Odbijanje revizije i potvrda prava na sezonsku službenost prolaza

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Biserke Živanović, predsednika veća, Spomenke Zarić i Zorane Delibašić, članova veća, u parnici tužioca AA iz …, čiji je punomoćnik Borko Zimonjić, advokat iz …, protiv tuženog BB iz ..., čiji je punomoćnik Nebojša Vujadinović, advokat iz ..., radi utvrđenja, odlučujući o reviziji tuženog izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2336/16 od 27.06.2017. godine, u sednici od 07.08.2020. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE kao neosnovana revizija tuženog izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2336/16 od 27.06.2017. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Kraljevu P 1972/14 od 08.03.2016. godine, stavom prvim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca da se prema tuženom utvrdi tužiočevo pravo sezonske službenosti prolaza pešice, zapregom, progonom stoke, traktorom i putničkim vozilom, u merama i granicama navedenim izrekom. Stavom drugim izreke, odbijen je kao neosnovan tužbeni zahtev tužioca da se tuženi obaveže da sa puta opisanog izrekom ukloni četiri sadnice šljiva zasađenih na pravcu kretanja službenosti, da drži nezaključenu metalnu kapiju koja se nalazi na opisanoj trasi i ukloni pobijeno kolje i bodljikavu žicu. Stavom trećim izreke, tužilac je obavezan da tuženom naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 48.400,00 dinara.

Presudom Apelacionog suda u Kragujevcu Gž 2336/16 od 27.06.2017. godine, preinačena je prvostepena presuda tako što je prema tuženom utvrđeno da tužilac ima pravo sezonske službenosti prolaza pešice, zapregom, progonom stoke, traktorom i putničkim vozilom, putem koji polazi od ivice katastarske granice javnog seoskog puta kp .. KO ... i kp .. KO ... u vlasništvu tuženog, preko katastarskih parcela ... u KO ... u vlasništvu tuženog, sa merama i granicama opisanim izrekom, sve do ograde od bodljikave žice kojom je ograđena povlasna parcela tužioca kp .. KO ..., što je tuženi obavezan da prizna i tužiocu omogući nesmetan prolaz opisanim putem počev od 01.03. u godini do 30.04. u godini, a zatim od 10.06. u godini do 30.07. u godini i od 15.10. u godini do 30.11. u godini. Tuženi je obavezan da sa puta opisanog izrekom ukloni četiri sadnice šljive, da drži nezaključanu metalnu kapiju postojeću na kp .., da ukloni pobijano kolje i prikovanu bodljikavu žicu koja se nalazi na završnom delu opisane trase službenosti između njegove kat. parcele i kp .. KO .. u vlasništvu tužioca, ili da jedan primerak ključa od kapije preda tužiocu, koji se obavezuje da nakon ulaska i izlaska zatvori kapiju. Tuženi je obavezan da tužiocu naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 481.150,00 dinara.

Protiv drugostepene presude, tuženi je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu u smislu člana 408. u vezi člana 403. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Sl. glasnik RS“, br.72/11...87/18), koji se primenjuje na osnovu člana 506. stav 2. ZPP („Sl. glasnik RS“, br.72/11) i utvrdio da revizija tuženog nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2) ZPP na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti. Revizijom se neosnovano ukazuje na bitnu povredu odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 1. ZPP učinjenu pred drugostepenim sudom, kao i na bitnu povredu postupka iz stava 2. tačka 10. istog člana, jer se ne radi o ranije pravnosnažno presuđenom zahtevu. Suprotno revizijskim navodima, drugostepeni sud je bio ovlašćen da preinači prvostepenu presudu bez održane rasprave, u smislu člana 383. stav 4. i 387. stav 1. tačka 5. ZPP.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, tužilac je po osnovu nasleđa vlasnik kp .. i .. KO ... . Tuženi je vlasnik kp ... u KO ..., na kojima se nalazi sporni put, koji polazi od ivice katastarske granice javnog seoskog puta i kp .. u vlasništvu tuženog i pruža se preko njegovih parcela sve do metalne kapije tuženog unutar kp .., i nastavlja se u pravcu jugozapada kroz tu parcelu, na kojoj trasi su zasađena četiri stabla šljive, sve do dvostruke ograde od bodljikave žice koju je tuženi postavio do povlasne parcele tužioca kp .., gde se sporna trasa službenosti završava ulazom u povlasnu parcelu. Pravni prethodnici tužioca su prolazili opisanom trasom koristeći je kao sezonsku službenost do 1984. godine, kada je tuženi zabranio tužiočevom ocu da ide tim putem, zbog čega je vođen spor po tužbi oca tužioca. U toj parnici, presudom Okružnog suda u Kraljevu Gž 573/04 od 02.12.2004. godine, preinačena je prvostepena presuda tako što je usvojen tužbeni zahtev i utvrđeno da otac ovde tužioca ima pravo sezonske službenosti opisanom putnom trasom preko poslužnih parcela tuženog, u korist povlasnih parcela tužioca. Nakon donošenja rešenja o izvršenju 14.05.2006. godine, rešenjem I 195/06 od 04.10.2007. godine, obustavljeno je izvršenje iz razloga što je utvrđeno da trasa puta sezonske službenosti ne prelazi preko kp .. i na istoj se ne nalaze četiri stabla šljive, kako je to utvrđeno drugostepenom presudom. U postupku je utvrđeno da u vreme donošenja ranijih presuda kp .. nije postojala, odnosno da je po zahtevu tuženog 2001. godine ova parcela pripojena kp br. .., koja je tada bila po kulturi putno zemljište. Katastarske parcele ... uknjižene su na ime tuženog od 08.02.1996. godine, po osnovu ugovora o kupoprodaji Ov ../95 od 14.12.1995. godine, kada je tuženi navedene parcele kupio od VV.

Kod ovako utvrđenog činjeničnog stanja, pravilno je u pobijanoj drugostepenoj presudi primenjeno materijalno pravo kada je prvostepena presuda preinačena i prema tuženom utvrđeno da tužilac ima pravo sezonske službenosti prolaza poslužnim parcelama tuženog sa merama, granicama i u periodu navedenom izrekom.

Tuženi je u toku postupka tvrdio da je postao vlasnik poslužnih parcela po osnovu testamenta iza njegovog pok. oca koji je preminuo 1969. godine. Po tvrdnjama tuženog, sporne parcele su njemu pripale u nasledstvo ali su se greškom u katastru vodile na njegovog brata VV, koja greška je ispravljena tako što su tuženi i njegov brat 1995. godine zaključili ugovor o kupoprodaji, nakon čega su parcele prevedene u svojinu tuženog. Međutim, po oceni Vrhovnog kasacionog suda pravilan je zaključak drugostepenog suda da iz navedenog proizlazi da je tuženi katastarske parcele koje predstavljaju poslužno dobro stekao ne momentom smrti njegovog oca, već teretnim pravnim poslom, odnosno ugovorom o kupoprodaji zaključenim 14.12.1995. godine, u smislu člana 33. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa. Iz iznetog proizlazi da 1984. godine, kada je tuženi pravnom prethodniku tužioca zabranio prolaz navedenim parcelama, on nije bio vlasnik poslužnog dobra, već je tada vlasnik parcela bio brat tuženog koji se nije protivio vršenju prava službenosti. S obzirom da je veštačenjem utvrđeno da se radi o istoj trasi službenosti u odnosu na koju je presudom Okružnog suda u Kraljevu od 02.12.2004. godine utvrđeno prema tuženom da pravni prethodnik tužioca ima stečeno pravo sezonske službenosti preko poslužnih parcela tuženog, da ova presuda nije mogla biti izvršena zbog promene katastarskih oznaka zemljišta, da nije ispunjen uslov za prestanak prava službenosti usled nekorišćenja u periodu dužem od 20 godina, kao ni tri uzastopne godine ako se vlasnik poslužnog dobra protivi njenom vršenju, u smislu člana 58. Zakona o osnovama svojinsko pravnih odnosa, s obzirom da se vršenju službenosti protivio tuženi koji nije bio vlasnik povlasnih parcela 1984. godine, to je pravilno prvostepena presuda preinačena primenom člana 58. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa i tužbeni zahtev tužioca usvojen.

Revizijom tuženog se neosnovano ukazuje da je u pobijanoj drugostepenoj presudi pogrešno primenjeno materijalno pravo, odnosno da je izostala primena odredbe člana 53. stav 1. Zakona o svojinskopravnim odnosima, jer tuženi tokom postupka nije dokazao da tužilac kao vlasnik povlasnog dobra svoje parcele može koristiti bez korišćenja poslužnog dobra, odnosno putnog pravca preko parcela tuženog.

Iz navedenih razloga, Vrhovni kasacioni sud je odlučio kao u izreci na osnovu člana 414. stav 1. ZPP.

Predsednik veća - sudija
Biserka Živanović,s.r.

Za tačnost otpravka
Upravitelj pisarnice
Marina Antonić