Potraživanje poverioca u ponovnom stečaju nakon neuspele reorganizacije

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudije dr Dragiše B. Slijepčevića, kao predsednika veća, sudije Branka Stanića i sudije Gordane Ajnšpiler-Popović, kao članova veća, u pravnoj stvari tužioca AA ..., ..., ..., ..., čiji su punomoćnici advokati AK Anđelić, Nikolić, Anđelić iz ..., protiv tuženog BB. u stečaju, čiji je punomoćnik Anđelka Aleksandrov Mitić, advokat iz ..., u postupku po reviziji tužioca protiv presude Privrednog apelacionog suda Pž 5552/17 od 22.11.2017.godine, na sednici veća održanoj dana 05.07.2018.godine, donosi

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužioca izjavljena protiv presude Privrednog apelacionog suda Pž 5552/17 od 22.11.2017.godine.

O b r a z l o ž e nj e

Privredni sud u Beogradu je presudom P br. 2125/2017 od 03.07.2017.godine delimično usvojio zahtev tužioca i utvrdio potraživanje tužioca prema tuženom u stečaju u iznosu od 2.615.900,09 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 25.10.2016.godine kao dana otvaranja stečajnog postupka do isplate. Drugim stavom izreke, delimično je odbijen tužbeni zahtev kojim je traženo da se utvrdi potraživanje tužioca prema tuženom u iznosu od 10.621.427,06 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 25.10.2016.godine kao dana otvaranja stečajnog postupka do isplate. Tužilac je poslednjim stavom presude obavezan da tuženom naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 38.400,00 dinara.

U postupku po žalbama tužioca i tuženog Privredni apelacioni sud je presudom Pž 5552/17 od 22.11.2017.godine odbio kao neosnovanu žalbu tužioca i potvrdio presudu Privrednog suda u Beogradu u drugom stavu izreke, dok je žalbu tuženog usvojio, preinačio prvi stav navedene prvostepene presude kojom je delimično usvojen tužbeni zahtev i utvrđeno potraživanje tužioca prema tuženom za iznos od 2.615.900,09 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od 25.10.2016.godine kao dana otvaranja stečajnog postupka do isplate i u stavu trećem izreke kojom je odlučeno o troškovima i presudio tako što je tužbeni zahtev tužioca za označeni iznos odbio i (jel obavezao tužioca na plaćanje troškova celokupnog postupka-niste izdiktirali).

Vrhovni kasacioni sud je ispitao revizijom pobijanu drugostepenu presudu na način propisan članom 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 i „Službeni glasnik RS“ br. 55/14) i odlučio kao u izreci revizijske presude, iz sledećih razloga:

Revizija tužioca nije osnovana.

Revizijom pobijana presuda nije zahvaćena bitnom povredom iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koje se u revizijskom postupku pazi po službenoj dužnosti.

Predmet tužbenog zahteva je dug po osnovu cene robe koju je tužilac nesporno isporučio tuženom, a ista mu nije plaćena.

Prema činjeničnom stanju utvrđenom od strane prvostepenog suda tužilac i tuženi su 01.07.2004.godine zaključili ugovor o kupoprodaji čiji je predmet prodaje roba tužioca, po važećem cenovniku u vreme poručivanja. Cene su iskazane u evrima i obuhvataju troškove pakovanja, osiguranja i isporuke. Ugovorom je predviđeno da će se primenjivati pravo Nemačke i isključena je primena Konvencije Ujedinjenih nacija o ugovorima za međunarodnu prodaju robe. Kao nesporno je utvrđeno da je tužilac tuženom isporučivao robu i da ima potraživanje na ime neplaćene kupoprodajne cene za robu koju je isporučio tokom 2012.godine i 2013.godine. Nad tuženim je bio otvoren postupak stečaja rešenjem Privrednog suda u Beogradu St 118/13od 23.10.2013.godine i tužilac je u tom stečaju prijavio svoje potraživanje u iznosu od 377.977,46 evra, što je iznosilo 43.081.455,11 dinara po kursu na dan otvaranja stečaja. Zaključkom stečajnog sudije od 08.04.2014.godine navedeno potraživanje delimično je priznato u iznosu od 42.588.169,25 dinara, a osporeno za iznos od 493.285,86 dinara. Za osporeni deo potraživanja tužilac je pokrenuo parnični postupak na koji je upućen pa je doneta presuda na osnovu priznanja pred Privrednim sudom u Beogradu P br. 3667/14 od 14.07.2014.godine kojom je utvrđeno potraživanja u navedenom osporenom delu.

U stečaju nad tuženim doneto je 25.04.2014.godine rešenje St br. 118/13 kojim se potvrđuje usvajanje Plana reorganizacije tuženog, kao stečajnog dužnika i obustavljen je postupak stečaja. Navedeni Plan reorganizacije nije sprovođen od strane stečajnog dužnika-tuženog, te je stoga rešenjem Privrednog suda u Beogradu St.br. 233/16od 25.10.2016.godine otvoren novi stečajni postupak nad tuženim iz razloga nepostupanja po usvojenom planu reorganizacije. U novom postupku stečaja tužilac je ponovo prijavio svoje potraživanje u iznosu od 371.823,91 evro na ime glavnog duga i 87.059,09 dinara na ime obračunate kamate. Stečajni upravnik je u navedenom novom stečaju delimično osporio prijavljeno potraživanje u iznosu od 13.237.327,00 dinara od čega je 2.615.900,09 dinara glavni dug. Osporena je i kamata u iznosu od 10.621.427,00 dinara obračunata u skladu sa propisima Republike Nemačke, a priznata kamata obračunata na 10% potraživanja iz Plana reorganizacije, obzirom da je potraživanje iz Plana prema uslovima iz plana dospelo za plaćanje 13.08.2016.godine.

Iznos potraživanja koji je osporen u ponovnom stečaju nad tuženim je zapravo razlika između iznosa koji je na ime dinarske protivvrednosti deviznog iznosa potraživanja koje je priznato presudom utvrđeno u prvobitnom stečaju po kursu na dan otvaranja prvog stečaja nad tuženim, i dinarski izraženog istog potraživanja po kursu na dan otvaranja ponovnog stečajnog postupka nad tuženim, kao i potraživanje na ime obračunatih zateznih kamata prema zakonima Republike Nemačke, kao ugovorenom merodavnom pravu. Stečajni organi su u ponovljenom stečaju nesporno priznali potraživanje tužioca u visini potraživanja koje je utvrđeno planom reorganizacije, a osporili za više traženi iznos.

Prvostepeni sud je dosudio potraživanje na ime glavnog duga smatrajući da tužilac ima prava da od tuženog potražuje dug iskazan u evrima, te da je prvobitnim utvrđivanjem potraživanja u visini dinarske protivvrednosti devizno prijavljenog potraživanja, tužilac zadržao pravo da mu i u novom stečaju bude priznata dinarska protivvrednost deviznog potraživanja prema kursu na dan otvaranja novog stečaja i stoga je tužbeni zahtev usvojio za 2.615.900,09 dinara. U pogledu dela zahteva koji se odnosio na obračunatu zateznu kamatu prvostepenu sud je odbio zahtev tužioca da mu se prizna kamata obračunata u skladu sa propisima Republike Nemačke. Iako su stranke nesporno ugovorile primenu nemačkog prava kao merodavnog prava, u prvom stečajnom postupku nad tuženim koji se vodio po propisima Republike Srbije, odnosno po Zakonu o stečaju, usvojen je plan reorganizacije. U smislu člana 167. stav 1. Zakona o stečaju plan reorganizacije se smatra novim ugovorom za izmirenje potraživanja koja su u njemu navedena, a kojim je zamenjen osnovni ugovor iz 2004.godine u pogledu načina plaćanja tužiočevog potraživanja, pa i u pogledu obračuna kamate.

U postupku po žalbama drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu u delu u kome je usvojen tužbeni zahtev za 2.615.900,09 dinara na ime glavnog duga i odbio tužbeni zahtev kao neosnovan, a potvrdio u odnosu na odbijanje tužbenog zahteva za iznos opredeljen na ime obračunate kamate. Planom reorganizacije utvrđena je visina potraživanja tužioca kao i predviđen način namirenja. Po stanovištu drugostepenog suda tužilac ima potraživanje koje je utvrđeno Planom reorganizacije, a koje mu u ponovnom stečajnom postupku stečajni upravnik i priznaje. Stoga nema osnova za dosuđenje iznosa kursne razlike u visini 2.615.900,09 dinara, što je i razlog preinačenja prvostepene odluke u navedenom delu. U odnosu na traženu zateznu kamatu prihvatio je odluku i obrazloženje prvostepenog suda.

Vrhovni kasacioni sud prihvata stanovište drugostepenog suda, kao pravilno i na zakonu zasnovano.

U prvi put otvorenom postupku stečaja nad tuženim tužilac je prijavio svoje potraživanje kao devizno potraživanje od 377.977,46 evra na ime glavnog duga. Zaključkom sečajnog sudije navedeno potraživanje je delimično priznato u iznosu od 42.588.169,25 dinara, a osporeno za 493.285,86 dinara. Tužilac nije imao primedbi na navedeni zaključak u kome je priznato potraživanje dinarske protivvrednosti devizno prijavljenog iznosa potraživanja. U delu u kome je tužiocu osporeno potraživanje on je pokrenuo parnični postupak za dinarski iznos koji mu je osporen i isto mu je presudom na osnovu priznanja utvrđeno za dinarski iznos od 493.285,86 dinara. Time je tužiocu u prvobitnom stečaju nad tuženim priznato ukupno potraživanje u dinarskom iznosu od 43.081.455,11 dinara. Taj iznos je unet i u nacrt Plana reorganizacije u navedenom stečaju. Tužilac ni u toj fazi postupka nije prigovarao dinarski iskazanoj visini svog potraživanja, pa je navedeno potraživanje tužioca konvertovano u dinare ušlo i u plan reorganizacije koji je usvojen u prvom stečaju nad tuženim. Plan reorganizacije iako ima pravnu prirodu ugovora na osnovu odredaba člana 167. stav 1. Zakona o stečaju predstavlja izvršnu ispravu. Planom reorganizacije se trajno redefinišu potraživanja među strankama. Tako su se potraživanja tužioca, od pravnosnažnog usvajanja plana, svela na potraživanja konstatovana usvojenim planom, a to je dinarska protivvrednost prijavljenog deviznog iznosa duga. Ista su se mogle naplatiti samo u skladu sa uslovima iz Plana, a to u konkretnom slučaju znači prema rokovima utvrđenim u planu. Iz navedenih razloga pravilan je stav drugostepenog suda da nakon pravnosnažno usvojenog Plana reorganizacije tuženi duguje tužiocu iznos opredeljen u Planu i to prema uslovima i rokovima iz Plana. I u stečaju koji se ponovo otvara zbog nepostupanja po usvojenom Planu, poverilac ima samo potraživanja iz navedenog Plana za koje poseduje i izvršnu ispravu-Plan reorganizacije, pa ih kao takve i prijavljuje u ponovnom stečaju. Otvaranjem ponovnog stečaja, bez obzira što se isti otvara zbog nepostupanja po usvojenom planu reorganizacije, ne prestaje dejstvo prvobitno usvojenog plana niti se on ukida ili poništava, već naprotiv i dalje ima snagu izvršne isprave po osnovu koje poverioci i prijavljuju potraživanje u novom stečaju. Stoga u novom stečaju nad istim dužnikom poverilac mora ponovo da prijavi svoje potraživanje kao poverilac potraživanja po izvršnoj ispravi-Planu reorganizacije. Stečajni upravnik može samo iz strogo zakonom propisanih razloga da ospori takvo potraživanje. U slučaju osporavanja stečajni upravnik je dužan da pokrene parnični postupak za dokazivanje da ne postoji potraživanje iz izvršne isprave. Visina potraživanja je trajno redefinisana Planom reorganizacije. Stoga poverilac više ne može zahtevati prvobitno opredeljeni devizni iznos potraživanja, niti dinarsku protivvrednost opredeljenog deviznog iznosa na dan otvaranja novog stečajnog postupka. U prethodnom stečajnom postupku je utvrđeno potraživanje u dinarskom iznosu koje tužilac, kao poverilac, nije osporio podnošenjem dozvoljenog pravnog sredstva. Iz tog razloga tužilac ima izvršnu ispravu na opredeljeni dinarski iznos, a ne na dinarsku protivvrednost opredeljenog deviznog iznosa koje je prijavio.

Pravilno nižestepeni sudovi zaključuju da nije osnovan tužbeni zahtev u delu obračunate zatezne kamate prema propisima Republike Nemačke, iako je nesporno u osnovnom ugovoru o kupoprodaji ugovorena primena nemačkog prava. Jer, Planom reorganizacije usvojenim u stečaju ugovoren je drugi način otplate potraživanja (u roku od 4 godine i to 10% prve godine, a naredne tri godine po 30% od utvrđenih potraživanja), što direktno utiče i na obračun kamate zbog planom promenjene dospelosti obaveza. Uslovi iz Plana obavezujući su za sve poverioce i u pogledu predviđenog načina otplate i prava na obračun kamate. Planom reorganizacije redefinisan je i način vraćanja duga, kao i način obračuna kamate. Stoga se i kamata na glavni dug koji nije izmiren u skladu sa Planom može obračunavati samo ukoliko je došlo do kašenjenja u plaćanju u odnosu na rokove koji su Planom predviđeni. To znači samo za deo potraživanja koje je dospelo po planu reorganizacije, a nije isplaćen.

Iz navedenih razloga, na osnovu člana 414. Zakona o parničnom postupku, revizija tužioca je odbijena kao neosnovana.

Predsednik veća-sudija,

dr Dragiša B. Slijepčević,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić