Neusaglašenost pravilnika o sistematizaciji sa Zakonom o radu u pogledu vrste stručne spreme

Kratak pregled

Ustavni sud je utvrdio da odredbe čl. 18. i 19. Pravilnika o sistematizaciji Regionalnog centra Smederevo nisu u saglasnosti sa Ustavom i Zakonom o radu, jer propisuju samo stepen, ali ne i vrstu stručne spreme za određena radna mesta.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUo-98/2016
20.06.2019.
Beograd

Ustavni sud u sastavu: predsednik Vesna Ilić Prelić i sudije Gordana Ajnšpiler Popović, Tatjana Đurkić, dr Dragana Kolarić, Miroslav Nikolić, dr Vladan Petrov, dr Nataša Plavšić, mr Tomislav Stojković, Sabahudin Tahirović, dr Jovan Ćirić, dr Milan Škulić i dr Tijana Šurlan, na osnovu člana 167. stav 1. tač. 1. i 3. Ustava Republike Srbije, na sednici održanoj 20. juna 2019. godine, doneo je

O D L U K U

1. Utvrđuje se da odredbe čl. 18. i 19. Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta Regionalnog centra za profesionalni razvoj z aposlenih u obrazovanju Smederevo, broj 234/2016 od 14. marta 2016. godine, u delu u kome su utvrđeni uslovi u pogledu stručne spreme za obavljanje poslova radnih mesta obuhvaćenih o vim članovima , nisu u saglasnosti sa Ustavom i zakonom.

2. Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti odredaba čl. 15, 21. i 22. Pravilnika iz tačke 1.

3. Odbacuje se zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnih ak ata i radnji preduzetih na osnovu odredaba Pravilnika iz tačke 1.

4. Odlaže se objavljivanje ove odluke u „Službenom glasniku Republike Srbije“ za pet meseci od dana njenog donošenja.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i zakonitosti Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta Regionalnog centra za profesionalni razvoj z aposlenih u obrazovanju Smederevo, broj 234/2016 od 14. marta 2016. godine (u daljem tekstu: Pravilnik).

Podnosilac inicijative najpre navodi da je Odlukom o osnivanju Regionalnog centra za profesionalni razvoj zaposlenih u obrazovanju u Smederevu , broj 020-103/201 5-07 od 7. avgusta 2015. godine, prestao da postoji Radnički univerzitet u Smederevu, te da je na osnovu ove odluke novoosnovani Regionalni centar za profesionalni razvoj zaposlenih u obrazovanju u Smederevu preuzeo, između ostalog, sve zaposlene Radničkog univerziteta u Smederevu. Na osnovu Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta Regionalnog centra za profesionalni ra zvoj zaposlenih u obrazovanju Smederevo, broj 1209/15 od 3. septembra 2015. godine, sa preuzetim radnicima zaključeni su aneksi ugovora o radu na neodređeno vreme. Taj pravilnik prestao je da važi stupanjem na snagu osporenog Pravilnika kojim su ukinuta radna mesta za devet radnika preuzetih iz Radničkog univerziteta u Smederevu, između ostalih, i radno mesto podnosioca inici jative. U inicijativi se navodi da su osporene odredbe Pravilnika kojima su utvrđeni uslovi za obavljanje poslova nesaglasne sa odredbom člana 24. Zakona o radu, imajući u vidu da je za radna mesta obuhvaćena osporenim odredbama utvrđen samo stepen, a ne i vrsta stručne spreme i odgovarajući smer, kao i da je način stepenovanja stručne spreme kako je predviđeno članom 15. osporenog Pravilnika nesaglasan sa Zakonom o visokom obrazovanju, zbog toga što saglasno ovom zakonu, u pravnom poretku više ne postoji „visoka stručna sprema“. Zbog svega navedenog, osporeni Pravilnik nije saglasan sa odredbama člana 194. stav 3. i člana 195. stav 2. Ustava kojima je utvrđeno da svi zakoni i drugi opšti akti u Republici Srbiji moraju biti saglasni sa Ustavom, kao i da statuti, odluke i svi drugi opšti akti autonomnih pokrajina i jedinica lokalne samouprave moraju biti saglasni sa zakonom. Podnosilac inicijative je na kraju predložio da Ustavni sud obustavi od izvršenja pojedinačne akte i radnje preduzete na osnovu osporenih odredaba Pravil nika.

U odgovoru donosioca osporenog akta navodi se da odredba člana 24. stav 2. Zakona o radu nije imperativna odredba, već da se njom okvirno definiše sadržina elemenata pravilnika, dok je autonomno pravo poslodavca da u skladu sa zahtevima određenog radnog mesta definiše potrebne uslove za obavljanje određenih poslova. Povodom navoda inicijatora da u pravnom poretku više ne postoji „visoka stručna sprema“, donosilac osporenog Pravilnika ističe da saglasno odredbi člana 127. Zakona o visokom obrazovanju u pravnom prometu paralelno i punovažno egzistiraju i važe sva zvanja i nazivi stečeni po propisima koji su važili u trenutku sticanja tih zvanja.

U sprovedenom postupku Ustavni sud je utvrdio da je osporeni Pravilnik o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta Regionalnog centra za profesionalni razvoj z aposlenih u obrazovanju Smederevo, broj 234/2016 , doneo vršilac dužnosti direktora Regionalnog centra za profesionalni razvoj zaposlenih u obrazovanju S mederevo, 14. marta 2016. godine, kao i da je Gradsko veće grada Smedereva dalo saglasnost na ovaj pravilnik rešenjem od 7. aprila 2016. godine. Pravilnikom se uređuje organizacija rada Regionalnog centra za profesionalni razvoj zaposlenih u obrazovanju Smederevo, ukupan broj radnih mesta sa nazivom i opisom poslova za svako radno mesto i brojem izvršilaca, uslovi za obavljanje poslova svakog radnog mesta, poslovi pri čijem vršenju zaposleni ima posebna ovlašćenja i odgovornosti, kao i druga pitanja od značaja za Centar (član 1.).

Osporenim članom 15. Pravilnika sistematizovano je radno mesto „viši savetnik“, uz navođenje opisa poslova, posebnih uslova za zasnivanje radnog odnosa, gde je, između ostalog, kao jedan od uslova predviđena visoka stručna sprema (Filološki, Filozofski, Pravni fakultet, Fakultet organizacionih nauka) i broj izvršilaca. Osporenim članom 18. Pravilnika sistematizovano je radno mesto „stručni saradnik organizator seminara za zaposlene u obrazovanju“, uz navođenje opisa poslova, posebnih uslova za zasnivanje radnog odnosa, gde je, između ostalog, kao jedan od uslova predviđen i VI stepen stručne spreme i broj izvršilaca. Osporenim članom 19. Pravilnika sistematizovano je radno mesto „stručni saradnik organizator kurseva i obuka“ uz navođenje opisa poslova, posebnih uslova za zasnivanje radnog odnosa, gde je, između ostalog, kao jedan od uslova predviđen i VI stepen stručne spreme i broj izvršilaca . Osporenim č lanom 21. Pravilnika sistematizovano je radno mesto „ekonom – servirka, koordinator smeštajnog dela Centra“, uz navođenje opisa poslova, posebnih uslova za zasnivanje radnog odnosa, gde je, između ostalog, kao jedan od uslova predviđen i IV stepen stručne spreme i broj izvršilaca. Osporenim članom 22. Pravilnika sistematizovano je radno mesto „radnik na održavanju higijene“, uz navođenje opisa poslova, posebnih uslova za zasnivanje radnog odnosa, gde je, između ostalog, kao jedan od uslova predviđen i IV stepen stručne spreme i broj izvršilaca.

Članom 24. Zakona o radu („Službeni glasnik RS“, br. 24/05, 61/05, 54/09, 32/13, 75/14, 13/17 – Odluka US, 113/17 i 95/18 – autentično tumačenje) propisano je: da radni odnos može da se zasnuje sa licem koje ima najmanje 15 godina života i ispunjava druge uslove za rad na određenim poslovima, utvrđene zakonom, odnosno pravilnikom o organizaciji i sistematizaciji poslova (u daljem tekstu: pravilnik) ( stav 1.); da se pravilnikom utvrđuju organizacioni delovi kod poslodavca, naziv i opis poslova, vrsta i stepen zahtevane stručne spreme, odnosno obrazovanja i drugi posebni uslovi za rad na tim poslovima, a može da se utvrdi i broj izvršilaca (stav 2.); da pravilnik donosi nadležni organ kod poslodavca, odnosno lice utvrđeno zakonom ili opštim aktom poslodavca (stav 4.).

Članom 149. stav 1. Zakona o visokom obrazovanju („Službeni glasnik RS“, br. 88/17, 27/18 – dr. zakon i 73/18 ) propisano je : da je stručni, akademski, odnosno naučni naziv koji je stečen prema propisima koji su važili do stupanja na snagu Zakona o visokom obrazovanju („Službeni glasnik RS“, br. 76/05, 100/07 – autentično tumačenje, 97/08, 44/10, 93/12, 89/13, 99/14, 45/15 – autentično tumačenje, 68/15 i 87/16), u pogledu prava koja iz njega proizlaze, izjednačen sa odgovarajućim nazivom u skladu sa članom 127. tog zakona, kojim je bilo uređeno usklađivanje stečenih akademskih, stručnih, odnosno naučnih naziva, odnosno propisano koji su stručni akademski, odnosno, naučni nazivi stečeni prema propisima koji su važili do stupanja na snagu ovog zakona, u pogledu prava koja iz njega proizlaze, izjednačeni sa odgovarajućim stručnim, akademskim, odnosno, naučnim nazivom utvrđenim ovim zakonom. Stavom 3. autentičnog tumačenja odredaba člana 127. st. 1. i 2. Zakona o visokom obrazovanju predviđeno je da ove zakonske odredbe treba razumeti tako da se vremensko dejstvo zadržavanja prava na korišćenje stečenog naziva prostire ne samo na sadašnjost, već i na budućnost, kao i da je svrha prava na korišćenje stečenog naziva u tom da se zaštite pravna sigurnost i stečena prava.

Iz navedenih odredaba Zakona o radu proizlazi da se aktom o sistematizaciji poslova propisuju, između ostalog, naziv i opis poslova, vrsta i stepen zahtevane stručne spreme, odnosno obrazovanja i drugi posebni uslovi za rad na tim poslovima, te j e Ustavni sud ocenio da osporene odredbe čl. 18. i 19. Pravilnika , kojima je kao uslov za obavljanje poslova utvrđenih navedenim članovima predviđen samo stepen stručne spreme, a ne i vrsta stručne spreme i odgovarajući smer (kao npr. stručna sprema društvenog smera, tehničkog smera, konkretno određen fakultet i slično), nisu u saglasnosti sa odredbom č lana 24. stav 2. Zakona o radu.

Imajući u vidu odredbu člana 195. stav 2. Ustava Republike Srbije prema kojoj zakonitost opšteg akta istovremeno predstavlja i uslov njegove ustavnosti, Ustavni sud je ocenio da osporene odredbe čl. 18. i 19. Pravilnika nisu u saglasnosti ni sa Ustavom.

Polazeći od izloženog, a imajući u vidu da je u toku sprovedenog postupka pravno stanje potpuno utvrđeno i prikupljeni podaci pružili su pouzdan osnov za odlučivanje, Ustavni sud je odlučio bez donošenja rešenja o pokretanju postupka, saglasno odredbi člana 53. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik PC“, br. 109/07, 99/11, 18/13 – Odluka US, 40/15 – dr. zakon i 103/15) , kao u tački 1. izreke.

Iz odredaba člana 127. ranije važećeg Zakona o visokom obrazovanju , člana 149. stav 1. važećeg Zakona o visokom obrazovanju , kao i navedenog autentičnog tumačenja Zakona proizlazi da je navedenim odredbama izvršeno u sklađivanje i izjednačavanje akademskih, stručnih, odnosno naučnih naziva stečenih prema propisima koji su važili do stupanja na snagu ranije važećeg Zakona o visokom obrazovanju sa odgovarajućim stručnim, akademskim, odnosno, naučnim nazivom utvrđenim ovim zakonom, kao i da se zadržavanja prava na korišćenje stečenog naziva prostire ne samo na sadašnjost, već i na budućnost, pa je Ustavni sud ocenio da stepenovanje stručne spreme na način kako je to učinjeno odredbama čl. 15, 21. i 22. osporenog Pravilnika, odnosno korišćenje i navođenje stečene „visoke stručne spreme“ (član 15.) ili IV stepena stručne spreme (čl. 21. i 22.) nije nezakonito. Ustavni sud je našao da je navođenje vrste stručne spreme neophodno kada vrsta stručne spreme zavisi od vrste posla koji se obavlja, o čemu se u konkretnom slučaju ne radi, jer za obavljanje navedenih poslova nije potreb na posebna vrsta stručne spreme.

Na osnovu iznetog, Ustavni sud je odbacio inicijativu za pokretanje postupka za ocenu zakonitosti osporenih odredaba čl. 15, 21. i 22. Pravilnika, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu, pa je odlučio kao u tački 2. izreke.

Ustavni sud je odbacio zahtev za obustavu izvršenja pojedinačnih ak ata, odnosno radnji pre duzetih na osnovu osporenih odredaba Pravilnika , saglasno odredbi člana 56. stav 3. Zakona o Ustavnom sudu, s obzirom na to da je doneo konačnu odluku, pa je odlučio kao u tački 3 . izreke.

Saglasno odredbi člana 168. stav 3. Ustava kojom je utvrđeno da zakon ili drugi opšti akt koji nije saglasan Ustavu ili zakonu prestaje da važi danom objavljivanja odluke Ustavnog suda u službenom glasilu, odredbama člana 58. st. 1. do 3. Zakona o Ustavnom sudu bliže je uređeno pravno dejstvo odluke Ustavnog suda kojom je utvrđeno da opšti akt nije u saglasnosti s Ustavom, zakonom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava ili potvrđenim međunarodnim ugovorom, a odredbom stava 4. istog člana Zakona je predviđeno da Ustavni sud može odložiti objavljivanje svoje odluke u „Službenom glasniku Republike Srbije“, ali najduže za šest meseci od dana njenog donošenja, s tim što, prema odredbi stava 5. ovog člana, u tom slučaju Ustavni sud svoju odluku dostavlja donosiocu opšteg akta zajedno sa rešenjem o odlaganju njenog objavljivanja.

Polazeći od izloženog, a imajući u vidu pravne posledice prestanka važenja osporenih odredaba čl. 18. i 19. Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta Regionalnog centra za profesionalni razvoj zaposlenih u obrazovanju Smederevo, broj 234/2016 od 14. marta 2016. godine, koje nastupaju nakon objavljivanja ove odluke, Sud je ocenio da ima osnova da se, istovremeno sa donošenjem Odluke, njeno objavljivanje u „Službenom glasniku Republike Srbije“ odloži za pet meseci, kako bi se donosiocu osporenog opšteg akta pružila mogućnost da u tom roku pitanja koja su bila uređena odredbama čl. 18. i 19 Pravilnika uredi na način koji je saglasan Ustavu i zakonu.

Polazeći od svega navedenog, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42a stav 1. tačka 2), člana 45. tač. 1) i 4), člana 46. tač. 3 ) i 10) i člana 47. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu, kao i člana 89. Poslovnika o radu Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, broj 103/13), doneo Odluku kao u izreci.

Na osnovu člana 168. stav 3. Ustava, odredbe čl. 18 i 19. Pravilnika o unutrašnjoj organizaciji i sistematizaciji radnih mesta Regionalnog centra za profesionalni razvoj zaposlenih u obrazovanju Smederevo, broj 234/2016 od 14. marta 2016. g odine, u delu u kome su utvrđeni uslovi u pogledu stručne spreme za obavljanje poslova radnih mesta obuhvaćenih ovim članovima, prestaju da važe danom objavljivanja Odluke Ustavnog suda u „Službenim glasniku Republike Srbije“.

PREDSEDNIK

USTAVNOG SUDA

Vesna Ilić Prelić

Neusaglašenost pravilnika o sistematizaciji sa Zakonom o radu u pogledu vrste stručne spreme

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti