Rešenje o odbacivanju revizije u sporu za povraćaj novca

Protiv pravnosnažne presude donete u drugom stepenu u potvrđujućem delu (koji se odnosi na stav treći izreke prvostepene presude) tužilac je blagovremeno izjavio reviziju, iz svih zakonom predviđenih razloga, s tim što je predložio da se revizija smatra izuzetno dozvoljenom (član 404. ZPP).

Primenom člana 404. stav 1. Zakona o parničnom postupku – ZPP („Službeni glasnik RS“, broj 72/11...10/23-drugi zakon), posebna revizija se može izjaviti zbog pogrešne primene materijalnog prava i protiv drugostepene presude koja se ne bi mogla pobijati revizijom, ako je po oceni Vrhovnog kasacionog suda, potrebno razmotriti pravna pitanja od opšteg interesa ili u interesu ravnopravnosti građana, radi ujednačavanja sudske prakse, kao i kada je potrebno novo tumačenje prava. Prema stavu 2. istog člana, ispunjenost uslova za izuzetnu dozvoljenost revizije Vrhovni kasacioni sud ceni u veću od pet sudija.

Odlučujući o dozvoljenosti izjavljene revizije, Vrhovni sud nalazi da nisu ispunjeni uslovi za primenu instituta izuzetno dozvoljene revizije iz člana 404. stav 1. ZPP.

Predmet tužbenog zahteva je isplata iznosa od 1.671.718,59 dinara sa zakonskom zateznom kamatom od dana podnošenja tužbe do isplate po pravnom osnovu koji je otpao. Prema utvrđenom činjeničnom stanju, između pravnog prethodnika tužioca, sada pok. BB, kao nosioca stanarskog prava i pravnog prethodnika tuženog Grada Novog Sada kao davaoca stana zaključen je ugovor o otkupu stana iz društvene svojine br. 464-3412/90 od 03.12.1992. godine koji je za predmet imao ½ dela stana (bliže opisanog u tom ugovoru) za otkupnu cenu u iznosu od 1.166.223,00 dinara, odnosno u iznosu od 932.984,00 dinara s obzirom da kupac otkupnu cenu isplaćuje odjednom, pa se ista umanjuje za 20%, koja cena je utvrđena od strane od JP „Stan“ u Novom Sadu, na osnovu Zakona o stanovanju i Uputstva o načinu utvrđivanja otkupne cene stanana. Pravna prethodnica tužioca je tako utvrđenu cenu stana uplatila 17.12.1992. godine jednokratno ostvarivši popust od 20%. Delimičnom presudom Opštinskog suda u Novom Sadu P 55/94 od 06.04.1994. godine (pravnosnažna 29.12.1998. godine), po tužbi VV, GG i DD, utvrđena je ništavost ovog pravnog posla (ugovora o otkupu), dok je presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P 7133/10 (ranije P 55/94) od 13.06.2012. godine (koja je delimično preinačena presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 4482/12 od 22.02.2013. godine) odlučeno o nepresuđenom delu tužbenog zahteva (za razvrgnuće suvlasničke zajednice) tako što je određena deoba zajedničke imovine tužilaca VV, GG i DD i ovde tuženog Grada Novog Sada na nepokretnostima upisanim u Listu nepokretnosti ... K.O. ... – stambena zgrada za kolektivno stanovanje, sagrađena na katastarskoj parceli ..., u površini od 0,5ara 67m2, pa tužioci u toj parnici u međusobnom suvlašništvu za svakog sa po 1/3 idealna dela postaju vlasnici stanova u desnoj polovini zgrade gledajući sa ulice, između ostalog i stana koji je pravna prethodnica tužioca otkupila od pravnog prethodniak tuženog, dok tamo i ovde tuženi postaje vlasnik – nosilac prava korišćenja stanova u levoj polovini zgrade gledajući sa ulice.

Nakon smrti BB (1995. godine), Gradska uprava za urbanizam i stambene poslove – Uprava za imovinskopravne poslove i imovinu Grada Novog Sada uputila joj je dopis br. I – 01 – 464 – 3412/90 od 26.06.2013. godine navodeći da je Grad Novi Sad u obavezi da joj izvrši povraćaj uplaćenih sredstava jer je ugovor o otkupu predmetnog stana utvrđen ništavim, te je zamoljena da obavesti Grad Novi Sad da li prihvata predlog za povraćaj sredstava da bi mogli pripremiti materijal radi donošenja zaključka Komisije za stambene poslove skupštine Grada Novog Sada. Povratnica o uručenju navedenog dopisa se vratila sa naznakom da je primalac BB preminula. Dana 28.09.2016. godine VV, GG i DD podneli su tužbu Osnovnom sudu u Novom Sadu protiv ovde tužioca, kao pravnog sledbenika pok. BB, radi utvrđenja prava suvlasništva i predaje poseda na stanu broj ... u ... (koji je bio predmet otkupa). Presudom Osnovnog suda u Novom Sadu P 9227/16 od 19.06.2017. godine obavezan je tuženi, ovde tužilac, da tamo tužiocima ... preda u posed slobodan od lica i stvari navedeni stan, a u kojim delovima je navedena prvostepena presuda potvrđena presudom Apelacionog suda u Novom Sadu Gž 3295/17 od 25.10.2017. godine. Tužilac je bio u posedu predmetnog stana nakon smrti oca po rešenju o nasleđivanju (koji je pravo svojine na ½ dela tog stana stekao na osnovu ugovora o doživotnom izdržavanju zaključenog sa BB) sve do januara 2017. godine kada je isti predao u posed porodici ... . Prema proceni JKP „Informatika“ Novi Sad od 19.10.2022. godine otkupna cena ½ dela predmetnog stana na taj dan iznosi 1.617.718,59 dinara (koji iznos tužilac potražuje tužbenim zahtevom), što umanjeno za 20% iznosi 1.337.374,872 dinara (koliko je tužiocu dosuđeno usvajajućim delom prvostepene presude).

Polazeći od ovako utvrđenog činjeničnog stanja, nižestepeni sudovi su pružili pravnu zaštitu tužbenom zahtevu tužioca za iznos od 1.337.374,872 dinara (koji iznos predstavlja iznos od 1.671.718,59 dinara umanjen za 20%) sa zakonskom zateznom kamatom od 06.12.2022. godine kao dana presuđenje do isplate, dok su smatrali da mu ne pripada tražena pravna zaštita za razliku od dosuđenog iznosa do traženog iznosa od 1.671.718,59 dinara sa zakonskom zateznom kamatom na razliku tih iznosa od 11.12.1992. godine do isplate, kao i za isplatu zakonske zatezne kamate na dosuđen iznos za period od 11.12.1992. godine do 05.12.2022. godine, s pozivanjem na odredbe člana 104. Zakona o obligacionim odnosima u vezi člana 1. Zakona o nasleđivanju, rukovodeći se time da je i pravna prethodnica tužioca isplatila tuženom na ime cene otkupa iznos od 932.984,00 tadašnjih dinara dana 17.12.1992. godine (koji je dobijen umnjenjem otkupne cene stana od 1.666.223,00 dinara za 20 % zbog gotovinske jednokratne isplate), a da tužilac na kome je bio teret dokazivanja nije predložio ekonomsko-finansijsko veštačenje na okolnost revalorizacije navedenog iznosa na dan veštačenja, iako od izvršenog plaćanja do danas u SRJ i RS postoji period enormne inflacije, već od tuženog potražuje iznos otkupne cene za predmetni stan na dan 19.10.2022. godine koji je izvršilo JKP „Informatika“ Novi Sad, smatrajući da bi svaka drugačija odluka vodila direktnom kršenju odredbe člana 15. ZOO i načelu jednake vrednosti uzajamnog davanja, a s obzirom na to da je otkupna cena plaćena odjednom pa je kupac ostvario popust od 20%. iz kog razloga tužilac kao pravni sledbenik kupca nema pravo da potražuje veći iznos od dosuđenog.

Imajući u vidu vrstu spora i sadržinu tražene sudske zaštite, način presuđenja i razloge koje su nižestepeni sudovi dali za svoje odluke, po oceni Vrhovnog suda u konkretnom slučaju ne postoji potreba za razmatranjem pravnih pitanja od opšteg interesa ili pravnih pitanja u interesu ravnopravnosti građana u tumačenju primene pravila o teretu dokazivanja iz člana 231. ZPP, na koji su se pozvali nižestepeni sudovi. Donete odluke ne odstupaju od odluka Vrhovnog kasacionog suda i Vrhovnog suda donetih u identičnoj činjeničnoj i pravnoj situaciji kada se tužbenim zahtevom traži povraćaj otkupne cene stana kao pravne posledice utvrđene ništavosti ugovora o otkupu stana, u visini utvrđenoj prema aktuelnim cenama u vreme odlučivanja na osnovu člana 104. stav 1. ZOO imajući u vidu da je iznos koji je kupac isplatio na ime otkupne cene stana 1992. godine višestruko obezvređen usled hiperinflacije. Pri tome, odluke u sporovima sa ovakvim tužbenim zavise od utvrđenog činjeničnog stanja.

Iz navedenih razloga odlučeno je kao u prvom stavu izreke.

Odlučujući o dozvoljenosti revizije u smislu člana 410. stav 2. tačka 5. ZPP Vrhovni sud je našao da je revizija nedozvoljena.

Odredbom člana 403. stav 3. ZPP, propisano je da revizija nije dozvoljena u imovinsko-pravnim sporovima ako vrednost predmeta spora pobijanog dela ne prelazi dinarsku protivrednost 40.000 evra po srednjem kursu Narodne banke Srbije na dan podnošenja tužbe.

Tužba radi isplate podneta je 19.02.2018. godine, a vrednost pobijanog dela iznosi 334.344,13 dinara, što prema srednjem kursu NBS na dan podnošenja tužbe predstavlja dinarsku protivvrednost ispod 40.000 evra.

Imajući u vidu da se u konkretnoj pravnoj stvari radi o imovinskopravnom sporu u kome se tužbeni zahtev odnosi na nenovčano potraživanje, u kome vrednost predmeta spora pobijanog dela ne prelazi dinarsku protivvrednost 40.000 evra po srednjem kursu NBS na dan podnošenja tužbe, to je Vrhovni sud našao da je revizija nedozvoljena, primenom člana 403. stav 3. ZPP.

Na osnovu iznetog, primenom člana 413. ZPP, Vrhovni sud je odlučio kao u stavu drugom izreke.

Predsednik veća – sudija

Mirjana Andrijašević s.r.

Za tačnost otpravka

Zamenik upravitelja pisarnice

Milanka Ranković