Utvrđivanje tržišne naknade za eksproprisano građevinsko zemljište

Predlagač je podneo odgovor na reviziju.

Vrhovni sud je ispitao pobijano rešenje primenom člana 408. u vezi sa članom 420. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, 72/11... 18/20 i 10/23 – drugi zakon), pa je našao da revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, rešenjem Grada Kraljeva, Gradske uprave, Odeljenja za upravljanje imovinom, Odseka za imovinskopravne poslove i poslove upravljanja imovinom od 06.02.2020. godine, eksproprisano je zemljište bliže opisano u izreci prvostepenog rešenja upisano u list nepokretnosti .. KO ..., na osnovu Zakona o utvrđivanju javnog interesa i posebnim postupcima radi realizacije projekta izgradnje infrastrukturnog koridora auto-puta E-761, deonica Pojate- Preljina („Službeni glasnik RS“ broj 49/2019 od 08.07.2019. godine) i Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E – 761, deonica Pojate-Preljina („Službeni glasnik RS“ broj 98/2013). Prema izveštaju Ministarstva finansija, Poreske uprave, Filijala Kraljevo, utvrđena je vrednost zemljišta u KO Obrva u iznosu od 151,25 dinara / m2, što odgovara tržišnoj vrednosti prema proceni iz upravnog postupka. Prema izveštaju Ministarstva građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture, predmetna parcela je u obuhvatu prostornog plana, područje posebne namene infrastrukturnog koridora autoputa E-761, deonica Pojate – Preljina. Prema nalazu i mišljenju sudskog veštaka građevinske struke, sedam parcela predmetnog zemljišta koje se nalazi u KO Obrva grupisano je u jedan potes na oko 150 m2 od prvih kuća, a 2,2 km od magistralnog puta Kraljevo – Čačak. Na parcelama nema izgrađenih objekata, a pre eksproprijacije su bile neizgrađeno građevinsko zemljište izvan naselja neuređeno, a do parcela je vodio zemljani put. Teren je ravan, a parcele nepravilnog oblika u petoj poreskoj zoni. U upravnom postupku veštak poljoprivredne struke je utvrdio vrednost deteline i drvne mase u ukupnom iznosu od 241.198,74 dinara.

Polazeći od utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su utvrdili naknadu za izuzeto građevinsko zemljište i biljne zasade i obavezali predlagača - krajnjeg korisnika da predlagaču isplati i to: na ime naknade za eksproprisano zemljište ukupno 6.299.815,47 dinara (u visini tržišne vrednosti prema nalazu i mišljenju veštaka za građevinsko zemljište) i na ime naknade za zasad deteline i drvne mase 241.198,74 dinara (prema nalazu i mišljenju veštaka poljoprivredne struke koji se izjasnio u upravnom postupku), primenom članova 1, 41. stav 2, 42. i 54. stav 4. Zakona o eksproprijaciji, članova 82, 83. i 88. Zakona o planiranju i izgradnji i člana 58. Ustava RS.

Po oceni Vrhovnog suda, nižestepeni sudovi su pravilno primenili materijalno pravo.

Prema članu 3. (stav 1.) Zakona o utvrđivanju javnog interesa i posebnim postupcima radi realizacije projekta izgradnje infrastrukturnog koridora auto-puta E-761, deonica Pojate-Preljina („Službeni glasnik RS“ broj 49/2019 od 08.07.2019. godine) utvrđen je javni interes za eksproprijaciju nepokretnosti u cilju privođenja zemljišta nameni radi izgradnje Moravskog koridora sa pratećom infrastrukturom, u skladu sa Uredbom o utvrđivanju Prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora auto-puta E-761, deonica Pojate-Preljina ("Službeni glasnik RS", broj 98/13, u daljem tekstu: Uredba) i svim budućim izmenama i dopunama Uredbe, kao i na osnovu drugog planskog osnova koji je propisan Zakonom kojim se uređuje prostorno planiranje i izgradnja objekata, uključujući i javni interes za eksproprijaciju nepokretnosti potrebnih za obezbeđivanje građevinskog materijala, za pozajmišta, odlagališta i kamenolome uz rečni tok i trasu auto-puta E-761, javni interes za izgradnju infrastrukture koja se izmešta zbog izgradnje Moravskog koridora, kao i javni interes za eksproprijaciju za izgradnju privremenih objekata u funkciji izgradnje glavnog objekta i objekata za iskopavanje ili odlaganje građevinskog materijala. Za eksproprisanu nepokretnost vlasnik ima pravo na naknadu koja ne može biti niža od tržišne vrednosti nepokretnosti (stav 2.)

Odredbom člana 41. stav 2. Zakona o eksproprijaciji („Službeni glasnik RS“ br. 53/95 ... 106/16), propisano je da se visina naknada u novcu za eksproprisane nepokretnosti određuje po tržišnoj ceni, prema okolnostima u momentu zaključenja sporazuma o visini naknade, a ako sporazum nije postignut, prema okolnostima u momentu donošenja pravostepene odluke o naknadi. Na osnovu odredbe člana 42. istog Zakona, naknada za ekspropisano poljoprivredno zemljište i građevinsko zemljište, određuje se u novcu, prema tržišnoj ceni takvog zemljišta, ako zakonom nije drugačije propisano (stav 1.). Procenu tržišne cene iz stava 1. ovog člana vrši organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima (stav 2.).

Na osnovu odredbe člana 88. stav 1. Zakona o planiranju i izgradnji (''Službeni glasnik RS'', br. 72/09 ... 9/20), kada se planskim dokumentom promeni namena poljoprivrednog i šumskog u građevinsko zemljište, organ nadležan za donošenje planskog akta je dužan da u roku od 15 dana od stupanja na snagu tog dokumenta, organu nadležnom za poslove državnog premera i katastra dostavi planski dokument koji sadrži popis katastarskih parcela kojima je promenjena namena ili opis granica planskog dokumenta, sa popisom katastarskih parcela i odgovarajućim grafičkim prikazom. Od dana stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog i šumskog zemljišta u građevinsko zemljište, vlasnik takvog zemljišta ostvaruje sva prava vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa ovim zakonom (stav 9.).

U konkretnom slučaju, predmetne katastarske parcele nalaze se u obuhvatu prostornog plana područja posebne namene planirane za javnu namenu za trasu i objekte na auto-putu i u funkciji je izgradnje auto-puta, planirane trase auto-puta E- 761, na osnovu Uredbe o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora auto-puta E-761, deonica Pojate- Preljina („Službeni glasnik RS“, br. 98/13). To znači da predlagaču naknada za predmetne parcele pripada na osnovu njihove tržišne vrednosti kao građevinskog zemljišta o kojoj se izjasnio sudski veštak građevinske struke u svom nalazu i mišljenju na kom su zasnovane odluke nižestepenih sudova.

Neosnovani su navodi revizije protivnika predlagača o pogrešnoj primeni odredbe člana 42. Zakona o eksproprijaciji, a zbog činjenice da je procena tržišne cene organa nadležnog za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima višestruko niža od cene utvrđene veštačenjem. Organ nadležan za utvrđivanje poreza na prenos apsolutnih prava na nepokretnostima vrši procenu tržišne cene, kako je navedeno u stavu 2. odredbe člana 42. Zakona o eksproprijaciji, ali ne određuje tržišnu vrednost eksproprisanog zemljišta. U slučaju kada se ne postigne sporazum, što je ovde slučaj, naknadu određuje sud u vanparničnom postupku tako što, pored procene koju je dala Poreska uprava, može da izvede i druge dokaze koje učesnici predlože, pa i veštačenje, ako je to potrebno za određivanje naknade. U konkretnom slučaju, nižestepeni sudovi su pravilno predlagaču naknadu priznali na osnovu nalaza i mišljenja sudskog veštaka koji se o tržišnoj ceni predmetnog zemljišta izjasnio, imajući u vidu da se radi o građevinskom zemljištu na osnovu odredbe člana 88. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji.

Neosnovani su navodi revizije protivnika predlagača da se sud suprotno svojim nadležnostima i ovlašćenjima upustio u utvrđivanje činjenice kojoj vrsti zemljišta pripada eksproprisano zemljište, imajući u vidu da je to pitanje nesporno utvrđeno pravnosnažnim rešenjem o eksproprijaciji predmetnog zemljišta. Suprotno tim navodima revizije protivnika predlagača, sud nije utvrđivao vrstu zemljišta kojoj pripada eksproprisano zemljište, već je na utvrđeno činjenično stanje o tome da je Uredbom o utvrđivanju prostornog plana područja posebne namene infrastrukturnog koridora auto-puta E-761, deonica Pojate- Preljina („Službeni glasnik RS“, br. 98/13) potvrđen prostorni plan područja posebne namene infrastrukturnog koridora auto-puta E-761, deonica Pojate – Preljina, kao planski akt u postupku eksproprijacije, pravilnom primenom odredbe člana 88. stav 9. Zakona o planiranju i izgradnji, zaključio da je danom stupanja na snagu planskog dokumenta kojim je izvršena promena namene poljoprivrednog zemljišta u građevinsko zemljište, predlagač stekao pravo vlasnika na građevinskom zemljištu, u skladu sa tim zakonom.

Na osnovu odredbe člana 414. stav 1, u vezi člana 420. stav 6. Zakona o parničnom postupku i člana 30. stav 2. Zakona o vanparničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci.

Predsednik veća – sudija

Dragana Marinković,s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković