Preuranjenost tužbenog zahteva za utvrđenje svojine na građevinskom zemljištu

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, kupoprodajnim ugovorom zaključenim 1975. godine dva fizička lica su na tužioca prenela pravo trajnog korišćenja na parcelama broj .. i .. površine 400 m2 u KO Leskovac, uz konstataciju u ugovoru da ukoliko se tužiocu ne dozvoli gradnja prodavci imaju obavezu da mu vrate primljeni novac na ime kupoprodajne cene. Tokom 1976. godine tužilac je bez dozvole za gradnju na kupljenom placu sagradio prizemnu kuću i pomoćni objekat, a u toku 1983. godine izvršio dogradnju kuće. U postupku izlaganja prava na nepokretnostima u Katastru nepokretnosti je od parcele .. i dela pracele broj .. u KO Leskovac formirana sporna parcela .. površine 707 m2, zemljište pod objektom broj 1 površine 125 m2, zemljište pod objektom broj 2 površine 126 m2 i zemljište uz objekat površine 456 m2, na kojoj je upisano pravo javne svojine tuženog Grada. Objekat broj 1 upisan je kao svojina tužioca po Zakonu o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenom bez građevinske dozvole, dok je na objektu broj 2 tužilac upisan kao držalac. Površina izgrađenih objekata na licu mesta ne odgovara konstatovanoj površini u Katastru nepokretnosti, a za redovnu upotrebu izgrađene površine objekata od 266 m2, potrebno je zemljište od 532 m2.

S obzirom na ovako utvrđene činjenice drugostepeni sud na osnovu odredbi članova 105, 106. i 70. Zakona o planiranju i izgradnji, kao i članova 24, 25, 28. i 72. Zakona o osnovama svojinskopravnih odnosa nalazi da tužilac, kao nesavesni graditelj nije stekao pravo svojine na spornom delu parcele, kao neophodnom za upotrebu objekata sagrađenih bez građevinske dozvole. Iz dostavljene potvrde nadležnog organa uprave sledi da je ozakonjenje sagrađenih objekata moguće, ali nije izvršeno, pa pošto je tužilac nesavestan graditelj, nema uslova za priznanje prava svojine na zemljištu u površini većoj od one kojom je raspolagano kupoprodajnim ugovorom 1975. godine.

Po stanovištu Vrhovnog suda pravilno je drugostepeni sud primenio materijalno pravo, pošto je postavljeni tužbeni zahtev preuranjen.

Prema članu 10. Zakona o ozakonjenju objekata („Službeni glasnik RS“, br. 96/15 ... 1/23) koji je bio u primeni u vreme presuđenja, predmet ozakonjenja može biti objekat za koji vlasnik dostavi dokaz o odgovarajućem pravu na građevinskom zemljištu ili objektu, zavisno od toga koja vrsta radova, odnosno vrsta objekta je predmet ozakonjenja (stav 1.); kao odgovarajuće pravo smatra se pravo svojine na objektu, odnosno pravo svojine, pravo korišćenja ili pravo zakupa na građevinskom zemljištu u javnoj svojini, kao i druga prava propisana Zakonom o planiranju i izgradnji, kao odgovarajućeg prava na građevinskom zemljištu (stav 2.); kao odgovarajuće pravo, između ostalog, smatra se za objekat izgrađen na građevinskom zemljištu – ugovor o prenosu prava korišćenja, odnosno kupovini zemljišta koji je zaključen i overen od strane nadležnog suda između tadašnjeg korisnika i podnosioca zahteva, kao i drugi ugovori kojima je vršeno raspolaganje zemljištem (ugovor o prenosu ili razmeni nepokretnosti zaključen između tadašnjih korisnika zemljišta, u odgovarajućoj formi koja je bila propisana za zaključenje te vrste ugovora u vreme zaključenja) (stav 3. tačka 2.); ako je pravo svojine na nezakonito izgrađenom objektu upisano u skladu sa Zakonom o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole, kao dokaz o odgovarajućem pravu dostavlja se overena kopija rešenja o upisu prava svojine ili izvod iz lista nepokretnosti o evidenciji nepokretnosti i pravima na njima, kao i dokaz o odgovarajućem pravu na građevinsko zemljište, kao obavezan deo dokumentacije (stav 5.); kao odgovarajuće pravo na građevinskom zemljištu u postupku ozakonjenja smatra se i pravo svojine ili zakupa na zemljištu ispod objekta, stečeno u skladu sa članom 70. i 105. Zakona o planiranju i izgradnji, u delu koji se odnosi na legalizaciju objekata i objekta na koji je primenjivan Zakon o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole (stav 7.).

Prema članu 70. Zakona o planiranju i izgradnji („Službeni glasnik RS“ br. 72/09 ... 52/21) koji je bio u primeni u vreme presuđenja, zemljište za redovnu upotrebu jeste zemljište ispod objekta i zemljište oko objekta, koje ispunjava uslove za građevinsku parcelu i koje po sprovedenom postupku, u skladu sa ovim zakonom, postaje katastarska parcela (stav 1.); zahtev za utvrđivanje zemljišta za redovnu upotrebu objekta i formiranju katastarske parcele podnosi se organu jedinice lokalne samouprave nadležnom za imovinsko-pravne poslove ako: se radi o objektu za koji je podnet zahtev za ozakonjenje za koji je nadležni organ utvrdio da postoji mogućnost ozakonjenja ... kada je takav objekat izgrađen na građevinskom zemljištu na kome je vlasnik jedinica lokalne samouprave ... (stav 9. tačka 2.); ako se radi o objektu koji je upisan u evidenciju o nepokretnosti i pravima na njima u skladu sa Zakonom o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole („Službeni glasnik RS“ br. 25/13), kada je takav objekat izgrađen na građevinskom zemljištu na kome je ... vlasnik jedinica lokalne samouprave ... (stav 9. tačka 3.); rešenje o utvrđivanju zemljišta za redovnu upotrebu i formiranju građevinske parcele, po sprovedenom postupku, donosi nadležni organ (stav 16.). Odredbom člana 105. stav 2. tog zakona propisano je da kada je pravo svojine na objektu stečeno po osnovu legalizacije, odnosno ozakonjenja objekta, odnosno na osnovu Zakona o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole („Službeni glasnik RS“ br. 25/13), vlasnik tog objekta ima obavezu utvrđivanja zemljišta za redovnu upotrebu objekta u skladu sa članom 70. ovog zakona.

U konkretnom slučaju utvrđeno je da je tužilac bez građevinske dozvole sagradio stambenu zgradu i pomoćni objekat na spornoj parceli površine 707 m2 u javnoj svojini tuženog Grada, da je u listu nepokretnosti na stambenom objektu upisano pravo svojine tužioca u skladu sa Zakonom o posebnim uslovima za upis prava svojine na objektima izgrađenim bez građevinske dozvole, da je konstatovano da je tužilac držalac pomoćnog objekta, da je tužiocu izdata potvrda da je moguće ozakonjenje izgrađenih objekata, pa kada tužilac ne pruža dokaze da se bez uspeha obraćao nadležnom upravnom organu u svrhu donošenja rešenja o utvrđivanju zemljišta za redovnu upotrebu objekata i formiranje građevinske parcele, postavljeni imovinskopravni zahtev u redovnoj parnici je preuranjen.

Iz iznetih razloga, na osnovu člana 414. stav 1. ZPP, odlučeno je kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Vesna Subić, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković