Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da odredba opštinske odluke o lokalnim komunalnim taksama, koja propisuje njenu primenu pre stupanja na snagu, nije bila u saglasnosti sa Ustavom zbog zabrane retroaktivnog dejstva. Inicijativa za ocenu zakonitosti visine takse je odbačena.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-939/2010
09.05.2013.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević i sudije dr Marija Draškić, Bratislav Đokić, Vesna Ilić Prelić, dr Goran Ilić, dr Agneš Kartag Odri, Katarina Manojlović Andrić, mr Milan Marković, dr Bosa Nenadić, Milan Stanić, dr Dragan Stojanović, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović i Predrag Ćetković, na osnovu člana 167. stav 1. tač ka 4. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 9. maja 201 3. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredba člana 15. Odluke o lokalnim komunalnim taksama („Službeni list opštine Brus“, broj 7/09), u delu koji glasi: „a primenjivaće se od 01. 01. 2010. godine“, u vreme važenja, nije bila u saglasnosti s a Ustavom.

2. Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti odredaba člana 6. i člana 13. Tarifnog broja V tačka 6. Odluke iz tačke 1.

3. Odbacuje se zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnog akta, odnosno radnje preduzete na osnovu Odluke iz tačke 1.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu je podneta inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba člana 15, člana 6. i člana 13. Tarifnog broja V, tačke 6. Odluke o lokalnim komunalnim taksama („Službeni list opštine Brus“, broj 7/09). Podnosilac inicijative smatra da odredba člana 15. Odluke kojom je propisano da Odluka stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja, a da će se primenjivati od 1. januara 2010. godine, nije u saglasnosti s odredbom člana 197. stav 1. Ustava koja zabranjuje retroaktivnu primenu opštih akat a. Naime, kako je Odluka o lokalnim komunalnim taksama , koja je opšti akt, objavljena u „Službenom listu opštine Brus“ , broj 7/09 od 30. decembra 2009. godine i stupila na snagu osmog dana od dana objavljivanja, odnosno 7. januara 2010. godine, to je određivanjem da će se Odluka primenjivati od 1. januara 2010. godine, odnosno pre njenog stupanja na snagu, suprotno navedenoj odredbi Ustava, utvrđena retroaktivna primena osporene Odluke. Po mišljenju podnosioca inicijative odredbe člana 6. i člana 13. Tarifnog broja V tačk a 6. Odluke nisu u saglasnosti sa odredbom člana 15. stav 2. Zakona o fina nsiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, broj 62/06), kojom je propisano da će Vlada utvrditi najviši iznos za lokalne komunalne takse, pored ostalog i za isticanje firme na poslovnom prostoru. Iz navedene odredbe Zakona, kako navodi podnosilac, proizlazi da kada je u pitanju ova lokalna komunalna taksa, osnovni uslov za određivanje njene visine jeste i da je Vlada prethodno utvrdila najviši iznos lokalne komunalne takse za isticanje firme na poslovnom prostoru. Međutim, kako do sada u „Službenom glasniku Republike Srbije“ nije objavljen akt Vlade o utvrđivanju najvišeg iznosa navedene lokalne komunalne takse, te kako, po mišljenju podnosioca, nevršenje nadležnosti od strane organa (Vlade) kome je ta nadležnost Zakonom ustanovljena, ne znači i pravnu mogućnost da tu nadležnost vrši neko drugi, to ni opština Brus nije mogla da propiše visinu lokalne komunalne takse za isticanje firme na poslovnom prostoru . Predložio je i da Ustavni sud, do donošenja konačne odluke, obustavi izvršenje rešenja opštine Brus-Opštinske uprave - Odseka za utvrđivanje, naplatu i kontrolu lokalnih javnih prihoda broj: IV-05-434/10-35 od 8. juna 2010. godine.

U odgovoru se navodi da kako Vlada nije utvrdila najviši iznos lokalne komunalne takse za isticanje firme na poslovnom prostoru, to je Skupština opštine, na osnovu Zakonom utvrđenog ovlašćenja osporenom Odlukom utvrdila visinu ove lokalne komunalne takse. Dalje se navodi da se prilikom određivanja visine ove takse imala u vidu odredba člana 91. Ustava Republike Srbije, prema kojoj se obaveza plaćanja poreza i drugih dažbina zasniva na ekonomskoj moći obveznika, te da visina osporene takse neće ugroziti normalno funkcionisanje JP „Srbijašume“, imajući u vidu da svoju delatnost u šumskoj upravi Brus ostvaruje na površini od 20.965 ha, poznatoj po biološkoj raznovrsnosti, kvalitetu i kvantitetu šumske bio mase za eksploataciju, uz mogućnost korišćenja lokalne infrastrukture. U vezi sa osporenim članom 15. Odluke, u odgovoru se navodi da je u pitanju tehnička greška koja nije do sada uočena, te da je član 15. trebalo da glasi da Odluka stupa na snagu prvog dana od dana objavljivanja i da će se primenjivati od 1. 1. 2010. godine. Iz navedenog razloga donosilac akta podneo je i zahtev da Sud, shodno članu 55. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, zastane sa postupkom i omogući Skupštini opštine da u određenom roku otkloni uočenu neustavnost u vezi sa stupanjem na snagu Odluke .

Donosilac osporenog akta je dopisom od 9. avgusta 2012. godine obavestio Ustavni sud da se osporena Odluka ne primenjuje za utvrđivanje lokalne komunalne takse za period posle 31. 12. 2010. godine, te da su donete nove odluke koje regulišu navedenu oblast za 2011. i 2012. godinu, koje je u prilogu dostavio.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je osporenu Odluku o lokalnim komunalnim taksama („Službeni list opštine Brus“, broj 7/09) donela Skupština opštine Brus, na o snovu čl. 6, 11. i 15. Zakona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, broj 62/06) i člana 26. Statuta opštine Brus („Službeni list opštine Brus“, broj 14/08). Osporenim odredbama Odluke je propisano: da opština utvrđuje lokalne komunalne takse u različitoj visini zavisno od vrste delatnosti, površine i tehničko upotrebnih karakteristika objekata i po delovima teritorije gde se nalaze objekti, predmeti ili vrše usluge za koje se plaćaju takse (član 6.); da se za isticanje firmi ili naziva na poslovnim prostorijama plaća komunalna taksa za svaki poslovni objekat na kome je istaknuta firma, odnosno naziv i da pravna lica ili njihove poslovne jedinice koje obavljaju delatnosti u oblasti eksploatacije šuma plaćaju taksu 3.000.000 dinara (član 13. Tarifni broj V tačka 6 .) i da Odluka o lokalnim komunalnim taksama stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja u „Službenom listu opštine Brus“, a primenjivaće se od 01.01. 2010. godine (član 15.). Osporena Odluka prestala je da važi danom početka primene Odluke o lokalnim komunalnim taksama („Službeni list opštine Brus“, broj 6/10), odnosno 1. januara 2011. godine.

Ustavom Republike Srbije je utvrđeno da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje sistem lokalne samouprave (član 97. tačka 3.); da se poslovi jedinice lokalne samouprave finansiraju iz izvornih prihoda jedinice lokalne samouprave i budžeta Republike Srbije, u skladu sa zakonom (član 188. stav 4.); da zakon i svi drugi opšti akti ne mogu imati povratno dejstvo i da izuzetno, samo pojedine odredbe zakona mogu imati povratno dejstvo, ako to nalaže opšti interes utvrđen pri donošenju zakona (član 197. st. 1. i 2.).

Zakonom o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, br. 62/06 i 47/11) je propisano: da se lokalne komunalne takse mogu, između ostalog, uvoditi za isticanje firme na poslovnom prostoru (član 15. stav 1. tačka 1)); da će Vlada utvrditi najviši iznos za lokalne komunalne takse iz stava 1. tač. 1) do 3) ovog člana, na predlog Ministarstva finasija, koje će prethodno o tome pribaviti mišljenje Komisije za finansiranje lokalne samouprave (član 15. stav 2.); da jedinica lokalne samouprave može utvrditi lokalne komunalne takse u različitoj visini zavisno od vrste delatnosti, površine i tehničko-upotrebnih karakteristika objekata i po delovima teritorije, odnosno u zonama u kojima se nalaze objekti, predmeti ili vrše usluge za koje se plaćaju takse (član 17.): da se aktom skupštine jedinice lokalne samouprave kojim se uvodi lokalna komunalna taksa utvrđuju obveznici, visina, olakšice, rokovi i način plaćanja lokalne komunalne takse (član 18.). Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, broj 93/12) u članu 15. brisan je stav 2, odnosno ovlašćenje Vlade da određuje najviši iznos lokalnih komunalnih taksa, a odredbama člana 15a određen je najviši iznos lokalne komunalne takse za isticanje firme na poslovnom prostoru.

Ocenjujući osnovanost navoda podnosioca inicijative da član 15. osporene Odluke ima retroaktivno dejstvo, te da stoga nije u saglasnosti sa odredbom člana 197. stav 1. Ustava, Ustavni sud je utvrdio da je osporenim članom Odluke propisano da Odluka stupa na snagu osmog dana od dana objavljivanja i da će se primenjivati od 1. januara 2010. godine. S obzirom na to da je Odluka objavljena u „Službenom listu opštine Brus“, broj 7/09 od 30. decembra 2009. godine i da je stupila na snagu 7. januara 2010. godine, Ustavni sud je ocenio da osporena Odluka u delu kojim određuje da će se primenjivati od 1. januara 2010. godine ima retroaktivno dejstvo, jer predviđa primenu ovog opšteg akta pre njegovog stupanja na snagu. Stoga Odluka u navedenom delu, u vreme važenja , ni je bila u saglasnosti sa odredbama člana 197. st. 1. i 2. Ustava, prema kojima zakoni i svi drugi opšti akti ne mogu imati povratno dejstvo, te da izuzetno, samo pojedine odredbe zakona mogu imati povratno dejstvo, ako to nalaže opšti intere utvrđen pri donošenju zakona. U vezi sa navodima donosioca da se ovde radi o tehničkoj grešci, jer je Odluka trebalo da stupi na snagu narednog dana od dana objavljivanja, te s tim u vezi podnetog zahteva da Sud, saglasno odredbi člana 55. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu, zastane sa postupkom i da mogućnost donosiocu da otkloni uočenu neustavnost, Ustavni sud ukazuje da se pravno dejstvo tehničke greške u objavljenom propisu otklanja davanjem odgovarajuće ispravke od strane donosioca akta, koja se obja vljuje u glasilu u kome je opšti akt objavljen. S obzirom na to da donosilac u naknadno dostavljenom dopisu nije obavestio Sud da je izvršio ispravku , kako navodi , „tehničke greške“ u osporenom članu 15. Odluke, to je odlučeno kao u tački 1. izreke.

U pogledu navoda podnosioca inicijative da je donošenje akta Vlade o najvišem iznosu lokalne komunalne takse za isticanje firme zakonom propisan prethodni uslov za uvođenje ove takse aktom jedinice lokalne samouprave i određivanje njene visine, te da stoga osporene odredbe člana 6. i člana 13. Tarifnog broja V, tačka 6. Odluke nisu u saglasnosti sa odredbom člana 15. stav 2. Zakona o finansiranju lokalne samouprave, Ustavni sud ukazuje da je u više ranije vođenih postupaka, a povodom istog pravnog pitanja, zauzeo stav da je prema Zakonu o finansiranju lokalne samouprave, koji je bio na snazi u vreme važenja osporene Odluke, jedinica lokalne samouprave bila ovlašćena ne samo da u vodi ovu lokalnu komunalnu taksu, već i da u odsustvu navedenog akta Vlade, samostalno određuje i visinu ovog lokalnog javnog prihoda ( Rešenje IU-1445/10 i dr.). Polazeći od navedenog, da je osporena Odluka prestala da važi, kao i da je kasnije izvršenim izmenama i dopun ama Zakona o finansiranju lokalne samouprave („Službeni glasnik RS“, broj 93/12) brisan stav 2. u članu 15. u odnosu na koji je podnosilac inicijative osporio zakonitost odredaba čl. 6. i 13. Odluke, odnosno da je brisano ovlašćenje Vlade da utvrđuje najviši iznos za lokalne komunalne takse za isticanje firme, a da je članom 15a Zakona određen najviši iznos lokalne komunalne takse za isticanje firme na poslovnom prostoru, Ustavni sud je , u ovom delu inicijativu odbacio , saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11 i 18/13 - Odluka US), rešavajući kao u tački 2. izreke .

Zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnog akta, odnosno radnje koji su preduzeti na osnovu osporenih odredaba Odluke, Ustavni sud je odbacio u tački 3. izreke , saglasno odredbi člana 56. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, jer je doneo konačnu odluku u ovoj pravnoj stavri.

Polazeći od iznetog, Ustavni sud je na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2 ), člana 45. tačka 1) i člana 46. tač . 3) i 5) Zakona o Ustavnom sudu i člana 84. Poslovnika o radu Ustavnog suda ("Službeni glasnik RS", br. 24/08, 27/08 i 76/11) , doneo Odluku kao u izreci.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

dr Dragiša B. Slijepčević

Slični dokumenti

• IU 11/2006: Odluka o neustavnosti opštinske odluke o komunalnim taksama