Obaveza utvrđivanja naknade za građevinsko zemljište nakon usvajanja prostornog plana

Ispitujući pobijanu odluku u granicama odredbom člana 408, a u vezi člana 420. stav 6. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je ocenio da je revizija osnovana.

U postupku donošenja pobijanog rešenja nije učinjena apsolutno bitna povreda iz odredbe člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema činjeničnom utvrđenju prvostepenog suda, pravnosnažnim rešenjem Opštine Ruma - Opštinske uprave Odeljenja za urbanizam i građenje Opštine Ruma br. 465-4/2021 od 26.02.2021. godine, koje je izmenjeno 25.11.2022. godine, predlagaču je oduzeta imovina i to parcela broj 3227/1 od 1 h 95 ari i 72 m2, parcela broj 3859/1 od 36 ari 13 m2, parcela broj 3860/1 od 39 ari 55 m2, parcela broj 3861/1 od 81 ara i 01 m2, parcela broj 3923/5 od 34 ara 07 m2, parcela broj 3923/7 od 37 ari i 95 m2, parcela broj 3923/9 od 24 ara 27 m2, parcela broj 3924/2 od 80 ari 65 m2, parcela broj 4013/2 od 3 ara 44 m2, parcela broj 4014/2 od 7 ari 97 m2, sve upisano u list nepokretnosti 383 KO ... . Navedene nepokretnosti u vreme oduzimanja, u listu nepokretnosti evidentirane su kao poljoprivredno zemljište, njive 2, 3 i 4 klase. Stranke nisu postigle sporazum o visini naknade za oduzetu parcelu. Izvođenjem dokaza veštačenjem od strane veštaka poljoprivredne struke utvrđeno je da je ukupna vrednost zemljišta 20.416.079,00 dinara, koliko je i određena naknada od strane prvostepenog suda. Nižestepeni sudovi nisu prihvatili navodi predlagača da se vrednost zemljište mora utvrditi kao građevinskog, navodeći da je u momentu oduzimanja ono bilo poljoprivredno.

Revizijom pobija se materijalnopravni zaključak nižestepenog suda. Obrazlaže se da je prostornim planom, koji je prethodio donošenju rešenja o eksproprijaciji, izvršena promena namene zemljište, što je zanemareno.

Po oceni revizijskog suda osnovani su navodi predlagača da su nižestepeni sudovi pogrešno primenili materijalno pravo i da zbog toga činjenično stanje nije u potpunosti utvrđeno.

Odredbom člana 42. stav 1. Zakona o ekproprijaciji propisano je da se naknada za poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljiše određuje u novcu, po tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano.

Zakonom o poljoprivrednom zemljištu („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 62/06 ... 95/18), propisano je da se poljoprivrednim zemljištem smatra zemljište koje se koristi za poljoprivrednu proizvodnju (njive, vrtovi, voćnjaci, vinogradi, livade, pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare), kao i zemljište koje se može privesti nameni za poljoprivrednu proizvodnju (član 2. stav 1.). Odredbom člana 3. tog zakona predviđeno je da se poljoprivredno zemljište, koje je u skladu sa posebnim zakonom određeno kao građevinsko zemljište, do njegovog privođenja nameni koristi za poljoprivrednu proizvodnju.

Odredbom člana 82. Zakona o planiranju i izgradnju („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/09 ... 52/21) važećeg u vreme kada je donet Planski akt – prostorni plan područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta 1. reda broj 21 Novi Sad – Ruma – Šabac i državnog puta 1. reda broj 19 Šabac – Loznica i izvršena eksproprijacija, propisano je da je građevinsko zemljište ono koje je određeno zakonom ili planskim dokumentom za izgradnju i korišćenje objekata, kao i zemljište na kome su izgrađeni objekti u skladu sa zakonom. Prema članu 88. tog zakona, kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog dokumenta je dužan da u roku od 15 dana od stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove javnog premera i katastra dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena ili opis granica planskog dokumenta sa popisom katastarskih parcela i sa odgovarajućim grafičkim prikazom (stav prvi); da organ nadležan za poslove državnog premera i katastra u roku od 15 dana po dobijanju akta iz stava prvog, rešenjem provodi nastalu promenu i stavlja zabeležbu o obavezi plaćanja naknade za promenu namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u bazu podataka katastra nepokretnosti za koje se izdaje list nepokretnosti (stav drugi); od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa tim zakonom (stav deveti).

Predlagaču je eksproprisano zemljište radi izgradnje auto-puta, u skladu sa Uredbom o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta prvog reda broj 21 Novi Sad - Ruma - Šabac i državnog puta prvog reda broj 19 Šabac – Loznica („Službeni glasnik RS“, br.40 od 08.01.2011. godine), koja je stupila na snagu osmog dana od dana objavljivanja. Stupanjem na snagu tog prostornog plana (planskog dokumenta) koji obuhvata i zemljište eksproprisano od predlagača, ono je postalo građevinsko zemljište u smislu odredbe člana 82. Zakona o planiranju i izgradnji bez obzira što takva promena nije provedena u katastru nepokretnosti, propustom donosioca planskog akta da postupi po članu 88. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji ili propustom organa nadležnog za poslove državnog premera i katastra da postupi u skladu sa stavom drugim tog člana.

Sledom rečenog, predmetna parcela je građevinsko zemljište određeno prostornim planskim dokumentom koji je stupio na snagu pre donošenja rešenja o eksproprijaciji. Zbog toga predlagač u odnosu na to zemljište, saglasno članu 88. stav 9. Zakona o planiranju i izradnji, ostvaruje sva prava vlasnika građevinskog zemljišta u smislu tog zakona, pa i pravo na naknadu za građevinsko zemljište, u skladu sa odredbom člana 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji, jer je ono u vreme eksproprijacije po zakonu imalo status građevinskog zemljišta.

Polazeći od navedenog sa jedne strane, te imajući u vidu da nižestepeni sudovi nisu uzeli u obzir i cenili nalaz veštaka o visini naknade za građevinsko zemljište sa druge, Vrhovni sud je ukinuo pobijane odluke.

U ponovljenom postupku prvostepeni sud će utvrditi visinu naknade za eksproprisanu parcelu kao građevinsko zemljište, saglasno članu 42. stav 1. u vezi član 41. stav 1. Zakona o eksproprijaciji.

Ukinuta je odluka o troškovima postupka jer zavisi od konačnog ishoda ovog postupka.

S toga je, na osnovu člana 416. stav 1. ZPP u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku, odlučeno kao u drugom stavu izreke.

Predsednik veća - sudija

Tatjana Matković Stefanović, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković