Odluka Vrhovnog suda o obavezi izdržavanja radno sposobnog nezaposlenog roditelja

Vrhovni sud je ispitao pobijanu presudu primenom člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik Republike Srbije“ broj 72/11 ... 10/23) i člana 208. Porodičnog zakona i našao da revizija tužene nije osnovana.

U postupku donošenja pobijane presude nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. ZPP, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a ni bitna povreda iz člana 374. stav 1. u vezi člana 2. stav 1. i člana 8. ZPP, na koju se revizijom ukazuje. Činjenično stanje koje je prvostepeni sud utvrdio kao relevantno za donetu odluku o dečijem izdržavanju, drugostepeni sud je prihvatio, kao i pravne razloge na kojima je odluka zasnovana u pravilnoj primeni materijalnog prava, te uz datu ocenu o bitnim žalbenim navodima i razlozima koje je uzeo u obzir po službenoj dužnosti, postupio u skladu sa odredbama člana 396. stav 1. i 2. ZPP.

Prema činjenicama bitnim za odluku o obavezi izdržavanja zajedničkog deteta, ćerka stranaka mal. VV rođena ...2008. godine, od prestanka zajednice roditelja u februaru 2023. godine i iseljenja tužene, ostala je da živi sa ocem u porodičnoj kući u ..., Opština .... Odbijala je da održava lične odnose sa majkom. Po završenoj osnovnoj školi, upisala je prvi razred srednje škole u Kragujevcu, gde boravi u đačkom domu, uz plaćanje naknade od 17.000,00 dinara mesečno, pored koje je za podmirenje ostalih njenih potreba na mesečnom nivou potrebno 23.000.00 dinara. Ukupan iznos mesečnih potreba mal. VV utvrđen je na iznos od 40.000,00 dinara, što se revizijom posebno ne osporava. Zarada tužioca kao ... iznosila je oko 3.000 eura mesečno. Zarada tužene bila je znatno niža. Na glavnoj raspravi 07.07.2023. godine tužena je navela da je prosek njene plate ostvarivan radom u tri smene u fabrici „...“ iznosio 63.000.00 dinara. Prvostepeni sud je zaključio da je tužena u mogućnosti da obezbedi iznos dosuđenog izdržavanja za mal. VV, i pored okolnosti da je zbog gubitka zaposlenja ostala bez stalnih mesečnih novčanih primanja, uzimanjem u obzir prilika na strani tužene, da živi u kući svog oca, da je mlada i radno sposobna osoba, te da se može radno angažovati radi sticanja sredstava za svoje i VV izdržavanje. Istog je stava bio i drugostepeni sud. Prema razlozima pobijane presude, roditelji su dužni da izdržavaju svoju maloletnu decu ne samo prema svojim stvarnim prihodima već prema njihovim mogućnostima da stvore prihode za izdržavanje, pa tako i tužena kao roditelj maloletnog deteta mora iskoristiti sve svoje mogućnosti da bi izvršavala zakonsku obavezu izdržavanja.

Revizija tužene nije osnovana u osporavanju pravilnosti pobijane presude.

Odredbom člana 154. stav 1. Porodičnog zakona propisano je da maloletno dete ima pravo na izdržavanje od roditelja. Kod odlučivanja o dečijem izdržavanju, nižestepeni sudovi su imali u vidu da tužilac sa zaradom koju ostvaruje ima mogućnosti da doprinosi izdržavanju mal. VV u većem iznosu od tužene, a da je tužena kao mlada i radno sposobna osoba u mogućnosti ali i u obavezi da iznosom od 15.000.00 dinara doprinosi ćerkinom izdržavanju. Prema činjenicama koje su utvrđene i izostalih dokaza da je od prestanka zajednice tužena davala sredstva za izdržavanje mal. VV, po oceni Vrhovnog suda pravilno su nižestepeni sudovi odlučili o početku obaveze izdržavanja na strani tužene počev od 01.02.2023. godine, kao i visini njene obaveze, pravilno primenjujući sve kriterijume za određivanje izdržavanja iz člana 160. Porodičnog zakona (potrebe poverioca i mogućnosti dužnika izdržavanja, kao i visina minimalne sume izdržavanja). Obaveza tužene je utvrđena na iznos niži od polovine mesečnog iznosa potreba mal. VV. Razlog tome stoji do ocene o njenim mogućnostima kao dužnika izdržavanja.

Neosnovani su navodi revizije kojima se ukazuje da je materijalno pravo pogrešno primenjeno, i to član 160. stav 3. Porodičnog zakona. Ovom odredbom je propisano da mogućnosti dužnika izdržavanja zavise od njegovih prihoda, mogućnosti za zaposlenje i sticanja zarade, njegove imovine, njegovih ličnih potreba, obaveze da izdržava druga lica te drugih okolnosti od značaja za određivanje izdržavanja. Okolnosti na strani tužene kao radno sposobne osobe koja nema drugih obaveza izdržavanja osim prema mal. VV, ne vode drugačijoj oceni o njenim mogućnostima i obavezi da u izdržavanju deteta učestvuje novčanim iznosom od 15.000,00 dinara mesečno. Opravdan ne može biti niži iznos izdržavanja za dete uzrasta 15 godina koje se školuje izvan mesta svog prebivališta i čije su potrebe utvrđene na iznos od 40.000,00 dinara mesečno, što je iznos niži od minimalne sume izdržavanja koja iznosi 44.792,00 dinara. Navod revizije da tužena nema prihode ne znači da ona nema mogućnosti da se angažuje radi pronalaska poslova koje bi obavljala uz naknadu i svakim dozvoljenim vidom radnog angažovanja sticala sredstva potrebna za detetovo i sopstveno izdržavanje.

Iz iznetih razloga, na osnovu člana 414. Zakona o parničnom postupku, Vrhovni sud je odlučio kao u izreci presude.

Predsednik veća - sudija

Jelica Bojanić Kerkez, s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković