Odbacivanje inicijative za ocenu ustavnosti sistematizacije radnih mesta u ministarstvu

Kratak pregled

Ustavni sud odbacio je inicijativu za ocenu ustavnosti i zakonitosti Pravilnika o sistematizaciji radnih mesta u Ministarstvu ekonomije. Utvrđeno je da propisivanje pravne struke kao uslova za radno mesto turističkog inspektora ne predstavlja diskriminaciju niti povredu Ustava.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-899/2010
21.02.2013.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije Vesna Ilić Prelić, dr Marija Draškić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, na osnovu člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 21. februara 2013. godine, doneo

R E Š E Nj E

Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 92, redni broj 204 i člana 95. Pravilnika o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u Ministarstvu ekonomije i regionalnog razvoja , br oj 110-00-249/2009-02 od 28. decembra 2009. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 92, redni broj 204 i člana 95. Pravilnika o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u Ministarstvu ekonomije i regionalnog razvoja , br oj 110-00-249/2009-02 od 28. decembra 2009. godine. U inicijativi se navodi da se propisivanjem vrste visoke stručne spreme (pravna struk a) za obavljanje poslova radnog mesta "turističkog inspektora", lica sa visokom stručnom spremom drugih smerova dovode u neravnopravan položaj, jer ne mogu da konkurišu za navedeno radno mesto. Osporenim Pravilnikom se, po mišljenju podnosioca inicijative, dovode u pitanje i odredbe čl. 21, 60. i 196. Ustava Republike Srbije, kao i odredbe čl. 7, 9, 11, 133. i 134. Zakona o državnim službenicima.

U odgovoru donosioca akta navodi se, pored ostalog, da je Ministarstvo ekonomije i regionalnog razvoja kao organ državne uprave imalo zakonsku obavezu da izvrši smanjenje broja zaposlenih i donese akt o sistematizaciji radnih mesta u skladu sa članom 9. Zakona o određivanju maksimalnog broja zaposlenih u republičkoj administraciji. Iz navedenih razloga u Sektoru turističke inspekcije ukupan broj zaposlenih je smanjen, kao što je smanjen i broj zaposlenih u Odeljenju turističke inspekcije Niš. Navodi se, takođe, da je prilikom donošenja Pravilnika u dokumentacionoj osnovi predviđeno da stupi na snagu po dobijanju saglasnosti Vlade narednog dana od dana objavljivanja na oglasnoj tabli Ministarstva kako bi se u odgovarajućem roku, u skladu sa zakonom , izvršilo raspoređivanje državnih službenika i nameštenika na radna mesta predviđena pravilnikom.

U prethodno sprovedenom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je osporeni Pravilnik o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u Ministarstvu ekonomije i regionalnog razvoja doneo ministar, na osnovu člana 43. stav 2. Zakona o državnim službenicima (" Službeni glasnik RS", br. 79/05 i 101/07), člana 46. i 170. Zakona o državn oj upravi ("Službeni glasnik RS", br. 79/05, 81/05-ispravka, 83/05, 64/07, 67/07-ispravka, 116/08 i 104/09), člana 4. stav 2. Uredbe o načelima za unutrašnje uređenje i sistematizaciju radnih mesta u ministarstvima, posebnim organizacijama i službama Vlade ("Službeni glasnik RS", br. 81/07-prečišćen tekst i 69/08), člana 4. Uredbe o razvrstavanju radnih mesta i merilima za opis radnih mesta državnih službenika ("Službeni glasnik RS", br. 117/05, 108/08 i 109/09), člana 3. Uredbe o razvrstavanju radnih mesta nameštenika ("Službeni glasnik RS", broj 5/06 i 30/06), člana 5. stav 2. i člana 14. stav 2. Uredbe o upravnim okruzima ("Službeni glasnik RS", broj 15/06). Ovim pravilnikom utvrđuju se unutrašnje jedinice, njihov delokrug i međusobni odnos; rukovođenje unutrašnjim jedinicama; ovlašćenja i odgovornosti rukovodioca unutrašnjih jedinica; način saradnje organa sa drugim organima i organizacijama; broj državnih sektora i državnih službenika na položaju i opis njihovih poslova; broj radnih mesta po svakom zvanju za državne službenike i svakoj vrsti radnih mesta za nameštenike; naziv radnih mesta, opisi poslova radnih mesta i zvanja, odnosno vrste u koje se radno mesto razvrstava, potreban broj državnih službenika i nameštenika za sva radna mesta i uslovi za zaposlenje na svakom radnom mestu, kao i unutrašnj e uređenje i sistematizacija radnih mesta organa uprave u sastavu Ministarstva ekonomije i regionalnog razvoja (u daljem tekstu: Ministarstvo) (član 1.).

Osporenom odredbom člana 92. redni broj 204, sistematizovano je radno mesto "turistički inspektor-kordinator za jablanički, pirotski, pčinjski, kosovski i kosovsko-pomoravski upravni okrug", tako što je predviđeno da turistički inspektor objedinjava i učestvuje u poslovima najsloženije inspekcijske kontrole koja se obavlja na teritoriji koju kordinira i po potrebi van nje, podnosi izveštaje o efektima inspekcijskog nadzora, pruža stručna uputstva u vršenju poslova inspekcijskog nadzora i u realizaciji saradnje sa drugim nadležnim organima i organizacijama u sprovođenju inspekcijskog nadzora, prati stanje u oblasti turističke i ugostiteljske delatnosti i predlaže organizovanje zajedničkih kontrola sa inspektorima drugih unutrašnjih jedinica i u cilju efektnijeg otklanjanja problema i stara se o ravnomernoj zastupljenosti inspekcijskog nadzora, prati i kontroliše namensko trošenje sredstava dodeljenih za projekat razvoja turizma na teritoriji kojoj koordinira, stara se o ujednačenosti rada i učestvuje u realizaciji projekta unapređenja i usavršavanja rada inspektora, sarađuje sa drugim inspekcijskim organima i koordinira organizovanim zajedničkim akcijama, obavlja i druge poslove po nalogu šefa odseka. Kao uslov za obavljanje navedenih poslova predviđeno je stečeno visoko obrazovanje iz pravne nauke na studijama drugog stepena (diplomske akademske studije – master, specijalističke akademske studije, specijalističke strukovne studije) , odnosno na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine, najmanje pet godina radnog iskustva u st ruci, položen državni stručni ispit i poznavanje rada na računaru. Prema osporenom članu 95, ovaj pravilnik stupa na snagu po dobijanju saglasnosti Vlade, narednog dana od dana objavljivanja na oglasnoj tabli Ministarstva.

Odredbama Ustava Republike Srbije u odnosu na koje je tražena ocena ustavnosti osporenih odredaba Pravilnika, utvrđeno je: da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki, da svako ima pravo na jednaku zakonsku zaštitu bez diskriminacije, kao i da je zabranjena svaka diskriminacija neposredn a ili posredn a, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla rođenja, veroispovesti, političkog ili drugog uverenja, imovinog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta (član 21. st. 1. do 3.); da se jemči pravo na rad, u skladu sa zakonom, da svako ima pravo na slobodan izbor rada, kao i da su svima, pod jednakim uslovima, dostupna sva radna mesta (član 60. st. 1. do 3.); da se zakoni i svi drugi opšti akti objavljuju pre stupanja na snagu, kao i da zakoni i drugi opšti akti stupaju na snagu najranije osmog dana od dana objavljivanja i mogu da stupe na snagu ranije samo ako za to postoje naročito opravdani razlozi utvrđeni prilikom njihovog donošenja (član 196. st. 1. i 4 .).

Za ocenu ustavnosti osporenog akta od značaja su i odredbe Ustava kojima je utvrđeno: da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje organizaciju, nadležnost i rad republičkih organa (član 97. tačka 16.); da je državna uprava samostalna, vezana Ustavom i zakonom, a za svoj rad odgovorna je Vladi, da poslove državne uprave obavljaju ministarstva i drugi organi državne uprave određeni zakonom, da se poslovi državne uprave i broj ministarstava određuje zakonom, kao i da unutrašnje uređenje ministarstva i drugih organa državne uprave i organizaciju propisuje Vlada (član 136 .).

Zakonom o državnoj upravi („Službeni glasnik RS”, br. 79/05, 101/07 i 95/10) propisano je da inspekcijski m nadzorom organi državne uprave ispituj u sprovođenje zakona i drugih propisa neposrednim uvidom u poslove i postupanje fizičkih i pravnih lica i zavisno od rezultata nadzora izriču mere na koje su ovlašćeni, a inspekcijski nadzor se utvrđuje posebnim zakonom (član 18 .).

Zakonom o državnim službenicima („Službeni glasnik RS”, br. 79/05, 81/05, 83/05, 64/07, 67/07, 116/08 i 104/09) propisano je: da se radna mesta državnih službenika dele na položaje i na izvršilačka radna mesta u zavisnosti od složenosti poslova, ovlašćenja i odgovornosti (član 32. stav 1.); da se izvršilačka radna mesta razvrstavaju po zvanjima u zavisnosti od složenosti i odgovornosti poslova, potrebnih znanja i s posobnosti i uslova rada (član 35. stav 2.), a zvanja su viši savetnik, samostalni savetnik, savetnik, mlađi savetnik, saradnik, mlađi saradnik, referent i mlađi referent (član 35. stav 3.); da se u zvanju samostalnog savetnika rade složeni poslovi koji zahtevaju posebno specijalističko znanje i iskustvo , analitičke sposobnosti, samostalan rad bez nadzora pretpostavljenog i donošenje odluka u složenim slučajevima uz samo opšta u smerenja i uputstva pretpostavljenog (član 37. stav 1.); da za rad na poslovima u zvanju samostalnog savetnika državni službenik mora da ima stečeno visoko obrazovanje na studijama drugog stepena (diplomske akademske studije – master, specijalističke akademske studije, specijalističke strukovne studije), odnosno na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine i najmanje pet godina radnog iskustva u struci (član 37. stav 2 .); da se uredbom Vlade koja važi za organe državne uprave, službe Vlade, sudove, javna tužilaštva i Republičko javno pravobranilaštvo razvrstavaju položaji i radna mesta rukovodilaca užih unutrašnjih jedinica, određuju poslovi koji se rade u svakom od zvanja i propisuju merila za opis poslova radnih mesta u pravilniku o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta (član 44. stav 1.); da se radna mesta, potreban broj državnih službenika na svakom radnom mestu i uslovi za rad na svakom radnom mestu u državnom organu određuju pravilnikom o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u državnom organu (u daljem tekstu: pravilnik) (član 46.).

Iz navedenih odredaba zakona sledi da vrsta i smer stručne spreme za obavljanje inspekcijskih poslova mogu biti utvrđeni posebnim zakonom kojim se uređuje oblast društvenih odnosa u kojoj se obavljaju ti poslovi, odnosno podzakonskim aktom ili drugim propisima. U konkretnom slučaju Zakonom o turizmu („Službeni glasnik RS”, br. 36/09, 88/10, 99/11 i 93/12) u članu 118. stav 2. propisano je da inspekcijski nadzor nad primenom ovog zakona vrši Ministarstvo preko turističkih inspektora, ali nisu utvrđeni stručna sprema i smer struke za obavljanje poslova turističke inspekcije. To znači, da je u konkretnom slučaju osporenom odredbom Pravilnika bilo moguće predvideti kao uslov za obavljanje poslova turističkog inspektora – koordinatora stečeno visoko obrazovanje iz pravne nauke. U situaciji kada Zakonom o turizmu , kao posebnim zakonom u ovoj oblasti odnosa , nije bliže određen smer stručne spreme za obavljanje poslova turističkog inspektora, pitanje koje je postavljeno u inicijativi da li je ovako utvrđen smer visoke stručne spreme odgovarajući za navedene poslove tiče se ocene celishodnosti odredaba osporenog opšteg akta , za koju Ustavni sud nije nadležan , prema odredbama člana 167. Ustava.

Osporenom odredbom Pravilnika se ne dovode u pitanje ustavni principi o zabrani diskriminacije i pravu na rad i slobodan izbor rada iz odredaba čl. 21. i 60. Ustava iz razloga što je navedeno radno mesto dostupno svima koji ispunjavaju uslove koji su propisani za obavljanje poslova navedenog radnog mesta. Osim toga, princip jednakosti na koji se poziva podnosilac inicijative nema značenje apstraktnog pojma koji se podjednako odnosi na različite pravne subjekte, već garantuje jednakost samo u okviru iste kategorije pravnih subjekata. Ustavni sud posebno ukazuje da se predviđeni uslovi u Pravilniku za obavljanje poslova turističkog inspektora isključivo odnose na zapošljavanje novih lica, dakle ne menjaju zatečene situacije vezane za obavljanje navedenih poslova od strane postojećih zaposlenih koji su raspoređeni u odeljenjima Sektora turističke inspekcije.

U pogledu osporavanja člana 95. Pravilnika, kojim je predviđeno njegovo stupanje na snagu narednog dana od dana objavljivanja na oglasnoj tabli Ministarstva, a po dobijanju saglasnosti Vlade, Ustavni sud ukazuje da u konkretnoj situaciji nema povrede ustavnog principa iz člana 196. stav 4. Ustava, s obzirom na okolnost da je u dokumentacijoj osnovi za donošenje osporenog akta izražena potreba da se u odgovarajućem roku u skladu sa zakonom, izvrši raspoređivanje državnih službenika i nameštenika na radna mesta predviđena Pravilnikom.

Na ovaj način je Ustavni sud konstatovao da je donosilac akta u postupku njegovog donošenja utvrdio da postoje naročito opravdani razlozi zbog kojih se opredelio da akt stup i na snagu pre isteka roka od osam dana, kako je to utvrđeno članom 196. Ustava.

Imajući u vidu navedeno, Ustavni sud je stanovišta da iznetim razlozima osporavanja nije potkrepljena tvrdnja da ima osnova za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti osporenog Pravilnika, pa je saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS”, br. 109/07 i 99/11), inicijativu odbacio.

Polazeći od izloženog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 2) i člana 46. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Rešenje kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Odbacivanje inicijative za ocenu ustavnosti sistematizacije radnih mesta u ministarstvu

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti