Solidarna odgovornost lovačkog udruženja i grada za štetu od divljači

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog pogrešne primene materijalnog prava sa pozivom na odredbu člana 404. ZPP.

Po oceni Vrhovnog suda, u ovom sporu postoji potreba da se o posebnoj reviziji odlučuje radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je na osnovu člana 404. ZPP, odlučeno kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji na osnovu člana 408. ZPP, Vrhovni sud je našao da je tužiočeva revizija osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, dana 07.11.2018. godine, oko 19,30 časova, u noćnim uslovima, dogodila se saobraćajna nezgoda u Borči, Opština Palilula, na kolovozu puta Pupinov most – petlja Kovilovo na oko 2 km od Pupinovog mosta. U saobraćajnoj nezgodi učestvovali su životinja i vozila: teretno vozilo marke Iveco, tip Eurokargo, reg. oznaka ... kojim je upravljao AA, putničko vozilo marke Fiat, tipa Grande punto, reg. oznaka ... kojim je upravljao BB i putničko vozilo marke Škoda Octavia A7, reg. Oznaka ..., čiji je vlasnik Porshe mobility, a kojim je upravljao VV. Na licu mesta nisu bili postavljeni saobraćajni znakovi relevantni za saobraćajnu nezgodu. Svi učesnici opisali su svoje kretanje kritičnom prilikom saglasno sa skicom mesta dešavanja nezgode, te su saglasno istakli da je uzrok saobraćajne nezgode izletanje divlje svinje na kolovoz.

Veštačenjem od strane veštaka saobraćajno-tehničke struke utvrđeno je da su se pre nastupanja predmetne saobraćajne nezgode vozila kretala iz pravca Pupinovog mosta ka petlji Kovilovo i to teretno vozilo Iveco srednjom saobraćajnom trakom, vozilo Fiat Punto iza njega, a Škoda Octavia levom saobraćajnom trakom. Primarni kontakt ostvaren je između tela životinje i levog čeonog dela teretnog vozila u srednjoj saobraćajnoj traci. Oštećenja na teretnom vozilu odgovaraju naletu na životinju većih dimenzija, zatim je životinja (divlja svinja) odbačena u levu saobraćajnu traku gde je na njeno telo naletelo vozilo Fiat Punto, a potom i Škoda Octavia, oba svojom levom stranom. Vozači vozila, učesnici u predmetnoj nezgodi, nisu napravili propuste uzročno-posledično vezane za nastanak nezgode, jer je situacija istrčavanja ili pojave životinje u noćnim uslovima opasna situacija za sve učesnike u saobraćaju. Prema zapisniku MUP-a nije bilo ni postavljene saobraćajne signalizacije vezane za pojavu životinje na kolovozu. Visina štete na vozilu Škoda na dan nastanka nezgode – popravke iznosila je 481.975,00 dinara. Predmetno vozilo Škoda je u momentu nezgode bilo osigurano kod tužioca po kasko polisi osiguranja sa skadencom važenja od 09.10.2015. godine do 09.10.2019. godine. Na osnovu prijave i zahteva za naknadu štete, tužilac je obračunao i isplatio oštećenom licu iznos od 481.975,52 dinara na osnovu rešenja zahteva za isplatu naknade iz osiguranja od 08.01.2019. godine. Utvrđeno je i da se prvotuženi u više navrata obraćao upravljaču puta kao i Upravi saobraćajne policije u cilju postavljanja saobraćajne signalizacije koja ukazuje na pojavu divljih životinja na putu.

Na osnovu ovako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud usvaja tužbeni zahtev, zaključujući da kod Grada Beograda kao osnivača, upravljača puta i Lovačkog udruženja, postoji objektivna odgovornost za predmetnu nezgodu.

Drugostepeni sud ne prihvata izneto stanovište prvostepenog suda. Po stanovištu ovog suda, Grad Beograd nije pasivno legitimisan, već je to upravljač puteva, odnosno JP „Putevi Beograd“. Takođe, nema odgovornosti ni tuženog Lovačkog udruženja Beograd, imajući u vidu da je utvrđeno da se prvotuženi više puta obraćao upravljaču puta, kao i Upravi saobraćajne policije sa zahtevom da se na navedenoj deonici puta postavi znak koji upozorava na pojavu divljači na putu, u kom smislu nema odgovornosti prvotuženog za nastalu štetu od divljači, imajući u vidu da se nezgoda nije dogodila na području lovišta, već na putu čiji je upravljač JP „Putevi Beograd“. Iz tih razloga, odbija tužbeni zahtev u celosti.

Prema stanovištu Vrhovnog suda, osnovano se revizijom tužioca ukazuje da je drugostepeni sud nepravilno primenio materijalno pravo.

Odredbom člana 4. stav 1. tačka 34. Zakona o divljači i lovstvu propisano je da su površine van lovišta površine užeg područja gradova u Republici Srbiji bez prigradskih naselja i autoput.

Odredbom člana 36. stav 1. tačka 4. Zakona o divlači i lovstvu propisano je da su nelovne površine aerodromi, groblja, javne saobraćajnice, aktivni površinski kopovi i druge komunalne površine.

Odredbom člana 87. Zakona o divljači i lovstvu propisano je da je korisnik lovišta, vlasnik i korisnik zemljišta, voda i šuma na kojima se lovište nalazi, kao i vlasnik i korisnik površina van lovišta na kojima se divljač nalazi, dužan da preduzima sve neophodne mere radi sprečavanja štete koju divljač može počiniti ljudima ili imovini.

Prvotuženi - korisnik lovišta odgovara za štetu prouzrokovanu tužiocu i po pravilima o objektivnoj odgovornosti iz članova 173. i 174. Zakona o obligacionim odnosima jer se divlje životinje (divljač) smatraju opasnim stvarima. Od odgovornosti tuženi se može osloboditi pod uslovima iz člana 177. tog zakona. Prema toj odredbi, imalac se oslobađa od odgovornosti ako dokaže da šteta potiče od nekog uzroka koji se nalazio van stvari, a čije se dejstvo nije moglo predvideti ni izbeći ili otkloniti (stav prvi), ili ako dokaže da je šteta nastala isključivo radnjom oštećenog ili trećeg lica koju on nije mogao predvideti i čije posledice nije mogao izbeći ili otkloniti (stav drugi). Imalac se oslobađa od odgovornosti delimično ako je oštećeni delimično doprineo nastanku štete (stav treći), a ako je nastanku štete delimično doprinelo treće lice, ono odgovara oštećenom solidarno sa imaocem štete i dužno je snositi naknadu srazmerno težini svoje krivice (stav četvrti).

Pravilnik o merama za sprečavanje štete od divljači i štete na divljači i postupku i načinu utvrđivanja štete ("Službeni glasnik RS", broj 2 od 13. januara 2012. godine) u članu 5. propisuje mere za sprečavanje štete na divljači, a kao jedna od mera je podnošenje zahteva upravljaču puta za postavljanje saobraćajnih znakova ograničenja brzine kretanja i „divljač na putu” na svim javnim saobraćajnicama na kojima postoji mogućnost nastanka štete na divljači u lovištu, na površinama van lovišta, kao i na površinama koje predstavljaju nelovne površine, radi sprečavanja štete na divljači od vozila.

U konkretnom slučaju prvotuženi je od pravnog lica koje upravlja putevima zahtevao da, na mestu gde se štetni događaj desio, postavi saobraćajni znak „divljač na putu“, ali to pravno lice nije postupilo po njegovom zahtevu. Ova radnja, iako je označenim Pravilnikom predviđena kao jedna od mera za sprečavanje štete od divljači, po shvatanju revizijskog suda u potpunosti ne isključuje odgovornost tuženog u smislu člana 177. stav 2. Zakona o obligacionim odnosima. Tuženi nije dokazao da je propust upravljača puta da na delu puta u blizini lovišta postavi odgovarajuću saobraćajnu signalizaciju isključivi uzrok nastale štete. Međutim, propust upravljača puta da izvrši zakonsku obavezu postavljanja odgovarajuće saobraćajne signalizacije uspostavlja solidarnu odgovornost tog pravnog lica i tuženog za nastalu štetu, u skladu sa članom 177. stav 4. Zakona o obligacionim odnosima. U slučaju postojanja solidarne odgovornosti za štetu, oštećeni može zahtevati njenu naknadu u celosti od svakog solidarnog dužnika, u skladu sa odredbom člana 414. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima.

Prema stanovištu revizijskog suda za predmetnu štetu solidarno odgovara i drugotuženi grad Beograd.

Odredbom člana 8. stava 2. tačke 1) Zakona o glavnom gradu propisano je da grad Beograd, pored nadležnosti opštine i grada utvrđene Ustavom i zakonom, uređuje i obezbeđuje obavljanje poslova koji se odnose na izgradnju, rekonstrukciju, održavanje i upravljanje javnim o nekategorisanim putevima na teritoriji grada Beograda, osim državnih puteva i auto-puteva kojima upravlja javno preduzeće osnovano od strane Republike Srbije i osniva javno preduzeće za obavljanje delatnosti upravljanja javnim putevima koji su u nadležnosti grada Beograda. Odredbom člana 2. stav 3. tačka 10. Zakona o komunalnim delatnostima propisano je da su komunalne delatnosti održavanje puteva i ulica.

Odredbom člana 9. stava 1. Zakona o putevima propisano je da je upravljanje javnim putevima delatnost od opšteg interesa, dok je stavom 2. tačka 3. propisano da upravljanje javnim putevima obuhvata i organizovanje i obavljanje stručnih poslova na projektivanju, izgradnji, rekonstrukciji, održavanju i zaštiti javnog puta.

Odredbom člana 10. stava 4. Zakona o putevima propisano je da delatnost upravljanja opštinskim putevima, ulicama i nekategorisanim putevima, koji nisu deo državnog puta I i II reda, može da obavlja javno preduzeće, odnosno društvo kapitala čiji je jedini vlasnik jedinica lokalne samouprave, kao i drugo društvo kapitala i preduzetnik, kome je nadležni organ jedinice lokalne samouprave poverio obavljanje delatnosti upravljanja opštinskim putevima, ulicama i nekategorisanim putevima, u skladu sa zakonom kojim se uređuje javno-privatno partnerstvo i koncesije, dok je stavom 5. propisano da je javno preduzeće, društvo kapitala ili preduzetnik koji obavlja delatnost upravljanja javnim putevima iz člana 9. stav 2. ovog zakona upravljač javnog puta.

Odredbom člana 13. stav 1. Zakona o putevima propisano je da upravljač javnog puta dužan je da obezbedi trajno, neprekidno i kvalitetno održavanje i zaštitu puta, u cilju nesmetanog i bezbednog odvijanja saobraćaja uključujući i organizaciju naplate putarine, dok je stavom 3. propisano da upravljač javnog puta odgovara za štetu koja nastane korisnicima puta zbog propuštanja blagovremenog obavljanja. radova na održavanju puta propisanih ovim zakonom, odnosno zvog izvođenja tih radova suprotno propisanih tehničkim uslovima i načinu njihovog izvođenja.

Odredbom člana 1. Odluke o ulicama, lokalnim i nekategorisanim putevima, propisano je da se ovom odlukom uređuje upravljanje, održavanje, zaštita i razvoj ulica, lokalnih i nekategorisanih puteva na teritoriji grada Beograda. Odredbom 5. stava 1. iste Odluke propisano je da Skupština grada Beograd utvrđuje glavne ulice i lokalne puteve na području gradskih opština: Voždovac, Vračar, Zvezdara, Zemun, Novi Beograd. Palilula, Rakovica, Savski venac, Stari grad i Čukarica. Odredbom člana 8. navedene Odluke propisano je da poslove upravljanja, održavanja, zaštite i razvoja ulica i lokalnih puteva na području gradskih opština iz člana 5. stava 1. obavlja Direkcija za puteve grada Beograda. Odredbom člana 13. Odluke propisano je da održavanje ulica i lokalnih puteva obuhvata radove kojima se obezbeđuje nesmetan i bezbedan saobraćaj vozila i kretanje pešaka i čuva upotrebna i realna vrednost ulica, lokalnih puteva i putnih objekata.

Odredbom člana 2. i člana 6. stava 1. tačke 2) Odluke o osnivanju javnog preduzeća za upravljanje javnim putevima grada Beograda propisano je da je Grad Beograd osnivač javnog preduzeća za upravljanje javnim putevima grada Beograda, kao delatnosti od opšteg interesa iz člana 1. ove odluke. Osnivač je dužan da u skladu sa zakonom ostvaruje nadzor i kontrolu nad obavljanjem delatnosti.

Odredbom člana 4. stava 1. iste Odluke propisano je da javno preduzeće za upravljanje javnim putevima grada Beograda „Putevi Beorgad" obavlja delatnost opšteg interesa za grad Beograd, upravljanje javnim putevima sa pretežnom delatnosti: 42.11 izgradnja puteva i auto-puteva. Stavom 2. propisano je delatnost iz stava 1. ovog člana između ostalog obuhvata i poslove: organizovanja obavljanja stručnih poslova na izgradnji, rekonstrukciji, održavanju i zaštiti javnih puteva grada Beograda; vršenje investitorske funkcije na izgradi rekonstrukciji javnog puta; planiranje izgradnje, rekonstrukcije, održavan zaštite javnog puta.

Drugotuženi je prema navedenim odredbama materijalnog prava osnivač javnih preduzeća za obavljanje delatnosti upravljanja javnim putevima koji su u nadležnosti grada Beograda i dužan je da u skladu sa zakonom ostvaruje nadzor i kontrolu nad obavljanjem njihovih delatnosti što ima za posledicu njegovu odgovornost za propuste. U konkretnom slučaju, uzrok saobraćajne nezgode je životinja (divlja svinja) koja je u noćnim uslovima izašla na kolovoz i izazvala saobraćajnu nezgodu na delu puta Pupinov most- petlja Kovilovo, na teritoriji Opštine Palilula. Sledi da je i tuženi kao osnivač javnih preduzeća za upravljanje javnim putevima grada Beograda, objektivno odgovoran za predmetnu nezgodu. Shodno tome, pravilan je zaključak prvostepenog suda da postoji uzročna veza između nastale štete i propusta preduzeća za obavljanje delatnosti upravljanja javnim putevima čiji je osnivač drugotuženi da preduzme mere zaštite koje bi sprečile izlazak životinja. U tom smislu drugotuženi snosi teret dokazivanja činjenice da je preduzeo sve mere da spreči kretanje životinja po kolovozu, što u toku postupka nije dokazivao, jer nije postavljena zaštitna mreža koja bi sprečila izletanje životinja na put. Zato tužilac ima pravo na regresno potraživanje u visini dosuđenoj u prvostepenom postupku shodno odredbama članova 155. i 939. stav 1. ZOO.

Odluka o troškovima revizijskog postupka doneta je na osnovu člana 153., 154. i 165. ZPP i odnosi se na nužne troškove koji su opredeljeni u sadržini revizije tužioca i to iznos od 27.000,00 dinara, za sastav revizije od strane advokata shodno važećoj tarifi i troškova na ime takse za reviziju i takse na odluku po reviziji u visini od po 50.479,02 dinara shodno Zakonu o sudskim taksama, što ukupno čini iznos od 127.958,00 dinara.

Iz navedenih razloga na osnovu člana 416. stav 1. ZPP odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća-sudija,

Tatjana Matković Stefanović, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković