Pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odredaba Zakona o Pravosudnoj akademiji

Kratak pregled

Ustavni sud je pokrenuo postupak za utvrđivanje neustavnosti odredaba Zakona o Pravosudnoj akademiji koje kandidatima sa završenom početnom obukom daju apsolutnu prednost pri prvom izboru za sudije i tužioce. Sud će ispitati da li se time povređuje jednakost i nadležnost pravosudnih saveta.

Tekst originalne odluke

Republika Srbija
USTAVNI SUD
IUz-497/2011
18.07.2013.
Beograd

Ustavni sud, Veliko veće, u sastavu: predsednik Suda dr Dragiša B. Slijepčević, predsednik Veća, i sudije Vesna Ilić Prelić, Katarina Manojlović Andrić, dr Agneš Kartag Odri, Predrag Ćetković, Sabahudin Tahirović, dr Dragan Stojanović i mr Milan Marković, članovi Veća, na osnovu člana 167. stav 1. tačka 1. Ustava Republike Srbije, na sednici Veća održanoj 18. jula 2013. godine, doneo je

R E Š E Nj E

1. Pokreće se postupak za utvrđivanje neustavnosti odredaba člana 26. stav 3. i člana 40. st. 8, 9. i 11. Zakona o Pravosudnoj akademiji („Službeni glasnik RS“, broj 104/09).

2. Odbacuju se inicijative za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti i saglasnosti sa potvrđenim međunarodnim ugovorima odredaba člana 7. stav 2. i člana 26. stav 2. Zakona iz tačke 1.

3. Rešenje iz tačke 1. dostaviti Narodnoj skupštini radi davanja odgovora.

4. Rok za davanje odgovora je 30 dana od dana dostavljanja Rešenja.

O b r a z l o ž e nj e

Ustavnom sudu podneto je više inicijativa za pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odredaba Zakona o Pravosudnoj akademiji navedenih u tač. 1. i 2. izreke, iz razloga što, prema mišljenju inicijatora, osporne odredbe nisu u skladu sa članom 3. stav 2, čl. 4, 6, 20, 21, 77. i 147, članom 153. stav 1, čl. 154, 164, 165. i 197. Ustava Republike Srbije, članom 1. Protokola broj 12 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda i članom 7. stav 4. Konvencije Ujedinjenih nacija protiv korupcije.

Inicijatori navode, između ostalog, da je osporenim odredbama člana 40. st. 8. i 9. Zakona o Pravosudnoj akademiji za mogućnost izbora na funkciju sudije osnovnog ili prekršajnog suda, odnosno zamenika osnovnog javnog tužioca, pored opštih i posebnih zakonskih uslova propisan i dodatni uslov – završena početna obuka na Pravosudnoj akademiji. Tek ako ne bude kandidata za izbor sudija i zamenika javnih tužilaca koji su završili tu obuku, Visoki savet sudstva i Državno veće tužilaca mogu predložiti lica koja ispunjavaju samo opšte uslove predviđene Zakonom o sudijama i Zakonom o javnom tužilaštvu. Dakle, prema navodima inicijatora, „praktično je nemoguće biti izabran na navedene funkcije bez završene početne obuke na Pravosudnoj akademiji“. Inicijatori navode, između ostalog, da osporene zakonske odredbe nameću dužnost Visokom savetu sudstva, odnosno Državnom veću tužilaca da prilikom predlaganja kandidata na navedene funkcije, predlože kandidata koji je završio početnu obuku na Akademiji, a prema uspehu ostvarenom na početnoj obuci, a da tek ukoliko među prijavljenim kandidatima nema onih koji su završili početnu obuku na Akademiji, ostaje mogućnost za Visoki savet sudstva, odnosno Državno veće tužilaca da predlože kandidate koji ispunjavaju opšte uslove za izbor. Inicijatori navode i da je odredbama člana 26. st. 2. i 3. Zakona o Pravosudnoj akademiji propisano da broj korisnika početne obuke određuju Visoki savet sudstva, odnosno Državno veće tužilaca jednom godišnje, do 1. marta i o tome obaveštavaju Akademiju, kao i da broj korisnika početne obuke iz stava 2. ovog člana Visoki savet sudstva i Državno veće tužilaca utvrđuju na osnovu procene broja slobodnih sudijskih mesta u prekršajnim i osnovnim sudovima, odnosno mesta zamenika u osnovnom javnom tužilaštvu, u godini koja sledi nakon godine u kojoj korisnici završavaju početnu obuku, uvećan za 30%. Inicijatori povodom toga zaključuju i sledeće: “Ovakvom odredbom, prostom matematičkom računicom dolazimo do zaključka da niko, osim kandidata koji su završili početnu obuku na Akademiji neće moći da bude izabran za sudiju prekršajnih i osnovnih sudova, odnosno zamenika osnovnog javnog tužioca“. Na ovaj način se, prema tvrdnjama inicijatora, krši ustavno pravo građana da pod jednakim uslovima stupaju na javne funkcije iz člana 53. Ustava, kao i Ustavom utvrđena zabrana diskriminacije i jednakost građana pred Ustavom i zakonom iz člana 21. Ustava i ugrožavaju Ustavom utvrđeni položaj i funkcija Visokog saveta sudstva i Državnog veća tužilaca iz člana 154, odnosno člana 165. Ustava.

Inicijatori smatraju i da između funkcije državnog sekretara u ministarstvu nadležnom za pravosuđe, zaduženog za stručno usavršavanje zaposlenih u pravosuđu, i članstva u Upravnom odboru Pravosudne akademije po osnovu te funkcije državnog sekretara postoji sukob interesa zasnovan suprotno odredbi člana 6. Ustava, koji propisuje da niko ne može vršiti javnu funkciju koja je u sukobu sa njegovim drugim funkcijama i interesima, kao i suprotno principu vladavine prava iz člana 3. stav 2. Ustava (osporena odredba član 7. stav 2. Zakona o Pravosudnoj akademiji).

Ustavni sud je 26. septembra 2012. zatražio od Narodne skupštine mišljenje povodom inicijativa koje su do tada podnete Sudu. Narodna skupština – Odbor za ustavna pitanja i zakonodavstvo je dopisom 05 broj: 7-3020/12 od 5. decembra 2012. godine dostavio Sudu mišljenje u kome se iznosi stav da osporene odredbe člana 7. stav 2. i člana 40. st. 8, 9. i 11. Zakona o Pravosudnoj akademiji nisu nesaglasne sa Ustavom, opšteprihvaćenim pravilima međunarodnog prava i potvrđenim međunarodnim ugovorima.

U svom mišljenju Odbor Narodne skupštine za ustavna pitanja i zakonodavstvo navodi, između ostalog, i sledeće: „Završena početna obuka predstavlja jedan dodatni kriterijum pored drugih uslova propisanih Zakonom o sudijama i Zakonom o javnom tužilaštvu, za izbor nosilaca pravosudnih funkcija koji je propisan u posebnom zakonu, u ovom slučaju u Zakonu o Pravosudnoj akademiji“, te da su „svi zakoni iste pravne snage i da moraju biti u saglasnosti sa Ustavom, kao i da ne smeju biti u suprotnosti sa potvrđenim međunarodnim ugovorima“. Takođe se navodi da se „osporenim odredbama Zakona o Pravosudnoj akademiji...ne oduzima nadležnost Visokom savetu sudstva i Državnom veću tužilaca da predlažu kandidate za prvi izbor sudije, odnosno zamenika javnog tužioca, već samo propisuju da prednost prilikom predlaganja kandidata za izbor imaju lica koja su završila početnu obuku na Pravosudnoj akademiji“, kao i da odredbama čl. 147. i 159. Ustava koji uređuju izbor sudija, javnih tužilaca i zamenika javnih tužilaca „nisu utvrđeni uslovi za izbor nosilaca pravosudnih funkcija, već se to pitanje u skladu sa Ustavom uređuje zakonom“. Odbor smatra da je Zakonom o Pravosudnoj akademiji stvoren normativni okvir za predlaganje najkvalitetnijih kandidata za prvi izbor za sudiju prekršajnog i osnovnog suda i zamenika javnog tužioca u osnovnom javnom tužilaštvu, a u skladu sa odredbama Ustava koje utvrđuju način izbora nosilaca pravosudnih funkcija, ističući da je Republika Srbija kao članica Saveta Evrope preuzela i obaveze sadržane u dokumentima usvojenim od strane tela ove organizacije, te se u prilog toga navodi, između ostalog, Mišljenje broj 4. (2003) Konsultativnog saveta evropskih sudija (SSJE) prema kome bez obzira odakle dolaze kandidati za sudije, oni treba da dobiju početnu obuku. U pogledu samih uslova za upis na početnu obuku na Pravosudnoj akademiji Odbor ističe da je propisanim uslovima za upis na početnu obuku omogućeno svima da pod jednakim uslovima upišu i završe tu obuku. U odnosu na eventualno postojanje sukoba interesa zasnovanog na osporenoj odredbi člana 7. stav 2. Zakona o Pravosudnoj akademiji Odbor navodi da ta odredba nije suprotna Ustavu, i da treba „imati u vidu odredbu člana 28. stav 1. Zakona o Agenciji za borbu protiv korupcije („Službeni glasnik RS“, br. 97/08, 53/10 i 66/11 – Odluka US) kojom je propisano da funkcioner može da vrši samo jednu javnu funkciju, osim ako je zakonom i drugim propisom obavezan da vrši više javnih funkcija“, kao i da „osporenu odredbu člana 7. stav 2. Zakona o Pravosudnoj akademiji treba sagledati u kontekstu obavljanja delatnosti Pravosudne akademije, a to je pre svega stručno usavršavanje nosilaca pravosudnih funkcija i sudskog i tužilačkog osoblja, pa je stoga neophodno da u Upravnom odboru budu zastupljeni predstavnici državnih organa koji su najodgovorniji za stanje u oblasti pravosuđa“. Pored toga, navodi se i da „prema članu 7. Zakona o Pravosudnoj akademiji, Upravni odbor te ustanove ima devet članova, a samo je jedan član iz reda funkcionera ministarstva nadležnog za poslove pravosuđa“, i da taj funkcioner „ne može samostalno da donosi odluke iz nadležnosti Upravnog odbora, niti ima pretežni uticaj na donošenje odluka“.

Zakon o Pravosudnoj akademiji donela je Narodna skupština na Drugoj sednici Drugog redovnog zasedanja u 2009. godini, 11. decembra 2009. godine, isti je objavljen u „Službenom glasniku Republike Srbije“, broj 104/09 od 16. decembra 2009. godine, stupio je na snagu 24. decembra 2009. godine i na snazi je.

Osporenim odredbama Zakona o Pravosudnoj akademiji propisano je sledeće: da su članovi Upravnog odbora –četiri člana koje imenuje Visoki savet sudstva iz reda sudija, od kojih dva na predlog udruženja sudija; dva člana koje imenuje Državno veće tužilaca iz reda tužilaca, od kojih jednog imenuje na predlog udruženja tužilaca; i tri člana koje imenuje Vlada, od kojih je jedan državni sekretar u ministarstvu nadležnom za pravosuđe zadužen za stručno usavršavanje zaposlenih u pravosuđu, a jedan iz reda zaposlenih u Akademiji (član 7. stav 2.); da broj korisnika početne obuke određuju Visoki savet sudstva, odnosno Državno veće tužilaca jednom godišnje, do 1. marta i o tome obaveštavaju Akademiju (član 26. stav 2.); da broj korisnika početne obuke iz stava 2. ovog člana Visoki savet sudstva i Državno veće tužilaca utvrđuju na osnovu procene broja slobodnih sudijskih mesta u prekršajnim i osnovnim sudovima, odnosno mesta zamenika u osnovnom javnom tužilaštvu, u godini koja sledi nakon godine u kojoj korisnici završavaju početnu obuku, uvećanom za 30% (član 26. stav 3.); da je Visoki savet sudstva, odnosno Državno veće tužilaca dužno da prilikom predlaganja kandidata za izbor sudije prekršajnog ili osnovnog suda, odnosno zamenika osnovnog javnog tužioca, predloži kandidata koji je završio početnu obuku u Akademiji, a prema uspehu ostvarenom na početnoj obuci (član 40. stav 8.); da ukoliko među prijavljenim kandidatima nema kandidata koji su završili početnu obuku, Visoki savet sudstva, odnosno Državno veće tužilaca može predložiti kandidata koji ispunjava opšte uslove za izbor (član 40. stav 9), kao i da ako kandidat koji je završio početnu obuku, u roku od tri godine, računajući godine u kojima je Narodna skupština birala sudije prekršajnih ili osnovnih sudova, odnosno zamenike osnovnih javnih tužilaca, od dana dobijanja uverenja o završenoj početnoj obuci, ne počne da obavlja funkciju sudije prekršajnog ili osnovnog suda, odnosno zamenika osnovnog javnog tužioca, ta činjenica će se uzeti u obzir prilikom predlaganja za izbor na ove funkcije (član 40. stav 11.)

III

Ustavom Republike Srbije utvrđeno je: da je pravni poredak jedinstven, da uređenje vlasti počiva na podeli vlasti na zakonodavnu, izvršnu i sudsku, da se odnos tri grane vlasti zasniva na ravnoteži i međusobnoj kontroli i da je sudska vlast nezavisna (član 4.); da su pred Ustavom i zakonom svi jednaki, da je zabranjena svaka diskriminacija, neposredna ili posredna, po bilo kom osnovu, a naročito po osnovu rase, pola, nacionalne pripadnosti, društvenog porekla, rođenja, veroispovesti, političkog ili drugog uverenja, imovnog stanja, kulture, jezika, starosti i psihičkog ili fizičkog invaliditeta (član 21. st. 1. i 3.); da građani imaju pravo da učestvuju u upravljanju javnim poslovima i da pod jednakim uslovima stupaju u javne službe i na javne funkcije (član 53.); da Narodna skupština, na predlog Visokog saveta sudstva, bira za sudiju lice koje se prvi put bira na sudijsku funkciju (član 147. stav 1.); da je Visoki savet sudstva nezavisan i samostalan organ koji obezbeđuje i garantuje nezavisnost i samostalnost sudova i sudija (član 153. stav 1.); da Visoki savet sudstva bira i razrešava sudije, u skladu sa Ustavom i zakonom i predlaže Narodnoj skupštini izbor sudija prilikom prvog izbora na sudijsku funkciju (član 154.); da Narodna skupština, na predlog Državnog veća tužilaca, bira za zamenika javnog tužioca lice koje se prvi put bira na ovu funkciju (član 159. stav 5.); da je Državno veće tužilaca samostalan organ koji obezbeđuje i garantuje samostalnost javnih tužilaca i zamenika javnih tužilaca u skladu sa Ustavom (član 164. stav 1.); da Državno veće tužilaca predlaže Narodnoj skupštini kandidate za prvi izbor za zamenika javnog tužioca, bira zamenike javnih tužilaca za trajno obavljanje funkcije zamenika javnog tužioca, bira zamenike javnih tužilaca koji su na stalnoj funkciji za zamenike javnog tužioca u drugom javnom tužilaštvu, odlučuje u postupku za prestanak funkcije zamenika javnih tužilaca, na način predviđen Ustavom i zakonom, te vrši i druge poslove određene zakonom (član 165.).

Zakonom o sudijama („Službeni glasnik RS“, br. 116/08, 58/09, 104/09, 101/10, 8/12, 121/12 i 124/12) je propisano: da za sudiju može biti izabran državljanin Republike Srbije koji ispunjava opšte uslove za rad u državnim organima, koji je završio pravni fakultet, položio pravosudni ispit i koji je stručan, osposobljen i dostojan sudijske funkcije (član 43.); da je posle položenog pravosudnog ispita potrebno radno iskustvo u pravnoj struci – dve godine za sudiju prekršajnog suda, tri godine za sudiju osnovnog suda (član 44. alineja prva i druga); da su ostali uslovi za izbor sudije – stručnost, osposobljenost i dostojnost, da stručnost podrazumeva posedovanje teorijskog i praktičnog znanja potrebnog za obavljanje sudijske funkcije, da osposobljenost podrazumeva veštine koje omogućavaju efikasnu primenu specifičnih pravničkih znanja u rešavanju sudskih predmeta, da dostojnost podrazumeva moralne osobine koje sudija treba da poseduje i ponašanje u skladu sa tim osobinama, da su moralne osobine koje sudija treba da poseduje – poštenje, savesnost, pravičnost, dostojanstvenost, istrajnost i uzornost, a ponašanje u skladu sa tim osobinama podrazumeva čuvanje ugleda sudije i suda u službi i izvan nje, svest o društvenoj odgovornosti, održavanje nezavisnosti i nepristrasnosti, pouzdanosti i dostojanstva u službi i izvan nje i preuzimanje odgovornosti za unutrašnju organizaciju i pozitivnu sliku o sudstvu u javnosti, da kriterijume i merila za ocenu stručnosti, osposobljenosti i dostojnosti propisuje Visoki savet sudstva, u skladu sa zakonom (član 45.); da je prilikom izbora i predlaganja za izbor sudije zabranjena diskriminacija po bilo kom osnovu, a da se pri izboru i predlaganju za izbor sudija vodi računa o nacionalnom sastavu stanovništva, odgovarajućoj zastupljenosti pripadnika nacionalnih manjina i poznavanju stručne pravne terminologije na jeziku nacionalne manjine, koji je u službenoj upotrebi u sudu (član 46.).

Zakonom o javnom tužilaštvu (“Službeni glasnik RS“, br. 116/08, 104/09, 101/10, 78/11, 101/11, 38/12 i 121/12) uređeno je sledeće: da za javnog tužioca i zamenika javnog tužioca može biti izabran državljanin Republike Srbije koji ispunjava opšte uslove za rad u državnim organima, koji je završio pravni fakultet, položio pravosudni ispit i dostojan je funkcije javnog tužioca (član 76.); da za javnog tužioca i zamenika javnog tužioca može biti izabrano lice koje, pored opštih uslova, ima radno iskustvo u pravnoj struci nakon položenog pravosudnog ispita, i to – četiri godine za osnovnog javnog tužioca i tri godine za zamenika osnovnog javnog tužioca (član 77. alineja prva); da pri predlaganju i izboru kandidata za javnotužilačku funkciju Državno veće tužilaca uzima u obzir stručnost, osposobljenost i dostojnost kandidata, a prema kriterijumima i merilima za ocenu stručnosti, osposobljenosti i dostojnosti koje propisuje Državno veće tužilaca, u skladu sa zakonom, kao i da je prilikom izbora i predlaganja kandidata za javnotužilačku funkciju zabranjena diskriminacija po bilo kom osnovu, da se pri izboru i predlaganju za izbor javnih tužilaca i zamenika javnih tužilaca vodi računa o nacionalnom sastavu stanovništva, odgovarajućoj zastupljenosti pripadnika nacionalnih manjina i poznavanju stručne pravne terminologije na jeziku nacionalne manjine koji je u službenoj upotrebi u sudu i da svaki predlog, odnosno odluka o izboru koje donosi Državno veće tužilaca mora biti obrazložena (član 82.).

Polazeći od navedenog, Ustavni sud nalazi da se u odnosu na osporene odredbe člana 26. stav 3. i člana 40. st. 8, 9. i 11. Zakona o Pravosudnoj akademiji postavljaju sledeća ustavnopravna pitanja:

Kao prvo, da li propisivanje da su Visoki savet sudstva i Državno veće tužilaca dužni da prilikom predlaganja kandidata za izbor sudije prekršajnog i osnovnog suda, odnosno zamenika osnovnog javnog tužioca predlože kandidata koji je završio početnu obuku na Pravosudnoj akademiji, kako je to učinjeno osporenom odredbom člana 40. stav 8. Zakona, ima značenje propisivanja novog uslova za prvi izbor lica na sudijsku funkciju u određenim vrstama sudova (prekršajni i osnovni sudovi), odnosno na funkciju zamenika javnog tužioca u određenoj vrsti tužilaštava (osnovna javna tužilaštva), odnosno da li se na ovaj način ustanovljava poseban uslov za vrednovanje stručne osposobljenosti kandidata, kao jednog od opštih uslova za izbor propisanog kako Zakonom o sudijama, tako i Zakonom o javnom tužilaštvu. Naime, za Ustavni sud se kao sporno postavlja pitanje da li početna obuka na Pravosudnoj akademiji može biti presudan uslov za vrednovanje stručnosti i osposobljenosti prilikom predlaganja kandidata za prvi izbor za sudiju prekršajnog i osnovnog suda i za zamenika javnog tužioca u osnovnom javnom tužilaštvu. Štaviše, pošto je osporenim odredbama člana 26. stav 3. Zakona predviđeno da se broj polaznika („korisnika“) početne obuke na Akademiji određuje na osnovu procene slobodnih sudijskih mesta u prekršajnim i osnovim sudovima, odnosno mesta zamenika javnog tužioca u osnovnim javnim tužilaštvima, a osporenom odredbom člana 40. stav 9. Zakona da Visoki savet sudstva, odnosno Državno veće tužilaca za prvi izbor za sudiju, odnosno zamenika javnog tužioca u navedenim sudovima i tužilaštvima može predložiti kandidata koji ispunjava opšte uslove za izbor samo ako među prijavljenim kandidatima nema onih koji su završili početnu obuku na Akademiji, kao sporno se postavlja i pitanje da li je završena početna obuka ne samo presudna za vrednovanje stručnosti i osposobljenosti kao opštih uslova za izbor, već da li se pretvara u suštinski opredeljujući uslov za dostupnost sudijske, odnosno javnotužilačke funkcije.

Kako iz navedenih zakonskih odredaba sledi da je zakonodavac kandidatu koji je završio početnu obuku na Akademiji dao ne samo apsolutnu prednost prilikom prvog izbora u odnosu na sve druge kandidate koji ispunjavaju uslove propisane Zakonom o sudijama, odnosno Zakonom o javnom tužilaštvu, već i garanciju da će biti izabran ukoliko ima slobodnih mesta (osim ako na isto mesto nije konkurisao drugi kandidat koji je takođe završio početnu obuku, ali je tokom iste pokazao bolje rezultate), a to dodatno potvrđuje osporena odredba stava 11. člana 40. Zakona, to Ustavni sud ocenjuje da se osnovano može postaviti pitanje da li se osporenim odredbama krši načelo jednakosti građana koji se nalaze u istoj pravnoj situaciji (koji ispunjavaju Zakonom o sudijama ili Zakonom o javnom tužilaštvu propisane uslove za izbor) iz člana 21. Ustava i povređuje Ustavom zajemčeno pravo na stupanje na javne funkcije pod jednakim uslovima iz člana 53. Ustava.

Drugo, polazeći od toga da se prema članu 1. Zakona o Pravosudnoj akademiji, osniva Pravosudna akademija i uređuju njen status, delatnost, organi upravljanja i finansiranje, kao i početna i stalna obuka sudija, javnih tužilaca i zamenika javnih tužilaca, obuka sudijskih i tužilačkih pomoćnika i pripravnika i obuka sudskog i tužilačkog osoblja, iz čega sledi da je sa jedne strane reč o tzv. organizacionom zakonu i sa druge strane da je predmet uređivanja i stručna obuka sudija, javnih tužilaca i zamenika javnih tužilaca, obuka sudijskih i tužilačkih pomoćnika i pripravnika i obuka sudskog i tužilačkog osoblja, sa stanovišta načela jedinstva pravnog poretka iz člana 4. Ustava, kao sporno se postavlja i pitanje da li je tim zakonom ustavnopravno moguće zapravo menjati uslove za izbor lica koja se prvi put biraju za sudiju, odnosno zamenika javnog tužioca u određenoj vrsti suda i javnog tužilaštva.

Treće, da li se osporenim odredbama ograničava Ustavom utvrđena nadležnost Visokog saveta sudstva (član 154. Ustava) i Državnog veća tužilaca (član 165. Ustava), a koji kao samostalni i nezavisni državni organi samostalno utvrđuju predlog kandidata za prvi izbor sudija i zamenika javnih tužilaca. Štaviše, pošto je Narodna skupština prilikom izbora vezana predlogom Visokog saveta sudstva, odnosno Državnog veća tužilaca, postavlja se pitanje da li se na ovaj način posredno i Narodna skupština ograničava u vršenju jedne od svojih ustavnih nadležnosti.

Četvrto, ako je ustavna funkcija Visokog saveta sudstva i Državnog veća tužilaca da obezbede i garantuju nezavisnost i samostalnost sudija (član 153. stav 1. Ustava) i samostalnost javnih tužilaca i njihovih zamenika (član 164. stav 1. Ustava), postavlja se pitanje da li je ostvarivanje ove ustavne funkcije narušeno time što Ustavom ustanovljene nezavisne organe obavezuje ocena kojom je određen uspeh kandidata na početnoj obuci, a koju daje Pravosudna akademija, koja je obrazovana kao ustanova za obavljanje određenih delatnosti vezanih za stručno usavršavanje njenih „korisnika“.

Konačno, postavlja se i pitanje u kojoj meri osporena rešenja iz člana 40. st. 8, 9. i 11. Zakona o Pravosudnoj akademiji onemogućavaju primenu člana 46. stav 2. Zakona o sudijama i člana 82. stav 2. Zakona o javnom tužilaštvu koji se odnose na odgovarajuću zastupljenost pripadnika nacionalnih manjina i uzimanje u obzir nacionalnog sastava stanovništva prilikom predlaganja sudija, javnih tužilaca i zamenika javnih tužilaca, a samim tim dovode u pitanje i primenu načela jedinstva pravnog poretka iz člana 4. Ustava i odredbe člana 77. Ustava koja pripadnicima nacionalnih manjina garantuje ravnopravnost u vođenju javnih poslova, pri čemu se odredbom stava 2. navedenog člana Ustava utvrđuje da se pri zapošljavanju, između ostalog, u državnim organima vodi računa o nacionalnom sastavu stanovništava i odgovarajućoj zastupljenosti nacionalnih manjina, a stavom 1. navedenog člana Ustava garantuje pripadnicima nacionalnih manjina da pod jednakim uslovima stupaju na javne funkcije.

U odnosu na odredbu člana 7. stav 2. Zakona o Pravosudnoj akademiji kojom je propisano da je član Upravnog odbora Akademije, između ostalih, i državni sekretar u ministarstvu nadležnom za pravosuđe zadužen za stručno usavršavanje zaposlenih u pravosuđu (član 7. stav 2.), Ustavni sud konstatuje da je načelom utvrđenim u članu 6. Ustava, izričito predviđeno da se postojanje sukoba interesa određuje ne samo Ustavom, već i zakonom, a što ne mora biti isključivo zakon koji na sistemski način uređuje ovu oblast. Pošto sam Zakon o Agenciji za borbu protiv korupcije („Službeni glasnik RS“, br. 97/08, 53/10 i 66/11) dozvoljava određena odstupanja zasnovana na posebnim zakonima (pre svega odredba 28. stav 1. tog zakona koja je u direktnoj vezi sa osporenom odredbom člana 7. stav 2. Zakona o Pravosudnoj akademiji), Ustavni sud nalazi da nema ustavnopravnih razloga za tvrdnje o nesaglasnosti osporene odredbe sa Ustavom, tim pre kada se ima u vidu da je Zakonom o ministarstvima („Službeni glasnik RS“, broj 71/12) predviđeno da Ministarstvo pravde i državne uprave obavlja poslove državne uprave koji se odnose na stručno usavršavanje nosilaca pravosudnih funkcija (član 10. stav 1. Zakona), kao i da ovo ministarstvo vrši nadzor nad zakonitošću rada Akademije (član 3. stav 6.). Iz navedenih razloga Ustavni sud je inicijativu u odnosu na osporeni član 7. stav 2. Zakona odbacio, saglasno odredbi člana 36. stav 1. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu.

Takođe, Ustavni sud nalazi da se u odnosu na ovlašćenja Visokog saveta sudstva i Državnog veća tužilaštva da određuju broj korisnika početne obuke na Pravosudnoj akademiji, kako je to propisano osporenom odredbom člana 26. stav 2. Zakona, ne postavljaju sporna ustavnopravna pitanja, te je stoga i u ovom delu odbacio inicijativu, shodno odredbi člana 36. tačka 7) Zakona o Ustavnom sudu.

Polazeći od izloženog Ustavni sud je, na osnovu odredaba člana 42b stav 1. tačka 2), člana 46. tač. 1) i 3) i člana 107. stav 1. Zakona o Ustavnom sudu („Službeni glasnik RS“, br. 109/07, 99/11 i 18/13 – Odluka US) i člana 84. Poslovnika Ustavnog suda („Službeni glasnik RS“, br. 24/08, 27/08 i 76/11), doneo Rešenje kao u izreci.

PREDSEDNIK VEĆA

dr Dragiša B. Slijepčević

Pokretanje postupka za ocenu ustavnosti odredaba Zakona o Pravosudnoj akademiji

Kratak pregled

Tekst originalne odluke

Slični dokumenti