Solidarna odgovornost društva sticaoca za dugove prenosioca nakon statusne promene

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je izjavio blagovremenu i dozvoljenu reviziju, kojom pobija drugostepenu presudu u stavu I izreke u delu u kom je odbijena žalba tuženog i potvrđena prvostepena presuda u delu u kom je tuženi obavezan da tužiocu isplati iznos od 16.930.765,26 dinara sa zakonskom zateznom kamatom, troškove izvršnog postupka u iznosu od 378.970,00 dinara i troškove parničnog postupka, zbog pogrešne primene materijalnog prava.

Ispitujući pobijanu presudu po odredbama člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ... 10/23 – dr. zakon), Vrhovni sud je odlučio da revizija tuženog nije osnovana.

U donošenju pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku na koju sud u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti.

Predmet tužbenog zahteva je novčano potraživanje tužioca u iznosu od 16.930.765,26 dinara sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom, na ime neisplaćene cene za fabriku koju je glavni dužnik Privredno društvo Yuba Invest DOO Crna Trava kupio od tužioca.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac, u svojstvu prodavca i Yuba Invest doo Crna Trava, kao kupac, bili su u poslovnom odnosu po osnovu Ugovora o prodaji od 07.11.2011. godine, čiji predmet je prodaja fabrike drvenih peleta. Ugovorena cena fabrike bila je 393.990,00 USD, uvećana za cenu prevoza i troškove inženjera za montiranje, s tim da u tu cenu nisu uračunati troškovi carine i PDV. Zbog neizmirenja dela kupoprodajne cene, tužilac je tužbu podneo protiv tuženog Yuba Invest DOO Crna Trava, kao kupca i tuženog Vlasina pelet DOO Vlasotince, sa tužbenim zahtevom da se tuženi obavežu da tužiocu solidarno isplate preostali dug po navedenom ugovoru. Tokom postupka je nad tuženim Yuba Invest DOO Crna Trava otvoren stečajni postupak, pa je postupak u odnosu na Yuba Invest DOO Crna Trava prekinut. Tužilac je potraživanje obuhvaćeno tužbenim zahtevom prijavio u stečajnom postupku nad Yuba Invest DOO Crna Trava i njegovo potraživanje je priznato. Privredno društvo Yuba Invest DOO Crna Trava je sa Fondom za razvoj RS dana 19.10.2011. godine zaključio Ugovor o kreditu na iznos od 40.000.000,00 dinara, za kupovinu fabrike. Yuba Invest DOO Crna Trava je doneo odluku o statusnoj promeni – izdvajanju uz osnivanje i osnovao tuženog, koje društvo je 20.02.2013. godine upisano kod Agencije za privredne registre. Deobnim bilansom predviđen je prelaz na tuženog uplaćenih avansa po ugovoru o kupovini fabrike u iznosu od 13.932.079,84 dinara, kao i prelaz obaveza prema Fondu za razvoj RS po osnovu dugoročnog kredita u iznosu od 40.658.840,04 dinara za kupovinu fabrike. Tuženi je sa Yuba Invest DOO Crna Trava zaključio 01.04.2013. godine ugovor o kupoprodaji kojim je kupio Fabriku drvenih peleta za ugovorenu cenu od 34.671.452,79 dinara bez PDV-a, i na dan 01.04.2013. godine u poslovnim knjigama Yuba Invest proknjižen je račun za kupca Vlasina Pelet na iznos od 34.671.452,79 dinara, kog dana je iz poslovnih knjiga Yuba Invest izbrisana vrednost fabrike za pelet i ista je preneta tuženom Vlasina pelet, dok je po osnovu kupoprodajne cene ostalo neizmireno tužiočevo potraživanje prema kupcu Yuba Invest u dosuđenom iznosu. Obavezu prema Yuba Invest tuženi je izmirio konverzijom potraživanja u osnovni kapital kod tuženog 20.06.2013 godine. Utvrđeno je da visina nenaplaćenog potraživanja tužioca prema Yuba Invest doo iznosi 16.411.789,98 dinara i 518.975,28 dinara na ime obračunate zakonske zatezne kamate u docnji, i da razlika između vrednosti prenete imovine tuženom i obaveza društva prenosioca iznosi 40.542.401,88 dinara. Sudovi zaključuju da je bez osnova u plan podele u vrednost pasive koja se imala preneti sticaocu uneta obaveza u iznosu od 40.658.840,04 dinara na ime kredita od Fonda za razvoj, jer za to nije pribavljena obavezna izričita saglasnost Fonda, i isti je naplaćivao potraživanje isključivo od Yuba Invest doo u prinudnoj naplati. Stoga je razlika između vrednosti prenete imovine i obaveza društva prenosioca tuženom 40.542.401,88 dinara i veća je od predmetnog duga. Drugostepeni sud zaključuje da tuženi kao sticalac imovinske celine od Yuba Invest doo odgovora za njegov glavni dug na ime cene fabrike i za sporedno potraživanje, na ime obračunate kamate za plaćanje u docnji od 518.975,28 dinara, i zakonsku zateznu kamatu na preostali iznos koji tužiocu nije plaćen na ime ukupne vrednosti isporučene opreme i izvršenih usluga 16.411.789,98 dinara, i to na iznos od 15.397.823,19 dinara od dana 28.10.2012. godine do isplate, i na iznos od 1.073.966,78 dinara od dana 15.04.2013. godine do isplate, primenom člana 505. stav 1. tačka 1 i 2. Zakona o privrednim društvima, člana 414. i člana 452. Zakona o obligacionim odnosima.

Revizijom se pobija pravilnost primene materijalnog prava u donošenju pravnosnažne presude, isticanjem da pravilna primena odredbe člana 505. Zakona o privrednim društvima, koja uređuje solidarnu odgovornost društva sticaoca prilikom statusne promene tako da je ograničava po visini solidarne obaveze do iznosa razlike vrednosti imovine društva prenosioca koja mu je preneta i obaveze društva prenosioca koje je preuzeo, limitira primenu odredbe člana 452. Zakona o obligacionim odnosima vrednošću aktive prenete imovine. Revident se poziva na nalaz i mišljenje veštaka ekonomske struke od 05.10.2022. godine i njegovo izjašnjenje od 26.12.2022. godine prema kome visina solidarne obaveze prema tužiocu primenom odredbe člana 505. stav 1. tač. 2 ZPD na dan 30.10.2013. godine i na dan veštačenja 05.10.2022. godine iznosi 74.817,00 dinara.

Razlozi revizije ne stoje. Činjenice o visini razlike između vrednosti aktive koja je na tuženog preneta od Yuba Invest doo i pasive, odnosno obaveza koje su mu prenete, deo su utvrđenog činjeničnog stanja, pa navodi revidenta kojim iste činjenice pobija, nisu dozvoljeni revizijski razlozi u smislu odredbe člana 407. stav 2. Zakona o parničnom postupku. Uz to, razlika se svodi na značaj plana podele prilikom osnivanja tuženog, prema kome je predviđen prenos na tuženog obaveza Yuba Invest doo prema Fondu za razvoj na ime kredita datog za kupovinu fabrike koja je u utvrđenim okolnostima i uslovima preneta na tuženog. Sudovi su pravilno zaključili da obaveza prema Fondu za razvoj nije preneta na tuženog, te ne može umanjivati vrednost prenete aktive tuženom.

Prema odredbi člana 414. Zakona o obligacionim odnosima svaki dužnik solidarne obaveze odgovora poveriocu za celu obavezu i poverilac može zahtevati njeno ispunjene od kog koga hoće, sve dok ne bude potpuno ispunjena, ali kada jedan dužnik ispuni obavezu, ona prestaje i svi se dužnici oslobađaju.

Prema odredbi člana 452. stav 1. Zakona o obligacionim odnosima, lice na koje pređe na osnovu ugovora neka imovinska celina fizičkog ili pravnog lica, ili jedan deo te celine, odgovara za dugove koji se odnose na tu celinu, odnosno na njen deo, pored dotadašnjeg imaoca i solidarno s njim, ali samo do vrednosti njene aktive. Nema pravnog dejstva prema poveriocima odredba ugovora kojom bi se isključivala ili ograničavala odgovornost utvrđena u prethodnom stavu (stav 2. ZOO).

Prema odredi člana 505. stav 1. tačka 1. Zakona o privrednim društvima („Sl. glasnik RS“, br. 36/11 i 99/11) imovina i obaveze društva prenosioca prelaze na društva sticaoca u skladu sa ugovorom o statusnoj promeni, odnosno planom podele, a prema tački 2. istog člana, društvo sticalac postaje solidarno odgovorno sa društvom prenosiocem za njegove obaveze koje nisu prenete na društvo sticaoca, ali samo do iznosa vrednosti razlike vrednosti imovine društva prenosioca koja mu je preneta i obaveza društva prenosioca koje je preuzeo, osim ako je sa određenim poveriocem drugčije ugovoreno.

Pravilna je primena navedenog materijalnog prava od strane nižestepenih sudova kada su pravnosnažnom presudom obavezali tuženog da solidarno Yuba Invest doo Crna Trava isplati tužiocu preostali neizmireni dug po osnovu Ugovora o prodaji od 07.11.2011. godine, čiji predmet je prodaja fabrike drvenih peleta, do visine razlike između vrednosti imovine koja je preneta tuženom i obaveza koje je tuženi preuzeo, koja je utvrđena u iznosu od 40.542.401,88 dinara, kojim iznosom je ujedno limitirana obaveza tuženog prema tužiocu.

Kako za pobijanje pravnosnažne presude ne stoje razlozi zbog kojih je revizija izjavljena, kao ni razlozi o kojima revizijski sud vodi računa po službenoj dužnosti, Vrhovni sud je primenom odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku, odbio reviziju kao neosnovanu prema navedenom, i odbio zahtev za naknadu troškova revizijskog postupka tuženom, jer tuženi nije uspeo u postupku po reviziji.

Predsednik veća – sudija

Tatjana Miljuš,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković