Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti odredaba gradske odluke o držanju životinja

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da odredbe Odluke grada Smedereva, koje za držanje kućnih ljubimaca u stanovima zahtevaju saglasnost skupštine stanara, nisu u saglasnosti sa zakonom. Ovaj uslov nije predviđen ni Zakonom o održavanju stambenih zgrada niti Zakonom o dobrobiti životinja.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-915/2012
29.01.2015.
Beograd

Ustavni sud, u sastavu: predsednik Vesna Ilić Prelić i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, dr Dragiša B. Slijepčević, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnov u člana 167. stav 1. tačka 3 . Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 29. januara 2015. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredbe člana 8. stav 1, u delu koji glasi: „i uz saglasnost Skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova“ i člana 45. tač. 4. i 16. Odluke o uslovima držanja, postupanja i zaštite domaćih životinja na teritoriji grada Smedereva („Službeni list grada Smedereva“, broj 1/12) , nisu u saglasnosti sa zakonom.

2. Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredaba člana 35, člana 38. stav 1, člana 40. st. 3. do 5. i člana 45. tač. 17. i 22. Odluke iz tačke 1.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredaba člana 8. stav 1, člana 35, člana 38. stav 1, člana 40. st. 3. do 5. i člana 45. tač. 17. i 22. Odluke navedene u tački 1. izreke. Inicijator smatra da odredba člana 8. stav 1. Odluke, u delu kojim je propisana saglasnost skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova, za držanje određenih životinja u stanovima, u objektima višeporodičnog stanovanja, nije u saglasnosti sa Zakonom o dobrobiti životinja koji držanje životinje ne ograničava „brojem i potpisima komšija nego postojanjem ili nepostojanjem zakonskih uslova za držanje životinja“, te da jedina ograničenja mogu biti samo u „uslovima za život životinje u vlasničkom stanu, bez nametanja drugih obaveza“; da član 35. Odluke „treba precizirati navođenjem datuma usvajanja i broja službenog lista grada Smederevo u kome je objavljen“ Program kontrole i smanjenja populacije napuštenih pasa i mačaka; da u članu 38. Odluke treba „brisati reči agresivne“ i „stare“ jer Zakon o dobrobiti životinja ne poznaje ove termine, a da je članom 15. navedenog zakona dozvoljeno životinju lišiti života „samo ako je kućni ljubimac neizlečivo bolestan“; da se odredba člana 15. tačka 6) Zakona, „koja govori“ o lišavanju životinje života ukoliko bi njeno puštanje na slobodu predstavljalo opasnost za ljude, druge životinje i životnu sredinu, ne može primeniti na kućne ljubimce jer oni „ne žive na javnim površinama, na slobodi“, te da je „dozvoljeno postupanje sa uhvaćenim, neobeleženim, napuštenim psima i mačkama samo njihovo hvatanje, zbrinjavanje u prihvatilištima i udomljavanje fizičkim licima“; da su odredbe člana 40. st. 3. do 5. Odluke u suprotnosti sa odredbama člana 46. Zakona o veterinarstvu, odredbama člana 7. Zakona o dobrobiti životinja i „svim članovima ovog zakona koji se odnose na eksperimentalne životinje“, kao i da se ovim članom Odluke „nastoji legalizovati nezakonito dvostruko naplaćivanje usluga hvatanja, prevoza i čuvanja životinja, jer su te usluge već naplaćene iz gradskog budžeta po ugovoru između grada Smedereva i zoohigijenske službe, da je dvostruko naplaćivanje istog posla nesaglasno sa Zakonom o radu i radnim odnosima - Ustavni sud će najbolje znati sa kojim zakonom, ali da obični građani smatraju i osećaju da duplo naplaćivanje jednog posla nije po zakonu“; da treba brisati tačku 17. člana 45. Odluke, kojom je zabranjeno hraniti životinje na javnim površinama, iz razloga što „zadire u način na koji građanin troši svoju zakonito stečenu imovinu“ i da se ovakvim načinom trošenja imovine ne krše prava i slobode drugih lica; da bi trebalo izmeniti odredbu tačke 22. istog člana Odluke, tako da umesto reči: „ove odluke“, stoje reči: „Zakona o dobrobiti životinja“.

U odgovoru na navode iz inicijative koji je dostavilo Javno pravobranilaštvo grada Smedereva se, pored ostalog, ističe: da je odredbom člana 8. stav 1. Odluke „dato neotuđivo pravo drugim vlasnicima stanova da davanjem ili uskraćivanjem saglasnosti svojim neposrednim susedima mogu da se slože ili ne slože da vlasnici u stanu drže psa ili mačku, koji potencijalno mogu da ugroze njihov mir (bukom, širenjem neprijatnih mirisa i dr.)“; da su vlasnici stanova „ujedno i suvlasnici na delovima zajedničkih prostorija i imaju pravo da većinom glasova, u skladu sa zakonom, odlučuju o načinu korišćenja tog prostora, što ujedno znači i odluku o pravu kretanja i prolaska životinja kroz delove zgrada u zajedničkoj svojini (stepenišni prostor, hodnici, liftovi, haustori i sl.)“; da je članom 34. Zakona o održavanju stambenih zgrada predviđeno da će se kazniti fizičko lice ako koristi stan na način kojim se ometaju ostali korisnici u mirnom korišćenju posebnih delova zgrade, da je članom 20. tačka 26) Zakona o lokalnoj samoupravi, lokalnim samoupravama dato pravo „da u svojim okvirima, podzakonskim aktima, a u skladu sa Zakonom, uređuju i organizuju vršenje poslova u vezi sa držanjem i zaštitom domaćih životinja“; da je Zakonom o stanovanju predviđeno da se „stambene zgrade koriste u skladu sa njihovom namenom“ i „opštinama povereno da propisuju kućni red u stambenim zgradama na svojoj teritoriji“ (član 6. st. 1. i 3.), te da osporena Odluka očigledno ima „zakonsko uporište u gore pomenutim propisima“; da je Program kontrole i smanjenja populacije napuštenih životinja na teritoriji grada Smedereva usvojen 2012. godine, a da je u osporenom članu 35. Odluke pomenut „samo formulacijom“; da je „netačna konstatacija“ da Zakon o dobrobiti životinja ne poznaje termine „agresivna i stara“ životinja koji su propisani osporenim članom 38. Odluke, s obzirom na to da je odredbama člana 15. tog zakona predviđena eutanazija starih životinja (tačka 2.) i onih koje predstavljaju opasnost za ljude, druge životinje i životnu sredinu (tačka 6.), što upućuje na „agresivne“ životinje; da je osporeni član 40. Odluke u potpunosti izmenjen tako da ne sadrži osporena rešenja; da, kada su u pitanju navodi inicijatora o odredbi člana 45. tačka 17. Odluke, Zakon o dobrobiti životinja ne predviđa i ne podržava slobodno kretanje životinja bez nadzora njihovih vlasnika, „pa prema tome ne razmatra i ne podržava samovoljno hranjenje ovih životinja na javnim površinama“.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je konstatovao da je osporenu Odluku o uslovima držanja, postupanja i zaštite domaćih životinja na teritoriji grada Smedereva („Službeni list grada Smedereva“, broj 1/12) donela 23. januara 2012. godine Skupština grada Smedereva pozivajući se, pored ostalog, na odredbe člana 2. stav 3. tačka 14. Zakona o komunalnim delatnostima („Službeni glasnik RS“, broj 88/11), člana 3. stav 2. i čl. 54. i 66. Zakona o dobrobiti životinja („Službeni glasnik RS“, broj 41/09), člana 46. Zakona o veterinarstvu („Službeni glasnik RS“, br. 91/05 i 30/10) i člana 20. stav 1. tačka 26), člana 32. stav 1. tačka 6), a u vezi sa članom 66. stav 3. Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07). Odlukom se propisuju uslovi i način držanja, hvatanja, oduzimanja, smeštaja, zbrinjavanja, čuvanja i zaštite domaćih životinja, kao i postupak neškodljivog uklanjanja leševa uginulih domaćih životinja na teritoriji grada Smedereva (član 1.), a kao domaće životinje, u smislu ove odluke, određeni su, pored ostalog, psi i mačke, ukrasne i egzotične životinje raznih vrsta (član 2.). Odredbama člana 3. osporene Odluke određena je obaveza vlasnika ili držaoca domaćih životinja da držanje, uzgoj, čuvanje, nadzor, negu, ishranu, higijenske uslove, lečenje, zaštitu i dobrobit domaćih životinja obezbedi u skladu sa zakonskim odredbama, koji su propisani za svaku vrstu životinja posebno, na način kojim se obezbeđuje zaštita životne okoline od zagađenja bilo koje vrste, kao i potpuna zaštita od uznemiravanja trećih lica (stav 1.) i propisani su slučajevi u kojima se vlasniku ili držaocu životinje može naložiti njeno uklanjanje ili u kojima se ona može oduzeti od vlasnika ili držaoca u postupku propisanom ovom odlukom (stav 2.). Osporenom Odlukom je takođe propisan način postupanja vlasnika ili držalaca domaćih životinja ako posumnjaju da je životinja obolela od neke zarazne bolesti (član 4.) i zabranjeno je držanje domaćih životinja na bilo koji način koji predstavlja zlostavljanje životinje, odnosno postupanje ili nepostupanje sa životinjama kojim se namerno ili iz nehata izaziva njihova patnja, bol, strah, stres, teskoba i ugrožava njihova genetska celina, mentalno i telesno zdravlje ili izaziva smrt (član 5.).

Odredbama Poglavlja II osporene Odluke (čl. 6. do 31.) uređeno je držanje domaćih životinja i propisano je, pored ostalog, da uslovi i način držanja domaćih životinja zavise od vrste stambenog objekta i područja grada Smedereva u kome se stambeni objekat nalazi, a kao stambeni objekti su određeni i objekti višeporodičnog stanovanja (član 6. stav 1. i stav 2. tačka 1.) i utvrđen je način držanja domaćih životinja u zavisnosti od njihove vrste i područja grada Smedereva u kome se drže (član 7.). Osporenom odredbom člana 8. stav 1. Odluke, koja je sistematizovana u Poglavlju II tačka 1. Odluke (čl. 8. do 21.) kojom je uređeno držanje pasa i mačaka na teritoriji grada Smedereva, propisano je da u objektima višeporodičnog stanovanja u jednom stanu mogu da se drže psi i mačke, egzotične i ukrasne životinje raznih vrsta, isključivo pod uslovima iz čl. 3, 4. i 5. ove odluke i uz saglasnost skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova.

Osporeni čl. 35, 38. i 40. Odluke sistematizovani su u Poglavlju IV Odluke (čl. 34. do 44.) kojim su, u smislu člana 34. Odluke, uređena pitanja u vezi sa smeštanjem pasa i mačaka (u daljem tekstu: životinje) koji se zateknu na javnoj površini, suprotno odredbama ove odluke, ili su oduzeti od vlasnika ili držaoca, po nalogu Komunalne inspekcije ili Komunalne policije, u posebno izgrađen i uređen objekat za smeštaj životinja (u daljem tekstu: Prihvatilište), od strane Službe zoohigijene. Osporenim članom 35. Odluke propisano je da se životinje iz člana 32. ove odluke (uhvaćeni i oduzeti psi i mačke lutalice i oni koji su oduzeti po nalogu komunalnog inspektora ili komunalnog policajca), posle prijema i boravka od 15 dana u karantinskom delu, smeštaju u odgovarajući deo Prihvatilišta, posle čega se prema njima postupa u skladu sa Programom kontrole i smanjenja populacije napuštenih pasa i mačaka (u daljem tekstu: Program). Osporenom odredbom člana 38. stav 1. Odluke određeno je da se agresivne, neizlečivo bolesne i stare životinje, posle roka provedenog u karantinu, odnosno lečilištu, eutanaziraju na odgovarajući human način, u skladu sa Programom. Osporenim odredbama člana 40. Odluke predviđeno je da se nakon isteka roka iz čl. 35. i 38. ove odluke, uhvaćeni i oduzeti psi i mačke mogu ustupiti naučno-istraživačkim i drugim ustanovama, pravnom ili fizičkom licu, uz naknadu troškova hvatanja, prevoza i čuvanja, uz prethodnu saglasnost veterinarskog inspektora (stav 3.), da psi i mačke iz stava 3. ovog člana, pre ustupanja moraju da budu pregledani, vakcinisani, kastrirani, odnosno sterilisani i obeleženi na odgovarajući način (stav 4.) i da će se oduzeti i uhvaćeni psi ili mačke, u slučaju da se ne ustupe, eutanazirati savremenim metodama i na human način, pod nadzorom veterinarskog i komunalnog inspektora, a u skladu sa Programom iz člana 35. ove odluke (stav 5.).

Osporenim odredbama člana 45. Odluke, koji je sistematizovan u Poglavlju V Odluke kojim su propisane „Mere zabrane“, zabranjeno je: hranjenje pasa, mačaka, golubova i drugih životinja na javnim površinama, kao i ostavljanje hrane u navedene svrhe (tačka 17.) i ubijanje životinja, osim u slučajevima i na način određen odredbama ove odluke (tačka 22.).

Odredbom člana 1. Odluke o izmeni Odluke o uslovima držanja, postupanja i zaštite domaćih životinja na teritoriji grada Smedereva („Službeni list grada Smedereva“, broj 16/12) izmenjen je osporeni član 40. Odluke i propisano je da nad psima i mačkama koji se smeštaju u Prihvatilište mora da se izvrši dezinfekcija i dehelmintizacija prilikom prijema i otpuštanja (stav 1.), da psi i mačke smešteni u prihvatilište moraju redovno da se hrane i poje (stav 2.) i da psi i mačke iz stava 1. ovog člana, pri udomljavanju, moraju da budu pregledani, vakcinisani, kastrirani odnosno sterilisani i obeleženi na odgovarajući način (stav 3.).

Polazeći od činjenice da je osporena odredba člana 8. stav 1. sistematizovana u Poglavlju Odluke kojim je uređeno držanje domaćih životinja na području grada Smedereva, Ustavni sud je u razmatranju osnovanosti navoda inicijatora o nezakonitosti ove odredbe pošao od ovlašćenja jedinice lokalne samouprave iz odredbe člana 20. tačka 26) Zakona o lokalnoj samoupravi („Službeni glasnik RS“, broj 129/07) kojom je propisano da opština, preko svojih organa, u skladu s Ustavom i zakonom, uređuje i organizuje vršenje poslova u vezi sa držanjem i zaštitom domaćih i egzotičnih životinja. Zakonom je takođe propisano da se odredbe ovog zakona koje se odnose na opštinu, primenjuju i na grad, ako ovim zakonom nije drukčije određeno (član 23. stav 4.).

Imajući u vidu da je odredbom člana 8. stav 1. Odluke, u osporenom delu, predviđena saglasnost skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova, za držanje pasa i mačaka, egzotičnih i ukrasnih životinja raznih vrsta u stanovima, u objektima višeporodičnog stanovanja, Ustavni sud smatra da su za odlučivanje o zakonitosti navedene odredbe Odluke od značaja i odredbe Zakona o održavanju stambenih zgrada („Službeni glasnik RS“, br. 44/95, 46/98, 1/01-USRS, 101/05-dr. zakon, 27/11-US i 88/11), kojima je utvrđeno: da upravljanje stambenom zgradom, u smislu ovog zakona, jeste staranje o održavanju stambene zgrade kao celine i zajedničkih delova u zgradi, odlučivanje o obezbeđivanju i korišćenju finansijskih sredstava za održavanje, o načinu korišćenja zajedničkih delova zgrade i o drugim pitanjima od značaja za održavanje stambene zgrade (član 10.); da stambena zgrada ima svojstvo pravnog lica u pravnim poslovima koji se odnose na održavanje i korišćenje stambene zgrade (član 11. stav 1.); da se u stambenoj zgradi obrazuje skupština zgrade koju čine svi vlasnici stanova i drugih posebnih delova zgrade (član 12. stav 1.); da skupština zgrade obavlja sledeće poslove - donosi program održavanja zgrade, odlučuje o načinu organizovanja radova na održavanju zgrade, donosi odluke o izvođenju radova na održavanju zgrade, usvaja godišnji izveštaj o realizaciji programa održavanja zgrade, utvrđuje visinu i način obezbeđivanja sredstava za održavanje zgrade, određuje uslove i način održavanja reda u zgradi, odlučuje o osiguranju zgrade, uređuje način korišćenja zajedničkih delova zgrade i odlučuje o poboljšanju uslova stanovanja u zgradi i o drugim pitanjima u vezi sa održavanjem i upravljanjem zgradom, u skladu sa zakonom (član 14. stav 1. tač. 1) do 9)).

Ustavni sud je, takođe, imao u vidu i odredbe Zakona o dobrobiti životinja („Službeni glasnik RS“, broj 41/09), kojima je propisano: da se ovim zakonom uređuje dobrobit životinja, prava, obaveze i odgovornosti pravnih i fizičkih lica, odnosno preduzetnika, za dobrobit životinja, postupanje sa životinjama i zaštita životinja od zlostavljanja, zaštita dobrobiti životinja pri lišavanju života, držanju, uzgoju, prometu, prevozu, klanju i sprovođenju ogleda na životinjama, kao i druga pitanja od značaja za zaštitu dobrobiti životinja (član 1.); da pravo da drži i uzgaja životinje imaju pravno i fizičko lice, odnosno preduzetnik, koji ispunjavaju uslove za držanje i uzgoj životinja u skladu sa ovim zakonom (član 6. stav 1.); da je vlasnik, odnosno držalac kućnog ljubimca dužan da obezbedi kućnom ljubimcu brigu, negu i smeštaj, u skladu sa vrstom, rasom, polom, starošću, kao i fizičkim i biološkim specifičnostima i potrebama u ponašanju i zdravstvenom stanju kućnog ljubimca (član 53. stav 1.) i da je vlasnik, odnosno držalac kućnih ljubimaca, dužan da pravilnim držanjem i drugim merama i sredstvima spreči da kućni ljubimci ugroze ljude i okolinu (član 55. stav 2.).

Iz citirane odredbe člana 20. tačka 26) Zakona o lokalnoj samoupravi proizlazi, prema shvatanju Ustavnog suda, da je opština ovlašćena da svojim opštim aktom uredi uslove i način držanja i zaštite domaćih i egzotičnih životinja, u skladu s Ustavom i zakonom. S obzirom na ovako određenu nadležnost opštine u vezi sa pitanjima držanja domaćih životinja, Ustavni sud smatra da su za razmatranje odredbe člana 8. stav 1. Odluke, u delu u kome je osporena njena zakonitost, od značaja i sledeće, sa njom povezane, odredbe Odluke kojima je propisano: da je, pored ostalog, zabranjeno držanje životinja na način koji bi predstavljao povredu odredaba člana 6. stav 2. ove odluke (tj. s obzirom na vrstu stambenih objekata u kojima se drže domaće životinje, uključujući i objekte višeporodičnog stanovanja), kao i da je zabranjeno držanje pasa i mačaka u objektima višeporodičnog stanovanja, sa više stambenih jedinica, bez saglasnosti skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova (član 45. tač. 4. i 16.) ; da se za postupanje suprotno navedenim zabranama, fizičkom licu može izreći novčana kazna za prekršaj (član 49. tačka 2.) i da j e vlasnik ili držalac psa iz člana 8. ove odluke dužan da u roku od 30 dana od dana njenog stupanja na snagu, pribavi saglasnost skupštine zgrade ili većine vlasnika stanova (član 51. stav 2.). Polazeći od navedenog, Ustavni sud nalazi da iz osporene odredbe člana 8. stav 1. Odluke nedvosmisleno proizlazi da saglasnost skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova, predstavlja uslov za držanje pasa i mačaka, egzotičnih i ukrasnih životinja raznih vrsta u stanovima, u objektima višeporodičnog stanovanja na području grada Smedereva, na čije propisivanje je Skupština grada Smedereva bila ovlašćena Zakonom o lokalnoj samoupravi.

Međutim, kako uslovi za držanje životinja, u smislu odredbe člana 20. tačka 26) Zakona o lokalnoj samoupravi, moraju da budu propisani u skladu sa zakonom, Ustavni sud je ceneći zakonitost odredbe člana 8. stav 1. Odluke, u osporenom delu, pošao od citiranih odredaba člana 14. stav 1. Zakona o održavanju stambenih zgrada kojima su određeni poslovi koje obavlja skupština zgrade u upravljanju stambenom zgradom. Imajući u vidu da odredbama člana 14. stav 1. Zakona o održavanju stambenih zgrada nije utvrđeno da skupština zgrade daje saglasnost za držanje domaćih životinja u stanovima, Ustavni sud je utvrdio da je propisivanjem navedene saglasnosti, na način kako je to učinjeno osporenom odredbom člana 8. stav 1. Odluke, Skupština grada Smedereva odredila uslov za držanje određenih domaćih životinja u stanovima, u objektima višeporodičnog stanovanja na području grada Smedereva, koji nije u s kladu sa Zakonom. Ustavni su ukazuje da se davanje navedene saglasnosti od strane skupštine zgrade, odnosno većine vlasnika stanova, ne može smatrati njihovim odlučivanjem o načinu korišćenja „zajedničkih prostorija u zgradi i o pravu kretanja i prolasku životinja kroz delove zgrada u zajedničkoj svojini (stepenišni prostor, hodnici, liftovi, haustori i sl.)“, kako to smatra donosilac osporene Odluke, a u smislu odredbe člana 14. stav 1. tačka 8) Zakona o održavanju stambenih zgrada, s obzirom na to da je osporenom odredbom člana 8. stav 1. Odluke uređeno držanje određenih domaćih životinja u stanovima, kao posebnim delovima stambene zgrade, a ne njihovo držanje u zajedničkim prostorijama stambene zgrade, koje se i dalje koriste prema njihovoj nameni. Ustavni sud takođe konstatuje da saglasnost skupštine zgrade, odnosno većine vlasnika stanova, nije ni Zakonom o dobrobiti životinja, kao propisom kojim se uređuju pitanja koja su od značaja za dobrobit životinja i njihovu zaštitu, predviđena kao uslov za držanje određenih domaćih životinja u stanovima. Saglasno iznetom, Ustavni sud je utvrdio da odredba člana 8. stav 1, u delu koji glasi: „i uz saglasnost Skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova“ Odluke, nije u saglasnosti sa zakonom . Nadalje, imajući u vidu da zbog propisane zabrane držanja pasa, mačaka i golubova u objektima porodičnog stanovanja, sa više stambenih jedinica, bez saglasnosti svih stanara, odnosno zabrane držanja pasa i mačaka u objektima višeporodičnog stanovanja bez saglasnosti skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova , odredbe člana 45. tač. 4. i 16. Odluke čine pravnu i logičku celinu sa delom odredbe člana 8. stav 1. Odluke čiju je nezakonitost Ustavni sud utvrdio, Sud je, iz već iznetih razloga, ocenio da ni ove odredbe Odluke ne mogu opstati u pravnom poretku. Saglasno iznetom, Ustavni sud je odlučio kao u tački 1. izreke.

Kako je u toku postupka ocene zakonitosti osporen e odredbe člana 8. stav 1. i odredaba člana 45. tač. 4. i 16. Odluke pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružili su pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni s ud je, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11 i 18/13 - Odluka US), odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Razmatrajući osporenu odredbu člana 38. stav 1. Odluke kojom je određeno da se agresivne, neizlečivo bolesne i stare životinje, posle roka provedenog u karantinu, odnosno lečilištu, eutanaziraju na odgovarajući human način, u skladu sa Programom, Ustavni sud je imao u vidu odredbe člana 15. Zakona o dobrobiti životinja kojima je, pored ostalog, propisano da se životinja može lišiti života na human način ako je, pored ostalog, dostigla starost pa joj otkazuju osnovne životne funkcije i ako životinja ne može da se prilagodi uslovima smeštaja, a njeno puštanje na slobodu predstavlja opasnost za ljude, druge životinje i životnu sredinu (tač. 2) i 6)). Polazeći od navedenog, Ustavni sud je zaključio da su očigledno neosnovane tvrdnje inicijatora da „Zakon o dobrobiti životinja ne poznaje termin agresivne i stare životinje“ i da je „članom 15. Zakona dozvoljeno životinju lišiti života samo ako je kućni ljubimac neizlečivo bolestan“. S obzirom na izneto, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu, odbacio inicijativu za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredbe člana 38. stav 1. Odluke, rešavajući kao u tački 2. izreke.

Kada su u pitanju navodi inicijatora o tome da kućni ljubimci „ne žive na javnim površinama, na slobodi“, te stoga ne mogu biti lišeni života u slučaju utvrđenom odredbom člana 15. tačka 6) Zakona, tj. u slučaju kada bi njihovo puštanje na slobodu predstavljalo opasnost za ljude, druge životinje i životnu sredinu, te da je iz navedenih razloga „dozvoljeno postupanje sa uhvaćenim, neobeleženim, napuštenim psima i mačkama samo njihovo hvatanje, zbrinjavanje u prihvatilištima i udomljavanje fizičkim licima“, Ustavni sud ukazuje da kako ovi navodi ne sadrže ustavnopravne razloge osporavanja zakonitosti odredbe člana 38. stav 1. Odluke, već predstavljaju subjektivno mišljenje inicijatora o primeni navedene zakonske odredbe, to nije ni razmatrao njihovu osnovanost.

U vezi sa osporenim odredbama člana 40. Odluke kojima su bili propisani uslovi pod kojima se uhvaćeni i oduzeti psi i mačke smešteni u prihvatilište mogu ustupiti naučno-istraživačkim i drugim ustanovama, pravnom ili fizičkom licu (stav 3.), način postupanja sa ovim životinjama pre njihovog ustupanja (stav 4.) i u slučaju kada se ne ustupe (stav 5.), Ustavni sud je utvrdio da se, u smislu navoda i razloga podnosioca inicijative, inicijativom dovodi u pitanje saglasnost odredbe člana 40. stav 3. Odluke sa odredbama Zakona o dobrobiti životinja u delu u kome je bilo propisano ustupanje životinja iz prihvatilišta naučno-istraživačkim ustanovama, a sa odredbama „Zakona o radu i radnim odnosima“ u delu u kome je bilo predviđeno da se ustupanje ovih životinja vrši uz naknadu troškova njihovog hvatanja, prevoza i čuvanja. S tim u vezi, Ustavni sud konstatuje da je odredbama Zakona o dobrobiti životinja propisano da ogled na životinjama mogu obavljati pravna i fizička lica koja su upisana u Registar za oglede na životinjama, koji vodi Ministarstvo i da se u Registar lica za oglede na životinjama, pored lica iz stava 1. ovog člana, upisuju i pravna i fizička lica, odnosno preduzetnici, koji se bave držanjem, reprodukcijom i prometom oglednih životinja koja ispunjavaju uslove iz stava 2. ovog člana, a radi evidentiranja oglednih životinja (član 33. st. 1. i 3.), da se ogled može sprovoditi samo na životinjama koje su u vlasništvu, odnosno posedu lica iz člana 33. st. 1. i 3. ovog zakona (član 37. stav 1.) i da se ogled na životinjama ne sme sprovoditi u slučaju napuštenih životinja, odnosno životinja iz prihvatilišta (član 42. tačka 4)).

Polazeći od navedenog, Ustavni sud ukazuje da bi se osnovano moglo postaviti pitanje zakonitosti odredbe člana 40. stav 3. Odluke u delu u kome je bilo propisano ustupanje pasa i mačaka iz prihvatilišta naučno-istraživačkim ustanovama, imajući u vidu da je prema stavu Ustavnog suda iznetom u Odluci IUo-1448/2010 od 28. novembra 2012. godine („Službeni glasnik RS“, broj 7/13), „svrha takvog ustupanja životinja iz prihvatilišta naučno-istraživačkim ili drugim sličnim ustanovama, upravo sprovođenje ogleda na životinjama, jer je to predmet njihove delatnosti“, a što je odredbom člana 42. tačka 4) Zakona o dobrobiti životinja izričito zabranjeno. Međutim, kako je osporeni član 40. Odluke u potpunosti izmenjen Odlukom o izmeni Odluke o uslovima držanja, postupanja i zaštite domaćih životinja na teritoriji grada Smedereva („Službeni list grada Smedereva“, broj 16/12), tako da više nije predviđena mogućnost ustupanja životinja iz prihvatilišta, čime je odredba člana 40. stav 3. Odluke u osporenom delu usaglašena sa Zakonom, kao i da za vreme svog važenja nije proizvela štetne posledice zbog kojih bi bilo osnova da Ustavni sud donese utvrđujuću odluku, Sud je ocenio da nisu ispunjene pretpostavke za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti navedene odredbe Odluke. Ustavni sud je takođe utvrdio da se tvrdnje inicijatora o nesaglasnosti odredbe člana 40. stav 3. Odluke, u delu u kome je bilo predviđeno da se ustupanje životinja iz prihvatilišta vrši uz naknadu troškova njihovog hvatanja, prevoza i čuvanja, sa „Zakonom o radu i radnim odnosima, odnosno da će Ustavni sud najbolje znati sa kojim zakonom“, ne zasnivaju na ustavnopravno utemeljenim razlozima njenog osporavanja, već na subjektivnom mišljenju i „osećaju“ inicijatora da „duplo naplaćivanje jednog posla nikako nije po zakonu“. Imajući u vidu da iznete tvrdnje inicijatora nemaju ustavnopravnu težinu i zasnovanost, Sud je konstatovao da nisu ispunjene pretpostavke za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredbe člana 40. stav 3. Odluke ni u delu kojim je bilo uređeno plaćanje određene naknade kod ustupanja životinja iz prihvatilišta.

Kada su u pitanju odredbe st. 4. i 5. člana 40. Odluke, Ustavni sud je ocenio da, kako je inicijator osporio saglasnost ovih odredaba Odluke sa odredbama člana 7. Zakona o dobrobiti životinja i člana 46. Zakona o veterinarstvu („Službeni glasnik RS“, br. 91/05, 30/10 i 93/12), kojim su propisani poslovi koje, u smislu ovog zakona, obavlja zoohigijenska služba, bez navođenja konkretnih ustavnopravnih razloga osporavanja njihove zakonitosti, nisu ispunjene pretpostavke za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti ni ovih odredaba člana 40. Odluke.

Polazeći od navedenog, Ustavni sud je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu, odbacio inicijativu za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti osporenih odredaba člana 40. st. 3. do 5. Odluke i odlučio kao u tački 2. izreke.

U pogledu ocene zakonitosti odredbe člana 45. tačka 17. Odluke kojom je zabranjeno hranjenje pasa, mačaka, golubova i drugih životinja na javnim površinama, kao i ostavljanje hrane u navedene svrhe, Ustavni sud je utvrdio da je Skupština grada Smedereva postupila u granicama ovlašćenja iz člana 20. tačka 26) Zakona o lokalnoj samoupravi kada je predvidela takvo rešenje u Odluci, s obzirom na to da zakonsko ovlašćenje skupštine grada da svojim aktom, u skladu s Ustavom i zakonom, uredi uslove i način držanja i zaštite domaćih životinja sadrži, prema shvatanju Suda, i ovlašćenje skupštine grada da propiše i eventualne zabrane u vezi sa držanjem i zaštitom navedenih životinja. S obzirom na izneto, Ustavni sud je našao da razlozima iznetim u inicijativi nije potkrepljena tvrdnja da ima osnova za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredbe člana 45. tačka 17. Odluke , pa je inicijativu u ovom delu odbacio, saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu i rešio kao u tački 2. izreke.

Povodom osporavanja odredaba člana 35. i člana 45. tačka 22. Odluke, Ustavni sud je utvrdio da se u inicijativi ne ukazuje na nesaglasnost navedenih odredaba sa zakonom, već se predlaže izmena i dopuna ovih odredaba i kako bi one, po mišljenju podnosioca inicijative, trebalo da glase. S tim u vezi, Ustavni sud ukazuje na to da, polazeći od svoje nadležnosti utvrđene članom 167. Ustava Republike Srbije, nije nadležan da odlučuje o izmeni ili dopuni konkrektnih rešenja propisanih aktom jedinice lokalne samouprave, te je, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 1) Zakona o Ustavnom sudu, odbacio inicijativu u delu koji se odnosi na odredbe člana 35. i člana 45. tačka 22. Odluke, zbog nenadležnosti da po njoj postupa. Saglasno iznetom, Ustavni sud je odlučio kao u tački 2. izreke.

Polazeći od izloženog, a na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tačka 4), člana 46. tačka 5), člana 47. stav 1. tačka 1) i stav 2. Zakona o Ustavnom sudu i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredbe člana 8. stav 1, u delu koji glasi: „i uz saglasnost Skupštine stanara zgrade, odnosno većine vlasnika stanova“ i člana 45. tač. 4. i 16. Odluke navedene u tački 1. izreke prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Vesna Ilić Prelić

Odluka Ustavnog suda o nezakonitosti odredaba gradske odluke o držanju životinja

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti