Ukidanje odluka zbog pogrešnog utvrđivanja naknade za eksproprisano građevinsko zemljište

Po oceni Vrhovni sud o reviziji predlagača predviđenoj navedenom odredbom (posebna revizija) u ovoj pravnoj stvari potrebno je odlučivati radi ujednačavanja sudske prakse, zbog čega je primenom odredbe člana 404. Zakona o parničnom postupku u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku odlučeno kao u stavu prvom izreke.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji na osnovu člana 408. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je našao da je revizija predlagača osnovana.

U postupku donošenja pobijanog rešenja nije učinjena apsolutno bitna povreda iz odredbe člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju od strane prvostepenog suda, pravnosnažnim rešenjem Opštine Ruma, Opštinske uprave, Odeljenje za urbanizam i građenje broj 465-155/2021 od 29.04.2021. godine predlagaču je oduzeta imovina i to deo parcele broj 2765 površine 5 a i 12 m2, deo parcele broj 2766/2 površine od 27 a i 90 m2 i deo parcele 3260 površine 47 a i 33 m2, sve upisano u list nepokretnosti broj 1697 K.O. ..., u korist protivnika predlagača. U listu nepokretnosti, u vreme oduzimanja, parcele su se vodile kao poljoprivredno zemljište, njiva 5. klase. Stranke nisu postigle sporazum o visini naknade za oduzete parcele u upravnom postupku. Prema izveštaju poreske uprave tržišna vrednost poljoprivrednog zemljišta je 100,00 dinara po 1 m2. Na osnovu nalaza i mišljenja veštaka Svetlane Popović, ukupna vrednost oduzetog zemljišta je 2.425.912,00 dinara, koji iznos je obavezan protivnik predlagača da ispalti predlagaču primenom odredbe člana 41 stav 2 i člana 42. Zakona o eksproprijaciji, te odredbi člana 132, člana 135. i 136. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku.

Po stanovištu sudova, visina naknade se određuje prema tržišnoj vrednosti eksproprisane parcele kao poljoprivrednog zemljišta i nema mesta određivanju naknade u visini njene tržišne vrednosti kao građevinskog, jer je odlučna činjenica status zemljišta u vreme eksproprijacije, a ne njegova namena i potreba zbog kojih je zemljište eksproprisano. Zato u ovom slučaju, po mišljenju nižestepenih sudova, nema mesta primeni odredbe člana 88. Zakona o planiranju i izgradnji i raniji vlasnik poljoprivrednog zemljišta, kome je stupanjem na snagu planskog akta promenjena namena u građevinsko zemljište, ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu u skladu sa tim zakonom (stav 9.), ali ne i u pogledu prava na naknadu u slučaju eksproprijacije, koja se određuje prema vrednosti poljoprivrednog zemljišta.

Iz tih razloga, nižestepeni sudovi nisu ni cenili nalaz veštaka građevinske struke kojim je utvrđena visina naknade za eksproprisane parcele kao građevinskog zemljišta.

Revizijski sud ne prihvata izraženi materijalnopravni zaključak nižestepenih sudova.

Osnovani su navodi predlagača da su nižestepeni sudovi u ovoj pravnoj stvari pogrešno primenili materijalno pravo zbog čega činjenično stanje nije pravilno i u potpunosti utvrđeno.

Prema odredbi člana 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji naknada za poljoprivredno i građevinsko zemljište određuje se u novcu, po tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano.

Zakonom o poljoprivrednom zemljištu („Službeni glasnik RS“, br.62/2006 ... 95/08), propisano je da se poljoprivrednim zemljištem smatra zemljište koje se koristi za poljoprivrednu proizvodnju (njive, vrtovi, voćnjaci, vinogradi, livade, pašnjaci, ribnjaci, trstici i močvare), kao i zemljište koje se može privesti nameni za poljoprivrednu proizvodnju (član 2. stav 1.). Odredbom člana 3. tog zakona propisano je da se poljoprivredno zemljište koje je u skladu sa posebnim zakonom određeno kao građevinsko, do njegovog privođenja nameni koristi za poljoprivrednu proizvodnju.

Odredbom člana 82. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“, br. 72/09 ...), važećeg u vreme kada je donet planski akt – prostorni plan područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta 1. reda broj 21 Novi Sad – Ruma – Šabac i državnog puta 1. reda broj 19 Šabac – Loznica i izvršena eksproprijacija, propisano je da je građevinsko zemljište ono koje je određeno zakonom i planskim dokumentom za izgradnju i korišćenje objekta, kao i zemljište na kome su izgrađeni objekti u skladu sa zakonom. Prema članu 88. tog zakona, kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog dokumenta, dužan je da u roku od 15 dana od dana stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove državnog premera i katastra, dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena ili opis granice planskog dokumenta, sa popisom katastarskih parcela i odgovarajućim grafičkim prikazom (stav 1.); organ nadležan za poslove državnog premera i katastra u roku od 15 dana po dobijanju akta iz stav prvog rešenjem provodi nastalu promenu i stavlja zabeležbu o obavezi plaćanja naknade za promenu namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u bazu podataka katastra nepokretnosti za koje se izdaje list nepokretnosti (stav 2.); od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu u skladu sa tim zakonom (stav 9.).

Predlagaču je eksproprisano zemljište radi izgradnje autoputa u skladu sa Uredbom o izmenama i dopunama Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora državnog puta 1. reda 21 Novi Sad – Ruma – Šabac i državnog puta 1. reda broj 19 Šabac – Loznica („Službeni glasnik RS“, br. 40 od 08.01.2011. godine), koja je stupila na snagu osmog dana od dana objavljivanja. Stupanjem na snagu tog prostornog plana, kao planskog dokumenta koji obuhvata i zemljište eksproprisano od predlagača, ono je postalo građevinsko u smislu odredbe člana 82. Zakona o planiranju i izgradnji, pa i bez obzira što takva promena njegove namene nije sprovedena u katastru nepokretnosti propustom donosioca planskog akta da postupi prema odredbi člana 88. stav 1. navedenog zakona ili propustom organa nadležnog za poslove državnog premera i katastra da postupi u skladu sa stavom 2. tog člana.

Sledom rečenog, predmetne parcele jesu građevinsko zemljište određene planskim dokumentom, koji je stupio na snagu pre donošenja rešenja o eksproprijaciji, za izgradnju autoputa. Iz tog razloga, predlagač u odnosu na to zemljište, a prema odredbi člana 88. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji ostvaruje sva prava vlasnika građevinskog zemljišta u smislu tog zakona, pa i pravo na naknadu za građevinsko zemljište u skladu sa članom 42. stav 1. Zakona o eksproprijaciji, jer je ono u vreme eksproprijacije imalo status građevinskog zemljitša.

Iz navedenih razloga, a nalazeći da nema osnova za preinačenje nižestepenih rešenja budući da nižestepeni sudovi nisu uzeli u obzir, pa ni cenili, nalaz veštaka o visini naknade za građevinsko zemljište pogrešno nalazeći da on nije od uticaja, Vrhovni sud je ukinuo oba rešenja i spis je vraćen prvostepenom sudu na ponovni postupak.

U ponovnom postupku prvostepeni sud će utvrditi visinu naknade za eksproprisanu parcelu kao građevinsko zemljište saglasno članu 42. stav 1. u vezi člana 41. stav 1. Zakona o eksproprijaciji.

Ukinuta je odluka o troškovima postupka, jer zavisi od konačnog ishoda ovog postupka.

Sledom rečenog, primenom odredbe člana 416. stav 2. Zakona o parničnom postupku u vezi člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku odlučeno je kao u stavu drugom.

Predsednik veća - sudija

Tatjana Matković Stefanović,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković