i iz sredstava pravnih i fizičkih lica (u daljem tekstu: korisnici)“ i čl. 4. i 5. Odluke o video nadzoru grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, br. 55/09 i 32/11), nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

2. Obustavlja se postupak za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 8. Odluke o video nadzoru grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, broj 55/09).

O b r a z l o ž e nj e

Povodom inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba čl. 4, 5. i 8. Odluke o video nadzoru grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, broj 55/09), Ustavni sud je na sednici održanoj 16. juna 2011. godine doneo Rešenje IUo-786/2010 kojim je pokrenuo postupak za ocenu ustavnosti i zakonitosti navedenih odredaba Odluke. Polazeći od relevantnih ustavnih i zakonskih odredaba, Ustavni sud je ocenio da se kao sporna, osnovano mogu postaviti sledeća ustavnopravna pitanja: da li Skupština grada Novog Sada može podzakonskim aktom stvarati finansijske obaveze za građane bez njihove saglasnosti, ako za to ne postoji osnov predviđen u zakonu i sa tim u vezi; da li je povređen ustavni princip jednakosti bez diskriminacije, uvođenjem finansijske obaveze samo građanima koji su vlasnici, odnosno korisnici stanova i da li je Skupština grada Novog Sada prekoračila ovlašćenja kada je osporenim odredbama člana 8. Odluke uredila pitanja koja su Ustavom određena kao materija koja se uređuje zakonom. Navedeno Rešenje o pokretanju postupka Ustavni sud je dostavio Skupštini grada Novog Sada, kao donosiocu osporene Odluke, na odgovor.

U vezi sa Rešenjem o pokretanju postupka, Skupština grada Novog Sada je 12. avgusta 2011. godine dostavila predlog da Ustavni sud zastane sa postupkom u ovoj pravnoj stvari i omogući donosiocu osporenog akta da razmotri ustavnopravna pitanja postavljena u navedenom rešenju. Ustavni sud je na sednici od 29. septembra 2011. godine doneo Zaključak o zastajanju sa postupkom za ocenu ustavnosti i zakonitosti osporenih odredaba Odluke, radi omogućavanja donosiocu akta da do 31. decembra 2011. godine usaglasi osporenu Odluku sa Ustavom i zakonom.

Dopisom od 11. oktobra 2011. godine, Skupština grada Novog Sada je obavestila Ustavni sud da je na sednici od 23. septembra 2011. godine donela Odluku o izmenama Odluke o video nadzoru grada Novog Sada, koja je objavljena u „Službenom listu grada Novog Sada“, broj 32/11. U vezi sa predmetnim izmenama osporene Odluke jedan od inicijatora je, na traženje Ustavnog suda, podneskom obavestio Sud da izmenama i dopunama osporene Odluke nije otklonjena njena neustavnost i nezakonitost i da je Skupština grada Novog Sada neovlašćeno građanima uvela obavezu plaćanja određenog novčanog iznosa, bez njihove saglasnosti. Predložio je Sudu da utvrdi da odredbe člana 3. stav 4. i čl. 4. i 5. integralne Odluke nisu u skladu sa Ustavom i zakonom.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio sledeće:

Osporenu Odluku o video nadzoru grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, broj 55/09), donela je Skupština grada Novog Sada na sednici od 29. decembra 2009. godine, sa pozivom na odredbu člana 24. tačka 23. Statuta grada Novog Sada – prečišćeni tekst („Službeni list grada Novog Sada“, broj 43/08), kojom je propisano da Skupština, u skladu sa zakonom uređuje i obezbeđuje obavljanje komunalnih delatnosti i njihov razvoj, uređuje uslove i način organizovanja poslova u obavljanju komunalnih delatnosti, kao i druga pitanja od značaja za njihovo obavljanje. Osporenom Odlukom uređuje se održavanje sistema video nadzora grada Novog Sada, koji obuhvata opremu na površinama i u objektima koji su pod nadzorom: kamere, instalacije, komunikacioni ormani i prateća oprema, distribuirana čvorna mesta sa opremom za prenos video signala, instalacijama i pratećom opremom i kontrolni centar sa opremom za snimanje i čuvanje podataka (video zapis), video serverima, opremom za centralizovano upravljanje, kontrolu i nadzor funkcionisanja sistema, kao i pratećom opremom (član 1.). Odlukom je takođe propisano da su poslovi održavanja sistema video nadzora poslovi kojima se obezbeđuje funkcionisanje sistema video nadzora i očuvanje njegove upotrebne i realne vrednosti, odnosno njegovi redovni i vanredni pregledi, popravke, administriranja opreme, prenos i čuvanje video zapisa, vođenje odgovarajuće evidencije o obavljenim poslovima, u skladu sa standardima i propisima koji važe za određenu vrstu radova (član 2.). Saglasno odredbama člana 3. Odluke, poslove iz člana 2. ove odluke obavlja Javno komunalno preduzeće „Informatika“ Novi Sad (u daljem tekstu: Preduzeće), u skladu sa programom održavanja sistema video nadzora (u daljem tekstu: Program) (stav 1.), Program iz stava 1. ovog člana sastavni je deo godišnjeg programa poslovanja Preduzeća (stav 2.), a poslove iz člana 2. ove odluke Preduzeće je dužno da obavlja stručno i kvalitetno, u skladu sa propisanim standardima (stav 3.). Osporenim odredbama člana 4. Odluke propisano je: da se sredstva za realizaciju Programa iz člana 3. stav 1. ove odluke obezbeđuju od vlasnika, odnosno korisnika stanova (stav 1.), da mesečni iznos sredstava koji plaćaju vlasnici, odnosno korisnici stanova, po stanu, utvrđuje Gradsko veće Grada Novog Sada, (u daljem tekstu: Gradsko veće) na predlog Upravnog odbora Preduzeća (stav 2.), da se mesečni iznos sredstava iz stava 2. ovog člana iskazuje kao posebna stavka na priznanici objedinjene naplate (stav 3.). Osporenom odredbom člana 5. Odluke propisano je da su sredstva prikupljena u skladu sa članom 4. ove odluke prihod Preduzeća. Saglasno odredbama čl. 6. i 7. Odluke, nadzor nad realizacijom Programa vrši Gradska uprava za komunalne poslove (u daljem tekstu: Gradska uprava), a Preduzeće je dužno da najmanje jednom godišnje podnosi izveštaj o realizaciji Programa i utrošku sredstava za održavanje sistema video nadzora Gradskoj upravi, a Gradska uprava Gradonačelniku Grada Novog Sada i Skupštini Grada Novog Sada. Osporenim odredbama člana 8. Odluke predviđeno je: da su podaci (video zapisi) službena tajna (stav 1.), da je Preduzeće odgovorno za čuvanje i tajnost podataka (video zapisa) (stav 2.), da podatke (video zapise) može koristiti: Ministarstvo unutrašnjih poslova, pravosudni organi, Bezbednosno informativna agencija i Ministarstvo odbrane (stav 3.), i da se u drugim slučajevima podaci (video zapisi) mogu koristiti uz prethodnu saglasnost Gradskog veća (stav 4.). Odredbom člana 9. Odluke propisano je da ova odluka stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Grada Novog Sada“.

Odredbom člana 1. Odluke o izmenama Odluke o video nadzoru grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, broj 32/11) dopunjen je član 3. osnovnog teksta Odluke, tako što je dodat novi stav 4. prema kome se sredstva za realizaciju Programa iz stava 1. ovog člana obezbeđuju iz budžeta Grada Novog Sada, a mogu se obezbeđivati i iz sredstava pravnih i fizičkih lica (u daljem tekstu: korisnici). Članom 2. navedene Odluke izmenjen je osporeni član 4. osnovne Odluke i propisano je: da mesečni iznos sredstava koji plaćaju korisnici po stambenom, odnosno poslovnom objektu utvrđuje Gradsko veće Grada Novog Sada, na predlog Upravnog odbora Preduzeća (stav 1.), da ukoliko su saglasni korisnici mesečni iznos sredstava iz stava 1. ovog člana uplaćuju preko jedinstvenog računa za objedinjenu naplatu komunalno-stambenih usluga Preduzeća (stav 2.) i da se mesečni iznos sredstava iz stava 1. ovog člana iskazuje kao posebna stavka na priznanici objedinjene naplate (stav 3.). Članom 3. Odluke brisan je osporeni član 8. osnovne Odluke, dok je odredbom člana 4. Odluke propisano da ova odluka stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu Grada Novog Sada“.

Imajući u vidu da Odlukom o izmenama i dopunama osporene Odluke odredbe člana 4. Odluke u sadržinskom smislu nisu suštinski izmenjene, da osporena odredba člana 5. Odluke nije menjana, da je osporeni član 8. Odluke brisan iz osnovnog teksta Odluke, a da se jedan od inicijatora, nakon navedenih izmena, izjasnio da ostaje pri svojoj inicijativi i kao osporene naveo odredbe člana 3. stav 4. i čl. 4. i 5. Odluke, to je Ustavni sud nastavio postupak i kao osporene odredbe razmatrao odredbe člana 3. stav 4. i čl. 4. i 5. integralne Odluke o video nadzoru grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, br. 55/09 i 32/11).

Za ocenu ustavnosti osporenih odredaba Odluke relevantne su, po oceni Ustavnog suda, odredbe člana 42. Ustava Republike Srbije kojima se utvrđuje: da je zajemčena zaštita podataka o ličnosti i da se prikupljanje, držanje, obrada i korišćenje podataka o ličnosti uređuju zakonom (st. 1. i 2.); da je zabranjena i kažnjiva upotreba podataka o ličnosti izvan svrhe za koju su prikupljeni, u skladu sa zakonom, osim za potrebe vođenja krivičnog postupka ili zaštite bezbednosti Republike Srbije, na način predviđen zakonom (stav 3.). Ustavom je takođe utvrđeno: da se sredstva iz kojih se finansiraju nadležnosti Republike Srbije, autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave obezbeđuju iz poreza i drugih prihoda utvrđenih zakonom (član 91. stav 1.); da su jedinice lokalne samouprave opštine, gradovi i grad Beograd (član 188. stav 1.); da grad ima nadležnosti koje su Ustavom poverene opštini, a zakonom mu se mogu poveriti i druge nadležnosti (član 189. stav 3.); da opština preko svojih organa, u skladu sa zakonom uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti i obavlja i druge poslove određene zakonom (član 190. tač. 1. i 8.).

U vreme donošenja osporene Odluke na snazi je bio Zakon o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“, br. 16/97 i 42/98), kojim su bile određene komunalne delatnosti i uređeni opšti uslovi i način njihovog obavljanja (član 1.). Zakonom je, između ostalog, bilo propisano: da opština, grad, odnosno grad Beograd, u skladu sa ovim zakonom, uređuje i obezbeđuje uslove obavljanja komunalnih delatnosti i njihovog razvoja (član 2.); da su komunalne delatnosti delatnosti od opšteg interesa (član 3. stav 1.); da su komunalne delatnosti, u smislu ovog zakona, delatnosti proizvodnje i isporuke komunalnih proizvoda i pružanje komunalnih usluga, koji su nezamenljiv uslov života i rada građana i drugih subjekata na određenom području i da skupština opštine može, kao komunalne delatnosti odrediti i druge delatnosti od lokalnog interesa i propisati uslove i način njihovog obavljanja (član 4. st. 1. i 2.).

Navedeni Zakon je prestao da važi 2. decembra 2011. godine, kada je stupio na snagu novi Zakon o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“, broj 88/11), u odnosu na koji Ustavni sud vrši ocenu zakonitosti osporene Odluke. Važećim Zakonom određuju se komunalne delatnosti i uređuju opšti uslovi i način njihovog obavljanja (član 1.). Saglasno odredbama člana 2. Zakona, komunalne delatnosti u smislu ovog zakona, su delatnosti pružanja komunalnih usluga od značaja za ostvarenje životnih potreba fizičkih i pravnih lica kod kojih je jedinica lokalne samouprave dužna da stvori uslove za obezbeđenje odgovarajućeg kvaliteta, obima, dostupnosti i kontinuiteta, kao i nadzor nad njihovim vršenjem (stav 1.) i komunalne delatnosti su delatnosti od opšteg interesa (stav 2.). Odredbama člana 2. Zakona su taksativno nabrojane komunalne delatnosti (stav 3.), a propisano je i da skupština jedinice lokalne samoprave može kao komunalne odrediti i druge delatnosti od lokalnog interesa i propisati uslove njihovog obavljanja u skladu sa stavom 1. ovog člana (stav 5.). Saglasno odredbama člana 4. Zakona, jedinica lokalne samouprave, u skladu sa ovim zakonom, obezbeđuje organizacione, materijalne i druge uslove za izgradnju, održavanje i funkcionisanje komunalnih objekata i za tehničko i tehnološko jedinstvo sistema i uređuje i obezbeđuje obavljanje komunalnih delatnosti i njihov razvoj (stav 1.), komunalnim objektima, u smislu stava 1. ovog člana, smatraju se građevinski objekti sa uređajima, instalacijama i opremom, sama postrojenja, uređaji i instalacije i drugi objekti koji služe za pružanje komunalnih usluga korisnicima, kao i uređeno građevinsko zemljište i dobra u opštoj upotrebi koja se koriste za obavljanje komunalne delatnosti (stav 2.), jedinica lokalne samouprave uređuje u skladu sa zakonom uslove obavljanja komunalnih delatnosti, prava i obaveze korisnika komunalnih usluga, obim i kvalitet komunalnih usluga i način vršenja nadzora nad obavljanjem komunalnih delatnosti (stav 3.). Prema članu 5. stav 1. Zakona, komunalnu delatnost mogu obavljati javno preduzeće, privredno društvo, preduzetnik ili drugi privredni subjekt. Odredbama člana 13. Zakona propisano je: da skupština jedinice lokalne samouprave odlukama propisuje način obavljanja komunalne delatnosti, kao i opšta i posebna prava i obaveze vršilaca komunalne delatnosti i korisnika usluga na svojoj teritoriji, uključujući i način plaćanja cene komunalne usluge, način vršenja kontrole korišćenja i naplate komunalne usluge i ovlašćenja vršioca komunalne delatnosti u vršenju kontrole i mere koje su kontrolori ovlašćeni da preduzimaju (stav 1.); da se odluka skupštine jedinice lokalne samouprave, koja propisuje opšta i posebna prava i obaveze vršilaca komunalne delatnosti i korisnika komunalnih usluga neposredno primenjuje na sve ugovorne odnose vršilaca komunalne delatnosti sa korisnicima komunalnih usluga kao opšti uslovi poslovanja (stav 2.); da ukoliko odlukom skupštine jedinice lokalne samouprave o obavljanju komunalne delatnosti nije predviđeno zaključenje pojedinačnih ugovora između vršioca i korisnika komunalnih usluga, smatra se da je ugovorni odnos o pružanju komunalne usluge nastao započinjanjem korišćenja komunalne usluge, odnosno početkom pružanja komunalne usluge u skladu sa propisima kojima se bliže uređuje obavljanje te komunalne delatnosti (stav 3.); da obaveze korisnika komunalne usluge, uključujući i plaćanje cene komunalne usluge, nastaju započinjanjem korišćenja komunalne usluge, odnosno početkom pružanja komunalne usluge, i kada se ona koristi suprotno propisima kojima se uređuje ta komunalna delatnost (stav 4.). Saglasno odredbama člana 24. Zakona, sredstva za obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti obezbeđuju se, između ostalog, iz prihoda od prodaje komunalnih usluga i prihoda budžeta jedinice lokalne samouprave (stav 1. tač. 1) i 4)), pri čemu se komunalne delatnosti kod kojih se krajnji korisnik može utvrditi prevashodno finansiraju iz cena komunalnih usluga, a komunalne delatnosti kod kojih se krajnji korisnik ne može utvrditi finansiraju se iz budžeta jedinice lokalne samouprave, odnosno komunalne naknade (stav 2.). Načela i elementi za određivanje cena komunalnih usluga utvrđeni su odredabama čl. 26. i 27. Zakona. Odredbama člana 46. Zakona propisano je da će podzakonski propisi za sprovođenje ovog zakona biti doneti u roku od šest meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona (stav 1.) i da do stupanja na snagu propisa utvrđenih ovim zakonom ostaju na snazi propisi koji su doneti na osnovu Zakona o komunalnim delatnosti („Službeni glasnik RS“, br. 16/97 i 42/98) ako nisu u suprotnosti sa ovim zakonom (stav 2.). Saglasno odredbi člana 47. Zakona, danom njegovog stupanja na snagu prestaje da važi Zakon o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“, br. 16/97 i 42/98).

Zakonom o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07), propisano je: da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom, uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti (prečišćavanje i distribucija vode, prečišćavanje i odvođenje atmosferskih i otpadnih voda, proizvodnja i snabdevanje parom i toplom vodom, linijski gradski i prigradski prevoz putnika u drumskom saobraćaju, održavanje čistoće u gradovima i naseljima, održavanje deponija, uređivanje, održavanje i korišćenje pijaca, parkova, zelenih, rekreacionih i drugih javnih površina, javnih parkirališta, javna rasveta, uređivanje i održavanje grobalja i sahranjivanje i dr.), kao i ogranizacione, materijalne i druge uslove za njihovo obavljanje (član 20. tačka 5)). Saglasno odredbi člana 24. stav 1. Zakona, grad vriši nadležnosti opštine, kao i druge nadležnosti i poslove državne uprave, koji su mu zakonom povereni.

Zakonom o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 62/06 i 47/11) uređuje se obezbeđivanje sredstava opštinama, gradovima i gradu Beogradu za obavljanje izvornih i poverenih poslova (član 1.). Navedenim zakonom je takođe propisano: da su svi prihodi jedinice lokalne samouprave opšti prihodi budžeta jedinice lokalne samouprave i mogu se koristiti za bilo koju namenu, u skladu sa zakonom i odlukom o budžetu jedinice lokalne samouprave, sem onih prihoda čiji je namenski karakter utvrđen zakonom (član 4.); da se sredstva budžeta jedinice lokalne samouprave obezbeđuju iz izvornih i ustupljenih prihoda, transfera, primanja po osnovu zaduživanja i drugih prihoda i primanja utvrđenih zakonom (član 5.).

Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti („Službeni glasnik RS“, br. 97/08 i 104/09) uređuju se uslovi za prikupljanje i obradu podataka o ličnosti, prava lica i zaštita prava lica čiji se podaci prikupljaju i obrađuju, ograničenja zaštite podataka o ličnosti, postupak pred nadležnim organom za zaštitu podataka o ličnosti, obezbeđenje podataka, evidencija, iznošenje podataka iz Republike Srbije i nadzor nad izvršavanjem ovog zakona (član 1. stav 1.).

Kako je Ustavni sud utvrdio, donošenju osporene Odluke prethodilo je donošenje Odluke Skupštine grada Novog Sada o određivanju komunalnih delatnosti od lokalnog interesa i načinu poveravanja obavljanja komunalnih delatnosti, koja je objavljena u „Službenom listu grada Novog Sada“, broj 53/08. Navedenom Odlukom je telekomunikacioni sistem – optička, kablovska i druga telekomunikaciona infrastruktura (izgradnja, održavanje i pružanje usluga), određen kao komunalna delatnost od lokalnog interesa (član 2. tačka 17.) i propisano je da se komunalni poslovi iz okvira ove komunalne delatnosti mogu finansirati iz budžeta grada Novog Sada, iz cene usluge, donacija i drugih izvora u skladu sa zakonom (član 3. stav 2.). Rešenjem o utvrđivanju mesečnog iznosa sredstava koji plaćaju vlasnici, odnosno korisnici stanova za održavanje sistema video nadzora grada Novog Sada („Službeni list grada Novog Sada“, broj 5/10) utvrđen je mesečni iznos od 30,00 dinara po stanu, koji plaćaju vlasnici, odnosno korisnici stanova za održavanje navedenog sistema video nadzora, i to od 1. februara 2010. godine.

Polazeći od navedenog Ustavni sud je utvrdio da je grad, kao jedinica lokalne samouprave, nadležan da, u skladu sa zakonom, uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti, a da je skupština grada ovlašćena da svojim aktom uredi uslove za obavljanje komunalnih delatnosti, kako onih koje su zakonom određene kao komunalne delatnosti, tako i onih koje su kao komunalne delatnosti određene odlukom skupštine grada. Saglasno navedenom, Skupština grada Novog Sada je bila ovlašćena da kao komunalnu delatnost od lokalnog interesa odredi i delatnost video nadzora i da u okviru toga propiše prava i obaveze vršioca ove komunalne delatnosti i korisnika usluge, uključujući i način naplate cene za korišćenje komunalne usluge.

Razmatrajući ovlašćenje Skupštine grada Novog Sada da uvede finansijsku obavezu za građane po osnovu usluge video nadzora, na način kako je to propisano osporenim odredbama čl. 3. i 4. Odluke, Ustavni sud je pošao od citiranih odredaba člana 13. Zakona o komunalnim delatnostima kojima je uređen nastanak obligacionog odnosa u oblasti komunalnih delatnosti, kao i njegova obavezna sadržina koju čine odlukom skupštine jedinice lokalne samouprave propisana prava i obaveze vršioca komunalne delatnosti i korisnika komunalne usluge. Iz navedenih odredaba Zakona proizlazi da do zasnivanja obligacionog odnosa između vršioca i korisnika komunalne usluge, odnosno nastanka obaveza za korisnika usluge, uključujući i obaveze plaćanja cene komunalne usluge, dolazi zaključenjem ugovora između ovih lica ili započinjanjem korišćenja komunalne usluge, odnosno početkom njenog pružanja u skladu sa propisima kojima se bliže uređuje obavljanje te komunalne delatnosti, pa čak i kada se ova usluga koristi suprotno propisima koji je uređuju.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je utvrdio da se osporenom Odlukom predviđena obaveza plaćanja za određena pravna i fizička lica ne može dovesti u vezu sa Zakonom propisanim načinima nastanka obaveze korisnika komunalne usluge da snosi cenu ove usluge. Naime, propisujući osporenom odredbom člana 3. stav 4. Odluke da se sredstva za realizaciju programa održavanja sistema video nadzora mogu obezbeđivati i iz sredstava pravnih i fizičkih lica- korisnika, Skupština grada Novog Sada je, po oceni Ustavnog suda, uvela obavezu plaćanja posebne naknade pod nazivom „mesečni iznos sredstava“, kao cene komunalne usluge, na način suprotan odredbama člana 13. Zakona. Ovakvim propisivanjem Skupština grada Novog Sada je prekoračila svoja ovlašćenja jer je protivno zakonu ustanovila finansijsku obavezu za fizička i pravna lica i svojom odlukom uvela nove izvore prihoda koji, saglasno Ustavu, mogu biti ustanovljeni samo zakonom.

Nadalje, Ustavni sud ukazuje da deklarativno propisivanje da korisnici uplaćuju „mesečni iznos sredstava“ preko jedinstvenog računa objedinjene naplate, ukoliko su saglasni, ne čini osporenu odredbu člana 3. stav 4. Odluke zakonitom, s obzirom na Zakonom propisane načine iskazivanja saglasnosti korisnika usluge kojima se ustanovljavaju određene obaveze za njega po osnovu korišćenja komunalne usluge, uključujući i obavezu da plati cenu ove usluge. Takođe, u uslovima odsustva posebne zakonske regulative koja bi bliže uredila specifičnu delatnost video nadzora, prirodu ove delatnosti, uslove i način njenog obavljanja, Ustavni sud smatra da je ustavnopravno neprihvatljivo da se određenim građanima jednostrano, bez njihove prethodne saglasnosti uvede finansijska obaveza po ovom osnovu, pa čak i ako je ona u funkciji „zaštite imovinske sigurnosti vlasnika, odnosno korisnika stanova“, kako to ističe donosilac osporene Odluke u svom odgovoru.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je ocenio da odredba člana 3. stav 4. Odluke, u delu koji glasi: „ , a mogu se obezbeđivati i iz sredstava pravnih i fizičkih lica (u daljem tekstu: korisnici)“, nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

Na osnovu tumačenja osporenih odredaba člana 3. stav 4. i člana 4. stav 1. Odluke, utvrđeno je da su pojmom „korisnici“, obuhvaćena pravna i fizička lica koja su vlasnici, odnosno korisnici stambenog ili poslovnog objekta, te da je za njih utvrđena obaveza da plaćaju održavanje sistema video nadzora, odnosno opreme na površinama i u objektima koji su pod nadzorom. Osporenom Odlukom nisu utvrđene površine i objekti koji su pod nadzorom, međutim iz sadržine Odluke o Programu investicionih aktivnosti Javnog komunalnog preduzeća „Informatika“ Novi Sad za 2012. godinu („Službeni list grada Novog Sada“, broj 51/11), proizlazi da su predmet video nadzora javne površine i objekti od značaja za grad Novi Sad koji obuhvataju dvorišta objekata osnovnih i srednjih škola, predškolskih ustanova i dečija igrališta, raskrsnice i trgove. Ovakvim propisivanjem obaveze za vlasnike, odnosno korisnike stambenih i poslovnih objekata zanemareno je razgraničenje komunalnih delatnosti na one čije obavljanje finansiraju krajnji korisnici iz cene komunalne usluge, od onih koje se finansiraju iz budžeta jedinice lokalne samouprave jer se krajnji korisnik ne može utvrditi, što je, po oceni Suda, nesaglasno sa zakonom. Naime, takvo razgraničenje načina finansiranja komunalnih delatnosti uslovljeno je prirodom dobara na kojima se vrši komunalna delatnost. Imajući u vidu da su predmet komunalne delatnosti video nadzora dobra u opštoj upotrebi, kakav karakter imaju raskrsnice i trgovi, i javne površine u koje spadaju dvorišta školskih i predškolskih ustanova i dečija igrališta, propisujući finansiranje komunalne delatnosti video nadzora iz „mesečnog iznosa sredstava“, kao cene ove komunalne usluge, Skupština grada Novog Sada je, po oceni Suda, utvrdila način finansiranja koji nije u skladu sa odredbama člana 24. Zakona o komunalnim delatnostima, što osporeni član 4. Odluke u ovom delu čini nezakonitim.

Takođe, s obzirom na izložene razloge neustavnosti i nezakonitosti osporene odredbe člana 3. stav 4. Odluke kojom se određuju subjekat i predmet obaveze, Sud je kao neustavne i nezakonite ocenio i ostale odredbe osporenog člana 4. Odluke, kojima je predviđeno da navedeni „mesečni iznos sredstava“ utvrđuje Gradsko veće grada Novog Sada i uređen način plaćanja ovih sredstava, iz razloga što se u ovom slučaju radi o ovlašćenju za utvrđivanje iznosa i načina naplate jedne neustavno i nezakonito uvedene obaveze za vlasnike, odnosno korisnike stambenih i poslovnih objekata.

Imajući u vidu da je osporena odredba člana 5. Odluke, kojom se utvrđuje da su sredstva prikupljena u skladu sa članom 4. ove odluke prihod Javno komunalnog preduzeća „Informatika“, u pravnoj i logičkoj vezi sa odredbama osporenog člana 4. Odluke, Ustavni sud je utvrdio i da ova odredba Odluke nije u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

Ocenjujući ustavnosti i zakonitosti odredaba osporenog člana 8. Odluke, kojima je bilo propisano da su podaci (video zapisi) službena tajna i određeni subjekti ovlašćeni za njihovo korišćenje, Sud je pošao od odredbe člana 92. stav 2. Ustava kojom se utvrđuje da se prikupljanje, držanje, obrada i korišćenje podataka o ličnosti uređuju zakonom. S tim u vezi, Ustavni sud je ocenio da se osnovano moglo postaviti pitanje prekoračenja ovlašćenja Skupštine grada Novog Sada da svojom odlukom uredi ova pitanja koja su Ustavom određena kao materija koja se uređuje zakonom. Međutim, donošenjem Odluke o izmenama i dopunama osporene Odluke, osporeni član 8. je brisan iz osnovnog teksta Odluke, čime je, po oceni Suda, osporena Odluka u ovom delu usaglašena sa Ustavom i zakonom. Kako je na izloženi način u toku postupka pred Ustavnim sudom osporena Odluka u navedenom delu usaglašena sa Ustavom i zakonom, a Ustavni sud nije ocenio da zbog posledica neustavnosti i nezakonitosti treba doneti odluku zbog toga što nisu otklonjene posledice neustavnosti ili nezakonitosti, Sud je, saglasno odredbi člana 57. tačka 1) Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07 i 99/11), obustavio postupak za ocenu ustavnosti i zakonitosti osporenih odredaba člana 8. Odluke.

Na osnovu izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tač. 1) i 4) i člana 46. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu i odredbe člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, br. 24/08, 27/08 i 76/11), Ustavni sud je odlučio kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredbe Odluke o video nadzoru Grada Novog Sada navedene u tački 1. izreke prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka Ustavnog suda o neustavnosti Odluke o video nadzoru grada

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti