Odluka o neustavnosti i nezakonitosti odluka o uvođenju samodoprinosa

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da su neustavne i nezakonite odluke opštine Malo Crniće o uvođenju samodoprinosa. Zakon propisuje da se takva odluka donosi tajnim glasanjem na referendumu, a ne javnim izjašnjavanjem građana uz potpis, kako je opština propisala.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-938/2010
19.06.2012.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik dr Dragiša B. Slijepčević i sudije dr Olivera Vučić, dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 19. juna 2012. godine, doneo

 

O D L U K U

 

Utvrđuje se da nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom:

- Odluka o uvođenju samodoprinosa na području naselja Salakovac za period od uvođenja tekuće 2009. godine do 31. maja 2014. godine („Službeni glasnik opštine Malo Crniće“, broj 2/09);

- Odluka o obliku i načinu neposrednog izjašnjavanja građana naselja Salakovac o uvođenju samodoprinosa broj 016-2/09 od 10. marta 2009. godine („Službeni glasnik opštine Malo Crniće“, broj 1/09).

 

O b r a z l o ž e nj e

 

Ustavnom sudu je podneta inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti i nezakonitosti odluka navedenih u izreci. Inicijatori navode da je osporenom Odlukom o obliku i načinu neposrednog izjašnjavanja građana naselja Salakovac o uvođenju samodoprinosa broj 016-2/09 od 10. marta 2009 godine („Službeni glasnik opštine Malo Crniće“, broj 1/09) predviđeno da će se neposredno izjašnjavanje građana za uvođenje samodoprinosa izvršiti ličnim izjašnjavanjem, uz potpis, kao i da će se, radi sprovođenja izjašnjavanja uz potpis obrazovati komisija. Nakon sprovedenog postupka ličnog izjašnjavanja građana naselja Salakovac potpisivanjem spiska u periodu od 1. aprila 2009. godine do 30. aprila 2009. godine, za koju se izjasnilo 58% građana Mesne zajednice Salakovac, doneta je osporena Odluka o uvođenju samodoprinosa na području naselja Salakovac za period od uvođenja tekuće 2009. godine do 31. maja 2014. godine. Inicijatori smatraju da su osporene odluke nesaglasne sa odredbama Zakona o finansiranju lokalne samouprave i Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi, koje propisuju da odluku o uvođenju samodoprinosa donose građani referendumom, pa su, samim tim, osporene odluke su nesaglasne i sa Ustavom.

U odgovoru na inicijativu se, pored ostalog, navodi da je odredbom člana 26. stav 2. Statuta opštine Malo Crniće ("Službeni glasnik opštine Malo Crniće", broj 12/08) predviđeno da odluku o uvođenju samodoprinosa građani mogu da donesu i ličnim izjašnjavanjem uz potpis, te da je osporenom Odlukom o obliku i načinu neposrednog izjašnjavanja građana naselja Salakovac o uvođenju samodoprinosa uređen postupak ličnog izjašnjavanja građana po pravilima po kojima se sprovodi referendum sa izjavama građana, analogno glasačkim listićima, s tim što se izjašnjavanje sprovodi u određenom vremenskom intervalu. Skupština opštine je obaveštena da je izjašnjavanje sprovedeno izjavama birača, a ne „na određenom spisku na kome su se birači potpisivali“, a Komisija za sprovođenje postupka je bila dužna da obezbedi pravilnost i tajnost ličnog izjašnjavanja građana.

U sprovedenom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je osporenu Odluku o obliku i načinu neposrednog izjašnjavanja građana naselja Salakovac o uvođenju samodoprinosa („Službeni glasnik opštine Malo Crniće“, broj 1/09), donela Skupština opštine Malo Crniće 10. marta 2009. godine, na osnovu člana 32. stav 1. tačka 7) Zakona o lokalnoj samoupravi, člana 20. stav 1. Zakona o finansiranju lokalne samouprave i člana 40. stav 1. tačka 8. Statuta opštine Malo Crniće. Ovom odlukom je predviđeno: da će se o predlogu Odluke o uvođenju samodoprinosa na području naselja Salakovac za period od uvođenja tekuće 2009. godine do 30. maja 2014. godine građani izjašnjavati neposredno, ličnim izjašnjavanjem uz potpis (čl. 1. i 2.); da se obrazuju komisija i odbori za sprovođenje postupka neposrednog izjašnjavanja i njihove nadležnosti (čl. 3. do 5.); da se postupak ličnog izjašnjavanja građana sprovodi od 1. aprila 2009. godine do 30. aprila 2009. godine, i to tako što odbori omogućavaju izjašnjavanje svim građanima u svojim domaćinstvima odnosno stanovima (član 6.).

Osporenu Odluku o uvođenju samodoprinosa na području naselja Salakovac za period od uvođenja tekuće 2009. godine do 31. maja 2014. godine („Službeni glasnik opštine Malo Crniće“, broj 2/09) doneli su građani naselja Salakovac, neposrednim ličnim izjašnjavanjem u vremenu od 1. aprila 2009. godine do 30. aprila 2009. godine, a Savet Mesne zajednice Salakovac je 9. maja 2009. godine proglasio da je navedena Odluka doneta.

Ustavom Republike Srbije je utvrđeno: da se poslovi jedinice lokalne samouprave finansiraju iz izvornih prihoda jedinice lokalne samouprave, budžeta Republike Srbije, u skladu sa zakonom, i budžeta autonomne pokrajine, kada je autonomna pokrajina poverila jedinicama lokalne samouprave obavljanje poslova iz svoje nadležnosti, u skladu sa odlukom skupštine autonomne pokrajine (član 188. stav 4.); da svi podzakonski opšti akti Republike Srbije, opšti akti organizacija kojima su poverena javna ovlašćenja, političkih stranaka, sindikata i udruženja građana i kolektivni ugovori moraju biti saglasni zakonu (član 195. stav 1.).

Za ocenu zakonitosti osporene Odluke od značaja su odredbe Zakona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 62/06 i 47/11) i Zakona o referendumom i narodnoj inicijativi („Službeni glasnik RS“, br. 48/94 i 11/98).

Zakon o finansiranju lokalne samouprave propisuje: da jedinici lokalne samouprave pripadaju izvorni prihodi ostvareni na njenoj teritoriji uključujući i prihod od samodoprinosa (član 6. tačka 15)); da odluku o uvođenju samodoprinosa građani donose referendumom, u skladu sa propisima kojima je uređen postupak neposrednog izjašnjavanja građana, ako ovim zakonom nije drukčije određeno i da se oblik i način neposrednog izjašnjavanja građana uređuje statutom jedinice lokalne samouprave (član 20.); da odluku donose građani koji imaju izborno pravo i prebivalište na području na kome se sredstva prikupljaju, odnosno da odluku donose i građani koji nemaju izborno pravo i prebivalište na području na kome se sredstva prikupljaju, ako na tom području imaju nepokretnu imovinu, a sredstvima se poboljšavaju uslovi korišćenja te imovine, te da se odluka smatra donetom kada se za nju izjasni većina od ukupnog broja građana iz st.1. i 2. ovog člana (član 23.).

Zakon o referendumu i narodnoj inicijativi propisuje: da referendumom građani odlučuju o pitanjima za koja je to Ustavom i zakonom određeno i o pitanjima iz nadležnosti Narodne skupštine, odnosno skupštine autonomne pokrajine, opštine i grada za koja skupština to odluči i da o pitanjima određenim statutom autonomne pokrajine, opštine ili grada, odnosno o drugim pitanjima iz njihove nadležnosti referendum se sprovodi na način i po postupku utvrđenim ovim zakonom, ako zakonom nije drukčije određeno (član 2. st. 1. i 3.); da se na referendumu građani izjašnjavaju lično i tajno i da u narodnoj inicijativi građani učestvuju potpisivanjem odgovarajućeg predloga (član 7.); da građani s dela teritorije Republike, odnosno autonomne pokrajine, opštine ili grada mogu odlučiti na referendumu o pitanjima koja su od značaja za te građane (član 11.).

Iz navedene odredbe člana 20. stav 1. Zakona o finansiranju lokalne samouprave, kojom je propisano da odluku o uvođenju samodoprinosa građani donose referendumom, u skladu sa propisima kojima je uređen postupak neposrednog izjašnjavanja građana, ako ovim zakonom nije drukčije određeno i odredbe člana 7. stav 1. Zakona o referendumu i narodnoj inicijativi, kojom je propisano da se na referendumu građani izjašnjavaju lično i tajno na glasačkim listićima, proizlazi da odluku o samodoprinosu donose građani isključivo referendumom, kao tajnim oblikom ličnog izjašnjavanja. To znači da se statutom jedinice lokalne samouprave mogu urediti pitanja oblika i načina sprovođenja referenduma kao načina tajnog izjašnjavanja građana, u smislu odredbe člana 20. stav 2. Zakona o finansiranju lokalne samouprave, ali da opština nije mogla svojim opštim aktima da utvrdi i uredi izjašnjavanje građana o uvođenju samodoprinosa na drugačiji način od zakonom propisanog, odnosno da, umesto izjašnjavanja građana referendumom, kao oblikom tajnog izjašnjavanja, utvrdi neposredno izjašnjavanje građana uz potpis, kao oblikom javnog ličnog izjašnjavanja. Stoga je Ustavni sud ocenio da je Skupština opštine Malo Crniće prekoračila svoja zakonska ovlašćenja kada je osporenom Odlukom o obliku i načinu neposrednog izjašnjavanja građana naselja Salakovac o uvođenju samodoprinosa uredila, kao oblik izjašnjavanja građana, neposredno, lično izjašnjavanje uz potpis i da je osporena Odluka o uvođenju samodoprinosa na području naselja Salakovac za period od uvođenja tekuće 2009. godine do 31. maja 2014. godine doneta po postupku koji nije u saglasnosti sa odredbama člana 20. stav 1. Zakona o finansiranju lokalne samouprave i člana 7. stav 1. Zakona o referendumu.

Kako Ustav odredbama člana 195. stav 1. utvrđuje princip da svi opšti akti u Republici Srbiji moraju biti u saglasnosti sa zakonom, to odluke navedene izreci, koje nisu saglasne zakonu, nisu saglasne ni Ustavu.

S obzirom na to da se inicijativom osporava postupak donošenja odluke o uvođenju samodoprinosa, ličnim izjašnjavanjem građana i da o ovom pitanju Ustavni sud već ima zauzet stav, kao i da je u toku prethodnog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružaju pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni sud je, na osnovu člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, ("Službeni glasnik RS", br. 109/07 i 99/11), doneo odluku kao u izreci bez donošenja rešenja o pokretanju postupka.

Na osnovu izloženog i odredaba člana 42a stav 1. tačka 2) i člana 45. tač. 1) i 4) Zakona o Ustavnom sudu, Ustavni sud je doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu odredbe člana 168. stav 3. Ustava, odluke navedene u izreci prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenom glasniku Republike Srbije“.

 

 

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Slični dokumenti

• IUo 32/2011: Odluka o neustavnosti odluka o uvođenju samodoprinosa putem potpisa
• IUo 94/2011: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti i nezakonitosti odluke o uvođenju samodoprinosa
• IUo 93/2011: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti odluke o uvođenju samodoprinosa donete pismenim izjašnjavanjem
• IUo 95/2011: Odluka Ustavnog suda o neustavnosti odluke o uvođenju samodoprinosa