Odbijanje zahteva za izmenu odluke o vršenju roditeljskog prava

U IME NARODA

Vrhovni kasacioni sud, u veću sastavljenom od sudija: Božidara Vujičića, predsednika veća, Vesne Subić i Jelice Bojanić Kerkez, članova veća, u parnici tužioca AA iz …, Grad …, koga zastupa punomoćnik Zoran Pavlović, advokat iz …, protiv tužene BB iz ..., Grad ..., koju zastupa Vesna Maksimović advokat iz ..., radi izmene odluke o vršenju roditeljskog prava, odlučujući o reviziji tužioca izjavljenoj protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž2 20/21 od 21.01.2021. godine, u sednici veća održanoj dana 21.04.2021. godine, doneo je

P R E S U D U

ODBIJA SE, kao neosnovana, revizija tužioca izjavljena protiv presude Apelacionog suda u Nišu Gž2 20/21 od 21.01.2021. godine.

O b r a z l o ž e nj e

Presudom Osnovnog suda u Zaječaru P2 433/2019 od 06.10.2020. godine odbijen je tužbeni zahtev tužioca AA iz ... kojim je tražio da se izmeni presuda Osnovnog suda u Zaječaru P2 194/2018 od 18.09.2018. godine, na način što će mu se maloletna VV iz ... poveriti na samostalno vršenje roditeljskog prava a tužena BB iz ... obavezati da doprinosi u izdržavanju maloletne VV sa po 4.000,00 dinara mesečno i da se uredi način održavanja ličnih odnosa maloletne VV sa majkom tako što će maloletna VV boraviti u domaćinstvu majke svakog drugog vikenda počev od petka od 15,00 časova pa do nedelje do 19,00 časova; obavezan je tužilac da tuženoj naknadi troškove parničnog postupka u iznosu od 70.875,00 dinara, sa zakonskom zateznom kamatom od dana izvršnosti presude pa do isplate.

Presudom Apelacionog suda u Nišu Gž2 20/21 od 21.01.2021. godine, odbijena je kao neosnovana, žalba tužioca i potvrđena presuda Osnovnog suda u Zaječaru P2 433/2019 od 06.10.2020. godine u delu stava prvog izreke, kojim je odlučeno o vršenju roditeljskog prava i izdržavanju maloletnog deteta. Ista presuda je ukinuta u delu stava 1. izreke kojim je odlučeno o modelu održavanja ličnih odnosa maloletnog deteta sa ocem, kao i u stavu drugom izreke i u tom delu predmet vraćen prvostepenom sudu na ponovno suđenje.

Protiv pravnosnažen presude donete u drugom stepenu tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, zbog bitne povrede odredaba parničnog postupka i pogrešne primene materijalnog prava.

Tužena je podnela odgovor na reviziju.

Vrhovni kasacioni sud je ispitao pobijanu presudu, u smislu člana 408. Zakona o parničnom postupku („Službeni glasnik RS“ br. 72/11 ...18/20), pa je ocenio da izjavljena revizija nije osnovana.

U postupku nije učinjena bitna povreda odredaba parničnog postupka iz člana 374. stav 2. tačka 2. Zakona o parničnom postupku, na koju revizijski sud pazi po službenoj dužnosti, a u reviziji se ne ukazuje na ostale bitne povrede odredaba parničnog postupka iz člana 407. stav 1. tačka 2. i 3. ZPP, zbog kojih se revizija može izjaviti.

Prema utvrđenom činjeničnom stanju, presudom Osnovnog suda u Zaječaru P2 194/18 od 18.09.2018. godine mal. VV, rođena ...2016. godine, poverena je na samostalno vršenje roditeljskog prava majci BB, obavezan je otac, AA, da doprinosi njenom izdržavanju sa po 4.000,00 dinara mesečno i uređen je način održavanja ličnih odnosa između mal. deteta i oca, tako što će mal. dete boraviti neizmenično kod jednog, pa kod drugog roditelja po mesec dana, i to počev od 01.10.2018. godine. Tužena je adekvatno obavljala dužnost roditelja i kontakti deteta sa ocem su funkcionisali sve do pre osam meseci kada joj mal. dete nije predato, nakon isteka vremena koje je provelo kod tužioca. Tužena poseduje sve roditeljske kapacitete i podobnost za nesmetano vršenje roditeljske dužnosti i u periodu dok je dete boravilo kod nje adekvatno je zadovoljavala sve njegove potrebe, a prepoznaje i ulogu oca u njegovom odrastanju. Tužena živi u zajedničkom domaćinstvu sa vanbračnim suprugom koji je ostvario penziju u iznosu od 60.000,00 dinara, kao i prihode od sezonskih poslova – poljoprivrede (8 hektara obradive površine i 20 hektara pod šumom i livadama), a iz vanbračne zajednice rodila je još jedno dete. Domaćinstvo je udaljeno od centra sela oko 4 km, poseduje putničko vozilo i svi resursi od prodavnice, škole sa predškolskom ustanovom, ambulantom, apoteka i blizina grada su ovoj porodici dostupni, a sve to proizlazi iz izveštaja Centra za socijalni rad u ...

Prema izveštaju Centra za socijalni rad u .., postojeća odluka o načinu održavanja ličnih odnosa između oca i mal. VV je poštovana nekoliko meseci, da bi zatim otac zadržao mal. dete kod sebe, od kada roditelji i nemaju komunikaciju. Tužilac živi u porodičnom domaćinstvu sa svojim dedom i babom. Stručni tim Centra je istakao da u razgovoru sa tužiocem uglavnom odgovore dobijaju od njegovog dede, a ne od njega kao oca deteta, ili otac daje površne odgovore, koje dopunjuje deda. Čitavo funkcionisanje tužioca, kao oca, je determinisano stavovima, odlukama i podrškom pradede i prababe mal. VV, pri čemu je otac pasivan i nema kapaciteta da organizuje samostalni život bez babe i dede. U kućnoj poseti koja je obavljena u očevoj porodici mal. VV je zatečena u neadekvatnim uslovima, sama u neobezbeđenom dvorištu, neadekvatno obučena vremenskim prilikama i potrebama higijene i upućena je samo na prababu koja ima 81. godinu, pošto se pradeda i otac po ceo dan bave poljoprivrednim poslovima. Nakon primedbi od strane Centra za socijalni rad, okolnosti u odnosu na staranje o mal. VV su poboljšane.

Rešenjem Osnovnog suda u Zaječaru I.br. 25/20 od 30.09.2020. godine, naloženo je tužiocu, kao izvršnom dužniku da mal. VV preda majci, a ova odluka je doneta između ostalog i na osnovu veštačenja od strane sudskog veštaka, kliničkog psihologa – psihoterapeuta, u kome je konstatovano da je otac visoko motivisan za vršenje roditeljskog prava, ali je osoba limitiranih intelektualnih kapaciteta i resursa ličnosti, pa kao takav u određenim situacijama i sam zahteva pomoć drugih – dede po ocu. U predmetu Osnovnog suda u Zaječaru K 36/20 vođen je krivični postupak protiv tužioca zbog postojanja osnovane sumnje da je izvršio krivično delo oduzimanje mal. lica iz člana 191. stav 1. KZ.

Imajući u vidu ovako utvrđeno činjenično stanje, nižestepeni sudovi su ocenili da nisu ispunjeni uslovi za izmenu odluku o vršenju roditeljskog prava, jer se nisu izmenile okolnosti koje su postojale u vreme donošenja prethodne odluke o samostalnom vršenju roditeljskog prava tužene, zbog čega nema ni uslova za izmenu odluke o izdržavanju, a sve u smislu člana 77, 61, 160. i 162. Porodičnog zakona.

Prema oceni Vrhovnog kasacionog suda, pravilno su nižestepeni sudovi primenili materijalno pravo donoseći pobijanu odluku, za koju su dali dovoljno razloga, koji u svemu prihvata i Vrhovni kasacioni sud.

Članom 266. stav 1. Porodičnog zakona propisano je da je u sporu za zaštitu deteta i u sporu za vršenje odnosno lišenje roditeljskog prava sud uvek dužan da se rukovodi najboljim interesom deteta.

Suprotno navodima revizije, nižestepeni sudovi su, na osnovu mišljenja organa starateljstva, uzimajući u obzir sve elemente za procenu najboljeg interesa deteta (uzrast i pol deteta, zrelost, vaspitanje, potrebe deteta u vezi sa stanovanjem, ishranom, odevanjem, zdravstvenom brigom te sposobnost roditelja da zadovolji utvrđene potrebe deteta), pravilno ocenili da je u najboljem interesu maloletnog deteta parničnih stranaka da majka i dalje vrši samostalno roditeljasko pravo, pri čemu je ukazano i na pravo maloleetnog deteta da održava lične kontakte sa ocem i njegovom rodbinom, što prepoznaje i tužena, kao majka. S tim u vezi, razlozi zbog kojih tužilac traži izmenu odluke o vršenju samostalnog roditeljskog prava i ukazivanje na veštačenje od strane sudskog veštaka, kliničkog psihologa – psihoterapeuta u izvršnom postupku, nisu takve prirode da bi dovele do izmene odluke o samostalnom vršenju roditeljskog prava, a što je potvrđeno usaglašenim mišljenjima organa starateljstva koje je sud pribavio i cenio primenom člana 270. Porodičnog zakona. I u mišljenju veštaka iz izvršnog postupka je navedeno da je tužilac, iako visoko motivisan za vršenje roditeljskog prava, osoba limitiranih intelektualnih kapaciteta i resursa ličnosti, te u određenim situacijama i sam zahteva pomoć drugih. Pored toga, iz celokupnog utvrđenog činjeničnog stanja proizlazi da bi mal. VV, uzrasta 4 godine, bila upućena na prababu, koja ima preko 80 godina, koja i po oceni Vrhovnog kasacionog suda, ne može na adekvatan način da zadovolji sve potrebe maloletnog deteta, pa je pravilna ocena nižestepenih sudova da je u najboljem interesu mal. deteta (koji je odlučujući faktor za odlučivanje suda o načinu ostvarivanja prava koja detetu pripadaju), da tužena i dalje samostalno vrši roditeljsko pravo.

Ekonomske i imovinske prilike tužene, koje su lošije u odnosu na tužioca, ne mogu biti odlučujući elemenat za ocenu suda o tome koji će roditelj vršiti samostalno roditeljsko pravo, s obzirom na već pomenuti princip najboljeg interesa deteta, koji je proklamovan u Konvenciji o pravima deteta i Porodičnom zakonu a koji predstavlja pravni standard, a procena tog interesa je izvršena na pravilan način od strane nižestepenih sudova.

Vrhovni kasacioni sud je cenio i ostale navode izjavljene revizije kojima se ne dovodi u sumnju pravilnost i zakonitost pobijane presude, zbog čega ti navodi nisu posebno obrazloženi.

Iz navedenih razloga odlučeno je kao u izreci presude, na osnovu člana 414. stav 1. Zakona o parničnom postupku.

Predsednik veća-sudija

Božidar Vujičić,s.r.

Za tačnost otpravka

Upravitelj pisarnice

Marina Antonić