Odluka Vrhovnog kasacionog suda o iseljenju i naknadi štete

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, iz svih zakonskih razloga.

Tuženi je dostavio odgovor na reviziju.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu odluku, u smislu odredbe člana 408., u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku (''Službeni glasnik RS'' br. 72/11...87/18), pa je našao da revizija tužioca nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a ni povreda iz stava 1. tog člana Zakona, pred drugostepenim sudom, koja bi mogla uticati na donošenje zakonite i pravilne odluke.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, nosilac stanarskog prava na predmetnom stanu u ..., u Ul. ..., na prvom spratu, u površini od 47 m2, bila je pokojna VV, na osnovu ugovora o korišćenju stana koji je zaključila sa prethodnim vlasnikom tog stana, pokojnom GG iz ..., dana 12.11.1986. godine. Tuženi je, u taj ugovor upisan kao član porodičnog domaćinstva nosioca stanarskog prava, VV, koja je bila njegova tetka, a čiji je tuženi jedini naslednik, na osnovu ostavinskog rešenja Trećeg opštinskog suda u Beogradu O 713/04 od 11.05.2004. godine. VV je tuženog usvojila dana ...1986. godine, što sledi iz sadržaja Zapisnika sačinjenog u Centru za socijalni rad Opštine Zvezdara u Beogradu, o zasnivanju nepotpunog usvojenja, imajući u vidu da je tuženi, rođen ...1971. godine, od dana pogibije svoje majke u saobraćajnoj nesreći, 1975. godine, neprekidno živeo kod tetke, zajedno sa sestrom DD. VV je stanarinu za predmetni stan prethodnom vlasniku, GG, plaćala polaganjem novca u sudski depozit, na osnovu pravnosnažnog rešenja Trećeg opštinskog suda u Beogradu R 145/95 od 05.07.1995. godine, imajući u vidu da je vlasnik stana odbijala da prima stanarinu, smatrajući da je njen iznos „ponižavajuće“ nizak. Tuženi je u porodičnom domaćinstvu sa svojom tetkom živeo sve do njene smrti, dana 27.10.2003. godine, dok je njegova sestra napustila stan pre tetkine smrti. Naknadu za korišćenje stana plaćao je počev od januara 2010. godine, u visini koju je saznao od prijatelja, na račun sudskih taksi Prvog osnovnog suda u Beogradu, a s pozivom na broj sudskog depozita bivšeg Trećeg opštinskog suda u Beogradu R 145/95. Prethodni vlasnik predmetnog stana, GG je preminula 19.11.2011. godine, a sa tužiocem je zaključila ugovor o doživotnom izdržavanju, overen pred Trećim opštinskim sudom u Beogradu dana 02.12.2003. godine, pod brojem R 1314/2003, prema kom je, nakon svoje smrti, tužiocu, kao davaocu izdržavanja, ostavila vlasništvo na predmetnom stanu u Ul. .... Tuženi se nikada nije iseljavao iz predmetnog stana, a oženio se 1999. godine i na adresi predmetnog stana živi i danas, sa suprugom i dvoje dece. Nema rešeno stambeno pitanje na drugi način, a ugovor o zakupu predmetnog stana nikada nije zaključio, imajući u vidu da je GG, odmah nakon smrti tetke tuženog, podnela tužbu sudu za njegovo iseljenje iz predmetnog stana, u ovoj parnici. U referatu tužbe je navela da ju je tuženi, dopisom od 25.12.2003. godine, preko punomoćnika, u skladu sa odredbom člana 34. Zakona o stanovanju, obavestio o činjenici smrti nosioca stanarskog prava i pozvao je da pristupi zaključenju ugovora o zakupu stana na neodređeno vreme, što tužilja nije prihvatila, jer smatra da tuženi predmetni stan koristi bespravno. Tokom postupka, tužilja je preinačila tužbu isticanjem, uz postojeći, zahteve za iseljenje tuženog iz predmetnog stana i za isplatu tržišne zakupnine, za koju je veštačenjem utvrđeno da iznosi 250 evra mesečno.

Prvostepeni sud je usvojio tužbeni zahtev tužioca i tuženog obavezao da se sa svim licima i stvarima iseli iz predmetnog stana i da ga praznog od lica i stvari preda tužiocu u posed i obavezao ga da tužiocu, na ime sticanja bez osnova u periodu od 01.01.2013. godine do 30.06.2016. godine, isplati iznose od po 250 evra mesečno, u dinarskoj protivvrednosti po srednjem kursu NBS na dan isplate, sa zakonskom zateznom kamatom, počev od 01.-og u narednom mesecu za prethodni mesec, pošto je zaključio da je tuženi postupio u smislu odredbe člana 34. stav 4. Zakona o stanovanju (''Službeni glasnik RS'' br. 50/92...26/2001), važećeg u momentu smrti ranijeg zakupca, sada pok. VV, te je zakupodavca, sada pok. GG, obavestio o smrti zakupca VV, ali kako zakupodavac nije u roku od 30 dana od isteka roka iz stava 4.tog člana, zaključila novi ugovor o zakupu sa tuženim, tuženi je, kao zainteresovano lice bio dužan da podnese predlog nadležnom sudu da u vanparničnom postupku donese rešenje koje zamenjuje ugovor o zakupu stana (član 34. stav 5. Zakona o stanovanju). S obzirom da to nije učinio, prvostepeni sud zaključuje da tuženi stan koristi bez pravnog osnova, zbog čega je osnovan zahtev za njegovo iseljenje. Upotrebljavajući tuđu stvar, tuženi se neosnovano obogatio za iznos tržišne vrednosti zakupnine spornog stana u predmetnom periodu, shodno odredbi člana 210. stav 1. i člana 219. Zakona o obligacionim odnosima, pa ga je prvostepeni sud obavezao da tužiocu isplati tržišnu zakupninu za predmetni stan u iznosu od po 250 evra mesečno, sa pripadajućom kamatom.

Drugostepeni sud je preinačio prvostepenu presudu, tako što je odbio kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca, kako za iseljenje i predaju stana, tako i za isplatu, na ime sticanja bez osnova, iznosa od po 250 evra mesečno u spornom periodu, sa pripadajućom zakonskom zateznom kamatom, jer je zaključio da tuženom nije prestalo svojstvo zakupca stana na neodređeno vreme, shodno odredbi člana 34. stav 1. Zakona o stanovanju, pošto je prvostepeni sud utvrdio da je on sve vreme živeo u predmetnom stanu, nikad ga nije napuštao i nije na drugi način rešio svoju stambenu potrebu. Nakon što je tuženi obavestio prethodnog vlasnika stana, sada pok. GG, o smrti nosioca stanarskog prava, njegove tetke, sada pok. VV, pokojna GG je bila dužna, kao zakupodavac, da u roku od 30 dana od dana prijema tog obaveštenja, zaključi ugovor o zakupu stana sa tuženim, što ona nije učinila, smatrajući da je njemu prestalo svojstvo člana porodičnog domaćinstva, a samim tim i pravo da nastavi da koristi stan nakon smrti svoje tetke, zbog čega je i podnela tužbu sudu 2004. godine i sve vreme tvrdila, najpre ona, a zatim i tužilac kao njen pravni sledbenik, da je tuženom prestalo svojstvo člana porodičnog domaćinstva i da zbog toga nema pravo da nastavi sa korišćenjem stana, kao zakupac. Tuženi je plaćao zakupninu u depozit suda, pri čemu pok. GG, nije želela da primi zakupninu, a tokom trajanja parnice zakupninu je od tuženog potraživala po tržišnim cenama, a protivno odredbi člana 32. Zakona o stanovanju.

Vrhovni kasacioni sud nalazi da je odluka drugostepenog suda pravilna.

Odredbom člana 34. Zakona o stanovanju (''Službeni glasnik RS'' br. 50/92...104/2016), propisano je da u slučaju smrti zakupca ili njegovog iseljenja iz stana, zakupac na tom stanu postaje član porodičnog domaćinstva koji je nastavio da koristi taj stan, po sledećem redosledu: bračni drug, dete rođeno u braku, van braka, usvojeno i pastorče. Zakupodavac može dati otkaz ugovora o zakupu stana, između ostalog, ako zakupac i posle opomene ne plati zakupninu za najmanje dva meseca uzastopno, kako je propisano odredbom člana 35. stav 1. tačka 2. istog Zakona. Zakupnina za stan u društvenoj i državnoj svojini i svojini građana, koji koristi zakupac stana na neodređeno vreme, utvđuje se u zavisnosti od površine stana, kvaliteta stana i zgrade u kojoj se nalazi stan, a izražava se brojem bodova za kvalitet stana i zgrade, površine stana i koeficijenta, u skladu sa aktom o načinu utvrđivanja zakupnine koji donosi ministar, kako je propisano odredbom člana 32. stav 1. Zakona o stanovanju. U smislu stava 3.te odredbe Zakona, utvrđivanje, obračun i naplatu zakupnine vrši vlasnik stana, odnosno nosilac prava raspolaganja ili preduzeće za stambene usluge ili drugo pravno lice kome se povere ti poslovi.

Tuženi je, kao usvojenik i član porodičnog domaćinstva prethodnog nosioca stanarskog prava na predmetnom stanu sada pok. VV, postao zakupac na predmetnom stanu nakon njene smrti, shodno citiranoj odredbi člana 34. stav 1. Zakona o stanovanju, jer je, sa svojom pok. tetkom, sve vreme živeo u tom stanu, nikada ga nije napuštao i nije na drugi način rešio svoju stambenu potrebu. Neplaćanje zakupnine je razlog za otkaz ugovora o zakupu stana, shodno citiranoj odredbi člana 35. stav 1. tačka 2. Zakona o stanovanju. Međutim, u ovom slučaju zakupodavac nije pristao da, sa tuženim zaključi taj ugovor niti je izvršio obračun i utvrdio iznos zakupnine na način propisan odredbom člana 32. stav 1. Zakona o stanovanju, a bio je dužan, shodno odredbi stava 3. tog člana Zakona.

Navodima revizije tužioca o tome da je odlučujući razlog za iseljenje tuženog neplaćanje zakupnine, ne dovodi se u sumnju pravilnost odluke drugostepenog suda. Ovo zbog toga što je u postupku utvrđeno da pok. GG nije želela da primi zakupninu, smatrajući da je iznos zakupnine ponižavajući i da tuženi njen stan koristi bespravno pa je od njega zahtevala da plaća tržišni iznos zakupnine, suprotno odredbi člana 32. stav 1. Zakona o stanovanju, kojom je propisan način na koji se utvrđuje iznos zakupnine za stan u svojini građana, koji koristi zakupac stana na neodređeno vreme. Uslov za otkaz ugovora o zakupu stana propisan odredbom člana 35. stav 1. tačka 2. Zakona o stanovanju je da zakupac i posle opomene ne plati zakupninu za najmanje dva meseca uzastopno, pa je bilo neophodno da zakupodavac, prethodno, na osnovu zaključenog ugovora o zakupu utvrdi visinu mesečne zakupnine, na gore opisani način i da opomene tuženog da je dužan da joj plaća tako utvrđeni iznos zakupnine, što ovde nije slučaj. Zbog toga tužilac neosnovano ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Iz izloženih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odluku kao u izreci ove presude doneo u smislu odredbe člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća – sudija

Vesna Popović,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić