Odbijanje revizije u sporu radi isplate naknade za faktički eksproprisano zemljište

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu primenom odredbe člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“, br. 72/11... 10/23) i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti, a tuženi u reviziji ne ukazuje na neku drugu bitnu povredu propisanu odredbom člana 407. stav 1. tačka 3. istog Zakona.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je vlasnik katastarske parcele broj .. KO Veternik, površine 262m², upisane u ln. br. .. kao zemljište u građevinskom području, njiva druge klase u 1/1. Ovu parcelu tužilac je stekao tako što je početkom 1990. godine kupio zgradu i neizgrađenu parcelu pored zgrade, koje predstavljaju sadašnju parcelu broj .. KO Veternik. Sporna parcela nalazi se u mesnoj zajednici Adice, naseljenom mestu Novi Sad, Opština Novi Sad. Prema Planu generalne regulacije prostora za porodično stanovanje u zapadnom delu Grada Novog Sada i Planu detaljne regulacije Adica u Novom Sadu sporna parcela je u celosti namenjena za površinu javne namene odnosno za javnu i saobraćajnu površinu – regulaciju ulice ... . Planskom dokumentacijom parcela je ušla u sastav ulice ... u celosti, dok faktički takođe predstavlja ulicu ... u celosti, tačnije koristi se kao javna i saobraćajna površina – ulica ... i funkcionalno povezuje delove naseljenog mesta Novi Sad. Dakle, predmetna parcela, ukupne površine 262m² kao javna i saobraćajna površina – ulica, koristi se u celosti kao što je planskom dokumentacijom namenjeno za javnu saobraćajnu površinu – regulaciju ulice ... i faktički je usaglašena sa planskom dokumentacijom. Pri tome, parcela broj .. KO Veternik je kompletno opremljena komunalnom infrastrukturom, vodom (vodom i kanalizacijom), elektroenergetskom, telekomunikacionom i gasnom infrastrukturom. Saobraćajna površina je izgrađena od asfaltnog zastora. Takođe je opremljena i pešačkom stazom, biciklističkom stazom i parking prostorom. Koristi je neograničeni broj ljudi u celosti. Tržišna cena 1m² predmetne parcele iznosi 26.000,00 dinara, odnosno 221 evro, tako da je tržišna vrednost ove parcele 6.812.000,00 dinara, odnosno 57.902,00 evra.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su obavezali tuženog da tužiocu isplati novčanu naknadu u iznosu od 6.812.000,00 dinara primenom člana 58. Ustava Republike Srbije i Protokola broj 1 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda. Po oceni nižestepenih sudova, tužiocu pripada pravična novčana naknada za oduzeto zemljište utvrđeno od strane veštaka građevinske struke u visini sadašnje tržišne vrednosti oduzetog zemljišta. Pri određivanju visine naknade, sudovi su imali u vidu ukupnu površinu koja je privedena nameni i koja se koristi kao ulica.

Po oceni Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi su pravilno primenili materijalno pravo.

Pravo na imovinu je jedno od osnovnih ljudskih prava zaštićenih ustavno- pravnim normama i normama međunarodnih konvencija čiji je Republika Srbija potpisnik. Ustav Republike Srbije, u odredbi člana 58. jemči pravo na mirno uživanje svojine i drugih imovinskih prava stečenih na osnovu zakona tako što propisuje da pravo svojine može biti oduzeto ili ograničeno samo u javnom interesu utvrđenom na osnovu zakona, uz naknadu koja ne može biti niža od tržišne. Zakonom se može ograničiti način korišćenja imovine, a oduzimanje ili ograničenje imovine radi naplate poreza i drugih tražbina ili kazni, dozvoljeno je samo u skladu sa zakonom.

Protokolom broj 1 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda, u članu 1. garantuje se zaštita imovine tako što je propisano da svako fizičko i pravno lice ima pravo na neometano uživanje svoje imovine i da niko ne može biti lišen svoje imovine, osim u javnom interesu i pod uslovima predviđenim zakonom i opštim načelima međunarodnog prava.

Ustavne odredbe i Konvencija ukazuju na obavezu isplate razumne naknade za oduzetu imovinu po tržišnim cenama u vreme presuđenja koja je odlukama nižestepenih sudova i utvrđena.

Odredbom člana 9. stav 1. Zakona o građevinskom zemljištu („Službeni glasnik RS“, br. 44/95...46/98), propisano je da se građevinsko zemljište privodi nameni izgradnjom objekata odnosno izvođenjem drugih radova u skladu sa propisima o planiranju i uređenju prostora.

Zakon o javnoj svojini („Službeni glasnik RS“, br. 72/11...95/2018), u odredbi člana 200. stav 2. propisuje da se dobrima u opštoj upotrebi u javnoj svojini smatraju one stvari koje su zbog svoje prirode namenjene korišćenju svih i koje su, kao takve, određene zakonom (javni putevi, javne pruge, most i tunel na javnom putu, pruzi ili ulici, ulice, trgovi, javni parkovi, granični prelazi itd.). U smislu člana 7. istog Zakona, dobra u opštoj upotrebi su u svojini Republike Srbije, izuzev puteva drugog reda koji su u svojini autonomne pokrajine na čijoj se teritoriji nalaze, kao i izuzev nekategorisanih puteva, opštinskih puteva i ulica (koje nisu deo autoputa ili državnog puta prvog i drugog reda) i trgova, javnih površina koje su u svojini jedinice lokalne samouprave na čijoj se teritoriji nalaze.

U konkretnom slučaju, predmetna parcela je na osnovu plana detaljne regulacije prostora za porodično stanovanje u zapadnom delu Grada Novog Sada i planu detaljne regulacije Adica u Novom Sadu u celosti namenjena za površinu javne namene, odnosno za javnu i saobraćajnu površinu – regulaciju ulice ... i toj nameni je i privedena te sada ima funkciju javnog dobra, namenjenog za opštu upotrebu, pa tužilac više ne može da je koristi kao svoje vlasništvo, zbog čega su nižestepeni sudovi, suprotno navodima u reviziji, u ovoj pravnoj stvari pravilno primenili materijalno pravo i doneli pravilnu i na zakonu zasnovanu odluku.

Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka, jer je doneta pravilnom primenom odredbe čl. 153. i 154. ZPP.

Tužena u postupku po reviziji nije uspela, zbog čega joj u smislu člana 153. ZPP ne pripadaju traženi troškovi sastava revizije.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Vesna Subić,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković