Osnovni sud nadležan u izvršnom postupku protiv fizičkog lica kao dužnika
Kratak pregled
Vrhovni kasacioni sud je odlučio da je za postupanje u izvršnom predmetu stvarno nadležan osnovni sud. Iako se izvršna isprava (založna izjava) odnosi na privredne subjekte, odlučujuća činjenica je da je kao izvršni dužnik označeno fizičko lice, što zasniva nadležnost osnovnog suda.
Tekst originalne odluke
Republika Srbija
VRHOVNI KASACIONI SUD
R1 133/2021
25.03.2021. godina
Beograd
Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Slađane Nakić Momirović, predsednika veća, Dobrile Strajina i Marine Milanović, članova veća, u izvršnom postupku izvršnog poverioca Agroindustrijsko komercijalne banke „AIK Banka“ AD iz Beograda, protiv izvršnog dužnika AA iz .., radi naplate novčanog potraživanja, odlučujući o sukobu stvarne nadležnosti između Privrednog suda u Nišu i Osnovnog suda u Nišu, na sednici održanoj 25.03.2021. godine, doneo je
R E Š E Nj E
Za postupanje u ovom predmetu, STVARNO JE NADLEŽAN Osnovni sud u Nišu.
O b r a z l o ž e nj e
Osnovni sud u Nišu, rešenjem Ii 3984/20 od 05.11.2020. godine, oglasio se stvarno nenadležnim za postupanje u ovom predmetu i odlučio da po pravnosnažnosti rešenja spise predmeta ustupi Privrednom sudu u Nišu, kao stvarno i mesno nadležnom sudu za postupanje. U obrazloženju je ukazao, da je izvršni poverilac predložio izvršenje na osnovu izvršne isprave, založne izjave u kojoj su označeni privredni subjekti i to izvršni poverilac kao založni poverilac i založni dužnici „BB“ DOO iz ... i „VV“ DOO iz ... . Zatim, kako je založna izjava koja predstavlja izvršnu ispravu u smislu odredbe člana 41. stav 1. tačka 4. Zakona o izvršenju i obezbeđenju, sačinjena između privrednih subjekata, u smislu odredbe člana 25. stav 1. tačka 1. Zakona o uređenju sudova, da je za postupanje u ovom izvršnom predmetu stvarno nadležan Privredni sud u Nišu, radi određivanja i sprovođenja izvršenja na osnovu izvršne isprave koja se odnosi na privredne subjekte. Pri tom, da je izvršni poverilac u predlogu za izvršenje označio kao izvršnog dužnika fizičko lice AA iz ..., kao vlasnika hipotekarne nepokretnosti, ali da to nije od uticaja na drugačiju odluku tog suda u konkretnoj situaciji.
Privredni sud u Nišu, nije prihvatio stvarnu nadležnost, već je uz dopis Ii 58/2021 od 03.03.2021. godine, spise predmeta dostavio Vrhovnom kasacionom sudu, radi odlučivanja o sukobu stvarne nadležnosti između sudova razne vrste. U obrazloženju je ukazao, da je osnovni sud zanemario činjenicu da je kao izvršni dužnik u predlogu za izvršenje navedeno fizičko lice, AA iz ..., kao potencijalni vlasnik hipotekarne nepokretnosti, kao i da je naveo da to nije od značaja za odluku suda o nadležnosti. Međutim, da je to upravo odlučna činjenica koja iscrpljuje mogućnost neposredne primene člana 25. stav 1. tačka 1. Zakona o uređenju sudova.
Vrhovni kasacioni sud je odlučujući o sukobu stvarne nadležnosti na osnovu odredbe člana 22. stav 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“ br. 72/11, 49/13 - US, 74/13 - US, 55/14, 87/18 i 18/20), a u vezi odredbe člana 39. Zakona o izvršenju i obezbeđenju („Službeni glasnik RS“, br. 106/15, 106/16 – autentično tumačenje, 113/17 – autentično tumačenje, 54/19 i 9/20 – autentično tumačenje) i odredbe člana 30. stav 2. Zakona o uređenju sudova „Službeni glasnik RS“ br. 116/08, 104/09, 101/10, 31/11, 78/11, 101/11, 101/13, 40/15, 106/15, 13/16, 108/16, 113/17, 65/18 - US, 87/18 i 88/18 - US), utvrdio da je za postupanje u ovom predmetu stvarno nadležan Osnovni sud u Nišu.
Inicijalni akt, predlog za izvršenje na osnovu izvršne isprave (založne izjave) je 30.10.2020. godine podnet Osnovnom sudu u Nišu. U predlogu je izvršni poverilac označen kao Agroindustrijsko komercijalna banka „AIK Banka“ AD iz Beograda, a izvršni dužnik kao AA iz ... . Prema navodima iz predloga izvršni poverilac „AIK Banka“ AD iz Beograda i Privredno društvo „VV“ D.O.O. iz ... su zaključili ugovor o kreditu (fotokopija istog je priložena uz inicijalni akt) i istim ugovorom je korisniku kredita odobren iznos od 3.500.000 evra u dinarskoj protivvrednosti. Na osnovu ugovora o kreditu, izvršni dužnik „BB“ D.O.O. iz ... je overio pred Osnovnim sudom u Nišu založnu izjavu OvI .../...od 26.06.2013. godine, na osnovu koje je u korist izvršnog poverioca upisana hipoteka u listu nepokretnosti broj ... KO ... ..., na nepokretnostima bliže određenim u predlogu (fotokopija založne izjave je priložena uz predlog). Prema sadržini založne izjave, a radi realizacije odredbi ugovora o pristupanju dugu zaključenom 26.06.2013. godine između „BB“ DOO iz ..., čiji je direktor GG, kao pristupioca dugu i „AIK Banke“ kao poverioca iz ugovora o kreditu „VV“ D.O.O. iz ..., kao korisnikom - dužnikom, sa svim budućim aneksima istog ugovora i drugim pravnim dokumentima kojima se regulišu međusobna prava i obaveze ugovornih strana povodom predmetnog pravnog posla, koje potraživanje između ostalog čini glavnica kredita u iznosu od 3.500.000 evra, ista je potpisana od strane GG u svojstvu zakonskog zastupnika „BB“, Društvo sa ograničenom odgovornošću (prema potvrdi Osnovnog suda u Nišu OvI .../... od 26.06.2013. godine.
Odredbom člana 22. stav 2. Zakona o uređenju sudova je propisano da, osnovni sud u prvom stepenu sudi u građanskopravnim sporovima ako za pojedine od njih nije nadležan drugi sud i vodi izvršne vanparnične postupke za koje nije nadležan neki drugi sud. Odredbom člana 25. stav 1. ovog zakona, da, privredni sud u prvom stepenu sudi u sporovima između domaćih i stranih privrednih društava, preduzeća, zadruga i preduzetnika i njihovih asocijacija (privredni subjekti), u sporovima koji nastanu između privrednih subjekata i drugih pravnih lica u obavljanju delatnosti privrednih subjekata, kao i kad je u navedenim sporovima jedna od stranaka fizičko lice ako je sa strankom u odnosu materijalnog suparničarstva. Odredbom stava 2. ovog člana između ostalog, da, privredni sud određuje i sprovodi izvršenje na osnovu izvršnih i verodostojnih isprava kada se odnose na lica iz stava 1. tačka 1. ovog člana, određuje i sprovodi izvršenje i obezbeđenje odluka privrednih sudova, a odluka izabranih sudova samo kada su donete u sporovima iz stava 1. tačka 1. ovog člana.
Odredbom člana 15. stav 1. ZPP je propisano da, sud ocenjuje po službenoj dužnosti, odmah po prijemu tužbe, da li je nadležan i u kojem je sastavu nadležan, na osnovu navoda u tužbi i na osnovu činjenica koje su sudu poznate. Odredbom stava 2. ovog člana, da, ako se u toku postupka promene okolnosti na kojima je zasnovana nadležnost suda ili ako tužilac smanji tužbeni zahtev, sud koji je bio nadležan u vreme podnošenja tužbe ostaje i dalje nadležan i ako bi usled ovih promena bio nadležan drugi sud iste vrste.
Prema tome, kako je u predlogu za izvršenje na osnovu izvršne isprave, založne izjave, izvršni dužnik označen kao fizičko lice (AA iz ...) i predloženo izvršenje na osnovu založne izjave, koja se odnosi na privredne subjekte iz člana 25. stav 1. tačka 1. Zakona o uređenju sudova, to je za postupanje u ovom izvršnom predmetu stvarno nadležan Osnovni sud u Nišu, na osnovu odredbe člana 22. stav 2. Zakona o uređenju sudova, s obzirom na to da je izvršni dužnik označen kao fizičko lice i da nisu ispunjeni uslovi za zasnivanje stvarne nadležnosti privrednog suda iz odredbe člana 25. stav 2. Zakona o uređenju sudova.
Iz iznetih razloga, Vrhovni kasacioni sud je na osnovu odredbe člana 22. stav 2. ZPP, odlučio kao u izreci.
Predsednik veća – sudija
Slađana Nakić Momirović, s.r.
Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Marina Antonić