Odluka o inicijativi za ocenu ustavnosti lokalne odluke o oglašavanju

Kratak pregled

Ustavni sud odbacuje inicijativu za ocenu ustavnosti i zakonitosti Odluke o oglašavanju na teritoriji grada Beograda. Sud je utvrdio da pravni osnov za donošenje ove odluke postoji u važećem Zakonu o planiranju i izgradnji, te da suprotni navodi inicijatora nisu osnovani.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-790/2010
08.11.2012.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije Vesna Ilić Prelić, Katarina Manojlović Andrić, dr Olivera Vučić, dr Goran Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, na osnovu člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 8. novembra 2012. godine, doneo je

R E Š E Nj E

Odbacuje se inicijativ a za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Odluke o oglašavanju na teritoriji grada Beograda (''Službeni list grada Beograda'', br. 29/07, 34/09 i 16/10).

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Odluke o oglašavanju na teritoriji grada Beograda (''Službeni list grada Beograda'', br. 29/07, 34/09 i 16/10). U inicijativi se navodi da je osporena Odluka, počev od 11. septembra 2009. godine nezakonita, odnosno da je neustavna, jer je suprotna članu 195. Ustava. Naime, inicijator ukazuje da je 10. septembra 2007. godine Skupština grada Beograda, na osnovu tada važećeg člana 98. Zakona o planiranju i izgradnji (''Službeni glasnik RS'', br. 47/03 i 34/06) donela osporenu Odluku, kao i da je danom stupanja na snagu ove odluke (19. septembar 2007. godine), prestao da važi član 27. Odluke o opštem uređenju grada (' 'Službeni list grada Beograda'', br. 32/87...29/07), koji je do tada regulisao postavljanje svetlećih firmi. Polazeći od navedenog, inicijator smatra da su osporenom Odlukom nezakonito obuhvaćena i isticanja poslovnog imena (firme) na sopstvenim vratima ili fasadi sopstvenog objekta, jer je navedenim članom 98. Zakona o planiranju i izgradnji regulisano postavljanje montažnih objekata na javnim površinama. Inicijator takođe ističe da je stupanjem na snagu novog Zakona o planiranju i izgradnji (''Službeni glasnik RS'', br. 72/09, 81/09, 64/10 i 24/11), 11. septembra 2009. godine, prestao da važi prethodni Zakon o planiranju i izgradnji, a time je, po mišljenju inicijatora , prestao i pravni osnov za osporenu Odluku.

Skupština grada Beograda u odgovoru ističe da je ovlašćenje za donošenje osporene Odluke, koje je bilo sadržano u članu 98. prethodno važećeg Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine, predviđeno i važećim Zakonom o planiranju i izgradnji iz 2009. godine, i to u članu 146. ovog zakona. Saglasno navedenom, donosilac osporene Odluke smatra da pravni osnov za ovu odluku nije prestao, odnosno da nije osnovan navod podnosioca inicijative da osporena Odluka egzistira u pravnom poretku bez pravnog osnova. U pogledu materije koja je uređena osporenom Odlukom, donosilac akta ističe da je, saglasno odredbama člana 2. tač. 1, 4. i 10. i čl. 24. do 29. Zakona o oglašavanju (''Službeni glasnik RS'', broj 79/05), osporenom Odlukom predviđeno da isticanje poslovnog imena predstavlja vid oglašavanja za sopstvene potrebe, a da se postavljanje objekata, odnosno sredstava za oglašavanje na površinama koje nisu javne vrši uz saglasnost vlasnika, odnosno korisnika te površine i pod uslovima i na način iz čl. 24. i 25. navedenog zakona (tj. na osnovu dozvole nadležnog organa, na način kojim se obezbeđuje sigurnost pešaka, motornih vozila i drugih učesnika u saobraćaju, zaštita kulturno-istorijskih spomenika i dobara od opšteg interesa i čuva i unapređuje izgled grada, odnosno naseljenog mesta).

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio:

Skupština grada Beograda je donela Odluku o oglašavanju na teritoriji grada Beograda na sednici održanoj 10. septembra 2007. godine, na osnovu člana 98. Zakona o planiranju i izgradnji (''Službeni glasnik RS'', br. 47/03 i 34/06), člana 31. Statuta grada Beograda (''Službeni list grada Beograda'', br. 14/04, 30/04 i 19/05), a u vezi sa odredbama Zakona o oglašavanju (''Službeni glasnik RS'', broj 79/05). Ovom odlukom uređuju se uslovi i način postavljanja objekata i sredstava za oglašavanje na otvorenom prostoru na teritoriji grada Beograda (član 1. stav 1.), dok je oglašavanje, u smislu ove odluke, definisano kao obaveštavanje preko posebno izrađenih objekata za oglašavanje i drugih objekata i sredstava, kojima se preporučuje proizvod, usluga i druga aktivnost ili daje drugo obaveštenje ili preporuka sa ciljem da je primalac prihvati ili koristi (član 1. stav 2.). Članom 4. osporene Odluke predviđeno je da je oglašavanje za sopstvene potrebe isticanje poslovnog imena i oglašavanje koje, u skladu sa ovom odlukom, vrši pravno lice, preduzetnik i fizičko lice, radi reklamiranja sopstvenih proizvoda, usluga i drugih aktivnosti ili prikupljanja ponuda, obaveštavanja i sl. Odredbama čl. 5. do 11. Odluke su određeni objekti i sredstva za oglašavanje, dok je odredbom člana 48. propisano da s tupanjem na snagu ove odluke prestaju su da važe, između ostalog, i odredbe čl. 27. do 30. Odluke o opštem uređenju grada, kojima je bilo regulisano postavljanje svetlećih firmi, svetlećih reklama i osvetljavanja poslovnih prostorija i drugih obejekata, ali samo u delu koji se odnosio na oglašavanje u smislu osporene Odluke.

Ustavom Republike Srbije utvrđeno je: da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje, između ostalog, sistem lokalne samouprave (član 97. tačka 3.); da opština, preko svojih organa, u skladu sa zakonom uređuje i obezbeđuje obavljanje i razvoj komunalnih delatnosti (član 190. stav 1. tačka 1.); da skupština opštine donosi opšte akte iz svoje nadležnoasti (član 191. stav 2.); da statuti, odluke i svi drugi opšti akti autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave moraju biti saglasni sa zakonom (član 195. stav 2.).

Zakonom o oglašavanju (''Službeni glasnik RS'', broj 79/05) propisano je: da pojedini izrazi upotrebljeni u ovom zakonu imaju sledeća značenja – oglašavanje je obaveštavanje preko oglasnog sredstva kojim se preporučuje oglašivač, njegova aktivnost, proizvod, usluga ili druga preporuka sa ciljem da je primalac kome je upućena prihvati ili koristi, da je oglašivač pravno lice, preduzetnik ili fizičko lice čije poslovno ime, ličnost, aktivnost, proizvod ili uslugu preporučuje oglasna poruka , te da je otvoreni prostor javna površina kao i druga površina na kojoj se mogu postavljati oglasna sredstva (član 2. tač. 1), 4) i 10)); da se oglašavanje na otvorenom prostoru vrši na način kojim se obezbeđuje sigurnost pešaka, motornih vozila i drugih učesnika u saobraćaju, zaštita kulturno-istorijskih spomenika i dobara od opšteg interesa i očuvanje i unapređenje izgleda grada, odnosno naselje nog mesta (član 24.); da se na javnim površinama oglasni pano može postaviti na osnovu dozvole nadležnog organa, da nadležni organ može da odbije izdavanje dozvole iz stava 1. ovog člana, ako utvrdi da bi postavljanje oglasnog panoa na javnoj površini ugrozilo sigurnost pešaka, motornih vozila i drugih učesnika u saobraćaju i zaštitu kulturno-istorijskih spomenika i dobara od opšteg interesa ili narušilo očuvanje i unapređenje izgleda grada, odnosno naseljenog mesta (član 25.); da je o glašavanje na plakatu postavljenom na javnoj površini dozvoljeno - ako je plakat postavljen na javnoj površini koja je za te namene određena odlukom opštine, grada ili organizacije koja upravlja javnom površinom , a ako je za postavljanje plakata na javnoj površini potrebna dozvola opštine, grada, odnosno organizacije koja upravlja javnom površinom, po pribavljanju te dozvole i ako je odlukom opštine, grada, odnosno organizacije za upravljanje javnom površinom određeno slobodno mesto za postavljanje svakog pojedinačnog plakata na određenoj javnoj površini i vreme za koje se plakat može postaviti, po pribavljanju te dozvole (član 26.); da se postavljanje ostalih oglasnih sredstava na otvorenom prostoru, kao što su stubovi, baloni, stajališta javnog prevoza, ekrani, elektronski displeji, svetleća slova i dr. vrši se na način i pod uslovima iz člana 25. ovog zakona (član 29.).

Odredbom člana 146. Zakona o planiranju i izgradnji (''Službeni glasnik RS'', br. 72/09, 81/09, 64/10 i 24/11) propisano je da postavljanje i uklanjanje manjih montažnih objekata privremenog karaktera na površinama javne namene (kiosci, letnje i zimske bašte, tezge i drugi pokretni mobilijar), spomenika i spomen obeležja na površinama javne namene, balon hala sportske namene, nadstrešnica za sklanjanje ljudi u javnom prevozu i plovećih postrojenja na vodnom zemljištu, obezbeđuje i uređuje jedinica lokalne samouprave.

Zakonom o finansiranju lokalne samouprave (''Službeni glasnik RS'', br. 62/06, 47/11 i 93/12 ) propisano je: da se lokalne komunalne takse mogu uvoditi za - isticanje firme na poslovnom prostoru, korišćenje reklamnih panoa, uključujući i isticanje i ispisivanje firme van poslovnog prostora na objektima i prostorima koji pripadaju jedinici lokalne samouprave (kolovozi, trotoari, zelene površine, bandere i sl.) (član 15. stav 1. tač. 1) i 2)); da lokalna komunalna taksa za korišćenje reklamnih panoa, uključujući i isticanje i ispisivanje firme van poslovnog prostora na objektima i prostorima koji pripadaju jedinici lokalne samouprave (kolovozi, trotoari, zelene površine, bandere i sl.) na godišnjem nivou za pravna lica i preduzetnike ne može biti veća od 20% odgovarajućih iznosa utvrđenih u članu 15a st. 2, 3. i 4. ovog zakona, zavisno od toga da li su razvrstani u velika, srednja i mala pravna lica i preduzetnike i zavisno od delatnosti koje obavljaju, da preduzetnici i mala pravna lica (osim preduzetnika i pravnih lica koja obavljaju delatnosti bankarstva , osiguranja imovine i lica , proizvodnje i trgovine naftom i derivatima nafte , proizvodnje i trgovine na veliko duvanskim proizvodima, proizvodnje cementa , poštanskih, mobilnih i telefonskih usluga , elektroprivrede, kazina, kockarnica, kladionica, bingo sala i pružanja kockarskih usluga i noćnih barova i diskoteka), koji imaju godišnji prihod do 50.000.000 dinara, ne plaćaju lokalnu komunalnu taksu iz stava 1. ovog člana (član 15b); da firma, u smislu ovog zakona, jeste svaki istaknuti naziv ili ime koje upućuje na to da pravno ili fizičko lice obavlja određenu delatnost, da ako se na jednom poslovnom objektu nalazi više istaknutih firmi istog obveznika, taksa se plaća samo za jednu firmu, da se za svaku firmu istaknutu van poslovnog objekta plaća taksa za svaku istaknutu firmu (član 16.).

Iz citiranih odredaba Ustava i zakona proizlazi da je jedinica lokalne samouprave ovlašćena da svojim opštim aktom utvrdi uslove i način postavljanja objekata i sredstava za oglašavanje na otvorenom prostoru na svojoj teritoriji, saglasno Zakonu o oglašavanju i Zakonu o planiranju i izgradnji, a sa ciljem uspostavljanja i održavanja komunalnog reda na svojoj teritoriji. Pravni osnov za donošenje ovakve odluke sadržan je u odredbama Zakona o planiranju i izgradnji, kojima je propisano da jedinica lokalne samouprave uređuje i obezbeđuje postavljanje i uklanjanje manjih montažnih objekata privremenog karaktera na površinama javne namene (član 146. Zakona), a u vezi sa Zakonom o oglašavanju, jer se oglašavanje vrši postavljanjem posebno izrađenih objekata za oglašavanje, drugih objekata i sredstava kojima se preporučuje određeni proizvod ili usluga, odnosno neka druga aktivnost. Isto ovlašćenje jedinica lokalne samouprave imala je i na osnovu člana 98. Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine, koji je bio na snazi u vreme donošenja osporene Odluke. Saglasno navedenom, Ustavni sud konstauje da Skupština grada Beograda ima ovlašćenje da svojim aktom uredi pitanja koja se odnose na uslove i način postavljanja objekata i sredstava za oglašavanje na otvorenom prostoru na teritoriji grada Beograda i da nisu tačni navodi inicijatora da je prestankom važenja Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine, prestao pravni osnov za uređenje ovih pitanja na nivou grada Beograda, jer je za uređenje određenih pitanja na nivou grada Beograda od značaja postojanje zakonskog ovlašćenja za njihovo regulisanje , a ne preambula osporene Odluke i ono što je u njoj navedeno. Naime, od sadržine preambule osporene Odluke ne zavisi njen opstanak u pra vnom poretku, već od činjenice da li je promenom, odnosno donošenjem novog Zakona o planiranju i izgradnji, u odnosu na prethodni zakon koji je bio osnov za davanje o vlašćenja za uređenje određenih pitanja iz oblasti oglašvanja, to ovlašćenje ostalo ili je ukinuto. Kako navedeno ovlašćenje nije ukinuto, već je propisano i Zakonom o planiranju i izgradnji iz 2009. godine, to znači da Skupština grada Beograda ima ovlašćenje za uređenje pitanja koja su predmet osporene Odluke i da nije prestao pravni osnov za uređenje ovih pitanja na nivou grada Beograda.

U pogledu navoda inicijatora da je osporenom Odlukom nezakonito obuhvaćeno i isticanj e poslovnog imena (firme) na sopstvenim vratima ili fasadi sopstvenog objekta , zato što su danom stupanja na snagu osporene Odluke prestale da važe odredbe člana 27. Odluke o opštem uređenju grada, kojima je do tada bilo regulisao postavljanje svetlećih firmi, Ustavni sud najpre ukazuje da članom 27. Odluke o opštem uređenju grada nije bilo regulisano samo postavljanje svetlećih firmi, već i postavljanje svetlećih reklama, kao i da pravni osnov za donošenje osporene Odluke nije bio samo tada važeći član 98. Zakona o planiranju i izgradnji iz 2003. godine (član 146. Zakona o planiranju i izgradnji iz 2009. godine), kojim je regulisano postavljanje montažnih objekata na javnim površinama, već da je uređenje ove materije izvršeno saglasno Zakonu o oglašavanju, čijim odredbama čl. 24. do 29. su uređena pitanja oglašavanja na otvorenom prostoru. Kako je i oglašavanje za sopstvene potrebe vid oglašavanja, Ustavni sud nalazi da je Skupština grada Beograda bila ovlašćena da na propisani način uredi ovo pitanje.

Polazeći od izloženog, Ustavni sud smatra da podnetom inicijativom nisu potkrepljene tvrdnje da ima osnova za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti osporene Odluke o oglašavanju na teritoriji grada Beograda, pa je saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, inicijativu odbacio kao neprihvatljiv u.

Saglasno iznetom, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 2) i člana 46. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu, rešio kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odluka o inicijativi za ocenu ustavnosti lokalne odluke o oglašavanju

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti