Odbijena revizija za ukidanje prava službenosti prolaza zbog neadekvatne alternative

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Ljubice Milutinović, predsednika veća, Jasminke Stanojević i Biljane Dragojević, članova veća, u parnici tužilaca AA i BB, oboje iz ..., čiji je zajednički punomoćnik Sava Mihailović, advokat iz ..., protiv tuženog VV iz sela ..., čiji je punomoćnik Milorad Bekčić, advokat iz ..., radi utvrđenja prava svojine, činidbe i ukidanje službenosti i po protivtužbi tuženog-protivtužioca VV iz ..., protiv tužilaca-protivtuženih AA i BB, radi utvrđenja prava svojine, odlučujući o reviziji tužilaca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1765/15 od 21.12.2016. godine, u sednici održanoj 08.11.2017. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tužilaca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1765/15 od 21.12.2016. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 1765/15 od 21.12.2016. godine, stavom prvim izreke, ukinuta je presuda Osnovnog suda u Kruševcu P 1377/13 od 13.08.2014. godine. Stavom drugim izreke usvojen je tužbeni zahtev tužilaca pa je obavezan tuženi da im preda u državinu kp.br. ..., pašnjak V klase površine 3,11 ari i kp.br. ..., dvorište pov. 2,31 ari, obe u KO ..., kao i da sa kp.br. ... ukloni poljski WC dimenzija 1h1 m, septičku jamu dimenzija 2h2 m, betonsku stazu koja vodi od kuće tužilaca na kp.br. ... KO ... do WC na kp.br. ... celom dužinom kao i betonsku ogradu dužine 17,5 m postojećoj na granici između kp.br. ... i kp.br. ... KO ... . Stavom trećim izreke odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca kojim su tražili da se ukine pravo službenosti prolaza kolima i pešice tuženom preko kp.br. ... i kp.br. ..., obe u KO ..., koji put vodi od seoskog asfaltnog puta jugoistočnim delom ove parcele, pravcem severoistok-jugozapad u širini od 3m radi dolaska do kp.br. ... KO ..., te da se zabrani tuženom i članovima njegovog domaćinstva prolaz kolima i pešice označenim pravcem. Stavom četvrtim izreke odbijen je kao neosnovan protivtužbeni zahtev tuženog kojim je tražio da se utvrdi da je vlasnik kp.br. ..., pašnjak V klase površine 3,11 ari i kp.br. ... dvorište pov. 2,31 ari, obe u KO ..., te da su tužioci dužni da priznaju i trpe da se ovo pravo upiše u javnim knjigama kod nadležne Službe za katastar nepokretnosti. Stavom petim izreke obavezan je tuženi da tužiocima naknadi troškove spora u iznosu od 252.700,00 dinara.

Protiv stava trećeg izreke pravnosnažne presude tužioci su blagovremeno izjavili reviziju iz svih zakonom predviđenih razloga.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 3. ZPP („Službeni glasnik RS“, broj 72/11 ... 55/14), koji se u ovom postupku primenjuje na osnovu člana 506. stav 2. ovog zakona, pa je utvrdio da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a ni bitna povreda iz stava 1. ovog člana, jer drugostepeni sud nije nepravilno primenio koju odredbu ovog zakona što je moglo uticati na donošenje zakonite i pravilne odluke.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, kp.br. ... KO ... nalazi se u državini tuženog (na kojoj se nalazi njegov stambeni objekat), kao i kp.br. ... KO ..., koja se nalazi sa severozapadne strane kp.br. ... i kp.br. ... KO ..., koja se nalazi sa severoistočne strane kp.br. ... . Tužilac AA nalazi u državini kp.br. ... KO ..., koja se nalazi sa severoistočne strane kp.br. ... i ... KO ... . Faktičku među između parcele tužioca i tuženog čini betonska ograda od betonskih tabli dužine oko 15m, u čijem sastavu se nalaze velika i mala kapija, a pored ograde je visoka obala obrasla bagremom koja se prostire prema zapadu dužine oko 10m, da bi se nakon toga pravac prelomio prema zapadu u dužini od oko 15m. Od velike i male kapije polaze dve betonske staze prema stambenom objektu tuženog širine oko 60cm, dužine oko 13m. U donjem delu parcele prema potoku nalazi se zidani WC tuženog, a prostor od betonske ograde do WC-a je betoniran i dužine oko 1,5m, na kom prostoru se nalazi septička jama. Od poljskog WC postoji takođe betonska staza do objekta tuženog. Ivicom parcele tuženog prema istočnoj strani, odnosno ispod obale i pored betonske ograde nalazi se betonski kanal dužine 20cm i širine 40cm. Parcela tuženog ograđena je prema potoku betonskom ogradom u dužini oko 14m, te se nakon toga nalazi metalna kapija velika i mala širine oko 4m. Od ove kapije preko potoka nalazi se betonska ćuprija širine 3m, a potom blaga strmina koja 10 do 15%, a potom se izlazi na javni put. Preko ovog dela parcele postoji staza koja nema obeležje puta. Tuženi za dolazak do svoje parcele koristi prolaz-put pored potoka koji je širine oko 3m, delimično obrastao travom a delimično nasut peskom, kojim se dolazi do velike i male kapije tuženog u dužini oko 14-15m. Parcele stranaka su po kulturi kućni placevi. Parcela tužioca je zapuštena, obrasla bagremom i ostalim šibljem, dok se na parceli tuženog nalazi velika stambena zgrada i pomoćni objekat. Na spornom delu, koji drži tuženi na udaljenosti od betonske ograde oko 2m, a od potoka na udaljenosti od oko 8m, nalazi se beton širine 30cm h 1m, za koji tuženi tvrdi da je prag stare kuće.

Veštačenjem od strane veštaka saobraćajne struke utvrđeno je da se kao alternativa spornom putu, koji koristi tuženi, nalazi most naspram dvorišta tuženog. Veštak konstatuje da je most betonske konstrukcije, širine gazećeg sloja 2,5m, s tim što se dalje prema kapiji dvorišta prilazi širini do 4m. Dalje prema seoskom putu od mostića put se pruža ukoso i pod nagibom ka mostiću i ka potoku uz brdo. Podužni nagib puta od mostića do seoskog puta je 25%. Ovaj prilaz može da služi za prolaz putničkih vozila i traktora samo kad je suvo vreme i nema snežnih nanosa. Teretna vozila koja su širine 2,5m, kojima se obično prevozi građevinski materijal, natovaren, po proceni veštaka ne mogu bezbedno da ulaze u dvorište preko ovog mostića. Drugi prilaz koji koristi tužena strana skoro da je potpuno horizontalan i može se koristiti za sva vozila tokom cele godine. Veštak je zaključio da prilaz dvorištu tuženog preko mostića nije adekvatna zamena za prilaz preko kp.br. ... i kp.br. ... .

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo kada je odbio kao neosnovan tužbeni zahtev tužilaca kojim su tražili da se ukine tuženom pravo službenosti prolaza kolima i pešice preko spornih parcela.

Odredbom člana 58. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa propisano je da vlasnik poslužnog dobra može zahtevati da prestane pravo stvarne službenosti kada ona postane nepotrebna za korišćenje povlasnog dobra ili kada prestanu drugi razlozi zbog koga je ona zasnovana, a odredbom člana 50. stav 1. istog zakona da se stvarna službenost vrši na način kojim se najmanje opterećuje poslužno dobro, tj. u skladu sa načelom restrikcije službenosti.

Za odluku u ovom sporu nemaju značaja navodi revizije koji se odnose na načina sticanja prava službenosti, već je bitno da li na licu mesta postoje okolnosti koje isključuju potrebu korišćenja navedenih parcela tužioca, kao poslužnih, za korišćenje povlasne parcele. Tužioci svoj tužbeni zahtev zasnivaju na činjenici da tuženi radi prilaza svojoj kp.br. ... (dvorište) i stambenom objektu na istoj parceli, imaju mogućnosti da koriste prilaz od opštinskog puta koji nosi oznaku kp.br. ... i nalazi se istočno od povlasne parcele tuženog, pa putem koji ide pravcem istok-zapad do ulazne kapije u dvorište tužioca, s tim da se koristi i most preko potoka koji ide sa istočne strane tužiočeve parcele.Tuženi osporava značaj navedenih činjenica, ističući da nisu ispunjeni uslovi za ukidanje službenosti, posebno iz razloga što ne postoji u toku cele godine sigurnost prolaza i prelaza preko mosta na pomenutom potoku.

Pravilan je zaključak drugostepenog suda da se prilikom odlučivanja o zahtevu za ukidanje prava službenosti ne mora u potpunosti obezbediti adekvatna zamena za prilaz povlasnom dobru, ali da ta razlika može da bude samo u tolerantnim granicama. Kako je na osnovu nalaza i mišljenja veštaka saobraćajne struke utvrđeno da put preko navedenog mostića i potoka ne predstavlja adekvatnu zamenu za putnu trasu preko poslužnih parcela tužilaca, jer je u dužem vremenskom periodu u toku godine (zimski period) znatno otežano i nebezbedno kretanje preko mostića, posebno većim teretnim vozilima, tako da još uvek postoji potreba za korišćenjem službenog puta preko poslužnih parcela tužilaca, pravilno je odbijen tužbeni zahtev tužilaca za ukidanje prava službenosti navedenom trasom.

Na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća - sudija

Ljubica Milutinović, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić