Utvrđivanje prava javne svojine na osnovu ranije sprovedene eksproprijacije

U IME NARODA

Vrhovni sud, u veću sastavljenom od sudija: Gordane Komnenić, predsednika veća, dr Ilije Zindovića i Marije Terzić, članova veća, u parnici tužilje Opštine Gornji Milanovac, koju zastupa Opštinski pravobranilac, protiv tužene AA iz ..., čiji je punomoćnik Marko M. Tomović, advokat iz ..., radi utvrđenja, odlučujući o reviziji tužene izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2814/24 od 16.05.2025. godine, u sednici održanoj 22.10.2025. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužene izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2814/24 od 16.05.2025. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Gornjem Milanovcu P 334/2024 od 03.07.2024. godine, stavom 1. izreke, odbijen je tužbeni zahtev tužioca kojim je traženo da se prema tuženoj utvrdi da je tužilac nosilac prava javne svojine na parceli .., površine 0.36.02 ha, gradsko-građevinsko zemljište, upisano u List nepokretnosti broj .. K.O. Gornji Milanovac, što bi tužena bila dužna da prizna i trpi upis prava javne svojine tužioca na navedenoj nepokretnosti u RGZ Službi za katastar nepokretnosti Gornji Milanovac, kao neosnovan. Stavom 2. izreke, tužilac je obavezan da tuženoj na ime troškova postupka postupka plati iznos od 310.500,00 dinara.

Apelacioni sud u Kragujevcu je presudom Gž 2814/24 od 16.05.2025. godine, ukinuo presudu Osnovnog suda u Gornjem Milanovcu P 334/2024 od 03.07.2024. godine i presudio tako što je, stavom 1. izreke usvojio tužbeni zahtev tužioca i utvrdio prema tuženoj da je tužilac nosilac prava svojine na delu k.p. br. .. K.O. Gornji Milanovac u površini od 0.30.21 ha, što predstavlja realni deo od 3021/3602 od dela 3313/3602, po vrsti zemljišta gradsko-građevinsko zemljište čija je ukupna površina 0.36.0 ha, upisano u LN broj .. K.O. Gornji Milanovac, što je tužena dužna da prizna i trpi upis javne svojine tužioca na navedenoj nepokretnosti u RGZ - SKN Gornji Milanovac. Stavom 2. izreke tužena je obavezana da tužiocu na ime troškova parničnog postupka isplati 339.250,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom počev od izvršnosti presude do isplate. Stavom 3. izreke odbačena je žalba tužene na 1. izreke presude P 334/24 od 03.07.2024. godine, kao nedozvoljena. Stavom 4. izreke, odbijen je, kao neosnovan, zahtev tužene za naknadu troškova drugostepenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu, tužena je izjavila blagovremenu reviziju zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu primenom odredbe člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 3. Zakona o parničnom postupku („Sl. glasnik RS“, br. 72/11... 10/2023), i utvrdio da je revizija neosnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda iz odredbe člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju Vrhovni sud pazi po službenoj dužnosti. Neosnovani su navodi revizije tužene da je drugostepeni sud učinio bitnu povredu iz odredbe člana 371. stav 1. jer nije primenio odredbu člana 210. i 211. Zakona o parničnom postupku. Suprotno tim navodima revizije tužene, drugostepeni sud nije učinio navedenu bitnu povredu odredaba parničnog postupka imajući u vidu da se tužbeni zahtev tužilje odnosi na realni deo suvlasničkog udela tužene koji je, rešenjem nadležnog organa eksproprisan njenom pravnom prethodniku, pa ostali suvlasnici predmetne nepokretnosti nisu nužni suparničari u smislu odredbe člana 211. Zakona o parničnom postupku.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, u momentu podnošenja tužbe (11.09.2020. godine), predmetna parcela .., ukupne površine od 3.36.02 ha, bila je upisana na tuženu, a sada je (na osnovu izvoda iz Katastra od 14.01.2024. godine) upisana kao privatna svojina sa udelom od 3313/3602 na tuženu pored koje su, kao suvlasnici upisani sa udelima od po 96/3602 BB i VV, te GG sa udelom od 97/3602. Na osnovu odluke Opštinskog sekretarijata za društvene i komunalne delatnosti i inspekcijske poslove Opštine Gornji Milanovac, izuzeta je k.p. .. K.O. Gornji Milanovac, u korist tadašnjeg SIZ-a za uređenje gradskog građevinskog zemljišta Opštine Gornji Milanovac od ranijeg vlasnika DD, pravnog prethodnika tužene, tako što je DD, pred navedenim upravnim organom, 07.09.1981. godine zaključila sporazum o naknadi za izuzeto zemljište i to k.p. br. .. K.O. Gornji Milanovac koja je tada imala površinu od 0.37,88 ha, pa joj je određena naknada u ukupnom iznosu od 188.110,00 tadašnjih dinara. Nesporno je da je na predmetnoj k.p. br. .. K.O. Gornji Milanovac izgrađena ... ulica, tako što je eksproprijacija sprovedena i parcela faktički izuzeta iz poseda tužene, odnosno njenog pravnog prethodnika. Pravnosnažnom presudom na osnovu odricanja Višeg suda u Čačku P 1/20 od 10.02.2020. godine odbijen je tužbeni zahtev tužilje AA iz ... (ovde tužene) kojom je tražila da se tužena Opština Gornji Milanovac obaveže da joj na ime naknade za faktički oduzeto zemljište k.p. br. .. K.O. Gornji Milanovac isplati iznos od 6.300.000,00 dinara. Površina od 0.30,21 ha, koja je predmet ovog postupka, predstavlja realni udeo na terenu od 3021/3602 suvlasničkog udela tužene od 3313/3602, na kom je tužilja pravo vlasništva stekla odlukom državnog organa.

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, drugostepeni sud je tužbeni zahtev tužilje usvojio primenom odredbe člana 20. stav 2. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa nalazeći da je pravnom prethodniku tužene eksproprisana predmetna katastarska parcela i isplaćena joj je naknada za oduzeto zemljište na kom je tužilja vlasništvo stekla odlukom nadležnog državnog organa, u skladu sa tada važećim Zakonu o eksproprijaciji („Službeni glasnik SRS“, br. 47/77... 27/77).

Po oceni Vrhovnog suda, drugostepeni sud je pravilno primenio materijalno pravo.

Sticanje prava svojine propisano je odredbom člana 20. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa, tako što se pravo svojine stiče po samom zakonu, po osnovu pravnog posla i nasleđivanja (stav 1), a pravo svojine stiče se i odlukom državnog organa na način i pod uslovima određenim zakonom (stav 2). Odlukom državnog organa svojina se stiče na originaran način, jer novi vlasnik ne zasniva svoje pravo na pravu prethodnog vlasnika.

Zakonom o eksproprijaciji („Službeni glasnik SRS“, br. 47/77... 27/77), važećem u vreme izuzimanja predmetne parcele iz poseda pravnog prethodnika tužene, propisano je da se nepokretnost može eksproprisati kad je to potrebno radi izgradnje privrednih, stambenih, komunalnih, zdravstvenih, prosvetnih, kulturnih i drugih objekata od opšteg interesa (stav 1), i da opšti interes za izgradnju objekta i izvođenja drugih radova na nepokretnosti utvrđuje Skupština opštine političke zajednice (stav 2). Na osnovu odredbi članova 16. i 18. istog Zakona, propisano je zaključivanje sporazuma o naknadi za oduzetu nepokretnosti.

U konkretnom slučaju, pravnom prethodniku tužene eksproprisana je predmetna katastarska parcela k.p. br. .. K.O. Gornji Milanovac radi izgradnje ... ulice, koja je i izgrađena, a pravnom prethodniku tužene je isplaćena naknada za oduzetu nepokretnost. Vlasništvo na predmetnoj nepokretnosti tužilja je stekla u vreme kada je odluka nadležnog organa o izuzimanju iz poseda predmetne katastarske parcele postala konačna, što znači da je upis prava vlasništva tužilje deklarativan, a odnosi se na realni deo od suvlasničkog udela tužene na predmetnoj nepokretnosti, jer je njenom pravnom prethodniku taj deo eksproprisan. Zbog toga tužena neosnovano u reviziji ukazuje na pogrešnu primenu materijalnog prava.

Pravilna je i odluka o troškovima parničnog postupka jer je doneta pravilnom primenom odredbe člana 153. stav 1, 154. i 165. stav 2. Zakona o parničnom postupku.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Gordana Komnenić s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković