Rešenje Ustavnog suda o odbacivanju inicijative za ocenu ustavnosti poreske odredbe

Kratak pregled

Ustavni sud odbacio je inicijativu za ocenu ustavnosti odredbe Zakona o porezu na dohodak građana koja ograničava odbitak doprinosa. Sud je utvrdio da zakonodavac ima ovlašćenje da uređuje poreski sistem i da osporena odredba nema povratno dejstvo.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUz-118/2011
24.04.2013.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije dr Bosa Nenadić, Katarina Manojlović Andrić, dr Agneš Kartag Odri, Predrag Ćetković, Milan Stanić, Bratislav Đokić i mr Tomislav Stojković, članovi Veća na osnovu člana 167. stav 1. tačka 1. Ustava Republike Srbije , na sednici Veća održanoj 24. aprila 2013. godine, doneo je

R E Š E Nj E

Odbacuje se inicijativ a za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odredbe člana 87. stav 4. Zakona o porezu na dohodak građana ("Službeni glasnik RS", br. 24/01, 80/02, 135/04, 62/06, 21/09, 21/09, 44/09 i 18/10).

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za utvrđivanje neustavnosti odredbe člana 87. stav 4. Zakona navedenog u izreci. U inicijativi se navodi da se osporenom odredbom Zakona "uređuje pravo obveznika poreza na dohodak građana da umanji oporezivi prihod iznosima doprinosa za obavezno socijalno osiguranje koji su plaćeni u godini za koju se razrezuje porez na dohodak građana, a to umanjenje ima za posledicu niži iznos poreza zbog umanjenja poreske osnovice ". Prema mišljenju inicijatora, na ovaj način se ograničava pravo obveznika poreza na dohodak građana da umanji oporezivi prihod, koji služi kao osnovica za obračun tog poreza, za iznos doprinosa obaveznog socijalnog osiguranja koji su njegovi poslodavci ili on lično platili u godini za koju se utvrđuje porez - Fondu penzijskog i invalidskog osiguranja, prema odredbama Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju. Ovo ograničenje, po navodima inicijatora, sastoji se u tome što poreski obveznik "nema pravo da odbije ceo i stvarno plaćen iznos doprinosa u godini za koju se utvrđuje porez, već samo deo stvarno plaćenog iznosa koji je trebalo d a plati po osnovu najviše godišnje osnovice doprinosa u toj godini". Inicijator ističe da obveznik koji je u jednoj godini ostvario doho dak veći od najviše godišnje osnovice za plaćanje doprinosa "nema pravo da mu se u narednoj godini u kojoj mu se utvrđuje porez na dohodak odbije od osnovice poreza na dohodak iznos doprinosa obaveznog socijalnog osiguranja koje je platio na višak prihoda preko najviše godišnje osnovice doprinosa u prethodnoj godini", te mu se tako povećava osnovica poreza na dohodak građana, odnosno poreska obaveza. Inicijator navodi da je najviša godišnja osnovica doprinosa uređena članom 182. Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju, dok je članom 66. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje predviđeno da obveznik ima pravo u tekućoj godini na povraćaj viška doprinosa obaveznog socijalnog osiguranja plaćenog u prethodnoj godini. Prema shvatanju podnosioca, osporenom odredbom Zakona se "u praksi ukida pravo obveznika tog poreza da odbije od poreske osnovice (godišnjeg oporezivog prihoda) višak doprinosa plaćenog Fondu za penzijsko invalidsko osiguranje za godinu za koji se utvrđuje porez, te se time poreskim organima omogućava da razrezuju porez na dohodak građana i na novčane iznose koje u času utvrđivanja poreza obveznik nije naplatio, niti je izvesno da će ih naplatiti, jer ih možda i ne traži od Fonda". Inicijator , dalje , navodi da se novčani iznosi koje neko lice ima pravo da potražuje od Fonda, a još ih nije naplatio, ne mogu smatrati pri hodom, a samim tim ni dohotkom, jer nisu zarađeni, čime se omogućava da poreski organi razrezuju porez građanima na nezarađene (fiktivno uvećane) prihode, pa se tako "omogućava državi pravno neosnovano obogaćenje". Stoga, inicijator smatra da se osporenom odredbom člana 87. stav 4. Zakona o porezu na dohodak građana povređuje Ustavom zajamčeno pravo građana na mirno uživanje imovine iz člana 58. Ustava. Pored ovoga, po mišljenju inicijatora, navedena osporena odredba Zakona protivna je i članu 197. Ustava , jer ima vremenski povratno dejstvo na prihode obveznika poreza na dohodak građana u 2010. godini u kojoj je donet Zakon o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak građana ("Službeni glasnik RS", broj 18 /10). S tim u vezi, inicijator ističe da se porez na godišnji dohodak građana obračunava godišnje i da poreski obveznici treba da ga plaćaju u narednoj godini, imajući u vidu poreski režim koji je vladao u godini za koju se razrezuje porez, te je neprihvatljivo da se tokom godine menja pravni režim obračuna poreza sa trenutnim dejstvom, već se novi režim obračuna poreza može primenjivati tek od prvog dana naredne godine nakon godine u kojoj je donet zakon kojim se menja važeći režim obračuna. Iz navedenih razloga, inicijator predlaže Ustavnom sudu da utvrdi nesaglasnost osporene odredbe člana 87. stav 4. Zakona o porezu na dohodak građana sa Ustavom.

Na zahtev Ustavnog suda, Odbor za ustavna pitanja i zakonodavstvo Narodne skupštine je 12. februara 2013. godine dostavio mišljenje povodom podnete inicijative , u kome je nave o da je pravno neosnovano shvatanje podnosioca inicijative da je osporena odredba navedenog Zakona u suprotnosti sa odredbama čl. 58. i 197. Ustava. U odgovoru se ističe da je nesporno da se poreska osnovica uređuje poreskim zakonom i da nema ustavnog ograničenja za zakonodavca za uređivanje elemenata poreskog sistema , uključujući i način utvrđivanja poreske osnovice, odnosno utvrđivanja i plaćanja poreza po osnovu određenih vrsta prihoda. Ukazuje se da prema odredbi člana 88. Zakona o porezu na dohodak građana , poresku osnovicu godišnjeg poreza na dohodak građana predstavlja oporezivi dohodak koji čini razlika između dohotka za oporezivanje iz člana 87. stav 6. i ličnih odbitaka iz člana 88. stav 1. Zakona o porezu na dohodak građana. Takođe, navodi se da je, imajući u vidu sadržinu člana 67. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje , namera zakonodavca bila da obezbedi da fizička lica – obveznici doprinosa imaju pravo da doprinose za obavezno socijalno osiguranje u toku godine plaćaju do najviše procenjene osnovice doprinosa za određenu godinu, što korespondira visini i obimu prava koje je moguće da bude ostvareno kao buduće pravo iz obaveznog socijalnog osiguranja (npr. utiče na visinu prava iz penzijskog osiguranja, odnosno konkretno određivanje visine penzije), te je stoga zakonodavac omogućio obveznicima – fizičkim licima da u toku kalendarske godine prestanu sa plaćanjem doprinosa na osnovicu iznad one koja je procenjena za tu godinu. Prema navodima iz odgovora, osporeno zakonsko rešenje po svojoj prirodi ima karakter zaštitne mere kojom se omogućava fizičkim licima kao obveznicima da ne uplaćuju više doprinosa nego što je to limitirano kroz propisanu osnovicu. Ističe se, pri tome, da je u domenu slobodne volje svakog obveznika da li će koristiti ovo svoje zakonsko pravo i na taj način u punoj meri uživati prava po osnovu svoje imovine, u smislu da nemaju veće rashode od onih koji proizilaze iz zakonske obaveze, tj. da u toku kalendarske godine ne plaćaju doprinose u iznosu koji je viši od pripadajuće obaveze po osnovu procenjene osnovice. Pored ovoga, u odgovoru se ističe da je zakonodavac propisao i drugu meru zaštite prihoda obveznika, a to je da , u slučaju više plaćenog doprinosa , obveznik ima pravo na povraćaj doprinosa po isteku kalendarske godine u kojoj je plaćen doprinos, što znači da sa stanovišta plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje rashod po tom osnovu koji tereti prihode fizičkog lica ne može biti veći od iznosa doprinosa koji se plaća na najvišu osnovicu doprinosa za određenu kalendarsku godinu na teret obveznika. U odnosu na pitanje da li se osporenom odredbom povređuje Ustavom zajemčeno pravo građana na mirno uživanje imovine iz člana 58. Ustava, donosilac akta navodi "da je protivno ekonomskoj logici da se obveznik svojevoljno, trajno odrekne većeg iznosa prihoda (tj. svojih novčanih sredstava u visini doprinosa plaćenih iznad pripadajućeg iznosa po osnovu najviše osnovice doprinosa radi ostvarivanja manjeg prihoda (tj. manje plaćenog iznosa godišnjeg poreza u slučaju većeg umanjenja osnovice godišnjeg poreza za iznos doprinosa plaćenih preko najviše osnovice poreza)". Prema shvatanju Odbora, ovakvo dobrovoljno odricanje obveznika o d dela svoje imovine ne bi se moglo objektivno i razumno opravdati u slučaju istovremenog pozivanja na povredu prava na imovinu po osnovu više plaćenog godišnjeg poreza. Sa aspekta povrede ustavnog principa zabrane povratnog dejstva Zakona iz člana 187. Ustava, davalac odgovora navodi da nije pravno osnovano shvatanje podnosioca da se u ovom slučaju u toku godine menja pravni režim obračuna poreza sa trenutnim dejstvom, jer je reč o Zakonom uređenom poreskom režimu koji je vladao i u godini za koj u se razrezuje porez (tj. za 2010. godinu), a oporezivanje godišnjim porezom na dohodak građana vrši se uvek po isteku kalendarske godine, tako da poreska obaveza po tom osnovu nastaje u narednoj kalendarskoj godini kada se vrši i saldiranje oporezivih prihoda i njihovo umanjenje za plaćeni porez i doprinose za obavezno socijalno osiguranje. Stoga, Odbor smatra da osporena odredba člana 87. stav 4. Zakona o porezu na dohodak građana nema povratno dejstvo , jer se odnosi na buduću poresku obavezu koja će nastati tek po isteku kalendarske godine u kojoj su ostvareni prihodi koji podležu godišnjem porezu na dohodak građana.

III

U sprovedenom prethodnom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je osporena odredba člana 87. stav 4. Zakona o porezu na dohodak građana ("Službeni glasnik RS", br. 24/01, 80/02, 135/04, 62/06, 21/09, 44/09 i 18/10) inkorporisana u tekst Zakona o porezu na dohodak građana članom 11. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak građana ("Službeni glasnik RS", broj 18/10) i da je njome propisano da se zarade iz stava 2. tačka 1. ovog člana i oporezivi prihodi iz tač. 3), 7) i 8) tog stava umanjuju za doprinose za obavezno socijalno osiguranje najviše do iznosa doprinosa plaćenih na teret lica koje je ostvarilo zaradu, odnosno oporezive prihode na iznos najviše godišnje osnovice doprinosa za godinu za koju se utvrđuje godišnji porez na dohodak građana. Ostalim odredbama člana 87. navedenog Zakona propisano je: da godišnji porez na dohodak građana plaćaju fizička lica - rezidenti uključujući i stranca - rezidenta, koji su u kalendarskoj godini ostvarili dohodak veći od trostrukog iznosa prosečne godišnje zarade po zaposlenom isplaćene u Republici u godini za koju se utvrđuje porez, prema podacima republičkog organa nadležnog za poslove statistike (stav 1.); da se dohotkom iz stava 1. ovog člana smatra go dišnji zbir - 1) zarada iz čl. 13. do 14b ovog zakona, 2) oporezivog prihoda od samostalne delatnosti iz čl. 33. i 40. ovog zakona , 3) oporezivog prihoda od autorskih i srodnih prava i prava industrijske svoji ne iz čl. 55. i 60. ovog zakona, 4) oporezivog prihoda od nepokretnos ti iz čl. 68. i 70. ovog zakona, 5) oporezivog prihoda od davanja u zakup pokretnih stvari iz člana 82. st. 3 . do 5. ovog zakona, 7) oporezivog prihoda sportista i sportskih str učnjaka iz člana 84a ovog zakona, 8) oporezivih i drugih prihoda iz člana 85. ovog zakona i 9) prihoda po osnovima iz tač. 1) do 8) ovog stava, ostvarenih i oporezovanih u drugoj državi (stav 2.); da se zarad e iz stava 2. tačka 1) ovog člana i oporezivi prihodi iz tač. 3), 7) i 8) tog stava umanjuju za porez i doprinose za obavezno socijalno osiguranje plaćene u Republici na teret lica koje je ostvarilo zaradu, odnosno oporezive prihode, a oporezivi prihodi iz tač. 2), 4) i 5) tog stava umanjuju se za porez plaćen na te prihode u Republici (stav 3.).

Odredbom člana 19. navedenog Zakona o izmenama i dopunama Zakona o porezu na dohodak građana iz 2010. godine bilo je propisano da će se odredb e ovog zakona u pogledu obaveze utvrđivanja i plaćanja godišnjeg poreza na dohodak građana primenjivati na dohodak ostvaren u 2010. godini.

Ustavom Republike Srbije utvrđeno je: da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki (član 21. stav 1.); da je pravni poredak Republike Srbije jedinstven (član 4. stav 1. i član 194. stav 1.); da se jemči mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona, da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne, da se zakonom može ograničiti način korišćenja imovine, da je oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih dažbina ili kazni dozvoljeno samo u skladu sa zakonom (član 58.); da je obaveza plaćanja poreza i drugih dažbina opšta i zasniva se na ekonomskoj moći obveznika (član 91. stav 2.); da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje poreski sistem (član 97. tačka 6.); da zakoni i svi drugi opšti akti ne mogu imati povratno dejstvo, a izuzetno, samo pojedine odredbe zakona mogu imati povratno dejstvo, ako to nalaže opšti interes utvrđen pri donošenju zakona (član 197. st. 1. i 2.).

Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje ("Službeni glasnik RS", br. 84/04, 61/05, 62/06, 5/09, 52/11 i 101/11), između ostalog, uređeno je i pravo obveznika doprinosa - fizičkog lica na povraćaj više plaćenog doprinosa, kao i na prestanak plaćanja doprinosa u toku tekuće godine. Naime, članom 66. ovog zakona propisano je da obveznik doprinosa koji je sam platio doprinose, odnosno kome je u njegovo ime i u njegovu korist plaćen doprinos iz osnovice koja prelazi iznos najviše godišnje osnovice za kalendarsku godinu , ima pravo na povraćaj tako više plaćenog iznosa doprinosa koje se utvrđuje rešenjem Poreske uprave, na zahtev obveznika doprinosa koji se podnosi na propisanom obrascu. Odredbama člana 67. navedenog Zakona propisano je: da obveznik doprinosa po osnovu ugovorene naknade može u toku tekuće godine na propisanom obrascu podneti zahtev za prestanak obaveze plaćanja doprinosa po osnovu buduće ugovorene naknade u toj godini, kada osnovica doprinosa koji su plaćeni po osnovu ugovorene naknade zajedno sa osnovicom doprinosa koji su plaćeni po drugim osnovima dostigne iznos procenjene najviše godišnje osnovice doprinosa (stav 1.); da procenjenu najvišu godišnju osnovicu doprinosa čini petostruki iznos godišnje zarade ostvarene po zaposlenom u Republici u prethodnoj godini uvećan za procenjeni rast zarada u tekućoj godini, a njen nominalni iznos utvrđuje i objavljuje ministar nadležan za poslove finansija (st. 2. i 3.); da rešenje o prestanku obaveze plaćanja doprinosa po osnovu buduće ugovorene naknade u toku tekuće godine donosi organizacija za obavezno socijalno osiguranje , u roku od 15 dana od dana podnošenje dokumentovanog zahteva obveznika.

Pored ovoga, odredbama čl. 41. i 42. navedenog Zakona uređena je visina osnovice doprinosa tako što je predviđeno da, ako je propisana osnovica doprinosa viša od najviše mesečne osnovice doprinosa, obračun i plaćanje doprinosa vrši se na najvišu mesečnu osnovicu doprinosa, a najvišu mesečnu osnovicu doprinosa čini petostruki iznos prosečne mesečne zarade isplaćene po zaposlenom u Republici prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za statistiku, a primenjuje se od prvog u narednom mesecu po objavljivanju podatka o prosečnoj mesečnoj zaradi isplaćenoj po zaposlenom u Republici. Prema članu 43. ovog zakona, najvišu godišnju osnovicu doprinosa čini petostruki iznos prosečne godišnje zarade u Republici isplaćene u godini za koju se obračunavaju i plaćaju doprinosi, a nominalni iznos najviše godišnje osnovice objavljuje ministar nadležan za poslove finansija.

Bliži uslovi, postupak i način za povraćaj više plaćenog doprinosa i prestanak obaveze plaćanja doprinosa po osnovu ugovorene naknade u toku tekuće godine uređeni su Pravilnikom o uslovima, postupku i načinu povraćaja više plaćenog doprinosa za obavezno socijalno osiguranje i prestanku obaveze plaćanja doprinosa po osnovu ugovorene naknade u tekućoj godini ("Službeni glasnik RS", broj 100/04). Odredbom člana 4. stav 1. ovog pravilnika predviđeno je da obveznik doprinosa može nadležnoj organizaciji za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje da podnese zahtev za izdavanje uverenja o osnovici na koju je plaćen doprinos za prethodnu godinu počev od 1. februara naredne godine, a uverenje se izdaje na osnovu raspoloživih podataka, u roku od 15 dana od dana podnošenja zahteva i na osnovu tog uverenja nadležne organizacije za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje osiguranik podnosi zahtev za povraćaj više plaćenog doprinosa nadležnoj organizacionoj jedinici Poreske uprave.

Imajući u vidu relevantne odredbe Ustava i navedenih zakona, Ustavni sud nalazi da je ustavnopravno nesporno da uređivanje poreske osnovice poreza na dohodak građana, kao jednog od osnovnih elemenata ove vrste poreza, predstavlja sastavni deo ustavnog ovlašćenja zakonodavca utvrđenog u članu 97. tačka 6. Ustava prema kome Republika Srbija uređuje i obezbeđuje, pored ostalog, poreski sistem. Ovo ovlašćenje podrazumeva da je zakonodavac slobodan u iznalaženju najcelishodnijih rešenja za uređivanje svih elemenata ovog poreza, uključujući i način utvrđivanja poreske osnovice i dimenzionisanje njene visine, kao i u odabiru zakonskih mera za sprovođenje odgovarajuće poreske politike , uz ispunjenje uslova da visina poreske obaveze ne predstavlja preveliki teret za obveznika. To, drugim rečima, znači da zakonodavac prilikom propisivanja osnovnih elemenata poreskog sistema mora voditi računa o tome da je visina poreske obaveze srazmerna ekonomskoj moći poreskog obveznika, saglasno odredbi člana 91. stav 2. Ustava.

Kada je reč o utvrđivanju godišnjeg poreza na dohodak građana, odredbom člana 87. stav 6. Zakona o porezu na dohodak građana propisano je da dohodak za oporezivanja čini razlika između dohotka utvrđenog u skladu sa st. 2. do 5. ovog člana i neoporezivog iznosa iz stava 1. ovog člana, što znači da se dohodak za oporezivanje utvrđuje tako što se godišnji zbir prihoda koji su predmet oporezivanj a ovim porezom po osnovu zarada i oporezivih prihoda iz člana 87. stav 2. ovog zakona ostvarenih u kalendarskoj godini umanjuje za porez i doprinose za obavezno socijalno osiguranje (najviše do iznosa doprinosa plaćenih na teret lica na iznos najviše godišnje osnovice doprinosa) plaćenih na ostvareni prihod u toj kalendarskoj godini, pa se od tako dobijenog iznosa odbije neoporezivi iznos iz člana 87. stav 1. ovog zakona. Poresku osnovicu godišnjeg poreza na dohodak građana predstavlja oporezivi dohodak koji čini razlika između dohotka za oporezivanje iz člana 87. stav 6. i ličnih odbitaka iz člana 88. stav 1. ovog zakona.

Kako je odredbom člana 67. Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje propisano pravo na prestanak obaveze plaćanja doprinosa po osnovu buduće ugovorene naknade u tekućoj kalendarskoj godini za obveznike - fizička lica u slučaju kada osnovica na koju su doprinosi plaćeni dostigne najvišu procenjenu osnovicu doprinosa za tu godinu, proizlazi da ovi obveznici doprinosa imaju pravo da plaćaju doprinose za obavezno socijalno osiguranje u toku godine do tako opredeljenog iznosa osnovice doprinosa , čije limitiranje ima za cilj da korespondira obimu prava iz obaveznog socijalnog osiguranja, u smislu uticaja na visinu prava iz penzijskog osiguranja, odnosno konkretno određivanje visine penzije i dr. Stoga, Sud konstatuje da navedeno zakonsko rešenje ima karakter zaštitne mere kojom se omogućava fizičkim licima - obveznicima doprinosa da ne uplaćuju veće iznose nego što je to limitirano kroz procenjenu osnovicu. Pored ovoga, zakonodavac je propisao i pravo na povraćaj doprinosa u slučaju više plaćenog doprinosa, kao drugu meru zaštitnog karaktera koja ima za cilj da omogući da, sa stanovišta plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje , rashod po tom osnovu koji tereti prihode fizičkog lica ne može biti viši od iznosa doprinosa koji se plaća na najvišu osnovicu doprinosa za određenu kalendarsku godinu na teret obveznika.

Prema tome, predmet oporezivanja godišnjim porezom na dohodak građana (oporezivi prihod) predstavlja prihod koji ostvari fizičko lice u jednoj kalendarskoj godini, i po svom karakteru je bruto kategorija koja u sebi sadrži , pored zarade po različitim osnovima, i porez i doprinose za obavezno socijalno osiguranje plaćene u Republici na teret lica koje je ostvarilo zaradu . Stoga, Ustavni sud smatra da su neprihvatljivi navodi inicijatora o tome da se godišnjim porezom oporezuju "nezarađeni (fiktivno uvećani) prihodi", jer deo oporezivih prihoda čine i pripadajući doprinosi plaćeni preko iznosa najviše osnovice doprinosa, na čiji povraćaj obveznik ima zakonsko pravo i takav prihod ulazi u njegovu imovinu.

Imajući u vidu navedeno, sa stanovišta navoda inicijatora da se osporenom odredbom člana 87. stav 4. Zakona o porezu na dohodak građana povređuje Ustavom zajemčeno pravo građana na mirno uživanje imovine iz člana 58. Ustava, Ustavni sud smatra da ovi navodi podnosioca ne mogu biti pravno utemeljeni, jer nema objektivnog i razumnog opravdanja za tvrdnju da se Ustavom zajemčeno pravo na mirno uživanje imovine povređuje osporenom odredbom , posebno ako se ima u vidu da je zakonodavac predvideo mogućnosti da obveznik, u slučajevima plaćanja doprinosa iznad pripadajućeg iznosa po osnovu najviše osnovice doprinosa, može da podnese zahtev da mu se obustavi plaćanje doprinosa, odnosno izvrši povraćaj više plaćenog doprinosa po isteku kalendarske godine. Pri tome, Ustavni sud je imao u vidu i da je Evropski sud za ljudska prava u svojoj praksi izrazio pravno shvatanje prema kome države u načelu uživaju široko polje slobodne procene kada su u pitanju porezi u pogledu izbora metoda i mera kojima se žele postići određeni legitimni ciljevi. Stoga, Ustavni sud smatra da se ne može dovesti u pitanje ustavnost osporene odredbe sa stanovišta eventualne povrede ustavnog prava iz člana 58. stav 1. Ustava.

Što se tiče navoda podnosioca da je osporenom odredbom člana 87. stav 4. Zakona o porezu na dohodak građana povređena odredba člana 197. stav 1. Ustava kojom je propisana zabrana povratnog dejstva Zakona, Ustavni sud nalazi da osporena odredba nema povratno dejstvo, jer se odnosi na poreski period u kome su bili ostvareni prihodi koji su predmet oporezivanja godišnjeg poreza na dohodak građana. Naime, za razliku od cedularnog oporezivanja prihoda koje se vrši u toku godine i oporezivi momenat nastaje ostvarivanjem prihoda, godišnji porez građana plaća se na prihode ostvarene u kalendarskoj godini koja prethodi godini u kojoj takva poreska obaveza nastaje. U sistemu oporezivanja godišnjim porezom na dohodak građana, oporezivanje se vrši po isteku kalendarske godine i poreska obaveza po tom osnovu nastaje u narednoj kalendarskoj godini, a za potrebe utvrđivanja obaveze plaćanja ovog poreza umanjivanje oporezivih prihoda na ime plaćenog porez a i doprinos a za obavezno socijalno osiguranje vrši se takođe po isteku kalendarske godine. Iz ovih razloga, Ustavni sud smatra da nisu ustavnopravno prihvatljivi navodi inicijatora da se osporenom odredbom zakona menja pravni režim obračuna poreza sa trenutnim dejstvom u toku godine, te da se osporenom odredbom ne dovodi u pitanje njena ustavnost sa stanovišta ustavnog principa zabrane povratnog dejstva propisa iz člana 197. stav 1. Ustava.

Iz navedenih razloga, Ustavni sud je našao da iznetim razlozima nije potkrepljena tvrdnja da ima osnova za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odredbe člana 87. stav 4. Zakona o porezu na dohodak građana navedenog u izreci, pa je, saglasno odredbi člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07, 99/11 i 18/13 - Odluka US), odbacio inicijativu.

Imajući u vidu izneto, Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 2) i člana 46. tačka 5) Zakona o Ustavnom sudu, doneo Rešenje kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Rešenje Ustavnog suda o odbacivanju inicijative za ocenu ustavnosti poreske odredbe

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti