Ocena ustavnosti odredbe Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju

Kratak pregled

Ustavni sud je odbacio inicijativu za ocenu ustavnosti odredbe o ponovnom određivanju penzije. Razlikovanje između korisnika starosne i invalidske penzije u pogledu ovog prava nije diskriminatorno, jer se radi o različitim kategorijama osiguranika zasnovanim na različitim osnovama.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUz-140/2011
28.06.2012.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća i sudije Vesna Ilić Prelić, dr Marija Draškić, dr Agneš Kartag Odri, dr Goran Ilić, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 1. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 28. juna 2012. godine, doneo je

R E Š E Nj E

Odbacuje se inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odredbe člana 121. stav 1. Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju („Službeni glasnik RS“, br. 34/03, 85/05, 101/05, 5/09, 107/09 i 101/10).

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneta je inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odredbe člana 121. stav 1. Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju („Službeni glasnik RS“, br. 34/03, 85/05, 101/05, 5/09, 107/09 i 101/10). U inicijativi se navodi da odredba člana 121. stav 1. Zakona, kojom je propisano da korisnik starosne penzije koji se zaposli na teritoriji Republike, odnosno obavlja samostalnu delatnost po osnovu koje je obavezno osiguran na teritoriji Republike, ima pravo po prestanku tog zaposlenja odnosno obavljanja te samostalne delatnosti, na ponovno određivanje penzije ako je bio u osiguranju najmanje godinu dana, nije u skladu sa članom 21. Ustava Republike Srbije. Ovo iz razloga što, prema osporenoj odredbi Zakona, pravo na ponovno određivanje penzije ima samo osiguranik samostalne delatnosti koji je otišao u starosnu penziju, dok to pravo nemaju korisnici invalidske penzije.

U sprovedenom postupku, Ustavni sud je utvrdio da je osporenom odredbom člana 121. stav 1. navedenog Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju propisano da korisnik starosne penzije koji se zaposli na teritoriji Republike, odnosno obavlja samostalnu delatnost po osnovu koje je obavezno osiguran na teritoriji Republike, ima pravo po prestanku tog zaposlenja odnosno obavljanja te samostalne delatnosti, na ponovno određivanje penzije ako je bio u osiguranju najmanje godinu dana.

Odredbom člana 21. Ustava Republike Srbije, u odnosu na koju je tražena ocena ustavnosti osporene odredbe Zakona, utvrđeno je da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki, da svako ima pravo na jednaku zakonsku zaštitu bez diskriminacije, kao i da je zabranjena svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovest, političkog ili drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta (član 21. st. 1. do 3.).

Za ocenu ustavnosti osporene odredbe Zakona od značaja su i odredbe Ustava kojima je utvrđeno: da se penzijsko osiguranje uređuje zakonom i da se Republika Srbija stara o ekonomskoj sigurnosti penzionera (član 70.); da Republika Srbija uređuje i obezbeđuje, pored ostalog, sistem socijalnog osiguranja i drugih oblika socijalne sigurnosti (član 97. tačka 8.).

Polazeći od izloženih odredaba Ustava, a posebno odredbe člana 97. tačka 8, zakonodavac je bio ovlašćen da, uređujući sistem socijalnog osiguranja i drugih oblika socijalne sigurnosti, utvrdi pravo korisnika starosne penzije koji se zaposli na teritoriji Republike, odnosno obavlja delatnost po osnovu koje je obavezno osiguran, da mu se po prestanku tog zaposlenja , odnosno obavljanja samostalne delatnosti, ponovo određuje penzija , i to pod uslovom da je u osiguranju bio najmanje godinu dana. Osporena odredba Zakona odnosi se samo na korisnike starosne penzije, a ne i na korisnike prava na invalidsku penziju, s obzirom na to da, prema članu 21. navedenog zakona, invalidnost postoji kad kod osiguranika nastane potpuni gubitak radne sposobnosti zbog promena u zdravstvenom stanju prouzrokovanih povredom na radu, profesionalnom bolešću, povredom van rada ili bolešću, koje se ne mogu otkloniti lečenjem ili medicinskom rehabilitacijom. Budući da se invalidnost ceni u odnosu na opštu radnu sposobnost, odnosno nesposobnost za obavljanje bilo kog posla, korisnik invalidske penzije, koji se zaposli ili počne da obavlja samostalnu delatnost, ne bi mogao da ostvari pravo na ponovno određivanje penzije, jer bi u tom slučaju bilo nužno pokrenuti postupak ponovne ocene invalidnosti.

Iznetim razlozima osporavanja, po oceni Suda , nije potkrepljena ni tvrdnja da je osporenom odredbom Zakona povređen princip zabrane diskriminacije iz člana 21. Ustava, s obzirom na to da Ustav ne poznaje princip jednakosti kao opšti, apstraktni pojam koji se u svakoj pravnoj situaciji podjednako odnosi na različite pravne subjekte, već garantuje jednakost u okviru iste kategorije pravnih subjekata, odnosno iste vrste prava.

Na osnovu izloženog i odredaba člana 42b stav 1, člana 46. tačka 5) i člana 53. stav 2. Zakona o Ustavnom sudu ("Službeni glasnik RS", br. 109/07 i 99/11), Ustavni sud je doneo Rešenje kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Ocena ustavnosti odredbe Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti