Ukidanje obaveze izdržavanja zbog zaposlenja punoletnog deteta

Presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž2 300/25 od 14.07.2025. godine, stavom prvim izreke, delimično je usvojena žalba tužioca pa je presuda Osnovnog suda u Novom Sadu P2 1456/24 od 01.04.2025. godine preinačena tako što je tužbeni zahtev delimično usvojen i ukinuta obaveza izdržavanja utvrđena presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P2 538/24 od 29.05.2024. godine kojom je izmenjena obaveza izdržavanja sadržana u presudi Osnovnog suda u Novom Sadu P2 854/17 od 22.08.2017. godine prema kojoj je tužilac obavezan da na ime svog dela doprinosa za izdržavanje tuženog plaća mesečni iznos od 11.000,00 dinara i to od dana 10.09.2024. godine, što je tuženi dužan priznati i trpeti, te je preinačena i odluka o troškovima parničnog postupka tako što je zahtev tuženog za naknadu troškova parničnog postupka od 60.750,00 dinara odbijen i određeno da svaka stranka snosi svoje troškove postupka. Stavom drugim izreke, u preostalom delu žalba tužioca je odbijena i prvostepena presuda u preostalom odbijajućem delu potvrđena. Stavom trećim izreke odbijen je zahtev tužioca za naknadu troškova žalbenog postupka.

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu tuženi je blagovremeno izjavio reviziju zbog pogrešno i nepotpuno utvrđenog činjeničnog stanja i pogrešne primene materijalnog prava.

Odlučujući o izjavljenoj reviziji, na osnovu člana 403. stav 2. tačka 2. i člana 408. ZPP u vezi sa članom 208. Porodičnog zakona, Vrhovni sud je našao da je revizija tuženog delimično osnovana.

U sprovedenom postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P2 854/17 od 22.08.2017. godine razveden je brak tužioca i majke tuženog te su tada maloletni tuženi i njegov brat povereni majci na samostalno vršenje roditeljskog prava, a tužilac je obavezan da doprinosi njihovom izdržavanju u mesečnom iznosu od po 6.000,00 dinara za svako dete. Navedena presuda izmenjena je presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P2 538/24 od 29.05.2024. godine utoliko što je obavezan tužilac da na ime svog dela doprinosa za izdržavanje tuženog mesečno plaća iznos od 11.000,00 dinara. Tužilac nije redovno doprinosio izdržavanju, zbog čega je oglašen krivim za izvršenje krivičnog dela nedavanja izdržavanja presudom Osnovnog suda u Novom Sadu K 988/22 od 28.10.2022. godine i osuđen na kaznu zatvora od četiri meseca koju će izdržavati u prostorijama u kojima stanuje. Tužilac je rođen 1982. godine i po zanimanju je ..., zdrav je i radno sposoban, pri čemu u periodu izdržavanja kazne u kućnom pritvoru nije ostvarivao prihode. Živi u iznajmljenom stanu sa sadašnjom vanbračnom suprugom koja ga izdržava. Od nepokretnosti poseduje 1/6 dela kuće u ..., koji deo nepokretnosti je predmet izvršenja zbog nedavanja izdržavanja. Tuženi je rođen 2006. godine i isti je školske 2023/24. godinu pohađao srednju ... školu, gde je završio treći razred za obrazovni profil ... . Nakon završenog školovanja, tokom leta, radio je preko zadruge i ostvarivao mesečno primanje od 45.000,00 dinara, a od oktobra 2024. godine se zaposlio u „Auto-stakla VV“ u ..., na neodređeno vreme, gde ostvaruje mesečnu zaradu od 70.000,00 dinara. U septembru 2024. godine je kao vanredni učenik upisao privatnu srednju školu radi dokvalifikacije za ... tehničara, ali je u mogućnosti da i dalje radi, jer nije u obavezi da pohađa nastavu. Tuženi živi sa majkom, mlađim bratom, babom i dedom.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, prvostepeni sud je odbio tužbeni zahtev za ukidanje obaveze izdržavanja, ceneći da je tuženi nakon završene trogodišnje srednje škole nastavio školovanje u narednoj školskoj godini, te s obzirom da dete ima pravo na izdržavanje od roditelja ako su ispunjena dva uslova, odnosno ako se redovno školuje i ako nije navršio 26 godina života, što je u konkretnom slučaju, to shodno odredbi člana 155. stav 2. Porodičnog zakona ima pravo na izdržavanje od strane roditelja.

Drugostepeni sud je odlučujući o žalbi tužioca utvrdio da je prvostepeni sud pravilno primenio materijalno pravo kada je odbio tužbeni zahtev u delu ukidanja obaveze izdržavanja utvrđene presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P2 854/17 od 22.08.2017. godine, s obzirom da je ista presuda izmenjena naknadno donetom odlukom suda, ali da je pogrešno primenio materijalno pravo kada je odbio tužbeni zahtev za ukidanja obaveze izdržavanja utvrđene presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P2 538/24 od 29.05.2024. godine, te je preinačio prvostepenu presudu tako što je usvojio tužbeni zahtev za ukidanje obaveze izdržavanja počev od dana 10.09.2024. godine, ocenjujući da se tuženi kao punoletno lice ne nalazi na redovnom školovanju, a takođe je kao poverilac izdržavanja zaposlenjem na neodređeno vreme stekao dovoljno sredstava za izdržavanje, pa nema mesta primeni odredbe čl.155. stav 2. Porodičnog zakona.

Po oceni Vrhovnog suda, osnovani su navodi revizije tuženog da je stanovište drugostepenog suda zasnovano na pogrešnoj primeni materijalnog prava u delu koji se odnosi na obavezu izdržavanja za period od 10.09.2024. godine do 01.10.2024. godine, dok u preostalom delu navodi revizije tuženog nisu osnovani.

Prema članu 155. stav 2. Porodičnog zakona pravo na izdržavanje od roditelja ima punoletno dete koje se redovno školuje najkasnije do navršene 26 godine života srazmerno mogućnostima roditelja.

Odredbom člana 167. stav 1. Porodičnog zakona je propisano da izdržavanje prestaje kada istekne vreme trajanja izdržavanja i smrću poverioca ili dužnika izdržavanja, a prema stavu 2. istog člana kada poverilac izdržavanja stekne dovoljno sredstava za izdržavanje, osim ako poverilac izdržavanja nije maloletno lice ili kada dužnik izdržavanja izgubi mogućnost za davanje izdržavanja ili davanje izdržavanja postane za njega očigledno nepravično, osim ako poverilac izdržavanja nije maloletno dete.

U konkretnom slučaju, od donošenja prethodne presude o izdržavanju na strani tuženog kao primaoca izdržavanja, promenile su se okolnosti utoliko što je tuženi ...2024. godine postao punoletan, a u oktobru mesecu 2024. godine je zasnovao radni odnos na neodređeno vreme i ostvaruje redovnu mesečnu zaradu, na koji način je tuženi kao poverilac izdržavanja stekao dovoljno sredstava za izdržavanje, te su se na taj način ispunili uslovi iz člana 167. stav 2. Porodičnog zakona za prestanak obaveze tužioca kao dužnika izdržavanja da izdržava tuženog kao poverioca izdržavanja počev od 01.10.2024.godine.

Međutim, osnovano se revizijom ukazuje da je pogrešno primenjeno materijalno pravo za period od 10.09.2024. godine do 01.10.2024. godine. Tuženi kao primalac izdržavanja je zasnovao radni odnos u oktobru 2024. godine pa isti sve do tada ima pravo da zahteva izdržavanje, dok na strani tužioca kao dužnika izdržavanja postoji obaveza sve do momenta zaposlenja tuženog kao poverioca izdržavanja, te je iz navedenih razloga delimično preinačena drugostepena presuda i potvrđena prvostepena presuda u tom delu.

Nasuprot navodima revizije, pravilno je izloženo pravno stanovište o prestanku obaveze izdržavanja tužioca kao davaoca izdržavanja nakon što je tuženi kao primalac izdržavanja zasnivao radnog odnosa na neodređeno vreme. Izdržavanje označava obavezu jednog lica da obezbedi sredstva za život drugom licu kome je to potrebno. Objektivni uslov je da primalac nema dovoljno sredstava za izdržavanje. Pravo i dužnost izdržavanje kao izraz porodične solidarnosti najsnažnije se izražava kroz obavezu roditelja da izdržavaju svoju decu, koja se prvenstveno odnosi na maloletnu decu, ali se obaveza u izvesnim slučajevima produžava i posle njihovog punoletstva ako su deca nesposobna za rad i nemaju dovoljno sredstava za izdržavanje i ako se deca redovno školuju (do navršene 26.godine života). U konkretnom slučaju tuženi kao poverilac izdržavanja je punoletno lice koje je zasnovalo radni odnos na neodređeno vreme i redovno ostvaruje zaradu, te ima dovoljno sredstava za izdržavanje. Tuženi se ne nalazi na redovnom školovanju, s obzirom da se završetkom srednje trogodišnje škole njegovo redovno školovanje okončalo i isto nije nastavljeno upisom u privatnu srednju školu, koju tužilac pohađa kao vanredni učenik koji nije u obavezi da pohađa nastavu.

Kako se ostalim navodima revizije kroz ukazivanje na pogrešnu primenu materijalnog prava zapravo osporava pravilnost utvrđenog činjeničnog stanja, sa kojih razloga se revizija ne može izjaviti, isti su ocenjeni kao neosnovani i bez uticaja na drugačije odlučivanje u ovoj pravnoj stvari.

Sledstveno izloženom na osnovu člana 414. stav 1. i člana 416. stav 1. Zakona o parničnom postupku odlučeno je kao u stavu prvom izreke.

S obzirom da je tuženi u neznatnom delu uspeo u postupku po reviziji, to mu troškovi revizijskog postupka nisu priznati, te je shodno odredbi člana 153. i 165. Zakona o parničnom postupku odlučeno kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća - sudija

Branka Dražić s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković