Neosnovanost zahteva za naknadu za nacionalizovano neizgrađeno građevinsko zemljište

Rešenjem Višeg suda u Novom Pazaru Gž 145/20 od 15.12.2020. godin, stavom prvim izreke, preinačeno je prvostepeno rešenje u stavu prvom, drugom i petom izreke, tako što je odbijen predlog predlagača kojim su tražili da se odredi naknada za nacionalizovano zemljište i to kp. br. .../..., površine 219 m2 (koje čini sadašnju kp. br. .../... u površini od 193 m2 i kp. br. ... u površini od 26 m2) i kp. br. .../..., površine 73 m2 (koja čini sadašnju kp. br. .../... u površini od 13 m2 i kp. br. ... u površini od 60 m2) sve KO ..., ranijeg korisnika MM u iznosu od 13.811.600,00 dinara i da se obaveže protivnik predlagača Republika Srbija da potomcima pok. MM isplati pojedinačno navedene novčane iznose sa zakonskom zateznom kamatom od 27.12.2019. godine do isplate. Stavom drugim izreke, odlučeno je da svaka stranka snosi svoje troškove postupka. Stavom trećim izreke odbijena je žalba predlagača i potvrđeno rešenje prvostepenog suda u stavu trećem izreke.

Protiv pravnosnažnog rešenja donetog u drugom stepenu, predlagači su blagovremeno izjavili reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Protivnici predlagača su dali odgovor na reviziju.

Ispitujući pravilnost pobijanog rešenja na osnovu člana 408. u vezi člana 420. stav 6. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, br.72/11 ... 18/20), a shodno članu 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku, Vrhovni kasacioni sud je utvrdio da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a nisu učinjenje ni bitne povrede odredaba postupka na koje se u reviziji ukazuje.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, rešenjem Odeljenja za finansije Narodnog odbora opštine Novi Pazar br. 981 od 16.01.1960. godine (postalo pravnosnažno 03.03.1960. godine) nacionalizovano je svo izgrađeno i neizgrađeno građevinsko zemljište, koje se nalazi u užem građevinskom reonu Grada Novog Pazara, između ostalog i katastarske parcele broj .../... i .../..., vlasništvo MM, čija je ukupna površina 292 m2. Nakon prvog premera iz 1952. godine vršene su promene u posedovnom listu i to .../... i .../..., a obnovom premera za Grad Novi Pazar 2011. godine od navedenih katastarskih parcele nastale katastarske parcele broj ..., ..., ..., .../... i ... . Stara katastarska parcela broj .../... površine 219 m2 trenutno čini postojeću katastarsku parcelu broj .../..., čiji su korisnici Grad Novi Pazar sa udelom od 521707/58994 i još 33 sukorisnika u površini od 193 m2 i trenutno postojeću katastarsku parcelu broj ... koja predstavlja javnu svojinu Grada Novog Pazara u površini od 26 m2. Stara katastarska parcela broj .../... površine 73 m2 čini novu katastarsku parcelu broj .../... u površini od 13 m2 i katastarsku parcelu broj ... u površini od 60 m2, čiji su suvlasnici Grad Novi Pazar (6420/9563), „Uniprom“ (829/9563), AD „Lipa“ (2110/9563) i Republika Srbija (204/9563). Tržišna vrednost predmetnih parcela je 13.811.600,00 dinara, odnosno 47.300,00 dinara po 1 m2. Predmetno zemljište predstavlja gradsku ulicu i to trg, javnu svojinu. Predlagači su naslednici pok. MM.

Polazeći od tako utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odredio naknadu za nacionalizovano zemljište, zaključivši da su predlagači, kao naslednici pok. MM legitimisani da istu traže.

Po oceni Vrhovnog kasacionog suda, pravilno je odlučio drugostepeni sud kada je preinačio prvostepeno rešenje i odbio, kao neosnovan predlog, pravilno zaključivši da predlagači nemaju pravo na naknadu za nacionalizovane nepokretnosti.

Članom 38. Zakona o nacionalizaciji najamnih zgrada i građevinskog zemljišta („Službeni list FNRJ“, br. 52/58, 3/59, 24/59), propisano je da građevinsko neizgrađeno zemljište koje je nacionalizovano ostaje u posedu ranijeg sopstvenika sve dok ga on na osnovu rešenja Opštinskog narodnog odbora ne preda u posed opštini ili drugom licu, radi izgradnje zgrade ili drugog objekta i radi izvođenja drugih radova. Članom 39. istog zakona propisano je da raniji sopstvenik nacionalizovanog građevinskog neizgrađenog zemljišta ima pravo to zemljište zajedno sa trajnim zasadima na njemu, sve dok je u njegovom posedu, besplatno koristi ili za to vreme drugome da na korišćenje uz naknadu ili bez naknade, saglasno važećim propisima o zakupu poljoprivrednog zemljišta. Članom 46. stav 1. istog zakona propisano je da za nacionalizovano građevinsko neizgrađeno zemljište ranijem sopstveniku daje se naknada koja se određuje po tarifi po kojoj se određuje naknada za eksproprisano građevinsko zemljište (član 47. Zakona o eksproprijaciji), a stavom 2. da se naknada po prethodnom stavu isplaćuje za vreme od 50 godina, u jednakim godišnjim obrocima, počev od prvog dana po isteku meseca u kome je raniji sopstvenik predao zemljište u posed opštini ili drugom korisniku (član 38).

Iz navedenih odredbi Zakona o nacionalizaciji najamnih zgrada i građevinskog zemljišta, sledi da je građevinsko neizgrađeno zemljište, koje je nacionalizovano ostajalo u posedu ranijeg sopstvenika sve dok ga on na osnovu rešenja opštinskog narodnog odbora ne preda u posed opštini ili drugom licu, pri čemu je raniji sopstvenik imao pravo da to zemljište besplatno sam koristi ili da ga da drugome na korišćenje, uz naknadu ili bez naknade, a ako je pravo korišćenja trajno preneo na drugoga, na to lice prelazila su prava i obaveze koje je raniji sopstvenik imao na osnovu tog zakona, ako je ovaj prenos zabeležen u zemljišnim knjigama. S obzirom da je građevinsko neizgrađeno zemljište koje je nacionalizovano ostajalo u posedu ranijeg sopstvenika sve dok ga on na osnovu rešenja opštinskog narodnog odbora ne preda u posed opštini ili drugom licu, pa kako u konkretnom slučaju do toga nije došlo, to je pravilan zaključak drugostepenog suda da predlagači nemaju pravo na traženu naknadu u skladu sa citiranim odredbama Zakona o nacionalizaciji najamnih zgrada i građevinskog zemljišta. Stoga su neosnovani navodi predlagača da drugostepeni sud nije pravilno primenio materijalno pravo.

Pravilan je zaključak drugostepenog suda da se u ovom postupku ne mogu primeniti odredbe Zakona o vraćanju oduzete imovine i obeštećenju ("Službeni glasnik RS", br. 72 od 28. septembra 2011, 108 od 6. decembra 2013, 142 od 25. decembra 2014, 88 od 23. oktobra 2015 - US, 95 od 8. decembra 2018, 153 od 21. decembra 2020) kojim se uređuju uslovi, način i postupak vraćanja oduzete imovine i obeštećenja za oduzetu imovinu, koja je na teritoriji Republike Srbije primenom propisa o agrarnoj reformi, nacionalizaciji, sekvestraciji, kao i drugih propisa, na osnovu akata o podržavljenju, posle 9. marta 1945. godine oduzeta od fizičkih i određenih pravnih lica i prenesena u opštenarodnu, državnu, društvenu ili zadružnu svojinu, s obzirom da je tim zakonom propisano da po zahtevu za vraćanje imovine postupak vodi Agencija, kao javna agencija, preko područnih jedinica, a u skladu sa ovim zakonom i zakonom kojim se uređuje opšti upravni postupak, odnosno da nije u nadležnosti suda.

Iz navedenih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u stavu prvom izreke na osnovu člana 414. stav 1. u vzei člana 420. ZPP i člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku.

Odbijeni su, kao neosnovani zahtevi protivnika predlagača za naknadu troškova revizijskog postupka, s obzirom da ti troškovi nisu bili nužni i neophodni u smislu člana 154. ZPP, sa kojih razloga je primenom člana 165. ZPP u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku odlučeno kao u stavu drugom izreke rešenja.

Predsednik veća - sudija

Dobrila Strajina, s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić